Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc bộ công an theo hướng phát triển năng lực người học

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ1.1 Các công trình nghiên cứu về dạy học tiếp cận năng lực và hoạt động giảng dạy theo định hướng phát triển năng 1.2 Các công trình nghiên cứu

NGUYỄN VĂN KIÊN

QU¶N Lý HO¹T §éNG GI¶NG D¹Y CñA GI¶NG VI£N C¸C TR¦êNG §¹I HäC THUéC Bé C¤NG AN

THEO H¦íNG PH¸T TRIÓN N¡NG LùC NG¦êI HäC

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2021

BỘ QUỐC PHÒNG

NGUYỄN VĂN KIÊN

QU¶N Lý HO¹T §éNG GI¶NG D¹Y CñA GI¶NG VI£N C¸C TR¦êNG §¹I HäC THUéC Bé C¤NG AN

THEO H¦íNG PH¸T TRIÓN N¡NG LùC NG¦êI HäC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số : 914 01 14

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

1 PGS,TS Trương Thành Trung

2 TS Trịnh Thị Hồng Hà

HÀ NỘI - 2021

nghiên cứu của riêng tác giả Các tài liệu

số liệu trích dẫn trong luận án đều trung thực và có xuất xứ rõ ràng.

Tác giả luận án

Nguyễn Văn Kiên

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ

1.1 Các công trình nghiên cứu về dạy học tiếp cận năng lực

và hoạt động giảng dạy theo định hướng phát triển năng

1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động giảng

dạy theo định hướng phát triển năng lực người học 201.3 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công

bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết 30

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ CÔNG AN THEO HƯỚNG

2.1 Những vấn đề lý luận về hoạt động giảng dạy của giảng

viên đại học theo hướng phát triển năng lực người học 342.2 Những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giảng dạy của

giảng viên theo hướng phát triển năng lực người học 532.3 Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động giảng dạy

của giảng viên theo hướng PTNL người học 73

Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ CÔNG AN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

3.1 Tình hình chung về về các trường đại học thuộc Bộ

3.2 Tổ chức điều tra, khảo sát thực trạng giảng dạy và quản

lý hoạt động giảng dạy của giảng viên các trường đại

3.4 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên

các trường đại học thuộc Bộ Công an 913.5 Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến quản

lý hoạt động giảng dạy của giảng viên các trường đại

3.6 Đánh giá khái quát về ưu điểm, hạn chế và nguyên

nhân trong quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viêncác trường đại học thuộc Bộ Công an 115

Chương 4 BIỆN PHÁP VÀ KHẢO NGHIỆM, THỬ NGHIỆM

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ CÔNG AN THEO HƯỚNG

4.1 Những biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của

giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công an theohướng phát triển năng lực người học 1204.2 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 145

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG

TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt

5 Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT

1 Bảng 3.1 Kết quả điều tra thực trạng xây dựng động cơ hoạt

động giảng dạy của giảng viên theo hướng phát triển

2 Bảng 3.2 Kết quả điều tra thực trạng xác lập mục tiêu giảng dạy

của giảng viên theo hướng phát triển năng lực người học 94

3 Bảng 3.3 Kết quả điều tra thực trạng tổ chức và chỉ đạo thực

hiện các nội dung công việc trọng yếu trong quy trìnhchuẩn bị và thực hành giảng dạy của giảng viên theo

4 Bảng 3.4 Kết quả điều tra thực trạng chỉ đạo phương thức tiến hành

hoạt động giảng dạy của giảng viên theo hướng phát triển

5 Bảng 3.5 Kết quả điều tra thực trạng đảm bảo tài liệu, phương

tiện dạy học phù hợp yêu cầu giảng dạy theo hướng

6 Bảng 3.6 Kết quả điều tra thực trạng tổ chức kiểm tra, đánh giá

hoạt động giảng dạy của giảng viên và kết quả học tập

7 Bảng 3.7 Những yếu tố tác động có ảnh hưởng mạnh, theo

hướng tích cực, thuận chiều đến quản lý hoạt độnggiảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc Bộ

8 Bảng 3.8 Những yếu tố tác động có ảnh hưởng mạnh, theo hướng

tiêu cực, cản trở đến quản lý hoạt động giảng dạy củagiảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công an 111

9 Bảng 4.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp

quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở cáctrường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL

10 Bảng 4.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp

quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các

149

11 Bảng 4.3 Kết quả tự đánh giá và đánh giá đồng nghiệp về chất

lượng giảng dạy của giảng viên Khoa Chữa cháy trước

12 Bảng 4.4 So sánh giá trị trung bình đánh giá chất lượng giảng dạy

của giảng viên Khoa Chữa cháy trước và sau thử nghiệm 157

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

2 Biểu đồ 4.1 So sánh giữa tính cần thiết, tính khả thi của các

3 Biểu đồ 4.2 So sánh kết quả tự đánh giá và đánh giá đồng

nghiệp về chất lượng giảng dạy của giảng viênKhoa Chữa cháy trước và sau thử nghiệm 156

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Trong thời đại ngày nay, sản phẩm đào tạo của trường đại học phải

có những kiến thức, kỹ năng mềm, kỹ năng nghề nghiệp và thái độ laođộng đáp ứng được yêu cầu thực hiện có hiệu quả những công việc, nhiệm

vụ chuyên môn theo sự phân công lao động xã hội thì sinh viên tốt nghiệpđại học mới có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo ra việc làm Vì vậy, dạyhọc theo hướng PTNL người học trở thành một đòi hỏi khách quan đốivới đào tạo đại học hiện nay Điều đó dẫn đến chỗ phải đổi mới mạnh mẽ

và đồng bộ các yếu tố cơ bản của đào tạo đại học, trước hết là dạy học vàquản lý hoạt động dạy, hoạt động học đó theo hướng coi trọng phát triểnnăng lực của người học

Giảng viên là người truyền cảm hứng và tổ chức hoạt động lĩnh hộikiến thức, kỹ năng, điều chỉnh thái độ cho người học, họ giữ vai trò trung tâmtrong quá trình lựa chọn nội dung, phương pháp giảng dạy, đồng thời tổ chứchoạt động của người học Vì vậy, để chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu

từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất ngườihọc, trường đại học phải tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên đạt chuẩn đầu ra

Hiện nay, sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hộiđang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi phải tăng cường xâydựng lực lượng CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đủ sứcđáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới Hoạt động nghềnghiệp của cán bộ CAND thường diễn ra trong môi trường xã hội phức tạp,trên phạm vi rộng, luôn phải tiếp xúc và đấu tranh với mặt trái của xã hội,nhất là với đối tượng hoạt động tội phạm manh động và xảo quyệt Để sảnphẩm đào tạo của trường đại học thuộc Bộ Công an nhanh chóng thích ứng

với hoạt động nghề nghiệp đầy khó khăn, phức tạp như vậy, quá trình đàotạo tại đây phải hướng mạnh vào phát triển năng lực người học.

Thực tiễn đã cho thấy, giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công

an có vai trò quan trọng trong thúc đẩy, định hướng và tạo điều kiện chongười học hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực của người cán bộCAND Vai trò đó thể hiện rõ trong hoạt động giảng dạy của giảng viên,nhất là ở các khâu tổ chức cho người học lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹnăng chuyên môn, nghiệp vụ theo từng ngành đào tạo Để phát huy vai trònày các trường đại học thuộc Bộ Công an cần phải tăng cường quản lý hoạtđộng giảng dạy của giảng viên theo hướng PTNL người học

Trong những năm gần đây, thực hiện Đề án “Phát triển và nâng caochất lượng đội ngũ giáo viên các trường CAND” được ban hành theoQuyết định số 5620/2012/QĐ-BCA của Bộ trưởng Bộ Công an [9],ĐNGV các trường đại học thuộc Bộ Công an đã từng bước được tăngcường về số lượng, nâng cao chất lượng và điều chỉnh về cơ cấu Tuynhiên, chất lượng giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc BộCông an chưa đồng đều, ý kiến phản hồi của học viên về sự hài lòng đốivới hoạt động giảng dạy khá phức tạp Tình trạng đó do nhiều nguyênnhân khác nhau, trong đó có nguyên nhân thuộc về quản lý hoạt độnggiảng dạy Vì vậy, cần có những luận giải khoa học về quản lý hoạt độnggiảng dạy của giảng viên nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo ở cáctrường đại học thuộc Bộ Công an

Trong nghiên cứu khoa học, ở Việt Nam đã có nhiều công trìnhnghiên cứu về dạy học và quản lý hoạt động dạy học; trong đó có khá nhiềucông trình coi dạy học như một hệ thống toàn vẹn, bao gồm hoạt động dạy(giảng dạy) và hoạt động học (học tập), chúng tương tác với nhau, hòanhập vào nhau Nhưng hai hoạt động này lại độc lập tương đối với nhau xét

trên các khía cạnh chủ thể, mục đích, phương thức tiến hành Vì vậy, cần

có những nghiên cứu về quản lý từng hoạt động đó trong những môi trườnggiáo dục nhất định Tuy nhiên, cho đến nay những nghiên cứu sâu về quản

lý hoạt động giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công

an thì còn thiếu vắng

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn “Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng phát triển năng lực người học” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ của mình.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất biện pháp quản lý hoạtđộng giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theohướng PTNL người học, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo cán

bộ của lực lượng CAND

Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên cáctrường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy củagiảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên cáctrường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Tổ chức khảo nghiệm và thử nghiệm biện pháp đã đề xuất

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Quản lý quá trình đào tạo ở các trường đại học thuộc Bộ Công an

Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc

Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu dưới góc độ quản lý

nhà trường đối với hoạt động giảng dạy của giảng viên các môn học thuộckhối kiến thức giáo dục chuyên nghiệp trong chương trình đào tạo đại học, hệ

sĩ quan ở các trường đại học thuộc Bộ Công an

Phạm vi về khách thể khảo sát: Địa bàn khảo sát tập trung ở Học viện An

ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân và Đại học Phòng cháy, chữa cháy.Đây là 3 trường có nhiều ngành đào tạo gắn với lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụđặc thù của lực lượng CAND

Phạm vi về thời gian: Các số liệu, tài liệu thực tế thu thập từ Bộ Công an và

các trường đại học thuộc Bộ nằm trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến nay

4 Giả thuyết khoa học

Quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc BộCông an theo hướng PTNL người học đã đạt được những thành công, nhưng

còn một số hạn chế, thiếu sót Nếu bộ máy QLGD ở đây dựa trên quan điểm

tiếp cận hoạt động, thực hiện các tác động quản lý nhằm thúc đẩy, địnhhướng, triển khai nội dung và phương thức hoạt động giảng dạy, bồi dưỡngđội ngũ giảng viên, đảm bảo tài liệu, phương tiện dạy học, kiểm tra, đánh giá

giảng viên theo năng lực làm việc và kết quả thực hiện nhiệm vụ thì sẽ

khắc phục được những hạn chế, thiếu sót đó, nâng cao được chất lượng, hiệuquả quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên theo hướng PTNL người học

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng Cộng sảnViệt Nam về giáo dục và QLGD Từ đó, đề tài lựa chọn các quan điểm tiếpcận chủ yếu sau đây

Tiếp cận hoạt động: Vấn đề quản lý hoạt động giảng dạy của giảng

viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an được giải quyết theo hướng điềukhiển, điều chỉnh các yếu tố cấu thành hoạt động này Theo đó, nội dung quản

lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công anđược xem là sự tác động có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức của chủ thểquản lý đến: Động cơ, mục tiêu, nội dung, phương thức, phương tiện và kếtquả hoạt động giảng dạy của giảng viên

Tiếp cận chức năng quản lý: Chủ thể quản lý hoạt động giảng dạy của

giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL ngườihọc là các tổ chức và cá nhân có trách nhiệm thực hiện các chức năng quản lý

để tác động đến hoạt động này Theo đó, các chức năng quản lý: kế hoạchhóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá phải được vận hành linh loạt vàothực hiện các biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở cáctrường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Tiếp cận năng lực: Năng lực của học viên hình thành và phát triển

thông qua hoạt động học tập, rèn luyện trong và ngoài nhà trường Nhữngyếu tố cấu thành năng lực của học viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công

an khá phức tạp, trong đó kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp là cácthành phần cơ bản nhất Do đó, để quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học,các chủ thể QLGD phải đòi hỏi và tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên tổchức hoạt động lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kỹ năng và điều chỉnh thái độnghề nghiệp của học viên

Tiếp cận thực tiễn: Tác giả luận án luôn tính đến thực tế tổ chức đào tạo ở

các trường đại học thuộc Bộ Công an Theo đó, dù đào tạo theo ngành, chuyênngành nào, học viên vẫn phải hướng tới mục tiêu có đủ phẩm chất, năng lực củangười cán bộ Công an Vì vậy, các trường đại học thuộc Bộ Công an luôn gắn

đào tạo về trình độ học vấn với đào tạo chức vụ cán bộ Công an Theo đó, giảngviên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an phải quán triệt sâu sắc mục tiêu, yêucầu đào tạo của nhà trường và phương châm học đi đôi với hành, lý luận liên hệthực tế trong quá trình tổ chức hoạt động học tập của học viên.

Các phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa họcchuyên ngành, bao gồm các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau:

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích, tổng hợp, khái quát hoá các văn bản QLGD và các công trìnhkhoa học về quản lý dạy học, quản lý hoạt động giảng dạy và PTNL người học

Để đạt được mục đích nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ của đề tài,tác giả luận án tập trung nghiên cứu các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết, củaĐảng, Nhà nước, của Bộ GD&ĐT, Bộ Công an về các nội dung có liên quanđến quản lý dạy học nói chung, quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viênđại học nói riêng

Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của Bộ Công an và các trường đại họcthuộc Bộ về quản lý giảng viên và hoạt động giảng dạy của giảng viên

Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Sử dụng các mẫu phiếu điều tra về thực trạng hoạt động giảng dạy vàthực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại họcthuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Đối tượng điều tra bao gồm 774 người (369 giảng viên, 147 CBQL,

258 học viên năm cuối) của các trường đại học thuộc Bộ Công an

Địa bàn điều tra: Học viện An ninh Nhân dân; Học viện Cảnh sát Nhândân; Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy

Phương pháp tọa đàm, trao đổi

Tọa đàm, trao đổi với cán bộ các cơ quan QLGD, đào tạo của Bộ Công

an, Ban giám đốc (giám hiệu) và các phòng chức năng của các trường đại họcthuộc Bộ Công an về quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên theo hướngPTNL người học

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

Nghiên cứu các báo cáo tổng kết năm học về hoạt động đào tạo tại cáctrường đại học thuộc Bộ Công an; các tài liệu hướng dẫn dạy và học của nhàtrường; các hồ sơ, kế hoạch giảng dạy, giáo án của giảng viên; các kết luậncủa cơ quan quản lý về phân loại học viên tốt nghiệp

Phương pháp quan sát sư phạm

Tiến hành quan sát hoạt động của nhà trường, các phòng, khoa, bộ môntrong việc triển khai nhiệm vụ giảng dạy cho giảng viên và tổ chức đôn đốc,kiểm tra các hoạt động giảng dạy

Phương pháp phân tích nhận định độc lập

Phân tích, tổng hợp các nhận định từ nhiều nguồn tài liệu có liên quanđến đổi mới giáo dục - đào tạo theo hướng chuyển mạnh từ trang bị kiến thứcsang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chât người học và tổ chức đánhgiá giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an

Phương pháp chuyên gia

Tác giả luận án tiến hành xin ý kiến chuyên gia là các nhà quản lý, nhà giáonhằm xác định tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy củagiảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Phương pháp thử nghiệm

Tổ chức thử nghiệm tại Đại học Phòng cháy, chữa cháy về một biệnpháp mà luận án đề xuất

Nhóm các phương pháp nghiên cứu hỗ trợ

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả luận án sẽ sử dụng phương phápthống kê toán học để xử lý số liệu làm minh chứng cho những nhận định,đánh giá của đề tài và thử nghiệm các biện pháp được đề xuất

Để đảm bảo thực hiện đúng những quy định về bảo mật trong lĩnh vực

an ninh quốc gia, các số liệu được dùng trong luận án được khai thác từ cổngthông tin điện tử của Bộ Công an và các trường đại học thuộc Bộ Công an.Những số liệu điều tra, khảo sát tại các trường được tính theo tỷ lệ phần trăm

và điểm trung bình của các nhóm mẫu

6 Đóng góp mới của luận án

Luận án đã xây dựng khung lý luận về hoạt động giảng dạy của giảngviên theo định hướng PTNL người học và về quản lý hoạt động này ở cáctrường đại học thuộc Bộ Công an Đã xây dựng được hệ thống các khái niệm

cơ bản của đề tài; luận giải các nội dung quản lý hoạt động giảng dạy củagiảng viên đại học theo định hướng PTNL người học; phân tích về các yếu tốtác động đến quá trình quản lý đó

Căn cứ vào kết quả điều tra, khảo sát ở Học viện An ninh nhân dân, Họcviện Cảnh sát nhân dân và Đại học Phòng cháy, chữa cháy, luận án đã trình bày

rõ thực trạng giảng dạy, thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học, đồngthời chỉ ra thực trạng ảnh hưởng tích cực, tiêu cực của các yếu tố tác động đếnquản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đó Trên cơ sở đó,luận án phát hiện những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong quản lý hoạtđộng giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công an theohướng PTNL người học

Luận án đề xuất 6 biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học Mỗibiện pháp hướng tới một mục tiêu cụ thể và được thực hiện theo những nộidung, phương thức riêng nhưng luôn quan hệ mật thiết với những biện phápkhác Kết quả khảo nghiệm, thử nghiệm đã khẳng định tính cần thiết, tính khảthi của các biện pháp mà luận án đã đề xuất và hiệu quả của chúng đối vớiviệc nâng cao chất lượng giảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc

Bộ Công an

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Luận án góp phần làm sáng tỏ vấn đề lý luận về quản lý hoạt độnggiảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướngPTNL người học

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp những luận cứ khoahọc cho các trường đại học thuộc Bộ Công an triển khai thực hiện có hiệu quảmục tiêu nâng cao năng lực hoạt động thực tiễn cho học viên tốt nghiệp cáckhóa đào tạo và phương châm giáo dục “học đi đôi với hành, lý luận liên hệthực tiễn”

Kết quả nghiên cứu của luận án có thể dùng làm tài liệu kham khảotrong đào tạo đại học, sau đại học về QLGD

8 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Phần mở đầu, 4 chương với (15 tiết), kết luận và kiếnnghị, danh mục các công trình của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tàiluận án, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Các công trình nghiên cứu về dạy học tiếp cận năng lực và hoạt động giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực người học

Ở nước ngoài, có khá nhiều công trình và tác giả đề cập đến vấn đề dạy

học tiếp cận năng lực, trong đó có hoạt động giảng dạy định hướng phát triểnnăng lực người học

Tác giả William E Blank (1982) trong cuốn Handbook for Devoloping Competency-Based Training Programs (Cẩm nang phát triển chương trình

đào tạo dựa trên năng lực) [107] đã chỉ rõ: Để hình thành, PTNL thực hiện ởngười học, chương trình đào tạo phải được xây dựng trên cơ sở phân tíchnghề, phân tích nhu cầu người học, xây dựng hồ sơ năng lực người học, pháttriển công cụ đánh giá sự hiểu biết và sự thực hiện, phát triển các gói học tập,cải tiến và quản lý chương trình đào tạo Có thể nói những cơ sở để phát triểnchương trình mà William E Blank nêu ra cũng là những cơ sở chính của hoạtđộng giảng dạy theo hướng PTNL người học

Tác giả Shirley Fletcher (1995) trong công trình Designing Competece

- Based Training (Đào tạo dựa trên năng lực) [105] đã trình bày cơ sở khoa

học của thiết lập các tiêu chuẩn đào tạo, các kỹ thuật phân tích nhu cầu ngườihọc, phân tích công việc, từ đó xây dựng mô đun dạy học và khung chươngtrình Qua đây ta có thể hiểu rằng, đào tạo theo hướng PTNL phải dựa trênxác định mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường, hiểu nhu cầu của ngườihọc, hiểu công việc tương lại của họ, trên cơ sở đó hướng các nỗ lực sư phạmvào hình thành ở người học những năng lực cần thiết

K E Paprock (1996) trong công trình Conceptual structure to develop adaptive competencies in professional (Khái niệm phát triển năng lực thích

ứng chuyên môn) [99] đã cho rằng, đặc điểm của dạy học tiếp cận năng lực

là: dựa trên triết lý người học là trung tâm, đáp ứng được các đòi hỏi của

chính sách, bám sát cuộc sống thật, rất linh hoạt và năng động, hướng tớinhững tiêu chuẩn về năng lực cần hình thành ở người học.

Trong công trình của các tác giả Jean - Marc Denommé và Madeleine

Roy (2000) Pour une pédagogie interactive, (Tiến tới một phương pháp sư

phạm tương tác) [50] đã nêu ra cấu trúc dạy học gồm 3 thành phần cơ bản là:người học - người dạy - môi trường, trong đó người dạy có trách nhiệm chỉcho người học cái đích, giúp đỡ, làm cho người học hứng thú và đưa họ tớiđích Chức năng của người dạy là giúp đỡ người học học và hiểu Người dạyphục vụ người học Do đó, người dạy có vai trò quan trọng đối với sự PTNL ởngười học thông qua việc thúc đẩy, định hướng và tạo điều kiện cho ngườihọc khám phá tri thức, rèn luyện kỹ năng

Các tác giả J Richard, T Rodger (2001), trong công trình Approaches and Methods in Language Teaching (Cách tiếp cận và phương pháp giảng dạy

ngôn ngữ) [102] cho rằng: Tiếp cận năng lực trong dạy học đòi hỏi phải tậptrung vào kết quả học tập, nhắm tới những gì người học dự kiến phải làmđược hơn là nhắm tới những gì họ cần phải học được Vì vậy, trong hoạt đônggiảng dạy, giáo viên phải chú trọng lựa chọn nội dung và phương pháp tổchức thực hành cho người học

S Kerka (2001) trong công trình Competency-based education and training (Giáo dục và đào tạo dựa trên năng lực) [97] đã chỉ ra những nét đặc

trưng của dạy học tiếp cận năng lực, đó là: cho phép cá nhân hóa việc học,giúp bổ sung những thiếu hụt về năng lực so với đòi hỏi của nhiệm vụ màngười học sẽ thực hiện, chú trọng đến kết quả đầu ra, hoạt động dạy và họcdiễn ra linh hoạt, phù hợp với đặc điểm và hoàn cảnh của cá nhân, việc đolường kết qua học tập của người học dựa trên các tiêu chuẩn rõ ràng

Tác giả Daniel R Beerens (2003) trong Evaluating Teachers for Professional Growth: Creating a cuture of Motivation and learning (Đánh giá

sự phát triển nghề nghiệp của giáo viên: Tạo động lực và thúc đẩy học tập)[92] đã ví giáo viên như là chìa khóa của chất lượng và sự thành công tronggiáo dục ở bất kỳ hệ thống giáo dục của bất kỳ xã hội nào

Theo Ingvarson Lawrence, Rowe Ken (2008) [95], Uỷ ban Quốc gia vềTiêu chuẩn Giảng dạy Chuyên nghiệp của Hoa Kỳ (NBPTS) đã xây dựng 26

bộ tiêu chuẩn giảng dạy khác nhau Những tiêu chuẩn này xác định, hoạt độnggiảng dạy của giảng viên trình độ cao cần đảm bảo 4 tiêu chuẩn, đó là: (1)đảm bảo những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho quá trình học tập của sinhviên; (2) tạo môi trường điều kiện thuận lợi cho quá trình học tập của sinhviên; (3) thúc đẩy sinh viên học tập và nghiên cứu khoa học ; (4) hỗ trợ chosinh viên trong quá trình học tâp, nghiên cứu

Tác gi Robetrt J Marzano, Debra J Pickering, Jane E Pollock (2011)

trong sách Các phương pháp dạy học hiệu quả, [66] cho rằng: giáo viên là

yếu tố tác động mạnh mẽ nhất đến thành tích học tập của người học, họ khôngchỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn là người tổ chức, hướng dẫn và xâydựng động cơ, thái độ tích cực cho người học trong quá trình dạy học.Phương pháp hiệu quả trong giảng dạy theo hướng năng lực học sinh là khích

lệ học tập và công nhận những cố gắng của học sinh; hướng dẫn họ lập mụctiêu, kế hoạch học tập, gợi ý, đặt câu hỏi và khung thông tin để học sinh thựchiện các hành động học tập… Làm được như vậy sẽ phát huy được tính chủđộng, sáng tạo của học sinh và thúc đẩy sự PTNL của họ

Các tác giả Todd Whitaker, Beth Whitaker và Dale Lumpa (2013)

trong công trình Motivating & Inspiring Teachers: The Educational leader’s Guide for Buiding Staff Morale (Tạo động lực và gây hứng thú cho giáo viên)

[106] khẳng định rằng, giảng dạy là công việc hàng ngày của người dạy, họphải tiến hành công việc này một cách đầy nhiệt huyết, với trạng thái tinhthần tích cực Vì vậy, người giáo viên phải có những động cơ nghề nghiệpđúng đắn và mạnh mẽ Đây cũng có thể coi là một điều kiện chủ quan đểĐBCL hoạt động giảng dạy của giảng viên đại học

Ở Việt Nam, đã có nhiều tác giả và công trình khoa học đề cập đến các

khía cạnh khác nhau của dạy học tiếp cận năng lực và giảng dạy định hướngPTNL người học

Tác giả Vũ Lệ Hoa (2008), trong Luận án tiến sĩ Biện pháp vận dụng quan điểm sư phạm tương tác trong dạy học môn giáo dục học ở các trường đại học sư phạm, [41] cho rằng, người dạy là người hướng dẫn, đi cùng, tạo

thuận lợi trong phương pháp học của người học nhằm đạt tới mục tiêu học

Vì vậy, hoạt động giảng dạy của người dạy thực chất là hoạt động tổ chức,hướng dẫn, tạo cảm hứng học tập, qua đó tác động đến sự phát triển phẩm chất,năng lực người học

Tác giả Nguyễn Văn Lịch (2010), trong tham luận khoa học “Thựctrạng nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học và một số kiến nghị”, [59]

đã cho rằng, giảng dạy mà không nghiên cứu thì không thể nâng cao, hoànthiện kiến thức, cũng như phương pháp giảng dạy, hướng dẫn sinh viênnghiên cứu Do đó, theo tác giả, trường đại học đòi hỏi và tạo điều kiện chogiảng viên nghiên cứu khoa học sẽ góp phần làm cho hoạt động giảng dạy đạtchất lượng, hiệu quả cao

Tác giả Nguyễn Văn Khải (2013), trong luận án tiến sĩ Quản lý chất lượng dạy học lâm sàng cho điều dưỡng viên trình độ đại học tại các trường đại học y Việt Nam [51] cho rằng, dạy và học là hai mặt của một quá trình,

luôn tác động qua lại, bổ sung cho nhau, quy định lẫn nhau, thâm nhập vàonhau thông qua hoạt động cộng tác nhằm tạo cho người học khả năng pháttriển trí tuệ, góp phần hoàn thiện nhân cách Để đạt được điều đó, người dạyphải biết gợi mở, hướng dẫn, dạy cho người học cách tìm kiếm thông tin và

xử lý thông tin, từ đó vận dụng chúng Tác giả nhấn mạnh rằng, người dạyphải thiết kế, tổ chức hoạt động dạy học bằng cách lập kế hoạch dạy học vàđiều khiển quá trình nhận thức của người học Qua đây ta có thể hiểu rằng,trong dạy học người dạy đóng vai trò tổ chức hoạt động học của người học, từ

đó tác động đến sự phát triển phẩm chất, năng lực của họ

Tác giả Trần Khánh Đức (2014), trong công trình Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI, [29] đã khẳng định: Người giáo viên trong

nền giáo dục hiện đại không chỉ được coi là người truyền thụ cái đã chính

thống, người cung cấp những thông tin được soạn thảo trên cơ sở những điều

có sẵn, người thừa hành mà phải là người đề xướng, thiết kế nội dung vàphương pháp dạy học nhằm làm thay đổi những thị hiếu, hứng thú người học,giúp cho học sinh biết cách học, cách rèn luyện Đề cập tới tổng kết củaUNESCO, tác giả đã chỉ ra những thay đổi lớn về vai trò của giáo viên tronggiáo dục hiện đại, đó là: (1) Đảm nhận nhiều chức năng khác hơn so với trước,

có trách nhiệm nặng hơn trong việc lựa chọn nội dung dạy học và giáo dục; (2)Chuyển mạnh từ chỗ truyền thụ kiến thức sang tổ chức việc học của học sinh,

sử dụng đến mức tối đa những nguồn tri thức trong xã hội; (3) Coi trọng hơnviệc cá biệt hóa trong học tập, thay đổi tính chất trong quan hệ thày trò; (4)Yêucầu sử dụng rộng rãi hơn những phương tiện dạy học hiện đại; (5) Hợp tác rộngrãi và chặt chẽ hơn với đồng nghiệp; (6)Thắt chặt hơn mối quan hệ với cha mẹhọc sinh và cộng đồng; (7) Tham gia rộng rãi vào các hoạt đồng trong và ngoàinhà trường Những luận điểm mà Trần Khánh Đức nêu ra ở đây có thể vậndụng vào hoạt động giảng dạy của giảng viên theo hướng PTNL người học

Tác giả Nguyễn Thu Hà (2014), trong bài viết “Giảng dạy theo nănglực và đánh giá theo năng lực trong giáo dục: Một số vấn đề lý luận cơ bản”[33] đã chỉ rõ, giảng dạy theo năng lực thực chất là hướng những nỗ lực sưphạm của người dạy vào hình thành cho người học những năng lực cần thiết

Để đạt được điều đó cả hoạt động giảng dạy và học tập phải được thực tiệntheo tiếp cận năng lực Đồng thời việc đánh giá kết quả dạy học phải dựa trênnhững tiêu chí về năng lực cần có của người học

Tác giả Đặng Quốc Bảo và Nguyễn Sỹ Thư (2014), trong bài viết “Tổ

chức dạy học phát triển toàn diện năng lực cho thế hệ trẻ”, [3] cho rằng, nhàtrường, trước hết là giáo viên phải giúp cho học sinh thấu hiểu “học để làm gì,học cái gì” để có năng lực đích thực, đồng thời bồi dưỡng cho học sinh cách

“học hiệu quả” để có năng lực Từ đó có thể hiểu rằng, hoạt động giảng dạytheo định hướng PTNL người học phải chú trọng định hướng và tổ chức hoạtđộng học nhằm đáp ứng yêu cầu của chuẩn “đầu ra”

Tác giả Nguyễn Văn Lâm (2015) trong luận án tiến sĩ Phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng Giao thông vận tải trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế [58] đã cho rằng:

Giảng dạy là một trong những chức năng chính của giảng viên Theo chứcnăng đó, giảng viên phải thực hiện các nhiệm vụ: Nghiên cứu và nắm vữngmục tiêu đào tạo, cũng như nội dung và yêu cầu vị trí của môn học; soạn giáo

án và giảng bài; hướng dẫn sinh viên học tập và nghiên cứu khoa học; dự giờđồng nghiệp; tham gia xây dựng và phát triển nội dung chương trình vàphương pháp dạy học… Trong thời kỳ mới , giảng viên phải đổi mới nội dungphương pháp dạy học, phải chuyển từ cách giảng dạy độc thoại, nặng vềthuyết trình sang phương pháp dạy học “Lấy người học làm trung tâm”,khuyến khích tính độc lập, tự chủ, sáng tạo của sinh viên Đó vấn đề cốt lõicủa giảng dạy theo hướng PTNL người học

Tác giả Nguyễn Đức Trí (2015) trong luận án tiến sĩ Quản lý đội ngũ giảng viên trường đại học trực thuộc Bộ Công thương trong bối cảnh hiện nay [84] đã chỉ ra mô hình hoạt động của giảng viên gồm các hoạt động cụ

thể là: (1) Hoạt động tìm hiểu đối tượng và môi trường giáo dục; (2) Hoạtđộng giảng dạy; (3) Hoạt động giáo dục, tư vấn cho học sinh/sinh viên; (4)Hoạt động đánh giá sinh viên; (5) Hoạt động hợp tác trong dạy học và giáodục; (6) Hoạt động học tập, bồi dưỡng và tự bồi dưỡng; (7) Hoạt động nghiêncứu khoa học; (8) Hoạt động xã hội Những hoạt động này quan hệ mật thiếtvới nhau,cùng tạo điều kiện cho giảng viên hoàn thành nhiệm vụ giảng dạytheo định hướng PTNL người học

Tác giả Trần Trung Dũng (2016), trong Luận án tiến sĩ Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông theo định hướng PTNL học sinh

[21] đã nêu ra các đặc trưng của dạy học theo định hướng PTNL học sinh: (1)Quan tâm đặc biệt đến tổ chức hoạt động học của học sinh; (2) Coi trọng khâuthực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ của học sinh; (3) Lấy sựPTNL học sinh làm mục tiêu của dạy học

Các tác giả Trịnh Văn Biều, Trần Thị Ngọc Hà (2016), trong bài viết

“Đổi mới giáo dục và tổ chức các hoạt động dạy học để phát triển năng lực,phẩm chất người học” [4] đã cho rằng, để phát triển phẩm chất, năng lựcngười học ở đại học , người dạy cần chuyển từ lối dạy cũ (thầy nặng vềtruyền đạt, trò tiếp thu một cách thụ động) sang lối dạy mới Theo đó, ngườidạy phải làm tốt vai trò tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập, người họcchủ động tìm kiếm, phát hiện kiến thức Trong dạy học ở đại học, tùy theonội dung cụ thể của từng môn học, thời gian cho phép, người dạy có thể thiết

kế các tình huống, tổ chức các hoạt động PTNL người học trong các giờchính khóa hay ngoại khóa

1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực người học

Ở nước ngoài, có khá nhiều công trình khoa học đã được công bố bàn

về các vấn đề quản lý hoạt động giảng dạy theo định hướng PTNL người học,trong đó có một số công trình tiêu biểu sau đây:

Tác giả R.E Boyatzid (1982) trong The Competent Manager [91]

(Người quản lý có thẩm quyền) cho rằng, trong quản lý dạy học theo hướngPTNL người học, chủ thể quản lý cần phải tập trung xử lý ba khâu chính,

đó là: (1) Xác định những năng lực mà người học cần đạt được; (2) Tổchức tác động để hình thành và phát triển chúng thông qua dạy học; (3) Tổchức đánh giá khách quan kết quả học tập, rèn luyện của người học theochuẩn năng lực đầu ra

Tác giả H Wily (1991) trong công trình “Management and its Linkageswith School Effectiveness” [108] (Quản lý và những kết nối của nó với hiệuquả trường học) đã chỉ ra mối quan hệ giữa quản lý với các yếu tố mang lạihiệu quả giáo dục, đó là: Mục đích giáo dục, thiết chế giáo dục, trình độ củangười dạy, tính tích cực của người học, cơ sở vật chất và môi trường giáo dục

Vì vậy quản lý dạy học nói chung và quản lý hoạt động giảng dạy nói riêngcần phải tính đến các yếu tố đó

Các tác giả Felder R.M và Brent R (2004) trong bài viết “TheIntellectual Development of Science and Engineering Student” (Sự phát triểntrí tuệ của sinh viên) [94] đã chỉ ra ba cách tiếp cận và định hướng học tập mà

sinh viên thường có: Thứ nhất, những sinh viên theo định hướng sao chép sẽ

lựa chọn phương pháp tiếp cận bề mặt trong học tập, dựa trên kiểu học thuộc

lòng, học một cách máy móc Thứ hai, những sinh viên theo định hướng tìm

hiểu bản chất thường lựa chọn cách tiếp cận chuyên sâu dựa trên việc kháiquát các luận đề, tìm tòi những vấn đề lý luận, thực tiễn nảy sinh trong học

tập và đưa ra cách giải quyết, vận dụng chúng Thứ ba, những sinh viên theo

định hướng mục tiêu cá nhân thường lựa chọn cách tiếp cận chiến lược phùhợp với trọng tâm, trọng điểm của bài học, môn học nhằm đạt được điểm caotrong học tập Vì vậy, chủ thể quản lý hoạt động giảng dạy phải tác động đếngiảng viên để họ lựa chọn nội dung, phương pháp phù hợp với từng cách tiếpcận và định hướng học tập của sinh viên, đồng thời giúp sinh viên lựa chọncách tiếp cận và định hướng học tập đúng đắn

Tác giả Cooper King (2008) trong cuốn “Managing teaching andlearning” [98] (Quản lý dạy và học) đã chỉ ra rằng, quản lý dạy và học là chứcnăng quan trọng của lãnh đạo nhà trường Thực chất của hoạt động quản lýnày là tạo những điều kiện và môi trường hỗ trợ tốt nhất cho giảng dạy và họctập Vì vậy, người lãnh đạo nhà trường phải huy động các nguồn lực trong vàngoài nhà trường để đáp ứng yêu cầu tổ chức hoạt động dạy học

Các tác giả Peter A Hall và Alisa (2008), trong sách Buiding Teachers Capacity for Success (Xây dựng năng lực của giáo viên) [100] đã khẳng định,

trong giáo dục, năng lực của giáo viên là sức mạnh quan trọng nhất, bởi vìgiáo viên là người tổ chức hoạt động lĩnh hội của người học, họ có ảnh hưởng

to lớn đối với kết quả học tập của người học Bên cạnh đó, nhà quản lý giữvai trò hết sức quan trọng trong việc xây dựng năng lực cho người dạy bằngviệc đưa ra gợi ý và tạo những thách thức và thuyết phục họ tích cực thay đổi

về chương trình, khối lượng công việc, nhận thức… Như vậy, để PTNL củangười học, các chủ thể quản lý phải tác động để đổi mới hoạt động dạy vàPTNL của người dạy.

Tác giả Robert A Slullo (2008) trong công trình The Inspiring Teacher: New Beginnings for the 21st Century (Giáo viên truyền cảm hứng:

Khởi đầu mới của thế kỷ XXI) [104] cho rằng: người giáo viên giỏi phải làngười có niềm đam mê học tập, biết học tập suốt đời, lời nói đi đôi với việclàm, có khả năng truyền cảm hứng học tập cho học sinh và cảm hứng nghềnghiệp cho đồng nghiệp Vì vậy, quản lý hoạt động giảng dạy theo hướngPTNL người học phải gắn liền với xây dựng phẩm chất nhân cách người giáoviên

Tác giả Jaap Scheerens (2010) trong công trình Teachers Professional development - Europe in international comparison (Sự phát triển nghề nghiệp

của giáo viên - Châu Âu trong sự so sánh giữa các quốc gia) [96] nêu lên rằng:người học thường có sự khác nhau về trình độ, khả năng lĩnh hội kiến thức, kỹnăng, vì vậy để đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường, giáo viên phải đượckhông ngừng củng cố niềm tin, cập nhật kiến thức, kỹ năng giảng dạy, nângcao năng lực chuyên môn Từ đó ta có thể hiểu rằng, quản lý hoạt động giảngdạy của người dạy theo hướng PTNL người học phải được đặt trong quá trìnhbồi dưỡng, rèn luyện giáo viên, giảng viên về năng lực chuyên môn

Ở Việt Nam, tác giả Nguyễn Minh Đường (2004), trong công trình “Đào

tạo theo năng lực thực hiện” [30] chỉ ra rằng, việc đào tạo theo năng lực thựchiện phải tính đến “đầu vào” của người học và yêu cầu “đầu ra”, trước hết làyêu cầu về năng lực thực hiện để xác định chương trình, nội dung, phươngpháp dạy học Luận điểm này của Nguyễn Minh Đường có thể vận dụng vàoquản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên theo hướng PTNL người học

Tác giả Vũ Ngọc Hải (2006), trong bài viết “Về quyền tự chủ và tínhtrách nhiệm xã hội của các trường đại học” [36] cho rằng: Giảng viên trongtrường đại học giữ vai trò là người hướng dẫn giúp người học đến với tri thức

khoa học bằng đường đi tốt nhất, ngắn nhất, bằng con đường trên đó luôn có

sự đổi mới Giảng viên luôn tạo cơ hội cho người học có đủ điều kiện để tựsuy nghĩ, tự tìm hiểu và có khả năng tự quyết định Vũ Ngọc Hải đã khẳngđịnh: người giảng viên phải biết cách “kích thích” những hiểu biết của ngườihọc, gợi mở họ cách suy nghĩ và dẫn dắt họ vượt qua mọi khó khăn, tháchthức bằng chính việc tự tìm tòi, khám phá của mình Điều đó gợi tới sự cầnthiết quản lý nội dung, phương pháp giảng dạy của giảng viên

Tác giả Nguyễn Đức Chính, Nguyễn Phương Nga (2006), trong đề tài

trọng điểm cấp Đại học Quốc gia Hà Nội: Nghiên cứu xây dựng các tiêu chí đánh giá hoạt động giảng dạy đại học và nghiên cứu khoa học của giảng viên trong Đại học Quốc gia, [16] đã phân tích kinh nghiệm đánh giá hoạt động

giảng dạy, nghiên cứu phát triển và tư vấn dịch vụ của giảng viên ở một sốtrường đại học trên thế giới, đồng thời chỉ ra thực trạng đánh giá, từ đó đềxuất các tiêu chí đánh giá các hoạt động nêu trên ở Đại học Quốc gia Hà Nội.Những tiêu chí đánh giá giảng viên dựa trên yêu cầu ĐBCL, hiệu quả thựchiện nhiệm vụ giảng dạy và NCKH theo quy định của Luật Giáo dục và Quychế của trường đại học Tuy đề tài này không bàn về quản lý hoạt động giảngdạy của giảng viên, nhưng việc xác định tiêu chí đánh giá theo yêu cầu nhiệm

vụ là một cách tiếp cận có thể vận dụng vào nghiên cứu về quản lý hoạt độnggiảng dạy của giảng viên theo hướng PTNL người học

Tác giả Trần Xuân Bách (2010), trong luận án tiến sĩ Đánh giá giảng viên đại học theo hướng chuẩn hóa trong giai đoạn hiện nay [1] cho rằng,

muốn dạy tốt ở đại học người dạy phải thỏa mãn các yêu cầu sau: (1) Phải cókiến thức về môi trường giáo dục đại học; (2) Hiểu rõ mục tiêu, tính chất, đặcđiểm của ngành học, trường học; (3) Nắm vững mục đích, nhiệm vụ, nội dungdạy học; (4) Hiểu người học, biết tạo động lực và khai thác tiềm năng củangười học; (5) Biết vận dụng quy luật, nguyên tắc dạy học và hướng dân sinhviên tự học; (6) Vận dụng được hình thức, phương pháp dạy học và khai thác

các phương tiện dạy học…Như vậy, quản lý hoạt động giảng dạy phải nhằmgiúp cho giảng viên đáp ứng được những yêu cầu đó.

Tác giả Nguyễn Văn Đệ (2010) trong luận án tiến sĩ Phát triển ĐNGV các trường Đại học ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học [28] đã nhấn mạnh rằng, ngày nay giảng viên đại học phải là một chuyên gia trong lĩnh vực chuyên môn của mình, một người điều phối, thiết kế chương trình đào tao và nội dung môn học; người tư vấn cho sinh viên cũng như kiểm tra đánh giá hiệu quả giảng dạy Với các tư cách đó,

giảng viên có tác động mạnh mẽ tới sự phát triển phẩm chất, năng lực củangười học Nhưng điều đó chỉ có thể đạt được khi giảng viên có phẩm chất vànăng lực phù hợp Xuất phát từ yêu cầu giảng dạy đại học, tác giả NguyễnVăn Đệ cho rằng, năng lực của giảng viên phải hội đủ 4 yếu tố: Năng lựchành động, năng lực chủ thể hóa, năng lực xã hội hóa, năng lực giao tiếp.Những tác động quản lý ở trường đại học phải góp phần phát triển ở giảngviên những năng lực này

Tác giả Nguyễn Mai Hương (2011) trong luận án tiến sĩ Quản lý quá trình dạy và học theo học chế tín chỉ trong các trường đại học ở Việt Nam giai đoạn hiện nay [49] cho rằng, quản lý quá trình dạy học ở bất kỳ quy

trình đào tạo nào cũng phải quản lý “đầu vào”, quản lý “quá trình”, quản lý

“đầu ra”, trong đó quan trọng nhất là quản lý hoạt động dạy và hoạt độnghọc Trong từng hoạt động này, chủ thể quản lý phải tiến hành các tác độngquản lý để điều khiển, điều chỉnh mục tiêu, nội dung, phương pháp tiến hành

và các điều kiện ĐBCL của nó Như vậy, ở đây tác giả đã có sự phân biệtgiữa hoạt động dạy và hoạt động học, nhưng nội dung quản lý từng hoạtđộng này chưa được nêu cụ thể

Tác giả Đào Việt Hà (2014) trong luận án tiến sĩ Quản lý đào tạo theo năng lực thực hiện nghề kỹ thuật xây dựng ở các trường cao đẳng xây dựng [32] đã đề cập tới các giải pháp về hướng nghiệp và tuyển sinh; phát

triển chương trình; quản lý các điều kiện ĐBCL đào tạo, quản lý quá trình

dạy học, cũng như công tác đánh giá kết quả đầu ra và thông tin đầu ra.Trong số những giải pháp đó tác giả đã dành sự quan tâm đến giải phápquản lý quá trình dạy học theo năng lực thực hiện, với các nội dung trọngtâm là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá hoạt động dạy vàhoạt động học, đồng thời tạo động lực cho cả người dạy, người học tronghoạt động dạy học nhằm hình thành có kết quả kiến thức, kỹ năng, thái độ

ở người học phù hợp với yêu cầu của hoạt động nghề nghiệp Nội dung củagiải pháp này có thể vận dụng vào quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên theo hướng PTNL người học

Tác giả Nguyễn Bách Thắng (2015), trong luận án tiến sĩ Phát triển ĐNGV Trường Đại học An Giang theo tiếp cận quản lí nhân lực, [79] khẳng định rằng,

giảng viên đại học là nhân tố quyết định chất lượng đào tạo của nhà trường, đểgiảng viên góp phần tích cực vào chất lượng sản phẩm đào tạo của trường đại học,

họ phải đáp ứng được các yêu cầu sau: (1) Sự hiểu biết về nội dung môn học; (2)Tri thức sư phạm; (3) Tri thức về sự phát triển; (4) Hiểu biết về sự khác biệt; (5)Hiểu biết về động cơ; (6) Có tri thức về học tập; Làm chủ được các chiến lược -phương pháp, hình tức tổ chức dạy học; (8) Hiểu biết về việc đánh giá sinh viên;(9) Hiểu biết về các nguồn chương trình và công nghệ; (10) Am hiểu và đánh giácao sự cộng tác; (11) Khả năng phân tích và phản ánh trong thực tiễn dạy học.Điều đó cho phép hiểu rằng, quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên phải tínhđến khả năng đáp ứng của họ đối với các yêu cầu nói trên

Tác giả Phạm Đỗ Nhật Tiến (2016), trong bài viết “Bài toán đổi mới đánh

giá người học trong giáo dục theo tiếp cận năng lực” [82] nhấn mạnh rằng, bàitoán đổi mới đánh giá người học trong giáo dục theo tiếp cận năng lực là bàitoán phức tạp và đa tầng, đòi hỏi người dạy phải tổ chức đánh giá suốt quá trìnhhọc tập và tập trung vào khả năng vận dụng và tư duy độc lập, sáng tạo củangười học Do đó, quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên, giảng viên phải cónhững tác động phù hợp đến hoạt động kiểm tra, đánh giá học sinh

Tác giả Phạm Xuân Hùng (2016), trong Luận án tiến sĩ Phát triển đội ngũ giảng viên quản lý giáo dục theo tiếp cận năng lực [47] đã đề xuất giải pháp xây

dựng bộ chuẩn năng lực giảng viên QLGD theo tiếp cận năng lực, trong đó cótiêu chuẩn năng lực giảng dạy bao gồm 7 tiêu chí: Lập kế hoạch giảng dạy; tổchức quá trình dạy học; quản lý môi trường dạy học; kiểm tra đánh giá ngườihọc; xây dựng chương trình đào tạo; hướng dẫn sinh viên làm đồ án, khóa luậntốt nghiệp; sử dụng ngoại ngữ, tin học để giảng dạy Những tiêu chí này có thểvận dụng vào xác định nội dung quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên

Tác giả Nguyễn Thế Dân (2016), trong luận án tiến sĩ Phát triển đội ngũ giảng viên các trường đại học sư phạm kỹ thuật theo hướng tiếp cận năng lực, [19] đã nêu quan điểm: “Tiếp cận năng lực là nghiên cứu và vận

dụng tích hợp các kiến thức, kỹ năng và thái độ để hoàn thành một công việcnào đó của nghề đạt chuẩn quy định trong những điều kiện cần thiết” [19,tr.17] Vì vậy, chủ thể quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên theo hướngPTNL người học phải đòi hỏi và tạo điều kiện cho giảng viên tìm tòi nộidung, phương thức tác động tới sinh viên, để hình thành có kết quả ở họ kiếnthức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp

Tác giả Đồng Thế Hiển (2016), trong luận án tiến sĩ Quản lý bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh các trường đại học [39] cho rằng, để giảng viên thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy, trường

đại học cần phải quan tâm bồi dưỡng cho họ về kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ

sư phạm, kinh nghiệm giảng dạy và mở rộng hiểu biết về đối tượng, nội dung,phương pháp dạy học từng bộ môn Tác giả đã chỉ rõ, nhiệm vụ giảng dạy củagiảng viên bao gồm: (1) Nắm vững mục tiêu, nội dung, chương trình, phươngpháp giáo dục, quy chế đào tạo và khả năng học tập của sinh viên; (2) Xâydựng kế hoạch dạy học, chuẩn bị bài giảng và thực hành giảng dạy; (3) Đánhgiá kết quả học tập của sinh viên; (4) Hướng dẫn, giúp đỡ sinh viên học tập rènluyện; (5) Nắm thông tin ngược từ sinh viên về hoạt động dạy học; (6) Dự giờ

và tham gia đánh giá hoạt động giảng dạy của giảng viên khác; (7) Tham gia

phát triển chương trình, nội dung, phương pháp môn học; (8) Biên soan giáotrình, tài liệu dạy học Vì vậy, quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên phảihướng vào nắm và điều khiển việc thực hiện các nhiệm vụ nêu trên.

Tác giả Hồ Thị Nga (2017), trong luận án tiến sĩ Quản lý đội ngũ giảng viên các trường đại học địa phương trong bối cảnh hiện nay [67] đã đề xuất

chuẩn năng lực giảng viên với tư cách là một giải pháp quản lý ĐNGV trongcác trường đại học địa phương Tác giả đã nêu ra bộ tiêu chuẩn năng lựcgiảng viên đại học địa phương gồm: Năng lực chuyên môn (kiến thức chuyênmôn, kỹ năng chuyên môn, năng lực phát triển chuyên môn, thái độ, đạo đứcnghề nghiệp);năng lực dạy học (am hiểu người học và hỗ trợ PTNL ngườihọc, xây dựng mục tiêu, kế hoạch, nội dung, chương trình môn học, sử dụngphương pháp, phương tiện dạy học, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinhviên, xây dựng môi trường học tập); năng lực nghiên cứu khoa học;năng lựcquản lý, kết nối cộng đồng chuyên môn và phục vụ cộng đồng Những chuẩnnăng lực giảng viên nêu trên có thể vận dụng vào xác định nội dung quản lýhoạt động giảng dạy của họ

Liên quan vấn đề quản lý giảng viên và hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an, hiện nay đã có một số công

trình khoa học được công bố, trong đó nổi lên một số nghiên cứu sau:

Tác giả Nguyễn Văn Ly (2010), trong luận án tiến sĩ Quản lý chất lượng đào tạo đại học trong các học viện, trường CAND [65] cho rằng, chất

lượng đào tạo được phản ánh qua các đặc trưng về phẩm chất, năng lực củangười tốt nghiệp theo mục tiêu đào tạo đáp ứng nhu cầu của ngành Công an

và là kết quả của QTĐT đại học trong các học viện, trường đại học CAND.Tác giả đã chỉ rõ, trong QTĐT cán bộ CAND, người quản lý, người dạy,người học đều phải nắm vững đặc trưng nghề nghiệp công an, đó là: Đốitượng đấu tranh của công an hoạt động trong phạm vi rộng, liên quan đếnnhiều ngành, nhiều lĩnh vực; bản chất của hoạt động tội phạm là hành vi trái

pháp luật, thủ phạm thường tìm cách che dấu, trốn tránh; cán bộ, chiến sĩCông an phải đấu tranh với mặt trái của xã hội để thực thi pháp luật, đòi hỏiphải thận trọng, khách quan, trung thực; các đối tượng phạm tội thường manhđộng, nguy hiểm Xuất phát từ đặc trưng nghề nghiệp công an, các học viện,trường đại học CAND phải hình thành có kết quả ở học viên phẩm chất, nănglực người cán bộ công an Theo đó, QTĐT phải hướng tới hình thành ở ngườihọc các yếu tố cấu thành năng lực cán bộ công an như: Kiến thức khoa học vàcông nghệ; kiến thức nghiệp vụ, kỹ năng, kỹ xảo thực hành; năng lực quansát; năng lực điều tra thu thập thông tin, dấu vết, tang vật; năng lực tư duylôgic; năng lực tổng hợp, đánh giá; năng lực phân tích, phán đoán; năng lựcnghiên cứu, đề xuất; năng lực giao tiếp và cảm hóa Để hình thành có kết quảphẩm chất, năng lực cán bộ công an, theo tác giả Nguyễn Văn Ly các họcviện, trường đại học CAND phải giải quyết nhiều vấn đề trong đó có quản lýhoạt động giảng dạy của giảng viên trên các nội dung: chuẩn bị lên lớp, hoạtđộng lên lớp, hoạt động hướng dẫn sinh viên học tập, hoạt động kiểm tra,đánh giá Những luận điểm nêu trên của tác giả Nguyễn Văn Ly cần được kếthừa và phát triển trong nghiên cứu về quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học.

Tác giả Võ Thành Đạt (2014), trong luận án tiến sĩ Giải pháp quản lý đội ngũ giảng viên các trường đại học CAND, [26] đã khẳng định, công nghệ

thông tin là một công cụ hỗ trợ hiệu quả trong quản lý giảng viên và hoạtđộng giảng dạy của giảng viên trên các mặt chủ yếu sau: Quản lý hồ sơ, quátrình công tác của giảng viên; quản lý kế hoạch giảng dạy, thời khóa biểu củagiảng viên; quản lý tiến độ giảng dạy, chế độ giờ giảng của giảng viên; quản

lý tình hình giảng dạy của giảng viên Những lĩnh vực sử dụng công nghệthông tin để quản lý giảng viên và hoạt động giảng dạy của giảng viên đại họcCAND mà tác giả nêu ra có thể vận dụng vào xác định nội dung quản lý hoạtđộng giảng dạy của giảng viên theo hướng PTNL người học

Tác giả Tống Văn Khuông (2016), trong luận án tiến sĩ Phát triển đội ngũ giảng viên đại học CAND theo hướng chuẩn hóa [53] đã cụ thể hóa

nhiệm vụ giảng dạy của giảng viên như sau: (1) Nghiên cứu và nắm vữngmục tiêu, yêu cầu đào tạo, nội dung môn học và trình độ mọi mặt của ngườihọc để chuẩn bị giảng dạy; (2) Chuẩn bị và tiến hành bài giảng, hướng dẫnsinh viên tự học, thực hành và làm đồ án, khóa luận; (3) Dự giờ của giảngviên khác và tham gia các hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập củasinh viên; (4) Tiến hành giáo dục sinh viên, nhất là về động cơ, thái độ họctập; (5) Tham gia phát triển chương trình, nội dung, phương pháp của mônhọc, biên soạn giáo trình, tài liệu dạy học Theo tác giả, để hoàn thành nhiệm

vụ giảng dạy giảng viên đại học CAND cần có các năng lực nghiệp vụ sưphạm: Thiết kế chương trình nói chung, thiết kế đề cương môn học, học phầnnói riêng; biên soạn giáo trình, tài liệu hướng dẫn học tập; thiết kế kịch bảnbài học theo các hình thức lên lớp, xemina, thực hành; dạy học theo tiếp cậnngười học là trung tâm; hướng dẫn thực hành, thực tập; tổ chức quản lý giờhọc, lớp học; giao tiếp; hiểu người học; tạo môi trường học tập tương tác; sửdụng phương pháp, phương tiện dạy học; đánh giá sinh viên Việc quản lýhoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công ancần phải tính đến các năng lực nghiệp vụ sư phạm đó

Tác giả Nguyễn Văn Hiệp (2019) trong bài viết “Biện pháp nâng caohiệu quả quản lý hoạt động dạy học nghiệp vụ theo định hướng phát triểnnăng lực nghề nghiệp ở trường Đại học Phòng cháy chữa cháy” [40] cho rằng,

để nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học nghiệp vụ theo định hướng PTNLnghề nghiệp ở trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, các chủ thể quản lýcần: Kế hoạch hóa hoạt động dạy học, chỉ đạo quán triệt khung năng lực nghềnghiệp phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ vào chuẩn bị giảng dạy, đổimới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học nghiệp vụ, tổ chức hoạt độnghọc tập củac học viên, bảo đảm điều kiện vật chất và phương tiện dạy học đápứng yêu cầu rèn luyện năng lực thực hành nghề nghiệp, đổi mới kiểm tra đánh

giá kết quả học tập của học viên dựa trên tiêu chí khung năng lực nghềnghiệp Đây là những gợi ý tốt cho việc xác định biện pháp quản lý hoạt độnggiảng dạy của giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công an.

1.3 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

1.3.1 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố

Thứ nhất, chỉ ra được đặc trưng nổi bật của dạy học tiếp cận năng lực,

dạy học định hướng PTNL người học, đó là: Cho phép cá nhân hóa việc học,giúp bổ sung những thiếu hụt về năng lực so với đòi hỏi của nhiệm vụ màngười học sẽ thực hiện, chú trọng đến kết quả “đầu ra”, hoạt động dạy và họcdiễn ra linh hoạt, phù hợp với đặc điểm và hoàn cảnh của cá nhân, việc đolường kết qủa học tập của người học dựa trên chuẩn năng lực đầu ra

Thứ hai, nêu rõ được hoạt động giảng dạy thực chất là hoạt động tổ

chức, hướng dẫn, tạo cảm hứng học tập, qua đó tác động đến sự phát triểnphẩm chất, năng lực người học Hoạt động giảng dạy của giảng viên đại họccần đảm bảo: Những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho quá trình học tập củasinh viên, tạo môi trường điều kiện thuận lợi cho quá trình học tập của sinhviên, thúc đẩy sinh viên học tập và nghiên cứu khoa học, hỗ trợ cho sinh viêntrong quá trình học tâp, nghiên cứu

Thứ ba, khẳng định rằng, trong hoạt động giảng dạy theo hướng PTNL

người học, giảng viên phải: có trách nhiệm nặng hơn trong việc lựa chọn nộidung dạy học; chuyển mạnh từ chỗ truyền thụ kiến thức sang tổ chức việc họccủa người học; thay đổi tính chất trong quan hệ thày trò; sử dụng rộng rãi hơnnhững phương tiện dạy học hiện đại; hợp tác rộng rãi và chặt chẽ hơn vớiđồng nghiệp và cộng đồng

Thứ tư, chỉ rõ rằng, để quản lý dạy học đại học theo hướng PTNL

người học, chủ thể quản lý cần phải tập trung xử lý các khâu: xác địnhchuẩn năng lực đầu ra; tác động để hình thành và phát triển năng lực đó

thông qua tổ chức đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp, hìnhthức…dạy học; tiến hành đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của người họctheo chuẩn năng lực đầu ra

Thứ năm, tùy từng góc độ nghiên cứu và cách tiếp cận, mỗi tác giả đã đề

cập tới từng vấn đề cụ thể liên quan tới quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên theo hướng PTNL người học như: xác định mục tiêu giảng dạy, chỉ đạo lựachọn nội dung, phương pháp, hình thức giảng dạy, tổ chức thực hiện quy trìnhchuẩn bị, tiến hành giảng dạy, đánh giá hoạt động giảng dạy; chỉ đạo tổ chức hoạtđộng học phù hợp với đối tượng giảng dạy (sinh viên); bồi dưỡng giảng viên …

Thứ sáu, một số công trình khoa học đã nhấn mạnh tính chất, đặc điểm

hoạt động nghiệp vụ của cán bộ Công an, từ đó chỉ ra mục tiêu PTNL chuyênmôn, nghiệp vụ cho học viên, đồng thời đề cập các góc độ khác khác nhau vềquản lý chất lượng đào tạo đại học; quản lý và phát triển đội ngũ giảng viên;quản lý hoạt động dạy học nghiệp vụ theo định hướng PTNL nghề nghiệp ởcác trường CAND Nhưng cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu vềquản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc BộCông an theo hướng PTNL người học

1.3.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Một là, cần làm rõ khái niệm, nội dung quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên đại học theo hướng PTNL người học

Đây là con đường kế thừa và phát triển những kết quả nghiên cứu vềquản lý dạy học tiếp cận năng lực và quản lý dạy học định hướng PTNL ngườihọc vào xây dựng khung lý luận của quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

Hai là, cần phân tích các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học.

Hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc BộCông an diễn ra trong môi trường giáo dục đặc thù của một đơn vị CAND, do

đó để quản lý hoạt động này cần phải tính đến những tác động của môi trường

xã hội và môi trường giáo dục đó Những vấn đề này chưa được phân tích cụthể trong các công trình khoa học đã công bố

Ba là, cần đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học.

Để thực hiện chủ trương chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từtrang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người

học,các trường đại học thuộc Bộ Công an phải triển khai hàng loạt biện pháp,

trong đó có biện pháp quản lý dạy học theo hướng PTNL người học Để thamgia thiết thực vào công việc đó, đồng thời góp phần phát triển lý luận QLGD,

đề tài này cần đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ởcác trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học

và công trình nghiên cứu về các vấn đề nêu trên có ý nghĩa vạch ra phươnghướng kế thừa, phát triển những thành tựu khoa học trong giải quyết vấn đềquản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường đại học thuộc BộCông an theo hướng PTNL người học.

Tuy nhiên, thực tiễn đào tạo cán bộ Công an tại các trường đại họcthuộc Bộ Công an theo hướng PTNL người học đang đặt ra nhiều vấn đề lýluận và thực tiễn phải giải quyết Căn cứ vào những vấn đề mà các côngtrình khoa học đã công bố chưa giải quyết được thấu đáo, luận án này cầntiếp tục làm rõ khái niệm, nội dung quản lý hoạt động giảng dạy của giảngviên; phân tích thực trạng giảng dạy và quản lý hoạt động giảng dạy củacủa giảng viên các trường đại học thuộc Bộ Công an theo hướng PTNL

người học, từ đó đề xuất biện pháp quản lý hoạt động này Làm được như

vậy các trường đại học thuộc Bộ Công an sẽ có thể chuyển mạnh được quátrình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện nănglực và phẩm chât người học, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo của mình

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ CÔNG AN

THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC

2.1 Những vấn đề lý luận về hoạt động giảng dạy của giảng viên đại học theo hướng phát triển năng lực người học

2.1.1 Khái niệm về hoạt động giảng dạy của giảng viên đại học

2.1.1.1 Quá trình dạy học đại học

Trong lý luận dạy học, quá trình dạy học được hiểu là “một hệ thốngtoàn vẹn bao gồm hoạt động dạy và hoạt động học Hai hoạt động này luôntương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau Sự tương tác nàymang tính cộng tác”[72, tr 52] Như vậy, người dạy và người học là hai chủthể hoạt động, có sự tác động qua lại lẫn nhau để cùng nhau thực hiện mụctiêu, chương trình, nội dung, phương pháp, hình thức dạy học Trong đó,người dạy có vai trò tổ chức hoạt động học cho người học, gợi mở, hướng dẫn

họ tìm kiếm, xử lý thông tin để làm giàu tri thức, trên cơ sở đó vận dụngnhững hiểu biết, kinh nghiệm để giải quyết các vấn đề lý luận, thực tiễn Đếnlượt mình, người học phải tự điều khiển quá trình nhận thức của bản thânthông qua việc tích cực, chủ động, tự lực chiếm lĩnh lấy các kiến thức, kỹnăng với sự hỗ trợ của người dạy, trên cơ sở đó phát triển tư duy sáng tạo vàcác phẩm chất nhân cách phù hợp với mục tiêu giáo dục của nhà trường

Với quan niệm như vừa nêu trên, ta có thể phát biểu rằng: Quá trình dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm có mục đích, có tổ chức, được tạo nên bởi sự thống nhất giữa hoạt động của người dạy và hoạt động của người học nhằm hình thành ở người học những phẩm chất, năng lực phù hợp mục tiêu giáo dục của từng bậc học, ngành học Quá trình dạy học đại học

thường bao gồm những yếu tố cấu thành chủ yếu sau đây:

Mục tiêu dạy học

Mục tiêu dạy học đại học là những phẩm chất, năng lực mà người họcphải đạt được trong quá trình dạy học, thể hiện ở hệ thống kiến thức, kỹ năng,

thái độ nghề nghiệp, trình độ tư duy độc lập, sáng tạo và các phẩm chất chínhtrị, đạo đức, kỹ năng sống… của họ.

Mục tiêu dạy học thường tồn tại ở những cấp độ khác nhau, bao gồm:Mục tiêu tổng quát của toàn bộ QTĐT, hay còn gọi là mục tiêu đào tạo, quyđịnh trình độ phẩm chất, năng lực mà người học phải đạt tới sau khi hoànthành khóa học Mục tiêu cụ thể của từng giai đoạn đào tạo, từng môn học,bài học Những mục tiêu cụ thể này phải cụ thể hóa được mục tiêu đào tạothành những tiêu chí, tiêu chuẩn có thể mô tả và đánh giá được thông quanhận thức và hành động của người học

Nội dung dạy học

Nội dung dạy học là hệ thống kiến thức, kỹ năng, phương pháp hànhđộng mà người học cần lĩnh hội để chuyển hóa thành năng lực, phẩm chấtnhân cách của mình và có thể huy động để giải quyết các nhiệm vụ thực tiễntrong các lĩnh vực chuyên môn và đời sống xã hội

Nội dung dạy học trong nhà trường đại học tồn tại dưới nhiều hình thứcnhư: chương trình đào tạo, chương trình bộ môn, giáo trình, tài liệu dạy học,các bài tập thực hành, giáo án, bài giảng … Thành phần cốt lõi của nội dungdạy học đại học là con đường dẫn người học đến với các kiến thức, kỹ năng,phương pháp và giá trị cần thiết cho hoạt động nghề nghiệp tương lai của họ

Để lĩnh hội được các nội dung dạy học, người học phải tìm tòi, phát hiện kiếnthức, rèn luyện kỹ năng, phương pháp theo những “đường dẫn” đó

Phương pháp dạy học

Theo tác giả Trần Khánh Đức (2014) [29], phương pháp dạy học đượchiểu là cách thức tổ chức các hoạt động của dạy (thầy) và người học (trò)nhằm hình thành ở người học các kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp và pháttriển nhân cách nghề nghiệp trong QTĐT Như vậy, phương pháp dạy học thểhiện cách thức hành động của cả người dạy và người học nhằm đạt tới mụctiêu của bài học, môn học, cũng như của toàn bộ QTĐT

Với tư cách là một trong những thành phần cơ bản của quá trình dạyhọc, phương pháp dạy học có ảnh hưởng qua lại mật thiết với mục tiêu, nội

dung, hình thức dạy học, chi phối sâu sắc tới chất lượng đào tạo nói chung và

sự hình thành, PTNL của người học nói riêng Trong quá trình đổi mới giáodục theo hướng chuyển từ trang bị kiến thức là chủ yếu sang phát triển toàndiện năng lực và phẩm chất người học, các nhà trường thường đòi hỏi và tạođiều kiện cho người dạy, người học vận dụng các phương pháp dạy học tíchcực như: nêu vấn đề, đối thoại, giải quyết tình huống, thảo luận nhóm, tậpluyện theo quy trình, môdun hóa… Chính vì vậy, có thể hiểu phương phápdạy học là cách thức tương tác giữa người dạy và người học nhằm đạt đượcmục tiêu dạy học

Hình thức tổ chức dạy học

Hình thức tổ chức dạy học là cách tổ chức hoạt động dạy học cho phùhợp với nội dung, tính chất của bài học Những hình thức tổ chức dạy họctương đối phổ biến trong trường đại học là: dạy học lý thuyết, thực hành, thựctập, thí nghiệm, thảo luận, tham quan, tự học… Việc lựa chọn hình thức tổchức dạy học tùy thuộc vào mục tiêu, nội dung của bài học, cũng như vàophương pháp dạy học dự định tiến hành và các điều kiện vật chất và tinh thầnphục vụ cho hoạt động dạy học

Người dạy

Người dạy là chủ thể tiến hành hoạt động giảng dạy tại các cơ sở giáodục, đào tạo Theo Luật Giáo dục [74], người dạy là nhà giáo, có nhiệm vụ:Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý giáo dục, thực hiện đầy đủ và

có chất lượng chương trình giáo dục; gương mẫu thực hiện nghĩa vụ côngdân, các quy định của pháp luật và điều lệ nhà trường; giữ gìn phẩm chất, uytín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng nhân cách của người học, đối xử côngbằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học;không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độchính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gươngtốt cho người học

Theo Rajia Roi Sing (1991) [101], không một hệ thống giáo dục nào cóthể vươn cao quá tầm những giáo viên làm việc cho nó, bởi vì người dạy giữ