Quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học TT

Đề tài "Quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học”được tác giả lựa chọn để thực hiện luận án tiến sĩ của mình xuất phát từ yêu cầu bứcthiết của v

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Tp Hồ Chí Minh, năm 2021

Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học:

1 PGS.TS Lê Thị Minh Hà

2 PGS.TS Bùi Ngọc Oánh

Phản biện 1: PGS.TS PHẠM MINH MỤC

Phản biện 2: PGS.TS NGUYỄN SỸ THƯ

Phản biện 3: PGS.TS NGUYỄN THỊ TUYẾT MAI

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp Trường

họp tại:………

vào …………giờ……….ngày……….tháng………năm 2021

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh

- Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh

GV theo chuyên ngành sâu đang gặp rất nhiều khó khăn

GV dạy học sinh khiếm thị tiểu học (HS.KTTH) là nhóm đối tượng GV dạy học sinhtiểu học có khuyết tật về nhìn Học sinh khiếm thị (HSKT) do bị suy giảm hoặc mấtchức năng thị giác nên quá trình nhận thức và học tập được dựa trên quy luật bù trừchức năng Xúc giác, thính giác và các giác quan khác trở nên rất quan trọng trong quátrình học tập, đặc biệt là xúc giác

Phương thức học tập khác biệt với HS sáng mắt kéo theo sự thay đổi trong cách tiếpcận dạy học (DH) cho HS.KTTH Người GV dạy HS.KTTH vừa phải có những NLCMcủa người giáo viên tiểu học (GVTH) vừa phải có NLCM của người GV dạy HSKT.Những NL này đã được các nhà nghiên cứu giáo dục chỉ ra, chẳng hạn như NL sử dụng

và hướng dẫn HSKT sử dụng chữ nổi Braille, NL hướng dẫn HSKT định hướng và dichuyển, NL điều chỉnh chương trình GD (giáo dục) cho phù hợp với đặc điểm học tậpcủa HSKT, NL xây dựng kế hoạch (KH) GD cá nhân,… (Spungin & Ferrell, 2007;Spungin, 1977) Sự khác biệt về NLCM của GV dạy HS.KTTH cũng đòi hỏi sự thíchứng của hệ thống quản lí (QL) GD bao gồm QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH Tuy nhiên, những nghiên cứu về đánh giá (ĐG) và QL đánh giá NLCM GV dạyHS.KTTH chưa nhận được sự quan tâm đúng mức của các nhà khoa học Tính đến nay,chưa có nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề QL đội ngũ GV dạy HS.KTTH và cũng chưa

có văn bản nào hướng dẫn thực hiện việc đánh giá NLCM của GV dạy HS.KTTH Đó là

lí do vì sao công tác QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH luôn đứng trước những khókhăn, thách thức chưa có lời giải đáp Để từng bước tháo gỡ những khó khăn hiện naytrong QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH, cần phải thực hiện những nghiên cứukhoa học bài bản nhằm ĐG khách quan ưu và nhược điểm của thực trạng, chỉ ra cụ thểnhững vướng mắc, từ đó đưa ra những biện pháp khả thi và cần thiết nhằm cải thiệncông tác này Quản lí tốt việc đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH sẽ góp phần QL hiệuquả đội ngũ GV dạy HS.KTTH, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục HS.KTTH Đề tài

"Quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học”được tác giả lựa chọn để thực hiện luận án tiến sĩ của mình xuất phát từ yêu cầu bứcthiết của việc cải thiện công tác QL này

2 Mục đích nghiên cứu

2Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng QL đánh giá NLCM giáo viên dạyHS.KTTH, luận án đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng QL đánh giáNLCM giáo viên dạy HS.KTTH.

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: QL chất lượng đội ngũ GV dạy HSKT cấp TH

3.2 Đối tượng nghiên cứu: QL đánh giá NLCM giáo viên dạy HS.KTTH

4 Giả thuyết khoa học

Việc QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH của hiệu trưởng (HT) các cơ sở GDHS.KTTH còn tồn tại nhiều bất cập trong từng chức năng QL bao gồm lập KH, tổ chức,lãnh đạo và kiểm tra, trong đó, bất cập nhất là việc thiếu công cụ ĐG năng lực chuyênmôn GV dạy HS.KTTH Những hạn chế, yếu kém này có thể được khắc phục nhằmnâng cao chất lượng QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH nếu các biện pháp tác độngđược triển khai một cách khoa học, khả thi trong đó, biện pháp ưu tiên hơn hết phảinhắm tới việc khắc phục tình trạng thiếu công cụ đánh giá NLCM giáo viên dạyHS.KTTH

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận án xác định 03 nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản:

(1) Xác lập cơ sở lí luận về QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

(2) Khảo sát thực trạng QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

(3) Đề xuất và thực nghiệm biện pháp nhằm cải thiện thực trạng QL đánh giáNLCM GV dạy HS.KTTH

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Về nội dung nghiên cứu

- Khảo sát, đánh giá thực trạng trình độ đào tạo, bồi dưỡng của đội ngũ cán bộ quản lí(CBQL) và GV dạy HS.KTTH, thực trạng ĐG và QL đánh giá NLCM GV dạyHS.KTTH

- Chủ thể QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH là HT các cơ sở giáo dục đặc biệt(GDĐB)

- Tổ chức thực nghiệm biện pháp "Hướng dẫn sử dụng chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổthông có điều chỉnh để đánh giá NLCM giáo viên dạy HS.KTTH"

6.2 Về địa bàn nghiên cứu

Địa bàn nghiên cứu của luận án được giới hạn ở các tỉnh/thành phố có chương trình

GD HS.KTTH bao gồm: Đà Nẵng, Đồng Nai, Cà Mau, Tây Ninh, Bà Rịa Vũng Tàu,Vĩnh Long, Tiền Giang, Bến Tre, Cần Thơ, TP Hồ Chí Minh, TP Hải Phòng và TP HàNội, trong đó tập trung nghiên cứu tại các trường chuyên biệt và trung tâm hỗ trợ pháttriển giáo dục hòa nhập người khuyết tật của các địa phương này

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp luận

Luận án được thực hiện dựa trên các cách tiếp cận quản lí nguồn nhân lực, tiếpcận hệ thống và tiếp cận thực tiễn

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết:

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận án chỉ ra những mặt mạnh và hạn chế, yếu kém trong QL đánh giá NLCM GVdạy HS.KTTH hiện nay, từ đó xác định nhu cầu thay đổi thực trạng Các biện pháp đềxuất được mô tả cụ thể từng bước và có kiểm chứng khoa học giúp người đứng đầu cơ

sở GD dễ dàng áp dụng trong quá trình thực hiện, qua đó nâng cao chất lượng QL đánhgiá NLCM GV dạy HS.KTTH

9 Cấu trúc luận án

Nội dung chính của luận án được cấu trúc thành 03 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận về quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy họcsinh khiếm thị cấp tiểu học;

Chương 2 Thực trạng quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinhkhiếm thị cấp tiểu học;

Chương 3 Biện pháp nâng cao chất lượng quản lí đánh giá năng lực chuyên môngiáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Ngoài ba chương chính, luận án còn có thêm các phần mở đầu, kết luận và kiến nghị,mục lục, phụ lục và tài liệu tham khảo

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

* Nghiên cứu về NLCM của GV nói chung và GV dạy HS.KTTH nói riêng

- Các nghiên cứu làm rõ NLCM của người GV nói chung qua các thời kì của các tác giảIlanlou and Zand (2011); Nessipbayeva (2012); Izumi & Evers (2002); Rice (2003);

Shinkfield & Stufflebeam (1995);

- Các nghiên cứu làm rõ khung năng lực chuyên môn của GV dạy HSKT của các tác giảSpungin (1977); Spungin & Ferrell (2007) và Hội đồng giáo dục dành cho trẻ đặc biệt(CEC, 2015, 2010, 2007, 2003, );

* Nghiên cứu về đánh giá NLCM GV nói chung và GV GDĐB nói riêng

- Các nghiên cứu bàn luận về các thành tố trong đánh giá NLCM GV nói chung của cáctác giả Stufflebeam & Webster (1988); Colby, Bradshaw & Joyner (2002); …;

- Các nghiên cứu bàn luận về đánh giá NLCM GV GDĐB của các tác giả Sledge vàPazey (2016); Widener (2011);

Nhìn chung, so với lĩnh vực đánh giá (ĐG) NLCM GV nói chung, các nghiên cứu

về đánh giá NLCM của GV GDĐB nói riêng còn quá ít và đều tập trung chỉ ra hạn chếlớn nhất của đánh giá NLCM GV GDĐB đó là việc thiếu hệ thống đánh giá phản ánhđúng NLCM của người GV GDĐB

* Nghiên cứu về QL đánh giá NLCM GV nói chung và GV GDĐB nói riêng

- Các nghiên cứu về QL đánh giá NLCM GV GDĐB của các tác giả Derrington &Campbell (2015); DiPaola & Walther-Thomas (2003); Sirotnik & Kimball (1994) Cácnghiên cứu đã chỉ ra được những khó khăn trong QL đánh giá NLCM GV GDĐB đó làtình trạng thiếu kiến thức về GDĐB của CBQL trường học, thiếu công cụ ĐG phản ánhchính xác, cụ thể NLCM và NL nghề nghiệp của GV GDĐB và đưa ra một số đề nghịđáng chú ý như chuẩn bị trước công cụ ĐG, bồi dưỡng NL đánh giá cho các thành phầnliên quan Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào chỉ ra một cách toàn diện, đầy đủ nhữnghạn chế của QL đánh giá NLCM GV GDĐB dưới góc độ các chức năng QL

Nhìn chung, tổng quan nghiên cứu trên thế giới cho thấy những vấn đề còn tồn tạitrong QL đánh giá NLCM GV GDĐB nói chung nhưng chưa có nghiên cứu nào chỉ rađầy đủ thực trạng QL đánh giá NLCM GV GDĐB dưới góc độ các chức năng QL và do

đó cũng chưa đề xuất được những kiến nghị mang tính tổng thể và toàn diện Các nghiêncứu về QL đánh giá NLCM GV dạy HSKT và HS.KTTH hoàn toàn chưa có

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

Tại Việt Nam, nhiều nghiên cứu về NLCM của GV nói chung đã được thực hiệnnhưng nghiên cứu về NLCM GV GDĐB hoàn toàn chưa có Các nghiên cứu về đánh giáNLCM GV GDĐB và GV dạy HS.KTTH cũng chưa được quan tâm thực hiện Theo đó,

QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH thực sự là một lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ Luận án “Quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thịcấp tiểu học” cần tập trung giải quyết những vấn đề sau:

* Về lí luận:

(1)- Làm rõ các yêu cầu về NLCM của GV dạy HS.KTTH;

5(2)- Hệ thống hóa lí luận về đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH gồm mục đích, nộidung, phương pháp, qui trình ĐG làm cơ sở cho việc xây dựng các công cụ ĐG nănglực chuyên môn GV dạy HS.KTTH;

(3)- Làm rõ lí luận về QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH qua các chức năng lập

kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo/điều hành và kiểm tra đánh giá - cơ sở của việc xây dựngcác công cụ nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện thực trạng;

1.2 Các khái niệm được sử dụng trong nghiên cứu

1.2.1 Năng lực chuyên môn

1.2.2 Năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

NLCM của GV dạy HS.KTTH là tổ hợp những kiến thức, kĩ năng, thái độ và cácbiến số mang tính động cơ được kết hợp nhuần nhuyễn nhằm đảm bảo cho người GVdạy HS.KTTH dạy học hiệu quả

1.2.3 Đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH là quá trình thu thập thông tin, chứng cứ liênquan đến thực trạng NLCM của GV dạy HS.KTTH, đối chiếu với chuẩn hoặc tiêu chíNLCM đã xác định, từ đó đưa ra những nhận định, phán đoán về mức độ đạt được của

GV nhằm mục đích ban hành và thực hiện các quyết định phát triển chuyên môn cho

GV hoặc/và các chính sách nhân sự khác

1.2.4 Quản lí

QL là quá trình thực hiện các chức năng lập KH, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra tất

cả các nguồn lực của tổ chức nhằm đạt được mục tiêu mà tổ chức đề ra

1.2.5 Quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH là quá trình người đứng đầu cơ sở giáo dục(CSGD) HS.KTTH thực hiện có định hướng và hợp qui luật các chức năng lập KH, tổchức, lãnh đạo và kiểm tra hoạt động đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH nhằm giúpCSGD đạt được mục tiêu đã đề ra trong KH đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

1.3 Lí luận về năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

1.3.1 Điều chỉnh trong quá trình giáo dục học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Do đối tượng của hoạt động GD là HSKT nên hoạt động GD cho đối tượngHS.KTTH có những đặc thù riêng và mang tính phân hóa phụ thuộc vào các yếu tố cánhân như mức độ khuyết tật, thời điểm mắc khuyết tật thị giác, các bệnh tật khác kèmtheo,…Sự khác biệt trong hoạt động giáo dục HS.KTTH đòi hỏi những điều chỉnh cần

6thiết trong quá trình GD Dưới đây là những điều chỉnh căn bản về mục tiêu, nội dung,phương pháp, phương tiện, điều kiện GD và kiểm tra ĐG kết quả giáo dục HS.KTTH

1.3.2 Yêu cầu về năng lực chuyên môn của giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Khi xác định yêu cầu về NLCM của GV dạy HS.KTTH cần dựa vào các tiêu chí vềchuyên môn nghiệp vụ đã được qui định tại Tiêu chuẩn 2 của Chuẩn NN.GVPT (BộGD&ĐT, 2018) kết hợp với những NLCM cơ bản của người GVTH và GV dạy HSKT.Các yêu cầu/tiêu chí này bao gồm: (1)-Phát triển chuyên môn bản thân; (2)-Xác địnhnhu cầu GDĐB của HS.KTTH; (3)-Xây dựng kế hoạch DH và GD cho HS.KTTH; (4)-Thiết kế giáo án dạy học HS.KTTH; (5)-Tạo dựng môi trường lớp học phù hợp vớiHS.KTTH; (6)-Tổ chức các hoạt động DH, giáo dục HS.KTTH; (7)-Kiểm tra, đánh giá

sự tiến bộ và kết quả học tập của HS.KTTH và (8)-Tư vấn và hỗ trợ HS.KTTH

1.4 Đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

1.4.1 Khái quát về đánh giá trong giáo dục

Đánh giá là công việc quan trọng của tất cả các hoạt động GD Kết quả của hoạtđộng ĐG là cơ sở để đưa ra các biện pháp tác động, nhờ đó thực trạng GD được thay đổitheo hướng tích cực và chất lượng GD không ngừng được nâng cao Tuy nhiên, để việc

ĐG thực sự là chất xúc tác cho sự phát triển của từng đơn vị, từng chức năng trong GDnói riêng và toàn bộ hệ thống GD nói chung thì bản thân nó phải đảm bảo được tínhkhách quan, toàn diện, hệ thống, công khai và phát triển

1.4.2 Mục đích đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH có 04 mục đích cơ bản :

1) Giúp GV dạy HS.KTTH biết rõ NLCM của mình ở mức nào, từ đó có kế hoạch

tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ;

2) Giúp nhà QL đánh giá chính xác NLCM của GV dạy HS.KTTH, từ đó có kếhoạch phát triển NLCM cho GV của đơn vị;

3) Giúp các nhà QL có cơ sở đề xuất và thực hiện chính sách đãi ngộ đối với GVdạy HS.KTTH;

4) Làm cơ sở để xây dựng, đổi mới nhiệm vụ, mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng GV dạyHSKT ở các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng

1.4.3 Nội dung đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Yêu cầu về NLCM của người GV dạy HS.KTTH chính là cơ sở để xác định nội

dung đánh giá NLCM của họ (Mục 1.3.2 Yêu cầu về NLCM của GV dạy HS.KTTH)

1.4.4 Phương pháp đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

7Các phương pháp hiện đang được sử dụng để đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTHbao gồm: Quan sát lớp học, tự ĐG, nghiên cứu hồ sơ GV, sử dụng kết quả học tập của

HS, thi GV, khảo sát ý kiến phụ huynh và HS (khi cần thiết)

1.4.5 Qui trình đánh giá và xếp loại năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Qui trình đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH giống như qui trình đánh giá GV theoChuẩn NN.GVPT gồm 3 bước: (1)-GV tự đánh giá; (2)-Tổ trưởng chuyên môn củaCSGD tổ chức lấy ý kiến của đồng nghiệp; (3)-HT hoặc người đứng đầu CSGD thựchiện ĐG và thông báo kết quả ĐG NLCM của GV

1.5 Lí luận về quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

1.5.1 Vai trò của hiệu trưởng trong quản lí các hoạt động của nhà trường

Đối với đơn vị trường học, HT chính là chủ thể QL mọi hoạt động của nhà trường

Để đạt được mục tiêu "phát triển", người HT phải lãnh đạo và dẫn dắt nhà trường thôngqua quá trình thực hiện các chức năng QL bao gồm lập KH, tổ chức, lãnh đạo và kiểmtra

1.5.2 Qui trình quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

Qui trình QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH là chu trình thực hiện 04 chứcnăng QL: lập KH, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra đối với công tác này

1.5.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy HSKT cấp tiểu học

a Nhận thức của các cấp QL về tầm quan trọng và mục đích của ĐG NLCM GVdạy HS.KTTH

b Nhận thức của tập thể sư phạm nhà trường về tầm quan trọng và mục đích củaĐG

c Năng lực QL hoạt động đánh giá NLCM GV của CBQL nhà trường

d Độ chính xác của công cụ/tiêu chí ĐG

e Năng lực, kinh nghiệm của các bộ phận tham gia hoạt động ĐG

f Văn hóa đánh giá của nhà trường (tích cực hay tiêu cực)

Tiểu kết chương 1

1 Nhiều nhà khoa học GD trên thế giới đã thực hiện các đề tài nghiên cứu vềNLCM của GV nói chung, GV.GDĐB và GV dạy HSKT nói riêng, qua đó đã xác địnhđược cấu trúc NLCM của GV dạy HSKT Tại Việt Nam, hiện vẫn chưa có nghiên cứuliên quan đến vấn đề này được thực hiện Chương 1 của luận án chỉ ra rằng, NLCM của

GV dạy HS.KTTH được xác định dựa trên các yêu cầu về NLCM của GV dạy HSKTkết hợp với các yêu cầu về NLCM của GVTH

2 Trên thế giới và tại Việt Nam, hoạt động đánh giá NLCM GV.GDĐB và GVdạy HS.KTTH hiện đang đối mặt với nhiều thách thức, trong đó thách thức lớn nhất là

8việc GV.GDĐB và GV dạy HSKT đang được ĐG bởi một hệ thống ĐG không có tínhphân hóa về NLCM Các nhà khoa học và nhà nghiên cứu trên thế giới đề nghị cần xâydựng công cụ đánh giá NLCM riêng cho GV dạy HSKT hoặc điều chỉnh trên cơ sở công

cụ đánh giá cho tất cả GV Tại Việt Nam, việc đánh giá NLCM và NL nghề nghiệp của

GV đang được thực hiện theo quyết định ban hành Chuẩn NN.GVPT (Bộ GD&ĐT,2018) và hướng dẫn sử dụng Chuẩn này trong ĐG NL nghề nghiệp của GV nói chungnhưng chưa có sự hướng dẫn mang tính phân hóa cho các nhóm GV có đặc điểm vềchuyên môn và nghiệp vụ khác biệt bao gồm GV dạy HS.KTTH Vì thế, để hỗ trợ chohoạt động ĐG và QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH, luận án đã xác định 08 yêu

cầu/tiêu chí NLCM dành cho đối tượng GV dạy HS.KTTH trên cơ sở điều chỉnh Tiêu chuẩn 2 Phát triển Chuyên môn nghiệp vụ của Chuẩn Nghề nghiệp GVPT gồm: (1)-

Phát triển chuyên môn của bản thân; (2)-Xác định nhu cầu GDĐB của HS.KTTH; Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục HS.KTTH; (4)-Thiết kế giáo án dạy họcHS.KTTH; (5)- Tạo dựng môi trường lớp học phù hợp với HS.KTTH; (6)-Tổ chức cáchoạt động DH, giáo dục HS.KTTH; (7)-Kiểm tra, đánh giá sự tiến bộ và kết quả học tậpcủa HS.KTTH và (8)-Tư vấn và hỗ trợ HS.KTTH Ngoài ra, chương 1 của luận án cũng

(3)-đã xác định rõ mục đích, nội dung, phương pháp và qui trình đánh giá NLCM GV dạyHS.KTTH dựa trên việc nghiên cứu cơ sở lí luận về đánh giá GV nói chung và kế thừaqui trình đánh giá NL nghề nghiệp GVPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo

3 Nghiên cứu về QL đánh giá NLCM GV.GDĐB nói chung và GV dạy HS.KTTH ítđược quan tâm chú ý cả trên thế giới và tại Việt Nam Dựa trên cơ sở lí luận về QL giáodục nói chung, chương 1 của luận án đã xác lập được khung cơ sở lí luận về QL đánhgiá NLCM GV dạy HS.KTTH theo tiếp cận các chức năng QL đồng thời xác định đượccác yếu tố có thể ảnh hưởng đến QL đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

CHƯƠNG 2THỰC TRẠNG QUẢN LÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN GIÁO VIÊN DẠY HỌC SINH KHIẾM THỊ CẤP TIỂU HỌC

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục học sinh khiếm thị tiểu học và việc đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị tiểu học

2.1.1 Khái quát về tình hình giáo dục học sinh khiếm thị nói chung và học sinh khiếm thị tiểu học nói riêng tại Việt Nam

2.1.2 Khái quát về tình hình đánh giá giáo viên và đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị tiểu học tại Việt Nam

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

2.2.1 Mẫu khảo sát

- Gồm 31 CBQL và 35 giáo viên dạy HS.KTTH thuộc 10 cơ sở giáo dục trongnước

2.2.2 Phương pháp khảo sát thực trạng

Sử dụng phối hợp các phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, phương pháp phỏngvấn, phương pháp nghiên cứu sản phẩm và phương pháp xử lí số liệu bằng phầnmềm SPSS 22.0

2.3 Kết quả nghiên cứu thực trạng quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

2.3.1 Thực trạng trình độ đào tạo, bồi dưỡng và kinh nghiệm chuyên môn của giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học và CBQL

* Ưu điểm: Phần lớn GV dạy HS.KTTH (88,6%) có trình độ đào tạo từ bậc đại học

trở lên; các CSGD có quan tâm đến việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ thườngxuyên cho CBQL và GV; phần lớn GV dạy HS.KTTH và CBQL công tác tronglĩnh vực GD HS.KTTH là những người có thâm niên công tác lâu năm

* Hạn chế: Tỷ lệ GV có bằng cử nhân GDĐB trở lên còn thấp (48,6%) và vẫn còn

một số GV chưa qua đào tạo sư phạm (14,3%); đa số CBQL trước khi công táctrong lĩnh vực GD trẻ khuyết tật đã từng công tác trong lĩnh vực GD phổ thông(96,7%) nhưng tỷ lệ CBQL được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về GD HSKTcòn thấp

2.3.2 Thực trạng đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

- Đa số GV và CBQL nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc ĐG NLCM

GV dạy HS.KTTH

- Mục đích ĐG NLCM GV dạy HS.KTTH hiện nay nhìn chung chỉ đạt ở mức khá

- Nội dung ĐG chưa thể hiện đầy đủ, toàn diện NLCM của người GV dạyHS.KTTH

- Phương pháp đánh giá đa dạng và khá hiệu quả

- Qui trình ĐG đảm bảo tính khoa học, chặt chẽ và hợp lí

2.3.3 Thực trạng quản lí đánh giá NLCM giáo viên dạy HS.KTTH

2.3.3.1 Thực trạng thực hiện các chức năng quản lí

ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC

1 Phân tích kết quả đánh giá năm học trước và các điều kiện hiện tại trước khi xây dựng kế hoạch 3,97 0,55 3,69 0,83 0,110

2 Xác định rõ mục đích đánh giá 3,94 0,63 3,54 0,74 0,024 ++

3 Xác định rõ nội dung, qui trình và thời gian thực hiện 4,00 0,26 3,69 0,68 0,014 ++

4 Góp ý và thông qua tập thể sư phạm nhà trường 3,65 0,80 3,06 1,0 0,011 ++

Ghi chú: ++: p < 0,05

* Ưu điểm: Một số trường thực hiện nghiêm túc việc xây dựng KH riêng để quản líđánh giá NLCM GV trong đó có GV dạy HS.KTTH; đa số các trường có lập KH sơ bộnhằm triển khai việc đánh giá NLCM GV qua việc lồng ghép nội dung này vào KHhoạt động chuyên môn của đơn vị

* Hạn chế: Đa số các trường không thực hiện nghiêm túc việc lập KH đánh giá NLCM

GV dạy HS.KTTH mà chỉ lồng ghép vào KH hoạt động chuyên môn chung của nhàtrường; còn một số CSGD không lập KH hoạt động chuyên môn và theo đó cũngkhông có KH đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH; một số ít trường có xây dựng KHnhưng chưa thể hiện đầy đủ nội dung cơ bản của một bản KH

b Tổ chức ĐG năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị tiểu học

Bảng 2.14 Thực trạng tổ chức ĐG năng lực chuyên môn GV dạy HS.KTTH

Nội dung

p của T-test ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC

Thành lập Hội đồng đánh giá 3,77 0,92 3,11 1,08 * 0,010 ++

Phân công các bộ phận phụ trách theo chức năng, nhiệm

Xác định cơ chế phối hợp giữa các bộ phận trong trường 4,03 0,48 3,51 0,82 0,002 ++

Chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hoạt động đánh giá 4,06 0,36 3,69 0,63 0,004 ++

Kiểm tra, giám sát và điều chỉnh khi cần thiết 3,90 0,87 3,31 1,02 * 0,015 ++

Chú thích: ++: p < 0,05; *: ĐLC>1.0

* Ưu điểm: Có thực hiện việc tổ chức đánh giá NLCM GV và việc này được thực

hiện thường xuyên; có sự phân công rõ ràng trong một số nhiệm vụ cụ thể, có tínhchất lặp lại thường xuyên; có xây dựng cơ chế phối hợp thực hiện giữa các bộ phận

* Hạn chế: Chưa thể hiện chức năng tổ chức ở tầm vĩ mô, toàn diện để QL chặt chẽ

và khoa học các công việc liên quan đến đánh giá NLCM GV nói chung và GV dạyHS.KTTH nói riêng; chưa thực hiện một bước quan trọng của chức năng tổ chức,

đó là liệt kê tất cả các công việc cần phải thực hiện để tránh bỏ sót và có cơ sởnhóm gộp, phân công nhiệm vụ hợp lí, khoa học cho các bộ phận

c Lãnh đạo/chỉ đạo đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy HS.KTTH

Bảng 2.15 Thực trạng lãnh đạo/chỉ đạo việc đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

Nội dung

p của test ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC

T-Chỉ đạo các bộ phận thực hiện theo nhiệm vụ đã

Giải quyết các vướng mắc trong quá trình thực hiện 3,94 0,63 3,54 0,85 0,036 ++

Chỉ đạo lựa chọn và hướng dẫn sử dụng công cụ

11Chỉ đạo phối hợp giữa Ban giám hiệu, Tổ chuyên

môn, giáo viên và các đơn vị khác trong trường 4,03 0,41 3,74 0,70 0,048 ++

Chú thích: ++: p < 0,05

* Ưu điểm: Có sự lãnh đạo, điều hành thường xuyên của các cấp QL nhà trường

trong việc đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

* Hạn chế: Chưa có chỉ đạo và hướng dẫn trong việc lựa chọn và sử dụng công cụ

đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

d Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch đánh giá

Bảng 2.16 Thực trạng công tác kiểm tra việc thực hiện kế hoạch đánh giá

Nội dung

p của T-test ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC

Kiểm tra, giám sát việc thực hiện hoạt động đánh

giá theo kế hoạch 4,03 0,48 3,60 0,69 0,004 ++Đôn đốc, nhắc nhở các bộ phận thực hiện theo

nhiệm vụ được phân công 4,06 0,44 3,89 0,76 0,254

Rà soát kết quả đánh giá của từng bộ phận (giáo

Trao đổi với các bộ phận được phân công khi phát

hiện các vấn đề liên quan đến kết quả đánh giá 3,90 0,60 3,63 0,65 0,079

Tổ chức rút kinh nghiệm hoạt động đánh giá 3,87 0,85 3,26 1,15 * 0,015 ++

Ghi chú: ++: p<0,05; *: ĐLC >1.0

* Ưu điểm: Đa số các trường thực hiện thường xuyên và khá hiệu quả chức năng

kiểm tra việc thực hiện KH đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

* Hạn chế: Hầu hết các trường chưa thực hiện nghiêm túc và hiệu quả việc rút kinh

nghiệm ĐG NLCM GV dạy HS.KTTH

2.3.3.2 Những khó khăn và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí đánh giá năng lực chuyên môn giáo viên dạy học sinh khiếm thị cấp tiểu học

a Khó khăn trong QL đánh giá NLCM giáo viên dạy HS.KTTH

Tổng hợp dữ liệu từ phương pháp điều tra bằng bảng hỏi và phỏng vấn cho thấytất cả các khâu trong qui trình QL của HT gồm lập KH, tổ chức, lãnh đạo và kiểmtra việc ĐG NLCM GV dạy HS.KTTH đều gặp khó khăn

b Các yếu tố ảnh hưởng đến QL đánh giá NLCM giáo viên dạy HS.KTTH

Kết quả nghiên cứu từ phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi và phỏng vấn chothấy, cả 6 yếu tố do luận án gợi ý đều có ảnh hưởng đến việc QL đánh giá NLCM

GV dạy HS.KTTH, trong đó năng lực QL của CBQL nhà trường và độ chính xáccủa công cụ/tiêu chí ĐG có ảnh hưởng lớn nhất

2.3.3.3 Đánh giá chung về thực trạng và nguyên nhân thực trạng QL đánh giá NLCM giáo viên dạy HSKT tiểu học

a Đánh giá chung về thực trạng

* Ưu điểm:

- Đối với chức năng lập KH: Ở một số ít các trường, HT có lập KH riêng cho việc

đánh giá NLCM GV

- Đối với chức năng tổ chức: HT các trường có thực hiện thường xuyên việc tổ

chức thực hiện đánh giá NLCM GV, có sự phân công rõ ràng trong một sốnhiệm vụ cụ thể và có xây dựng cơ chế phối hợp giữa các bộ phận

- Đối với chức năng lãnh đạo: Có sự chỉ đạo, điều hành thường xuyên của HT và

tổ trưởng trong quá trình đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

- Đối với chức năng kiểm tra: Đa số các trường thực hiện thường xuyên và khá

hiệu quả chức năng kiểm tra việc thực hiện KH đánh giá NLCM GV dạyHS.KTTH

* Hạn chế:

- Đối với chức năng lập KH: HT các trường chưa thực hiện nghiêm túc việc lập

KH đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH Thậm chí có trường hoàn toàn khôngthực hiện việc ĐG NLCM GV Một số ít trường có lập KH nhưng hình thức vànội dung chưa đạt, chưa bài bản và còn thiếu tính khoa học KH còn thiếu nhiềunội dung quan trọng như mục đích và các căn cứ xây dựng KH, thiếu phân côngnhiệm vụ rõ ràng

- Đối với chức năng tổ chức: Chưa thực hiện việc tổ chức, sắp xếp ở tầm vĩ mô,

toàn diện để QL chặt chẽ và khoa học các công việc liên quan đến đánh giáNLCM GV nói chung và GV dạy HS.KTTH nói riêng; chưa thực hiện một bướcquan trọng của chức năng tổ chức, đó là liệt kê tất cả các công việc cần phảithực hiện để tránh bỏ sót và có cơ sở nhóm gộp và phân công nhiệm vụ hợp lí,khoa học cho các bộ phận

- Đối với chức năng lãnh đạo: Chưa có sự chỉ đạo quyết liệt và hướng dẫn trong

việc lựa chọn, điều chỉnh công cụ ĐG mặc dù đây là khó khăn lớn nhất mà tất cảcác trường đều gặp phải

- Đối với chức năng kiểm tra: Hầu hết các trường chưa thực hiện nghiêm túc và

hiệu quả việc rút kinh nghiệm đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

- Văn hóa đánh giá: Còn hiện tượng thiếu thẳng thắn trong góp ý đánh giá đồng

nghiệp giữa GV ở một số trường

b Nguyên nhân của thực trạng

- HT các trường chưa ý thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc lập KH đánh giáNLCM GV dạy HS.KTTH và chưa biết cách xây dựng một bản KH để QL hiệuquả việc đánh giá NLCM GV dạy HS.KTTH

- Việc tổ chức đánh giá của HT còn theo kinh nghiệm là chủ yếu, chưa có sựnghiên cứu, tính toán một cách khoa học; chưa thực hiện được bước quan trọngcủa chức năng tổ chức là liệt kê tất cả các công việc cần phải làm để có cơ sởphân nhóm công việc và phân công nhiệm vụ hợp lí