Luận văn tiến hành mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng người bệnh lao phổi AFB(+) tại các khoa lâm sàng, Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Hải Phòng năm 2019.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
VŨ THỊ HOA
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH LAO PHỔI AFB (+) CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI BỆNH VIỆN LAO
VÀ BỆNH PHỔI HẢI PHÒNG NĂM 2019
LUẬN VĂN THẠC SỸ ĐIỀU DƯỠNG
Hà Nội -2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
VŨ THỊ HOA
MÃ HỌC VIÊN: C01199
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH LAO PHỔI AFB (+) CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI BỆNH VIỆN LAO
VÀ BỆNH PHỔI HẢI PHÒNG NĂM 2019
Chuyên ngành: Điều dưỡng
Mã số: 8.72.03.01
LUẬN VĂN THẠC SỸ ĐIỀU DƯỠNG
Người hướng dẫn khoa học:
TS Nguyễn Quốc Tuấn
Hà Nội -2019
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
LỜI CẢM ƠN
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 KHÁI NIỆM VỀ BỆNH LAO 3
1.2 ĐẶC ĐIỂM LAO PHỔI AFB (+) Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH 3
1.2.1 Nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh của lao phổi 3
1.2.2 Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở người bệnh lao phổi 5
1.2.2.1 Đặc điểm lâm sàng 5
1.2.2.2 Đặc điểm cận lâm sàng 5
1.2.2.3 Phân loại lao phổi 6
1.3 TÌNH HÌNH LAO TRÊN THẾ GIỚI 7
1.4 TÌNH HÌNH BỆNH LAO Ở VIỆT NAM: 8
1.5 TÌNH HÌNH BỆNH LAO Ở HẢI PHÒNG 10
1.6 TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU DƯỠNG VÀ CÔNG TÁC CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH LAO PHỔI 10
1.6.1 Vai trò, chức năng của người điều dưỡng 14
1.6.2 Các định nghĩa về điều dưỡng 14
1.6.3 Khái niệm và nguyên tắc về chăm sóc người bệnh trong bệnh viện 14
1.7 CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH LAO 14
1.8 CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC CSNB TRONG BỆNH VIỆN 15
Trang 41.9 MỘT SỐ THÔNG TIN KHÁI QUÁT VỀ BỆNH VIỆN LAO VÀ BỆNH
PHỔI HẢI 17
1.9.1 Giới thiệu chung về Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Hải Phòng 17
1.9.2 Một số thông tin về nhân lực Điều dưỡng tại 07 Khoa lâm sàng tham gia nghiên cứu 17
1.9.3 Công tác CSNB tại Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Hải Phòng 17
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19
2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 19
2.1.1 Người bệnh nghiên cứu 19
2.1.2 Đối tượng là điều dưỡng viên trực tiếp chăm sóc người bệnh 20
2.2 THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU 20
2.3 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 20
2.4 CỠ MẪU VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỌN MẪU 20
2.4.1 Số liệu thứ cấp 20
2.4.2.Cỡ mẫu cho phỏng vấn NB 20
2.4.3 Cỡ mẫu cho quan sát trực tiếp ĐDV 21
2.5 PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU 21
2.5.1 Thu thập số liệu định lượng 21
2.5.1.1 Số liệu thứ cấp 21
2.5.1.2 Thu thập về công tác CSNB của ĐD tại 07 khoa lâm sàng qua phỏng vấn người bệnh bằng bộ câu hỏi 22
2.5.1.3 Quan sát hoạt động của ĐDV 23
2.6 CÁC BIẾN NGHIÊN CỨU 24
2.6.1 Phương pháp xác định nghiên cứu 24
2.6.2 Biến số nghiên cứu 24
2.6.2.1 Các chỉ số thông tin chung của đối tượng nghiên cứu NB 24
2.6.2.2 Các chỉ số thông tin chung của đối tượng nghiên cứu ĐDV 25
Trang 52.6.2.3 Các chỉ số đánh giá mục tiêu 25
2.7 MỘT SỐ KHÁI NIỆM SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU 28
2.7.1 Một số khái niệm 28
2.7.1.1 Phân cấp CSNB 28
2.7.1.2 Sát khuẩn tay 29
2.7.1.3 Tiêm 29
2.7.2 Tiêu chuẩn đánh giá 29
2.8 XỬ LÝ VÀ PHÂN TÍCH SỐ LIỆU 30
2.9 ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU 31
2.10 HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG KHẮC PHỤC 31
2.10.1 Hạn chế 31
2.10.2 Khắc phục 32
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 33
3.1 ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG CỦA NGƯỜI BỆNH THAM GIA NGHIÊN CỨU 33
3.1.1 Thông tin chung của người bệnh tham gia nghiên cứu 33
3.1.1.1 Tuổi NB 33
3.1.1.2 Giới: 34
3.1.1.3 Địa dư 34
3.1.1.4 Nghề nghiệp của người bệnh 35
3.1.1.5 Trình độ học vấn của người bệnh 35
3.1.1.6 Phân cấp chăm sóc của người bệnh 36
3.1.2 Đặc điểm lâm sàng 36
3.1.2.1 Lý do vào viện của người bệnh 36
3.1.2.2 Tiền sử bệnh tật của người bệnh 37
3.1.2.3 Thời gian phát hiện bệnh 37
3.1.2.4 Chỉ số BMI của người bệnh 38
Trang 63.1.2.5 Triệu chứng toàn thân của người bệnh 38
3.1.2.6 Đặc điểm sốt của người bệnh 39
3.1.2.7 Triệu chứng cơ năng của người bệnh 39
3.1.3 Đặc điểm cận lâm sàng 40
3.2 ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG CSNB CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI CÁC KHOA LÂM SÀNG 42
3.2.1 Thông tin chung về điều dưỡng tham gia nghiên cứu 42
3.2.1.1 Đặc điểm về tuổi và giới của điều dưỡng 42
3.2.1.2 Giới 42
3.2.1.3 Trình độ chuyên môn 43
3.2.1.4 Thâm niên công tác 43
3.2.2 Công tác CSNB của ĐD qua đánh giá của NB và người nhà NB 44
3.2.2.1 Chăm sóc cơ bản 44
3.2.2.2 Chăm sóc dinh dưỡng 44
3.2.2.3 Chăm sóc vệ sinh cá nhân cho người bệnh 45
3.2.2.4 Chăm sóc hỗ trợ về tâm lý cho người bệnh 45
3.2.2.5 Theo dõi đánh giá người bệnh 46
3.2.2.6 Phối hợp và hỗ trợ điều trị 46
3.2.2.7 Thực hiện y lệnh dùng thuốc cho NB 47
3.2.2.8 Tư vấn, hướng dẫn GDSK 48
3.2.3 Công tác CSNB qua quan sát ĐD thực hành các quy trình kỹ thuật: 49
3.2.3.1 ĐD thực hành chăm sóc cho NB uống thuốc viên 50
3.2.3.2 ĐD thực hành tiêm bắp cho NB 51
3.2.3.3 ĐD thực hành tiêm TM cho NB 52
3.2.3.4 ĐD thực hành truyền tĩnh mạch cho NB 54
Chương 4: BÀN LUẬN 56
4.1 ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU 56
Trang 74.1.1 Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 56
4.1.2 Đặc điểm lâm sàng của nhóm nghiên cứu 59
4.1.3 Thời gian phát hiện bệnh 61
4.1.4 Triệu chứng toàn thân 62
4.1.5 Triệu chứng cơ năng 63
4.1.6 Đặc điểm cận lâm sàng 63
4.2 ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG CSNB CỦA ĐD TẠI CÁC KHOA LÂM SÀNG 20 4.2.1 Đặc điểm chung của nhóm ĐD trong nghiên cứu 66
4.2.2 Kết quả hoạt động CSNB của ĐD qua phỏng vấn NB 68
4.2.2.1.Chăm sóc cơ bản 68
4.2.2.2 Phối hợp và hỗ trợ điều trị 70
4.2.3 Kết quả hoạt động CSNB của ĐD 71
KẾT LUẬN 72 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Thực trạng công tác chăm sóc người bệnh lao phổi AFB(+) của điều dưỡng tại Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Hải Phòng năm 2019” là công trình nghiên cứu của riêng bản thân tôi Các số liệu điều tra, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ tài liệu nào khác
TÁC GIẢ
Vũ Thị Hoa
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1 Các trường hợp lao khai báo năm 2013, 2014 ở Việt Nam: 9
Bảng 3.1 Kết quả phân bố theo nhóm tuổi của người bệnh nghiên cứu 33
Bảng 3.2 Phân bố theo nghề nghiệp 35
Bảng 3.3 Trình độ học vấn của người bệnh 35
Bảng 3.4 Phân cấp chăm sóc 36
Bảng 3.5 Lý do vào viện của người bệnh 36
Bảng 3.6 Tiền sử bản thân NB 37
Bảng 3.7 Tiền sử tiếp xúc nguồn lây trong gia đình 37
Bảng 3.8 Thời gian phát hiện bệnh 37
Bảng 3.9 Chỉ số BMI của NB 38
Bảng 3.10 Triệu chứng toàn thân 38
Bảng 3.11 Đặc điểm sốt của NB lao phổi AFB (+) 39
Bảng 3.12 Số lượng hồng cầu 40
Bảng 3.13 Số lượng Bạch cầu 40
Bảng 3.14 Mức độ dương tính 41
Bảng 3.15 Dạng tổn thương 41
Bảng 3.16 Đặc điểm tuổi của ĐD tham gia nghiên cứu 42
Bảng 3.17 Trình độ chuyên môn của điều dưỡng tham gia nghiên cứu 43
Bảng 3.18 Thâm niên công tác của điều dưỡng 43
Bảng 3.19 Công tác tiếp đón NB 44
Bảng 3.20 Công tác chăm sóc dinh dưỡng cho NB của ĐD 44
Bảng 3.21 Công tác CS vệ sinh cá nhân cho NB của ĐD 45
Bảng 3.22 Công tác chăm sóc hỗ trợ về tâm lý tinh thần cho NB 45
Bảng 3.23 Công tác theo dõi đánh giá NB 46
Bảng 3.24 Công tác CS thực hiện y lệnh cận lâm sàng cho NB của ĐD 46
Bảng 3.25 Công tác CS thực hiện y lệnh dùng thuốc cho NB của ĐD 47
Trang 10Bảng 3.26 Công tác CS tư vấn, hướng dẫn GDSK cho NB của ĐD 48
Bảng 3.27 Kết quả Điều dưỡng thực hành cho NB uống thuốc viên 50
Bảng 3.28 Kết quả ĐD thực hành tiêm bắp cho NB 51
Bảng 3.29 Kết quả ĐD thực hành tiêm TM cho NB 52
Bảng 3.30 Kết quả ĐD thực hành truyền tĩnh mạch cho NB 54
Trang 11DANH MỤC HÌNH
Hình 3.1 Phân bố người bệnh theo giới 34
Hình 3.2 phân bố theo địa dư của người bệnh 34
Hình 3.3 Triệu chứng cơ năng 39
Hình 3.4 Phân bố ĐD viên theo giới 42
Hình 3.5 Đánh giá chung công tác CSNB của ĐD qua phỏng vấn NB và người nhà NB 49
Hình 3.6 Đánh giá chung công tác CSNB qua quan sát ĐD thực hiện các quy trình kỹ thuật đạt mức thực hiện tốt 55
Trang 12DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
AFB Vi khuẩn kháng acid (Acid Fast Bacilli)
BK Vi khuẩn lao (Bacilli De Koch)
NB Người bệnh
CS Chăm sóc
BHYT Bảo hiểm Y tế
BYT Bộ Y tế
CSNB Chăm sóc người bệnh
CSNBTD Chăm sóc người bệnh toàn diện
DHST Dấu hiệu sinh tồn
ĐDV Điều dưỡng viên
ĐTV Điều tra viên
ĐTTYC Điều trị theo yêu cầu
GDSK Giáo dục sức khỏe
HSTC Hồi sức tích cực
NVYT Nhân viên y tế
PHCN Phục hồi chức năng
QSV Quan sát viên
SLTC Số liệu thứ cấp
C Khoa cấp cứu – Hồi sức tích cực và chống độc
Y Khoa yêu cầu
ĐD Điều dưỡng
BS Bác sĩ
CTCLQG Chương trình chống lao quốc gia
CTCLTG Chương trình chống lao thế giới
TCYTTG Tổ chức y tế thế giới
NNNB Người nhà người bệnh
Trang 13LỜI CẢM ƠN
Luận văn Thạc sĩ Điều dưỡng với đề tài Nghiên cứu “Thực trạng công tác chăm sóc người bệnh lao phổi AFB(+) của điều dưỡng tại Bệnh viện lao và bệnh phổi Hải Phòng năm 2019” là kết quả của quá trình cố gắng không ngừng của bản thân và được sự giúp đỡ, động viên khích lệ của các thầy, bạn bè đồng nghiệp và người thân Qua trang viết này tác giả xin gửi lời cảm ơn tới:
Đảng ủy, Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Các bộ môn, khoa của Trường Đại học Thăng Long Hà Nội đã tận tình cho tôi những kiến thức quý báu trong chuyên môn, nghề nghiệp và trong nghiên cứu khoa học,
đã luôn tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian học tập cũng như thực hiện luận văn
Đảng ủy, Ban giám đốc, Phòng kế hoạch tổng hợp, các khoa phòng của Bệnh viện lao và bệnh phổi Hải Phòng đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi và giúp tôi thu thập số liệu hoàn chỉnh và chính xác
Đặc biệt tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và lòng kính trọng tới
TS Nguyễn Quốc Tuấn người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo
cho tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện và hoàn thành luận văn
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Huy Điện,
người thầy đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, đã cho tôi nhiều ý kiến qúy báu để hoàn thành luận văn này
Tôi xin trân trọng cảm ơn các Thầy Cô, các anh chị và các bạn đồng nghiệp, bạn bè đã tận tình góp ý, giúp đỡ, và động viên tôi hoàn thiện luận văn
Cuối cùng tôi xin dành tình cảm biết ơn của mình tới cha mẹ, chồng, và các con tôi, những người thân trong gia đình đã luôn động viên và dành cho tôi mọi điều tốt đẹp để tôi có được kết quả như ngày hôm nay./
TÁC GIẢ
Vũ Thị Hoa
Trang 141
ĐẶT VẤN ĐỀ
Lao phổi là một bệnh nhiễm khuẩn, lây truyền chủ yếu bằng đường hô hấp Theo số liệu ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (TCYTTG) năm 2015 có 10,4 triệu trường hợp mắc lao mới: 1,4 triệu người chết do lao và 0,4 triệu người chết do bệnh lao ở những người đồng nhiễm HIV Lao vẫn là một trong
10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới[70],[76]
Ở Việt Nam, Chương trình chống lao quốc gia những năm qua đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tuy nhiên bệnh lao hiện nay vẫn còn phổ biến và ở mức độ trung bình cao Mỗi năm ở Việt Nam có khoảng 145.000 người mắc bệnh Theo TCYTTG năm 2014 Việt Nam đứng số 13 trong 22 nước có gánh nặng bệnh lao cao trên thế giới và thứ 14 trong 27 nước có tình hình lao đa kháng và siêu kháng cao
Người bệnh mắc thể lao AFB(+) là thể lao gây hậu quả lớn về sức khỏe
và khả năng lây lan lớn trong cộng đồng nếu không được chăm sóc, quản lý
và điều trị tốt thì sẽ không khỏi bệnh, lây lan cho cộng đồng, kháng thuốc dẫn đến tử vong Chăm sóc sức khỏe (CSNB) là hoạt động nghề nghiệp của điều dưỡng (ĐD) Tại bệnh viện, ĐD là lực lượng đóng vai trò chủ đạo trong các hoạt động hỗ trợ đáp ứng các nhu cầu của NB Đặc biệt là người bệnh (NB) mắc bệnh lao phổi AFB (+), ĐD là trực tiếp, tiếp xúc nhiều nhất với NB trong suốt thời gian nằm viện vì vậy có vai trò rất lớn trong việc đảm bảo chất lượng phục vụ của bệnh viện Theo báo cáo tổng kết hoạt động chương trình chống lao thành phố Hải Phòng (2015): với dân số 2 triệu người, dịch tễ lao ở mức trung bình so với các tỉnh miền Bắc Nguy cơ nhiễm lao tại thành phố Hải Phòng có thể cao hơn, ước tính 1,4 % Do đó theo ước tính có khoảng 1.300 người bệnh lao phổi mới AFB(+) mới hàng năm và có khoảng 1.400 người bệnh lao phổi AFB(-) và lao ngoài phổi[76]
Trang 152 Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Hải Phòng là bệnh viện chuyên khoa hạng
2 tuyến thành phố có chức năng nhiệm vụ khám, điều trị và chăm sóc người bệnh lao và bệnh phổi Bệnh viện có 250 giường kế hoạch với 11 khoa lâm sàng, 03 khoa cận lâm sàng và 07 phòng chức năng Hằng năm bệnh viện khám cho 2000 NB ngoại trú và điều trị cho 4000 NB nội trú[4] Tình hình chăm sóc người bệnh mắc lao tại bệnh viện vẫn còn gặp nhiều khó khăn do trong xã hội vẫn còn kỳ thị với người bệnh lao, người bệnh luôn tự ti, mặc cảm, dấu bệnh Để lập kế hoạch chăm sóc hiệu quả thì ĐD phải nhận biết được đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của NB lao phổi AFB(+) Tại bệnh viện chưa có một nghiên cứu nào đề cập đến việc chăm sóc người bệnh lao
phổi Nghiên cứu “Thực trạng công tác chăm sóc người bệnh lao phổi
AFB(+) của điều dưỡng tại Bệnh viện lao và bệnh phổi Hải Phòng năm 2019” là hết sức cần thiết nhằm mục đích có cơ sở đánh giá chất lượng CSNB
lao tại bệnh viện để từ đó có các giải pháp nâng cao khám chữa bệnh đáp ứng
sự hài lòng của NB
Mục tiêu nghiên cứu:
1 Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng người bệnh lao phổi AFB(+) tại các khoa lâm sàng, Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Hải Phòng năm 2019
2 Đánh giá công tác chăm sóc người bệnh lao phổi AFB(+) của Điều dưỡng tại các khoa lâm sàng, Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Hải Phòng năm
2019