Hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụng các chi nhánh ngân hàng thương mại của ngân hàng nhà nước việt nam chi nhánh tỉnh quảng bình

HOÀNG XUÂN LỢIHOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CÁC CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM CHI NHÁNH TỈNH QUẢNG BÌNH TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI C

HOÀNG XUÂN LỢI

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THANH TRA HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CÁC CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM CHI NHÁNH TỈNH QUẢNG BÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

Mã số: 8.34.02.01

Đà Nẵng - 2021

tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 27 tháng 3 năm 2021

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Để tiếp tục đảm bảo hoạt động ngân hàng trên địa bàn tăngtrưởng bền vững, an toàn và hiệu quả, đúng pháp luật, là kênh dẫnvốn quan trọng cho sự phát triển của kinh tế địa phương, hoạt độngthanh tra ngân hàng của NHNN Quảng Bình đối với các chi nhánhNHTM ngày càng phải được hoàn thiện, nhất là thanh tra đối với

hoạt động tín dụng Theo đó, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụng các chi nhánh ngân hàng thương mại của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Quảng Bình” để nghiên cứu, trọng tâm nghiên cứu tập trung vào thanh tra

hoạt động cho vay

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Nghiên cứu hoạt động thanh tra lĩnh vực tín dụng của NHNNđối với NHTM từ đó đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện côngtác thanh tra hoạt động tín dụng của NHNN Quảng Bình đối với cácNHTM trên địa bàn

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động thanh tra ngân hàng:Khái quát NHTM và tín dụng ngân hàng, nguyên tắc tín dụng; Khái quát

về hình thành NHTW về chức năng NHTW, việc thực hiện chức năng

về TTGS NH của NHTW đối với hoạt động tín dụng của

NHTM

+ Thực trạng hoạt động thanh tra tại các chi nhánh NHTM tạiNHNN Quảng Bình, nội dung cốt lõi về thanh tra hoạt động tín dụngvới những vấn đề tồn tại, hạn chế và nguyên nhân để khuyến nghịviệc hoàn thiện

+ Đề xuất các khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác thanh trahoạt động tín dụng các chi nhánh NHTM của NHNN Việt Nam –Chi nhánh tỉnh Quảng Bình.

2.3 Câu hỏi nghiên cứu

+ Nội dung của hoạt động thanh tra là gì? Các tiêu chí đánhgiá hoạt động thanh tra, giám sát của NHNN đối với hoạt động tíndụng NHTM?

+ Thực trạng công tác thanh tra hoạt động tín dụng NHTMtrên địa bàn của NHNN Quảng Bình như thế nào? Những mặt đã đạtđược, hạn chế và nguyên nhân?

+ Cần đề xuất những khuyến nghị gì để hoàn thiện công tácthanh tra đối với hoạt động tín dụng các chi nhánh NHTM trên địabàn của NHNN Quảng Bình?

3 Đối tượng và phạm vi nghiên

cứu - Đối tượng nghiên cứu:

Công tác thanh tra tại chỗ trong thanh tra, giám sát của Ngânhàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Quảng Bình

Đối tượng khảo sát:

Tại các Chi nhánh NHTM trên địa bàn tỉnh Quảng Bình nhưPhòng Kế toán - Giao dịch khách hàng, Phòng khách hàng cá nhân,Phòng khách hàng doanh nghiệp, Phòng Hỗ trợ tín dụng hay Quản trịtín dụng, Phòng Quản lý rủi ro hoặc kiểm tra, kiểm soát soát nội bộ

và các bộ phận liên quan trực tiếp và gián tiếp trong việc quản lý chovay và quản trị rủi ro về tín dụng

Quảng Bình.

+ Về đánh giá thực trạng công tác thanh tra tại chỗ trong thanhtra, giám sát của NHNN Quảng Bình khoảng thời gian từ năm 2017-2019

4 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp chủ yếu là điều tra thống kê,khảo sát thực hiện mô hình hóa, phương pháp phân tích tổng hợp,phương pháp so sánh

Quá trình nghiên cứu sử dụng các bảng biểu, sơ đồ để làm rỏcác luận điểm, sử dụng lý luận về nghiệp vụ ngân hàng và nghiệp vụhoạt động thanh tra, giám sát chuyên ngành để làm sâu sắc hơn cácvấn đề

Chương 3: Hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụngcác chi nhánh NHTM của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnhQuảng Bình

6 Tổng quan tình hình nghiên cứu

6.1 Bài báo khoa học

Qua nghiên cứu tài liệu, bài viết khoa học trên báo giấy, tạpchím mạng Internet về thanh tra ngân hàng, trong đó có các bài viết:(i) Từ nghiên cứu thực trạng công tác thanh tra, giám sát với những kết quả đã đạt được, một số hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động thanh tra, giám sát thời gian qua, tác giả Nguyễn Thị Phụng, Đỗ Thị

Nhàn và nhóm nghiên cứu đã có bài viết “Thực trạng và giải pháp công tác thanh tra đối với các tổ chức tín dụng trong nước ở Việt Nam” (2018) đăng trên Tạp chí ngân hàng số 23, Trang điện tử Ngân hàng Nhà nước Việt Nam với định hướng hoạt động công tác

thanh tra, giám sát ngân hàng của NHNN Việt Nam, tác giả đã đề xuất các giải pháp cho thời gian tới

(ii) Đồng tác giả Lê Hải Mơ và Lê Thị Thùy Vân nghiên cứu

“Thanh tra, giám sát ngân hàng và vai trò ổn định tài chính của ngân hàng trung ương: thách thức và kiến nghị cho Việt Nam”

(2016) đăng trên trang Viện chiến lược và chính sách tài chính củaCổng thông tin điện tử Bộ Tài chinh Tác giả đã trình bày đề xuấtmột số giải pháp kiến nghị trong công tác quản lý nhà nước và thanhtra, giám sát ngân hàng thời gián tới

(v) Tác giả Hà Thị Sáu và Vũ Mai Chi có bài viết “Hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

và một số khuyến nghị” (2018) đăng tại số 195 Tạp chí khoa học và

đào tạo Ngân hàng của Học viện Ngân hàng Bài viết tập trung đánhgiá hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng giai đoạn 2011 đến

2017, từ đó đề xuất một số khuyến nghị đối với NHNN Việt Namthời gian tới

Các nghiên cứu trên đã cung cấp thông tin và cách nhìn tổng

quan về hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng hiện nay Tuy vẫncòn một số vấn đề cần thiết về lý luận và thực tiễn của việc nghiêncứu áp dụng cho quản lý và thanh tra, giám sát tại NHNN chi nhánh,nhưng bản thân coi đây là cơ sở lý luận để định hướng nghiên cứu

và đề xuất các khuyến nghị trong luận văn của mình

6.2 Luận văn đã công bố tại trường Đại học kinh tế - Đại học Đà Nẵng

(i) Tham khảo đề tài của tác giả Phan Văn Thuận về “Hoàn thiện hoạt động thanh tra, giám sát trong lĩnh vực tín dụng của Ngân hàng Nhà nước – Chi nhánh tỉnh Gia Lai đối với các ngân hàng thương mại trên địa bàn” (2016) Tác giả đã xây dựng được hệ thống tiêu chí đánh giá hoạt động thanh tra của NHNN đối với hoạt

động tín dụng của chi nhánh NHTM, về áp dụng một số nội dungtheo mô hình giám sát CAMELS, nguyên tắc hiệp ước BASEl; đồngthời chỉ ra những hạn chế, phân tích nguyên nhân để có các khuyếnnghị khắc phục trong công tác thanh tra lĩnh vực tín dụng đối với cácNHTM trên địa bàn tỉnh Gia Lai

(ii) Nghiên cứu của tác giả Hồ Thị Cẩm Phương “Hoàn thiện công tác thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước – Chi nhánh

Đà Nẵng đối với hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại trên địa bàn” (2017) Tác giả đã có hệ thống tiêu chí trong đánh giá

hoạt động thanh tra của NHNN đối với hoạt động tín dụng củaNHTM, đồng thời chỉ ra vấn đề liên quan chặt chẽ giữa thanh tra vớikiểm toán, bộ phận kiểm soát, kiểm tra nội bộ; khai thác thông tin tíndụng (CIC); phân tích, đánh giá những hạn chế, đưa ra được các giảipháp khắc phục để hoàn thiện hơn công tác TTGSNH trong lĩnh vựctín dụng đối với các NHTM trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Luậnvăn của tác giả là cơ sở tham khảo về lý luận, gốc nhìn có khoa học

về thực trạng hoạt động thanh tra ngân hàng trong tình hình hiện nay.(iii) Tác giả Nguyễn Lam Hùng với nghiên cứu “Hoàn thiện công tác giám sát hoạt động tín dụng của các QTDND tại NHNN Việt Nam Chi nhánh tỉnh Quảng Bình" (2019) Tác giả đã phân tích,

đánh giá thực trạng công tác giám sát Quỹ tín dụng nhân dân tạiNHNN Quảng Binh, từ đó đề ra các giải pháp nâng cao chất lượnggiám sát từ xa của NHNN Quảng Bình đối với Quỹ tín dụng nhândân trên địa bàn Luận văn của tác giả là nguồn dữ liệu để bản thântham khảo trong đánh giá thực trạng TTGS NH tại NHNN QuảngBình

Qua nghiên cứu các tài liệu, bản thân nhận thấy còn môt số nộidung cần nghiên cứu, tìm hiểu thêm, đó là: việc áp dụng thanh tratrên cơ sở rủi ro với việc phân tích cơ cấu, xu hướng rủi ro tín dụng,

về vấn đề áp dụng tiêu chuẩn trong việc phân loại nợ; việc phối hợp

hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và bộ phận kiểm tra,kiểm soát nội bộ của NHTM, về sử dụng thông tin tín dụng (CIC)của thanh tra đối với chi nhánh NHTM trên bàn Quảng Bình; đồngthời kết hợp giữa công tác quản lý hoạt động ngân hàng, giám sát từ

xa với thanh tra tại chỗ

Những nội dung trên là khoảng trống để tác giả mạnh dạn

nghiên cứu Đề tài: „Hoàn thiện công tác thanh tra hoạt động tín dụng các chi nhánh ngân hàng thương mại của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Quảng Bình” làm luận văn tốt

nghiệp

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THANH TRA HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA NGÂN HÀNG

TRUNG ƯƠNG 1.1 KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1.1 Khái niệm về NHTM, chi nhánh NHTM

1.1.2 Tín dụng ngân hàng

a Khái niệm

Tín dụng ngân hàng là mối quan hệ tín dụng giữa một bên làngân hàng với một bên là các chủ thể khác trong nền kinh tế, trong

đó ngân hàng đóng vai trò vừa là người đi vay vừa là người cho vay

b Nguyên tắc cho vay

- Thực hiện theo thỏa thuận giữa tổ chức tín dụng và kháchhàng phù hợp các quy định của pháp luật có liên quan;

- Đảm bảo sử dụng vốn vay đúng mục đích được thỏa thuận;

- Hoàn trả nợ gốc và lãi tiền vay đúng thời hạn đã thỏa thuận

1.2 TỔNG QUAN NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG

1.2.1 Sự ra đời của ngân hàng trung ương

1.2.2 Khái niệm ngân hàng trung ương

NHTW là Ngân hàng độc quyền phát hành tiền của mỗi quốcgia; Ngân hàng quản lý toàn bộ hệ thống NHTM, các TCTD và làngười cho vay cuối cùng của các NHTM; NHTW là định chế côngcộng là bộ máy quản lý thực hiện việc quản lý, điều tiết trong lĩnhvực tiền tệ và các hoạt động ngân hàng, phục vụ mục tiêu ổn định vàphát triển cộng đồng

1.2.3 Chức năng của ngân hàng trung ương

Qua các giáo trình, các tài liệu nghiên cứu chức năng củaNHTW được trình bày khái quát như sau:

a Chức năng thứ nhất: phát hành tiền

b Chức năng thứ 2: ngân hàng của các ngân hàng

c Chức năng thứ 3: quản lý nhà nước

1.3 HOẠT ĐỘNG THANH TRA LĨNH VỰC TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.3.1 Khái niệm thanh tra

1.3.2 Thanh tra ngân hàng

a Khái niệm

b Nội dung cụ thể

Thanh tra tại chỗ

Thanh tra tại chỗ trong mối liên hệ với quản lý, giám sát từ xa

1.3.3 Sự cần thiết thanh tra đối với chi nhánh NHTM

Mục tiêu thanh tra, giám sát ngân hàng đối với các TCTD lànhằm bảo đảm ổn định và phát triển hệ thống tài chính; bảo vệ quyền vàlợi ích hợp pháp của người gửi tiền và khách hàng; nâng cao hiệu quả

và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng

Vì vậy TTGSNH nói chung và nội dung thanh tra tại chỗ hoạtđộng tín dụng đối với chi nhánh NHTM để thực hiện mục tiêu củaNHTW

1.3.4 Một số vấn đề khái quát về ngân hàng trung ương trong thực hiện thanh tra ngân hàng

* Giám sát từ xa hoạt động tín dụng

* Đối với thanh tra tại chỗ hoạt động tín dung

1.4 TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG THANH TRA HOẠT

ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.4.1 Tiêu chí đánh giá trực tiếp

* Tính chính xác trong việc đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng của TCTD tại thời điểm thanh tra

* Số lượng những sai phạm trọng yếu của NHTM hoặc những vấn đề cần phải khắc phục, bổ sung, chỉnh sửa được thanh tra phát hiện

* Kết quả việc khắc phục, chỉnh sửa các tồn tại, sai phạm trong hoạt động tín dụng của NHTM từ những kiến nghị do TTGSNH đưa ra

* Những đề xuất, kiến nghị của TTGS NH với các cơ quan có thẩm quyền về cơ chế, chính sách, pháp luật liên quan

1.4.2 Tiêu chí đánh giá gián tiếp

* Kết quả tăng trưởng qui mô tín dụng của các NHTM thuộc đối tượng thanh tra, yêu cầu quản lý của NHNN

* Mức giảm rủi ro tín dụng thông qua các chỉ tiêu: tỷ lệ dư

nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5; tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ; cơ cấu tín dụng.

1.5 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG THANH TRA NGÂN HÀNG THƯƠNG

MẠI 1.5.1 Các nhân tố bên ngoài

* Thứ nhất về môi trường pháp lý

* Thứ 2 là hoạt động kinh doanh của các NHTM

* Thứ 3 là hệ thống kiểm soát nội bộ, công tác kiểm toán và kiểm tra, kiểm soát nội bộ tại NHTM

* Thứ tư là hệ thống quản lý và cung cấp thông tin của NHTM

* Thứ năm là cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước liên quan trong hoạt động thanh tra ngân hàng

1.5.2 Các nhân tố bên trong

Các yếu tố bên trong chủ yếu:

* Thứ nhất là chất lượng đội ngũ cán bộ thanh tra

* Thứ hai là ứng dụng công nghệ trong thanh tra

* Thứ ba là việc chuẩn hóa nội dung thanh tra ngân hàng

* Thứ tư là các nhân tố chủ quan khác

1.6 KINH NGHIỆM VỀ THANH TRA NGÂN HÀNG Ở MỘT SỐ NƯỚC PHÁT TRIỂN VÀ KHU VỰC, BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM 1.6.1 Về hoạt động thanh tra, giám sát của một số NHTW 1.6.2 Bài học kinh nghiệm đối với công tác thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Hoạt động thanh tra NHTW các nước có sự khác nhau tùythuộc vào thể chế chính trị, trình độ phát triển của hệ thống tài chínhtiền tệ và luật pháp, văn hóa của từng nước, thực tế mô hình tổ chức,phương thức, nội dung thanh tra ngân hàng có thể rút ra bài học:

Một là, về tổ chức phải xây dựng một mô hình tổ chức TTNH

có tính độc lập tương đối để chủ động trong chỉ đạo, điều hành hoạtđộng thanh tra và đủ thẩm quyền trong xử lý các vấn đề liên quanbảo đảm an toàn từng TCTD và toàn hệ thống

Hai là, về phương thức hoạt động thanh tra, vẫn phải có

GSTX và TTTC nhưng phải được cải tiến và hoàn thiện nội dunghoạt động TTGS phải nhanh chóng đổi mới cho phù hợp với thông lệquốc tế, nghiên cứu để áp dụng các chuẩn mực TTNH trên thế giớivào Việt Nam

Ba là, phải tăng cường cả tổ chức và hoạt động kiểm soát và

kiểm soát nội bộ các TCTD

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CHI NHÁNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM - CHI NHÁNH TỈNH

QUẢNG BÌNH

2.1 KHÁI QUÁT HOẠT ĐỘNG CỦA NHNN QUẢNG BÌNH

VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHTM TRÊN ĐỊA BÀN

2.1.1 Khái quát hoạt động của NHNN Quảng Bình

a Mô hình NHNN Việt Nam – Chi nhánh tỉnh Quảng Bình

b Chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình

2.1.2 Cơ cấu tổ chức hoạt động tại Thanh tra, giám sát

a Thanh tra giám sát ngân hàng Nhà nước Việt Nam

b Thanh tra, giám sát Ngân hàng Nhà nước Quảng Bình

2.1.3 Hoạt động của các chi nhánh NHTM trên địa bàn

a Tình hình cơ bản mạng lưới các NHTM tại Quảng Bình

b Quá trình hình thành và hoạt dộng của NHTM

Quá trình hình thành và phát triển đến nay Quảng Bình có 6Chi nhánh cấp I của 4 NHTM Nhà nước và Nhà nước nắm cổ phầnchi phối, có 8 NHTM cổ phần dân doanh, 24 Quỹ tín dụng nhân dân

và 01 chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội, 01 chi nhánh Ngânhàng Hợp tác xã

Các quỹ tín dụng nhân dân, TCTD khác ổn đinh về số lương đơn vị, nhưng mạng lưới của NHTM được tăng thêm

b Một số tình hình hoạt động tín dụng của các chi nhánh NHTM trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THANH TRA HOẠT ĐỘNG

TÍN DỤNG CHI NHÁNH NHTM CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH QUẢNG BÌNH

2.2.1 Phương pháp và nội dung công tác thanh tra tín dụng tại NHNN Quảng Bình

* Nội dung cơ bản thanh tra hoạt động tín dụng của Thanh tra, giám sát NHNN Chi nhánh tỉnh Quảng Bình

- Kiểm tra, rà soát hoạt động cho vay, bảo lãnh và các khoản đầu tư khác

- Kiểm tra sự tuân thủ luật pháp liên quan đến hoạt động cho vay, bảo lãnh của TCTD

* Đánh giá và nhận xét sau thanh tra

Quá trình thanh tra được lập Biên bản kiểm tra, xác minh vớithông tin, tài liệu thu thập là cơ sở tổng hợp lập Báo cáo kết quảthanh tra

- Sau các đợt tiến hành thanh tra, thành viên phải có Báo cáokết quả về hoạt động của mình theo nội dung, công việc đượcTrưởng đoàn thanh tra phân công

* Những hạn chế trong công tác TTTC lĩnh vực tín dụng tại

NHNN Chi nhánh tỉnh Quảng Bình

- TTTC chưa phối hợp hiệu quả với phân tích, đánh giá vàkhuyến nghị của GSTX thực hiện làm rỏ quá trình GSTX những nộidung rủi ro tín dụng, xu hướng rủi ro của NHTM và tác động đến rủi

ro kết quả tài chính

- Các cuộc TTTC đều tổ chức trên diện rộng (nhiều nội dung,nghiệp vụ) mang tính định kỳ, đề cương, mẫu biểu nhiều, khi lựclượng bố trí thanh tra tín dụng chưa tương xứng yêu cầu, thời giantiến hành thanh tra có hạn, vì vậy thanh tra chỉ mới dừng lại ở mức

độ phát hiện sai phạm cụ thể, chưa có những để đánh giá xu hướng