“Phân tích vai trò của các kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật”.

BTHK Kỹ năng chung về tư vấn pháp luật

MỞ ĐẦU 3

I Hoạt động tư vấn pháp luật 4

1 Khái niệm hoạt động tư vấn pháp luật 4

2 Hình thức tư vấn pháp luật 5

II Vai trò của các kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật 5 1 Khái niệm kỹ năng 5

2 Kỹ năng tư vấn pháp luật 6

3 Vai trò của các kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật 9

KẾT LUẬN 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế nước ta hiện nay, tư vấn pháp luật đã và đang trở thành nhu cầu không thể thiếu đối với cá nhân và xã hội, đặc biệt là các doanh nghiệp Trong hoạt động đời sống nói chung và các hoạt động kinh doanh nói riêng, hoạt động tư vấn pháp luật mang lại hiệu quả rất lớn, có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp cá nhân, tổ chức đảm bảo

an toàn pháp lý, ngăn ngừa hoặc giảm thiểu các rủi ro pháp lý trong các giao dịch

Trong cuộc sống, mỗi công việc, ngành nghề đều đòi hỏi người làm việc phải có những kỹ năng nhất định để có thể hoàn thành tốt công việc đó Trong hoạt động tư vấn pháp luật cũng vậy, kỹ năng đóng một vai trò rất quan trọng Đối với một người tư vấn pháp luật, ngoài việc thường xuyên tìm hiểu pháp luật, trau dồi kiến thức chuyên môn, họ cũng cần phải trang bị cho mình những kỹ năng tư vấn để có thể vận dụng hiệu quả trong việc thực hiện hoạt động tư vấn Để tìm hiểu sâu hơn về kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật và vai trò của những kỹ năng đó, em xin chọn đề bài tập số 6:

“Phân tích vai trò của các kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật”.

I Hoạt động tư vấn pháp luật

1 Khái niệm hoạt động tư vấn pháp luật

Theo khoản 1 Điều 5 Nghị định 87/2002/NĐ-CP quy định về hoạt động tư vấn là hoạt động thu thập, xử lý thông tin, vận dụng kiến thức chuyên môn, phát hiện vấn đề, đề xuất giải pháp, phương án, lập sự án và giám sát, đánh giá do các tổ chức chuyên môn, cá nhân Việt Nam thực hiện độc lập, khách quan theo yêu cầu của người sử dụng tư vấn Điều 28 Luật Luật sư 2006 quy định về hoạt động tư vấn pháp luật của luật sư: “Tư vấn pháp luật là việc luật sư hướng dẫn, đưa ra ý kiến, giúp khách hàng soạn thảo các giấy tờ liên quan đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của họ” Như vậy, tư vấn pháp luật, không nằm ngoài nghĩa chung của hoạt động tư vấn,

là một loại dịch vụ, trong đó người có trình độ hiểu biết pháp luật sâu rộng đưa ra những ý kiến của mình về một vấn đề cụ thể nào đó có liên quan đến pháp luật1

Hoạt động tư vấn pháp luật là hoạt động đòi hỏi sự cẩn thận, sâu sắc bởi đây không chỉ bao gồm việc chuyển tải nội dung của một điều luật, một văn bản pháp luật mà còn là việc sử dụng đến cả kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm của người tư vấn pháp luật Đối tượng của hoạt động tư vấn pháp luật là một tổ chức hoặc cá nhân cụ thể, nội dung của hoạt động tư vấn pháp luật liên quan đến một vụ việc cụ thể theo yêu cầu của đối tượng Người tư vấn pháp luật là người sử dụng lao động trí óc của mình để tư vấn cho khách hàng bằng việc hướng dẫn, đưa ra ý kiến, lời khuyên, giúp soạn thảo văn bản liên quan đến những vấn đề pháp luật như tranh chấp, khiếu nại, vướng mắc pháp luật,… từ đó giúp khách hàng có hướng giải quyết vấn

đề đúng đắn, bảo đảm quyền và lợi ích của chính mình Trên thực tế, tư vấn pháp luật mang lại hiệu quả kinh tế rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh, bởi tư vấn pháp luật có thể giúp khách hàng đảm bảo an toàn pháp lý

1 Trần Nguyên Tú (2020), Một số vấn đề về tư vấn pháp luật trong trợ giúp pháp lý, Cục trợ giúp pháp lý

http://trogiupphaply.gov.vn/nghien-cuu-trao-doi/mot-so-van-de-ve-tu-van-phap-luat-trong-tro-giup-phap-ly#_ftn1

cho các giao dịch của mình, người tư vấn có vai trò dự đoán trước các khả năng rủi ro, tìm giải pháp phòng tránh, ngăn ngừa, hạn chế và khắc phục điều đó Như vậy, có thể thấy, tư vấn pháp luật là hoạt động mang tính chất lao động trí óc, đòi hỏi người tư vấn phải có kiến thức sâu rộng và kinh nghiệm về lĩnh vực pháp luật, đồng thời phải có những kỹ năng tư vấn, giao tiếp để có thể đưa ra những giải đáp, hướng dẫn và ý kiến phù hợp nhất cho khách hàng

2 Hình thức tư vấn pháp luật

Tư vấn bằng lời nói (gặp mặt trực tiếp, qua điện thoại) là một hình thức

tư vấn phổ biến Đối với các vụ việc có tính chất đơn giản, khách hàng thường tìm đến tổ chức trợ giúp pháp lý để có được giải đáp cho vấn đề của mình Với các vụ việc có tính chất đơn giản, khách hàng thường gặp người

tư vấn để tìm hiểu bản chất pháp lý của vụ việc trên cơ sở đó giúp họ tìm giải pháp để bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách nhanh chóng, có hiệu quả

Tư vấn bằng văn bản (bằng thư tín, email,…) thông thường được áp dụng trong trường hợp những vụ việc phức tạp, chưa đầy đủ tài liệu, hoặc

do khách hàng ở xa, khách hàng đề nghị được tư vấn bằng văn bản So với

tư vấn trực tiếp, khi tư vấn bằng văn bản, người tư vấn có nhiều thời gian nghiên cứu kỹ vụ việc để có phương án trả lời phù hợp nhất cho khách hàng Tuy nhiên, việc tư vấn bằng văn bản yêu cầu người tư vấn phải làm việc cẩn thận chu đáo hơn, văn bản mà người tư vấn đưa ra phải có độ chính xác cao, thông tin đưa ra phải đầy đủ cặn kẽ và dễ hiểu

II Vai trò của các kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật

1 Khái niệm kỹ năng

Hiện nay có nhiều định nghĩa về kỹ năng Theo từ điển Tiếng Việt,

“Kỹ năng là khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế” 2 Theo tác giả Ivan Banki, “Kỹ năng là

khả năng tự có hoặc qua học tập được con người vận dụng sự hiểu biết và

2 Viện ngôn ngữ học (2003), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, tr 520

kinh nghiệm của mình vào những hoạt động mang tính nghề nghiệp, một công việc cụ thể và trong lĩnh vực chuyên môn của mình” 3 Có thể thấy, kỹ năng là khái niệm bao hàm cả năng lực trí tuệ và khả năng vận hành những kiến thức chuyên môn vào thực tiễn công việc để mang lại hiệu quả cao nhất Nói một cách khái quát, kỹ năng là khả năng sử dụng và vận dụng tri thức về một lĩnh vực nào đó vào hoạt động nghề nghiệp trong cuộc sống bằng kinh nghiệm thực tiễn thông qua những thao tác thành tạo như một thói quen nhằm đạt được mục tiêu đề ra

2 Kỹ năng tư vấn pháp luật

Từ khái niệm về kỹ năng, để có kỹ năng tư vấn pháp luật, người tư vấn không chỉ phải có kiến thức pháp luật sâu rộng, có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm cuộc sống xã hội mà còn phải có khả năng vận dụng thành thạo những kiến thức đó để áp dụng vào thực tiễn công việc Như vậy, kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật là năng lực của người tư vấn vận dụng kiến thức pháp luật và kinh nghiệm cuộc sống, đưa ra thông tin, hướng dẫn, giải đáp các vấn đề pháp lý liên quan nhằm giúp cho người được tư vấn biết cách xử sự phù hợp pháp luật và đạo đức xã hội, hoặc giải quyết những vấn

đề vướng mắc pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình Dựa vào hoạt động tư vấn pháp luật, có thể chia các kỹ năng tư vấn pháp luật cần có thành những nhóm sau đây:

Nhóm kỹ năng tiếp xúc khách hàng, tìm hiểu yêu cầu tư vấn: kỹ

năng giao tiếp; kỹ năng tiếp xúc khách hàng; kỹ năng lắng nghe, kỹ năng ghi chép; kỹ năng đặt câu hỏi, yêu cầu khách hàng cung cấp chứng cứ, thông tin; kỹ năng sắp xếp hồ sơ Mục đích của nhóm kỹ năng này là tạo ra mối quan hệ tốt đẹp giữa người tư vấn và khách hàng; nắm bắt được câu chuyện của khách hàng và biết được khách hàng đang mong muốn điều gì Trong quá trình tiếp xúc với khách hàng, người tư vấn cần thể hiện sự quan tâm và sẵn sàng giúp đỡ; thể hiện sự tôn trọng với khách hàng, không phán

3 Ivan Banki S (1986), Dictionary of Administrantion and Management, Yale University Press.

xét khách hàng Khi thu thập thông tin, điều quan trọng là phải nắm được bối cảnh câu chuyện, kỹ năng lắng nghe khách hàng và kỹ năng ghi chép thể hiện ở việc người tư vấn biết thu nhận, phân tích đánh giá thông tin, ghi chép lại thông tin, đồng thời quan sát tinh tế để nắm bắt tâm lý khách hàng,

từ đó phản hồi lại bằng hành vi và ngôn ngữ phù hợp Bên cạnh đó, kỹ năng đặt câu hỏi là một trong những kỹ năng quan trọng trong quá trình tiếp xúc, tìm hiểu yêu cầu tư vấn Khi trình bày vấn đề của mình, khách hàng thường

có xu hướng quên hoặc lược bỏ những thông tin nhỏ nhặt mà mình thấy không cần thiết, tuy nhiên đôi khi những chi tiết nhỏ đó có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình giải quyết yêu cầu Vì vậy, người tư vấn phải biết xác định đầy đủ nội dung hỏi, biết sử dụng các loại câu hỏi hợp lý và sử dụng ngôn ngữ, biểu cảm phù hợp khi đặt câu hỏi cho khách hàng Nhằm tránh việc đưa ra kết luận vội vàng, khi đọc hồ sơ của khách hàng, người tư vấn nên có kỹ năng sắp xếp các tài liệu theo trật tự nhất định để tiện theo dõi mạch vấn đề

Nhóm kỹ năng thỏa thuận hợp đồng dịch vụ pháp lý: Sau khi kết

thúc giai đoạn tiếp xúc khách hàng, người tư vấn đã có thể đưa ra những nhận định và kết luận sơ bộ về sự việc, đánh giá được tính chất và dự kiến khối lượng công việc, thời gian, nhân sự để xử lý, từ đó có thể đàm phán về hợp đồng tư vấn pháp lý Ở giai đoạn đàm phán hợp đồng pháp lý, cần chú ý những kỹ năng như: nghệ thuật trong giao tiếp, thương lượng; chú ý những nguyên tắc khi đàm phán; tập trung đàm phán những nội dung quan trọng Khi thương lượng về hợp đồng với khách hàng, người tư vấn nên chú ý làm dịu căng thẳng của khách hàng và thể hiện thái độ tôn trọng, đồng thời chú ý những hài hòa về lợi ích và coi trọng các mối quan hệ ảnh hưởng Những nội dung quan trọng khi đàm phán với khách hàng là thù lao tư vấn, thời gian thực hiện công việc, nội dung công việc Bên cạnh đó, người tư vấn cần phải đảm bảo mình có đủ năng lực để xử lý công việc của khách hàng trước khi ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý với khách hàng Niềm tin của khách

hàng là nền tảng của mối quan hệ giữa người tư vấn và khách hàng, đòi hỏi người tư vấn phải có sự trung thực và khả năng đánh giá được mức độ chuyên môn của mình cũng như phạm vi các dịch vụ mà mình cung cấp

Nhóm kỹ năng xác định vấn đề pháp lý và luật áp dụng: Kỹ năng

nghiên cứu tài liệu, tra cứu tài liệu pháp luật Người tư vấn cần có kỹ năng kiểm tra, xem xét các tài liệu liên quan đến sự việc; tìm kiếm các văn bản pháp luật tương ứng làm cơ sở giải quyết vấn đề và tham khảo thông tin hỗ trợ Đọc kỹ lại toàn bộ hồ sơ là một việc cần thiết để xác định được vấn đề pháp lý Khi xác định vấn đề pháp lý, nên xuất phát từ câu hỏi mà khách hàng muốn được giải đáp Vấn đề pháp lý của hồ sơ thường là câu hỏi pháp

lý mà câu trả lời sẽ giúp giải đáp được nguyện vọng của khách hàng Công việc tiếp theo của người tư vấn là phải tra cứu các văn bản pháp luật có liên quan đến sự việc của khách hàng Khi tra cứu văn bản pháp luật cần chú ý xác định hiệu lực về không gian, thời gian của văn bản pháp luật áp dụng, bên cạnh đó cũng phải nghiên cứu kỹ các văn bản hướng dẫn luật như nghị định, thông tư,…

Nhóm kỹ năng cung cấp giải pháp trong tư vấn pháp luật: kỹ năng

soạn thảo văn bản tư vấn cho đối tượng, kỹ năng đưa ra lời tư vấn và định hướng cho đối tượng Đây là khâu cuối cùng của quá trình tư vấn thể hiện bằng việc người tư vấn đưa ra lời giải đáp, lời khuyên, giải pháp, phương án,… để giải quyết những yêu cầu và vấn đề vướng mắc của đối tượng Tùy thuộc vào hình thức tư vấn pháp luật, giai đoạn này đỏi hỏi những kỹ năng khác nhau Như hình thức tư vấn pháp luật trực tiếp bằng lời nói, người tư vấn cần có kỹ năng mô tả, phân tích toàn bộ sự việc, nêu ra được những cơ

sở pháp lý được sử dụng để giải quyết vụ việc từ đó đưa ra được lời khuyên

và giải pháp cho khách hàng; kỹ năng sử dụng ngôn ngữ để truyền đạt thông tin như biết sử dụng ngôn ngữ phù hợp với đặc điểm của khách hàng để giải thích thông tin; kỹ năng sử dụng biểu cảm phi ngôn ngữ khi trình bày như

sử dụng động tác, điệu bộ, tư thế và cử chỉ phù hợp để biểu đạt nội dung

thông tin Đối với hình thức tư vấn pháp luật bằng văn bản, kỹ năng soạn thảo văn bảo là cần thiết Văn bản trả lời khách hàng phải thể hiện được sự

rõ ràng, cụ thể được người tư vấn ký và gửi cho khách hàng

Ngoài ra, còn có những kỹ năng khác mà người tư vấn nên có trong hoạt động tư vấn như: kỹ năng lập hồ sơ, lưu trữ hồ sơ tư vấn pháp luật; kỹ năng soạn thảo hợp đồng; kỹ năng ký kết, đóng dấu hợp đồng; kỹ năng duy trì và phát triển mối quan hệ với khách hàng

3 Vai trò của các kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật

Mỗi công việc, ngành nghề khác nhau trong cuộc sống đều đòi hỏi người làm việc có những kỹ năng nhất định để có thể hoàn thành tốt Trong hoạt động tư vấn pháp luật cũng vậy, các kỹ năng đóng một vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện công việc Các kỹ năng tư vấn pháp luật cơ bản được nêu trên có quan hệ mật thiết, tác động và ảnh hưởng lẫn nhau trong quá trình tư vấn pháp luật

Kỹ năng trước hết có vai trò làm tăng trình độ tư vấn của người tư vấn Khi người tư vấn đã rèn luyện những kỹ năng cần thiết cho công việc thì hoạt động tư vấn sẽ được diễn ra thuận lợi và đạt hiệu quả cao hơn Những

kỹ năng như kỹ năng tiếp xúc, tìm hiểu yêu cầu của khách hàng, kỹ năng soạn thảo tài liệu,… được trang bị đầy đủ sẽ giúp người tư vấn cảm thấy tự tin hơn, biết cách tạo ấn tượng cho khách hàng Có thể thấy từ khái niệm về

kỹ năng, một người tư vấn cần thiết phải vừa có kiến thức sâu rộng về pháp luật, vừa có kỹ năng tư vấn pháp luật thì mới có thể giúp khách hàng tin tưởng vào khả năng của mình từ những lần đầu tiếp xúc Như vậy, kỹ năng còn đóng vai trò tạo sự tin tưởng cho khách hàng đối với người tư vấn

Kỹ năng giao tiếp là một kỹ năng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tư vấn pháp luật, được thể hiện trong hầu hết các giai đoạn của quá trình tư vấn pháp luật Kỹ năng giao tiếp tốt luôn là một điểm cộng trong tất

cả các ngành nghề, công việc Thông qua kỹ năng giao tiếp, người tư vấn nắm bắt được “câu chuyện” của khách hàng, đồng thời thể hiện ý kiến của

mình, xây dựng sự tin tưởng và tín nhiệm của khách hàng, thuyết phục khách hàng chấp nhận ý kiến của mình Kỹ năng giao tiếp tốt sẽ giúp cho người tư vấn xây dựng được mối quan hệ với khách hàng, tạo được hình ảnh tin cậy của chính mình cũng như của tổ chức hành nghề Trong quá trình tư vấn, người tư vấn luôn phải sử dụng kỹ năng giao tiếp khéo léo để tiếp xúc

và làm rõ được yêu cầu của khách hàng Để khách hàng nghe và hiểu những điều mà mình nói, người tư vấn cần sử dụng những phương pháp khác nhau với từ đối tượng Tùy thuộc vào từng đối tượng khách hàng mà người tư vấn phải linh hoạt trong việc tiếp xúc và trình bày quan điểm về vụ việc

Kỹ năng tìm kiếm văn bản pháp lý, kỹ năng xác định vấn đề pháp lý là những kỹ năng quan trọng giúp người tư vấn có thể xác định được hướng giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng và chính xác Trong quá trình tìm kiếm luật áp dụng, kỹ năng này giúp người tư vấn tìm được những văn bản pháp luật liên quan có thể sử dụng được, còn hiệu lực pháp lý và có giá trị cao

Những kỹ năng như kỹ năng soạn thảo văn bản, soạn thảo hợp đồng tư vấn và kỹ năng sắp xếp hồ sơ, tài liệu giúp người tư vấn thực hiện công việc một cách dễ dàng và nhanh chóng hơn Đây là những kỹ năng đóng vai trò đảm bảo công việc của người tư vấn được thực hiện một cách chuyên nghiệp hơn, khiến cho khách hàng dễ dàng nắm bắt được nội dung tư vấn Đặc biệt kỹ năng soạn thảo văn bản tư vấn đóng vai trò rất quan trọng đối với hình thức tư vấn bằng văn bản Bởi đôi khi tư vấn bằng văn bản, có những ý nghĩa của người tư vấn không được thể hiện một cách đầy đủ qua câu chữ văn bản hoặc có thể cách truyền đạt qua văn bản của người tư vấn khiến khách hàng hiểu nhầm, hiểu không rõ ý của người tư vấn Vì vậy, người tư vấn cần trang bị cho mình kỹ năng soạn thảo văn bản tư vấn để khắc phục những hạn chế nêu trên

Nói tóm lại, những kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật đều có vai trò giúp người tư vấn thực hiện thành công công việc một cách nhanh

chóng và hiệu quả nhất Bên cạnh đó, trang bị đầy đủ các kỹ năng giúp người tư vấn có được sự tự tin trong quá trình làm việc Điều này cũng giúp khách hàng có được sự tin tưởng vào người tư vấn, chấp nhận cách giải quyết vấn đề mà người tư vấn đưa ra