Gián án TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THUỶ

Truyện An Dương Vương và Mị Chõu – Trọng Thủy là một cõu chuyện tiờu biểu cho tinh thần dựng nước và giữ nước của dõn tộc; qua đú cũng kể về mối tỡnh giữa Mị Chõu – Trọng Thủy.. Đặc trng

TRUYEÄN AN DệễNG VệễNG VAỉ Mề CHAÂU-TROẽNG THUYÛ (Truyền thuyết)



I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức

- Nắm đợc các đặc trng cơ bản, giá trị, ý nghĩa, môi trờng sinh thành, biến đổi và diễn xớng của truyền thuyết

- Những chiến công của An Dơng Vơng

2 Kỹ năng

Rèn kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự

3 Giỏo dục

Lũng yờu nước, tinh thần cảnh giỏc trước mọi õm mưu, thủ đoạn của kẻ thự, sẵn sàng chiến đấu.

II Sự chuẩn bị của thầy và trò:

- Sgk, sgv, một số tài liệu tham khảo, bảng phụ, tranh ảnh,…

- Hs soạn bài theo các câu hỏi của sgk

- Gv soạn thiết kế dạy- học

III Tiến trình dạy- học:

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

* Giới thiệu bài mới: Chỳng ta được sống trong cảnh thanh bỡnh đú là nhờ tinh thần dựng nước

và giữ nước của ụng cha Tinh thần ấy khụng chỉ dược lưu truyền qua những chiến tớch, những

lời kể hay qua cỏc tỏc phẩm VH viết mà cũn là những cõu chuyện kể dõn gian Truyện An Dương Vương và Mị Chõu – Trọng Thủy là một cõu chuyện tiờu biểu cho tinh thần dựng nước và giữ nước của dõn tộc; qua đú cũng kể về mối tỡnh giữa Mị Chõu – Trọng Thủy.

 Hoạt động 1:

* Mục tiờu: HS nắm được:

- Đặc trưng, giỏ trị, ý nghĩa

của thể loại truyền thuyết

- Nội dung truyện

- Túm tắt được VB; chia bố

cục và tỡm được chủ đề VB

* Cỏch thức tiến hành:

- GV gọi hs đọc phần tiểu dẫn

trong sgk và trả lời cõu hỏi về

+Các đặc trng cơ bản, giỏ trị và

ý nghĩa của truyền thuyết?

+Nội dung truyện là gỡ?

+VB được trớch từ đõu?

I Tìm hiểu chung:

1 Giới thiệu chung về truyền thuyết:

a Đặc trng:

- Là tác phẩm tự sự dân gian kể về sự kiện và nhân vật lịch sử (có liên quan đến lịch sử) theo xu hớng lí tởng hóa.Thể hiện nhận thức, quan điểm đánh giá, tình cảm của nhân dân lao

động đối với các sự kiện, nhân vật lịch sử ấy Yếu tố lịch sử

và yếu tố tởng tợng thần kì hòa quyện

b Giỏ trị và ý nghĩa thờ̉ loại truyờ̀n thuyết: thể hiện sự

ngưỡng mộ, tụn vinh của nhõn dõn

c Mụi trường sinh thành, biến đụ̉i và diờ̃n xướng: trong

sinh hoạt văn húa, di tớch lịch sử

2.

Nội dung truyợ̀n

- Quỏ trỡnh xõy dựng thành Cụ̉ Loa của An Dương Vương nhờ sự trợ giỳp của thần Rựa

- Nguyờn nhõn mất nước Âu Lạc

3 Vi ̣ tri ́ VB

Trớch từ truyện “Rựa Vàng” trong “Lĩnh Nam chớch quỏi”

4 To ́ m t ắ t VB

a Vua An Dương Vương xõy thành nhưng xõy lại đụ̉, sau

 Hoạt động 2:

* Mục tiờu: HS túm tắt được

VB thụng qua hoạt động đọc

Từ đú phõn chia bố cục, tỡm

chủ đề VB

* Cỏch thức tiến hành:

- GV yêu cầu hs đọc văn bản;

túm tắt VB

- Hs đọc VB và túm tắt.

+Em hãy tìm bố cục của

truyện?

+Tỡm chủ đề của VB?

 Hoạt động 3:

* Mục tiờu: HS hiểu rừ nhõn

vật An Dương Vương, Mị

Chõu thụng qua việc tỡm hiểu

cỏc sự việc của cõu chuyện

* Cỏch thức tiến hành:

- Gv: Hướng dẫn Hs phõn tớch

VB, trả lời cõu hỏi

+Nhân vật An Dơng Vơng đã

lập nên những chiến công nào?

Quá trình xây thành của An

D-ơng VD-ơng đợc miêu tả ntn?

- HS: Trả lời

được Rựa Vàng giỳp mới xõy được

b Rựa Vàng tặng Vua 1 cỏi múng để làm lẫy nỏ chống giặc

c Triệu Đà xõm lược Âu Lạc: nhờ nỏ thần An Dương Vương giữ được đất nước

d Triệu Đà dẫn Trọng Thủy cầu hụn Mị Chõu; An Dương Vương vụ tỡnh gả con gỏi

e Trọng Thủy bớ mật đỏnh cắp nỏ thần và xuất binh đỏnh Âu Lạc

f An Dương Vương thua trận cựng con gỏi chạy khỏi Loa Thành

g Rựa Vàng kết tội Mị Chõu là giặc, Vua chém đầu con gỏi

và đi xuống biển

h Trọng Thủy thương tiếc Mị Chõu và tự tử

i Mỏu Mị Chõu thành ngọc trai rửa giếng Trọng Thủy thỡ

sỏng hơn.

5 Bố cục: 4 phần.

+ (1) An Dơng Vơng xây thành, chế nỏ và chiến thắng Triệu

Đà

+ (2) Trọng Thủy lấy cắp lẫy nỏ thần

+ (3) Triệu Đà lại phát binh xâm lợc, An Dơng Vơng thất bại, chém Mị Châu, theo Rùa Vàng xuống biển

+ (4) Kết cục bi thảm của Trọng Thủy, hình ảnh ngọc trai-

n-ớc giếng

6 Chủ đờ̀

Tinh thần dựng nước và giữ nước của dõn tộc

II Đọc - hiểu văn bản:

1 Nhân vật An D ơng V ơng:

a Những chiến công

- Xây thành Cổ Loa:

Quá trình xây thành:

+ Thành đắp đến đâu lại lở đến đó

+ Lập đàn cầu đảo bách thần, trai giới

+ Nhờ cụ già mách bảo, sứ Thanh Giang giúp  xây thành xong trong nửa tháng

 Nhận xét:

- Quá trình xây thành gian nan, khó nhọc cũng giống nh quá trình dựng nớc

TIẾT 13:

- Gv dẫn dắt: Do mắc phải

nhiều sai lầm nên An Dơng

V-ơng ko mãi đứng trên đỉnh vinh

quang của chiến thắng mà đã

gặp phải những thất bại cay

đắng

+Vì sao An Dơng Vơng nhanh

chóng thất bại thê thảm khi

Triệu Đà cất quân xâm lợc lần

2?

b Cơ đồ đắm biển sâu:

- Sự thất bại của An Dơng Vơng do nguyên nhân:

+ Chủ quan, lơ là, mất cảnh giác, ko nhận ra dã tâm nham hiểm của kẻ thù

+ Phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng:

 Nhận lời cầu hoà của Triệu Đà

+Bài học nghiêm khắc và

muộn màng mà nhà vua rút ra

đợc là gì?

- Hs thảo luận, trả lời

- Gv nhận xét, định hớng:

 Hoạt động 4:

* Mục tiờu: Giỳp HS hiểu

được Mị Chõu và cú thỏi độ

nhỡn nhận đỳng đắn

* Cỏch thức tiến hành:

- GV đặt ra những cõu hỏi và

yờu cầu hs trả lời; nhận xét, bổ

sung

- Hs thảo luận, tìm các chi tiết,

phân tích

+Tìm những chi tiết biểu lộ sự

cả tin, ngây thơ đến mức khờ

khạo của Mị Châu?

+Mị Châu có phần nào đáng

thơng chăng? Vì sao? Thái độ

và tình cảm của nhân dân đối

với Mị Châu qua những chi tiết

h cấu tởng tợng: máu nàng hoá

thành ngọc trai, xác nàng hoá

thành ngọc thạch?

+Ngời xa nhắn gửi bài học gì

đến thế hệ trẻ qua nhân vật Mị

Châu?

 Hoạt động 5:

* Mục tiờu: Giỳp HS hiểu

được Trọng Thủy và cú thỏi độ

nhỡn nhận đỳng đắn

* Cỏch thức tiến hành:

- GV nêu các ý kiến đánh giá

về nhân vật Trọng Thủy cho hs

thảo luận; gọi hs phỏt biểu;

 Nhận lời cầu hôn cho Trọng Thuỷ ở rể mà ko giám sát, đề phòng

 Lơ là việc phòng thủ đất nớc, ham hởng lạc

 Chủ quan khinh địch

Nhận xét: Các sai lầm nghiêm trọng, liên tiếp của An Dơng Vơng chứng tỏ ông đã tự đánh mất chính mình Ông ko còn

là một vị vua anh minh, oai hùng như thuở trớc nữa Ông đã quá chủ quan, tự mãn, mất cảnh giác cao độ, ko hiểu đợc kẻ thù, ko lo phòng bị nên đã tự chuốc lấy bại vong

- Bài học từ sự thất bại: Tinh thần cảnh giác với kẻ thù

 An Dơng Vơng chỉ nhận ra khi nghe tiếng thét của Rùa Vàng An Dơng Vơng cầm sừng tê bảy tấc theo Rùa Vàng xuống biển  Sự bất tử của An Dơng Vơng

 Lòng kính trọng, biết ơn những công lao to lớn của An Dơng Vơng của nhân dân ta

2 Nhân vật Mị Châu:

- Mị Châu lén đa cho Trọng Thủy xem nỏ thần

+ Nỏ thần thuộc về tài sản quốc gia, là bí mật quân sự + Tình yêu, tình cảm vợ chồng (trái tim) ko thể đặt lầm chỗ lên trên lí trí, nghĩa vụ với đất nớc (đầu) Nớc mất dẫn đến nhà tan nên ko thể đặt lợi ích cá nhân (cái riêng) lên lợi ích cộng đồng (cái chung) Nàng đã gián tiếp tiếp tay cho kẻ thù nên đã bị kết tội, bị trừng phạt nghiêm khắc

- Mị Châu cả tin, ngây thơ đến mức khờ khạo:

+ Tự ý cho Trọng Thủy biết bí mật quốc gia, xem nỏ thần

Tự tiện sử dụng bí mật quốc gia cho tình riêng, khiến bảo vật giữ nớc bị đánh tráo mà hoàn toàn ko biết

+ Mất cảnh giác trớc những lời chia tay đầy ẩn ý của Trọng Thủy Ko hiểu đợc những ẩn ý trong lời từ biệt của Trọng Thủy: chiến tranh sẽ xảy ra

+ Đánh dấu đờng cho Trọng Thủy lần theo chỉ nghĩ đến hạnh phúc cá nhân, mù quáng vì yêu

- Có phần đáng thơng, đáng cảm thông: Những sai lầm, tội lỗi đều xuất phát từ sự vô tình, tính ngây thơ, nhẹ dạ, cả tin

đến mức mù quáng, đặt tình cảm lên trên lí trí, thực sự bị

ng-ời lừa dối

- Các chi tiết h cấu:

+ Máu Mị Châu ngọc trai

+ Xác Mị Châu ngọc thạch

 Sự an ủi, chứng thực cho lời khấn nguyện của Mị Châu trớc khi bị cha chém

- Bài học:

+ Cần đặt cái chung lên trên cái riêng, đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên quyền lợi của cá nhân, gia đình

+ Biết cảm xúc bằng lí trí, suy nghĩ bằng trái tim- giải quyết mối quan hệ giữa lí trí và tình cảm đúng mực

3 Nhân vật Trọng Thủy:

- Cuộc hôn nhân giữa Trọng Thủy- Mị Châu là một cuộc hôn nhân mang mục đích chính trị

 Trọng Thủy đóng vai trò của một tên gián điệp: lợi dụng, lừa gạt đợc Mị Châu, thực hiện đợc mục đích

- Trọng Thủy đã nảy sinh tình cảm thực sự với Mị Châu  để

lộ những sơ hở trong lời tiễn biệt  ngầm báo trớc một cuộc chiến tranh khó tránh khỏi và bộc lộ tình cảm có phần chân thành với Mị Châu

- Khi đuổi kịp cha con An Dơng Vơng, Mị Châu đã chết  Trọng Thủy ôm xác vợ khóc lóc, thơng nhớ rồi tự tử

- Cái chết của y cho thấy sự bế tắc, ân hận muộn màng

nhận xột, định hướng.

+ Trọng Thủy là một tên gián

điệp nguy hiểm, một ngời

chồng nặng tình với vợ?

+ Trọng Thủy là nhân vật

truyền thuyết với mâu thuẫn

phức tạp: giữa nghĩa vụ và tình

cảm, vừa là thủ phạm vừa là

nạn nhân?

+ Trọng Thủy là một ngời con

bất hiếu, một ngời chồng lừa

dối, một ngời con rể phản

bội-kẻ thù của nhân dân Âu Lạc?

+Chi tiết ngọc trai- giếng nớc

có phải để khẳng định tình yêu

chung thủy của Trọng Thủy

hay ko? Vì sao?

 Hoạt động 6:

* Mục tiờu: Thụng qua truyện,

HS biết cỏc yếu tố thần kỡ và

hiểu được ý nghĩa của nú

* Cỏch thức tiến hành:

- GV đặt cõu hỏi và yờu cầu hs

suy nghĩ trả lời

- Dựa vào VB hs tỡm cỏc yếu

tố thần kỡ, suy nghĩ và phỏt

biểu về ý nghĩa của cỏc yếu tố

đú

+Truyện cú những yếu tố thần

kỡ nào? í nghĩa của cỏc yếu tố

đú

+Cốt lừi lịch sử của truyện là

gỡ?

 Hoạt động 7 :

* Mục tiờu: HS khẳng định lại

giỏ trị ND và giỏ trị NT của

VB

* Cỏch thức tiến hành:

GV gọi hs đọc phần ghi nhớ

-Sgk

- HS đọc ghi nhớ

 Nhận xét:

+ Trọng Thủy là nhân vật truyền thuyết với mâu thuẫn phức tạp: nghĩa vụ  tình cảm, thủ phạm  nạn nhân

+ Là một tên gián điệp đội nốt con rể-kẻ thù của nhân dân

Âu Lạc (thủ phạm)

+ Là nạn nhân của chính ngời cha đẻ đầy tham vọng xấu xa

- Chi tiết ngọc trai - giếng nớc:

+ Ko khẳng định tình yêu chung thủy của Trọng Thủy - Mị Châu

+ Minh oan cho Mị Châu

+ Chứng nhận cho mong muốn hóa giải tội lỗi của Trọng Thủy,

+ Cho thấy lòng nhân hậu, bao dung của nhân dân ta

3 Ý nghĩa của cỏc yếu tụ́ thõ̀n kì

- Cụ già từ phương Đụng đến bỏo tin về sứ Thanh Giang

- Rựa Vỏng giỳp ADV xõy thành đắp lũy

- Nỏ thần với sức mạnh phi thường (thần thỏnh húa vũ khớ): khẳng định tinh thần cảnh giỏc, chuẩn bị đối phú giặc của ADV

- Mỏu MC thành ngọc: thỏi độ thụng cảm, thương xút và bao dung của nhõn dõn

- ADV cầm sừng tờ giỏc theo Rựa Vàng xuống biển: thương tiếc vị anh hựng, muốn ADV ttrở thành bất tử

- Cốt lừi lịch sử (nước Âu Lạc cú thành cao, hào sõu, vũ khớ chống giặc nhưng lại rơi vào tay giặc) được thần kỡ húa bằng cỏc yếu tố kỡ ảo Niềm tin vào điều thần kỡ của nhõn dõn

III Tổng kết bài học: (Ghi nhớ - SGK)

1 Giá trị nội dung:

2.Giá trị nghệ thuật:

4 Củng cụ́

5 Dặn dũ: Yêu cầu hs: - Làm các bài tập trong phần luyện tập.

- Đọc trớc bài: “Uy-lit-xơ trở về”.