, có thể nói trong thời gian qua, khu du lịch sinh thái Tràng An đã phải đương đầu với rất nhiều thử thách và sẽ còn phải nỗ lực rất lớn để khai thác hết tiềm năng, lợi thếcủa mình cao xứng đáng với bộ mặt của một trong những khu du lịch lớn nhất Việt Nam. Do những vấn đề nêu trên hơn nữa với vai trò, trách nhiệm của một sinh viên khoa Văn hóa du lịch trường Đại học Văn hóa Hà Nội và đặc biệt là một người con của quê hương Ninh Bình yêu dấu tôi muốn đóng góp một phần nhỏ bé của mình vào sự phát triển du lịch của Ninh Bình, đặc biệt là khu du lịch sinh thái Tràng An. Vì vậy mà tôi chọn đề tài: “DỊCH VỤ DU LỊCH TẠI KHU DU LỊCH SINH THÁI TRÀNG AN” để làm đề tài cho bài khóa luận tốt nghiệp ngành Văn hóa du lịch.
Trang 1DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Trang 3DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1:Cơ sở lưu trú có thể sử dụng cho khách du lịch tại Tràng An (2014)
Bảng 2: Số lượt khách đến Tràng An giai đoạn 2010- 2013
Bảng 3: Kết quả kinh doanh du lịch Khu du lịch sinh thái Tràng An (2010-2013
Bảng 4: Doanh thu của một số khu, điểm du lịch sinh thái trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2010 – 2013
MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Ngày nay trên thế giới Du lịch đã trở thành nhu cầu cần thiết và tươngđối phổ biến với mỗi người Đây chính là cơ hội lớn cho nghành Du lịch pháttriển trong hiện tại, cũng như trong tương lai, đóng góp ngày càng lớn vào thu
Trang 4nhập toàn cầu và mỗi quốc gia Theo Tổ chức du lịch Thế giới (WTO) nhậnđịnh thì: “ Du lịch đóng góp 6% thu nhập của thế giới, là một trong 5 ngànhkinh tế lớn nhất của hành tinh”
Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sựđổi mới về chính sách đối ngoại, với xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế,ngành du lịch Việt Nam cũng đó có những bước phát triển mạnh mẽ và ngàycàng có tác động tích cực hơn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế – xãhội Du lịch đó được coi là ngành kinh tế mũi nhọn trong phát triển kinh tếcủa đất nước và đang dần hội nhập với khu vực và thế giới
Ninh Bình là một tỉnh nằm ở phía Đông Nam của Đồng Bằng Bắc Bộ,
có diện tích là:1.420 km2, dân số: gần 1 triệu người Ninh Bình là một tỉnh sởhữu nguồn Tài nguyên thiên nhiên phong phú và đầy hấp dẫn Không chỉ nổitiếng với Tam Cốc – Bích Động, được mệnh danh là” Nam Thiên Đệ NhịĐộng” Ninh Bình còn hấp dẫn du khách bởi các quần thể Du lịch kỳ thú vànhững địa danh như: Vườn quốc gia Cúc Phương, Suối nước nóng Kênh Gà,khu Du lịch sinh thái ngập nước Vân Long, động Vân Trình, nhà thờ đá PhátDiệm, Động Mã Tiên… Đặc biệt là khu du lịch sinh thái Tràng An Hay còngọi là “Hạ Long trên cạn”
Tràng An là một khu du lịch sinh thái nằm trong Quần thể danh thắngTràng Annằm ở phía Đông Bắc của tỉnh Ninh Bình Tổng diện tích là: 1.566
ha Trong đó, diện tích núi và rừng đặc dụng giao để quản lý là: 980 ha Nơiđây còn được gọi là thành Nam của cố đô Hoa Lư, gồm hệ thống dãy núi đávôi có tuổi địa chất khoảng 250 triệu năm, qua thời gian dài phong hóa bởi sựbiến đổi của trái đất, khí hậu, biển tiến, biển thoái đã mang trong mình hàngtrăm thung lũng, hang động, hồ đầm Trong danh thắng này còn có nhiều hệsinh thái rừng ngập nước, rừng trên núi đá vôi và các di tích gắn với lịch sửcủa kinh đô Hoa Lư xưa
Trang 5Khu du lịch Tràng An đã và đang được thừa nhận là một trong nhữngđịa điểm du lịch hấp dẫn vào bậc nhất của nước ta hiện nay Tuy nhiên, cácdịch vụ du lịch tại đây còn nhiều bất cập và chưa xứng với tiềm năng vốn có.Ngành dịch vụ du lịch còn non trẻ, tính chuyên nghiệp trong nghiệp vụ cònthấp, cơ sở đào tạo chuyên ngành còn thiếu và yếu, cơ sở vật chất phục vụ lưutrú, ăn uống, vui chơi giải trí và vận chuyển của đại bộ phận các đơn vị kinhdoanh du lịch còn hạn chế, nhiều cơ sở lưu trú đang xuống cấp trầm trọng, tìnhtrạng chèo kéo, chặt chém khách du lịch diễn ra phổ biến, nhiềudịch vụ "ăntheo" như cờ bạc, ăn xin, bán hàng rong, đổi tiền lẻ gây lộn xộn, mất an ninhtrật tự, Do vậy, có thể nói trong thời gian qua, khu du lịch sinh thái Tràng An
đã phải đương đầu với rất nhiều thử thách và sẽ còn phải nỗ lực rất lớn để khaithác hết tiềm năng, lợi thếcủa mình cao xứng đáng với bộ mặt của một trongnhững khu du lịch lớn nhất Việt Nam
Do những vấn đề nêu trên hơn nữa với vai trò, trách nhiệm của một sinhviên khoa Văn hóa du lịch trường Đại học Văn hóa Hà Nội và đặc biệt là mộtngười con của quê hương Ninh Bình yêu dấu tôi muốn đóng góp một phầnnhỏ bé của mình vào sự phát triển du lịch của Ninh Bình, đặc biệt là khu du
lịch sinh thái Tràng An Vì vậy mà tôi chọn đề tài: “DỊCH VỤ DU LỊCH TẠI KHU DU LỊCH SINH THÁI TRÀNG AN” để làm đề tài cho bài khóa luận
tốt nghiệp ngành Văn hóa du lịch
Trang 62 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Về mặt thời gian
Thu thập số liệu thứ cấp: Từ 01/01/2010 đến 31/12/2013
Thu thập số liệu sơ cấp: Từ 01/02/2014 đến 01/05/2014
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Dịch vụ du lịch tại khu du lịch sinh thái Tràng An
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
Trang 74.2 Phương pháp khảo sát thực địa 4.3 Phương pháp tổng hợp, so sánh 4.4 Phương pháp phỏng vấn
4.5 Phương pháp phân tích thống kê
5 Ý nghĩa của đề tài
Đề tài giúp tìm hiểu về các dịch vụ du lịch, chất lượng các dịch vụ dulịch ở khu du lịch Tràng An, với những thuận lợi và hạn chế Trên cơ sở đó, đề
ra những giải pháp để phát huy những lợi thế, khắc phục khó khăn trong dịch
vụ du lịch và chất lượng dịch vụ du lịch góp phần thúc đẩy khu du lịch Tràng
An hoạt động chuyên nghiệp, toàn diện và phát triển được bền vững, lâu dài
6 Kết cấu của đề tàiNgoài phần Mở đầu, phần Kết kuận, phần Tài liệu tham khảo, Phụ lục.Nội dung chính của đề tài được kết cấu thành 3 Chương:
Chương 1: Khái quát về dịch vụ du lịch và dịch vụ tại khu du lịch sinhthái Tràng An
Chương 2: Thực trạng dịch vụ tại khu du lịch sinh thái Tràng AnChương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển dịch vụ tại khu du lịchsinh thái Tràng An
Chương 1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ DU LỊCH
VÀ DỊCH VỤ DU LỊCH TẠI KHU DU LỊCH SINH THÁI
Trang 8phẩm quốc dân, sự đóng góp của khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng ngày cànglớn Theo đà phát triển của lực lượng sản xuất xã hội và sự tiến bộ văn minhnhân loại, lĩnh vực dịch vụ phát triển hết sức phong phú Dịch vụ không chỉ ởcác ngành phục vụ như lâu nay người ta vẫn thường quan niệm, hoặc như gầnđây khái niệm dịch vụ được định nghĩa: “Dịch vụ là hoạt động cung ứng laođộng, khoa học, kỹ thuật, nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu về sản xuất, kinhdoanh, đời sống vật chất, tinh thần, các hoạt động ngân hàng, tín dụng, cầm
đồ, bảo hiểm”, mà nó phát triển ở tất cả các lĩnh vực quản lý và các công việc
có tính chất riêng tư (tư vấn về sức khoẻ, trang trí tiệc…)
Trong kinh tế học, dịch vụ được hiểu là những thứ tương tự như hàng hóa nhưng là phi vật chất
Philip Kotler cho rằng: “ Dịch vụ là mọi hành động và kết quả mà một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó Sản phẩm của nó có thể có hay không gắn liền với một sản phẩm vật chất”.
PGS.TS Nguyễn Văn Thanh cho rằng: “Dịch vụ là một hoạt động lao động sáng tạo nhằm bổ sung giá trị cho phần vật chất và làm đa dạng hoá, phong phú hoá, khác biệt hoá, nổi trội hoá… mà cao nhất trở thành những thương hiệu, những nét văn hoá kinh doanh và làm hài lòng cao cho người tiêu dùng để họ sẵn sàng trả tiền cao, nhờ đó kinh doanh có hiệu quả hơn”.
Như vậy có thể thấy dịch vụ là hoạt động sáng tạo của con người, làhoạt động có tính đặc thù riêng của con người trong xã hội phát triển, có
sự cạnh tranh cao, có yếu tố bùng phát về công nghệ, minh bạch về pháp luật,minh bạch chính sách của chính quyền
Trang 9Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: “Dịch vụ được hiểu là những hành động nhằm phục thỏa mãn những nhu cầu sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt (sinh hoạt cộng đồng, cá nhân và gia đình)”.
Trong kinh tế học hiện đại đưa ra khái niệm: “Dịch vụ bao gồm toàn bộ các ngành, các ban tạo ra tổng sản phẩm quốc nội GDP hay tổng sản phẩm quốc dân GNP, trừ các ngành sản xuất ra các sản phẩm vật chất như công nghiệp, nông- lâm- ngư nghiệp Còn các ngành như vận tải, hàng không, xe lửa, bưu điện, lưu thông hàng hóa hay các lĩnh vực hoạt động như ngân hàng, tín dụng, bảo hiểm, du lịch, đều thuộc lĩnh vực dịch vụ”
Trong lĩnh vực quản lí nói chung và theo cách hiểu phổ biến được sử dụng
trong các văn bản gần đây: “Dịch vụ được hiểu là hoạt động cung ứng lao động, khoa học kĩ thuật, nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, đời sống vật chất, tinh thần, các hoạt động ngân hàng, bảo hiểm, tín dụng”.
Nhìn từ góc độ khoa học: “Dịch vụ với tư cách là một khái niệm khoa học, một ngành được đại diện cho một ngành kinh tế, một lĩnh vực hoạt động của ngành kinh tế quốc dân”.
Nhìn từ thực tế kinh doanh: “Dịch vụ là tổng hợpcủa 3 yếu tố cơ bản: khách hàng, cơ sở sản xuất- công cụ sản xuất vật chất và nhân viên Như vậy, dịch vụ là một quá trình chứ không phải là sự có sẵn như hàng hóa vật chất được sản xuất từ trước”.
2 Đặc điểm của dịch vụ
Dịch vụ có các đặc tính sau:
Tính vô hình: Dịch vụ là những hoạt động do các nhà cung ứng mang lại.
Khác với hàng hóa hữu hình, chúng ta không thể nhìn được, nếm được, cảmnhận, nghe thấy trước khi chúng ta tiêu dùng dịch vụ đó
Tính chất không đồng nhất: Do dịch vụ được thực hiện bởi những người
khác nhau, ở những thời gian khác nhau và có cả sự can thiệp của khách hàngtrong quá trình tạo ra dịch vụ đã tạo ra tính không ổn định của dịch vụ Vì thế
Trang 10khó có thể kiểm tra chất lượng dịch vụ và điều này gây khó khăn trong quản líchất lượng dịch vụ.
Tính không thể tách rời: Trong đa số các trường hợp, dịch vụ được sản xuất
và tiêu dùng đồng thời và chỉ được hoàn thành cùng với sự hoàn thành tiêu dùngcủa khách hàng Nếu chưa có khách hàng, chưa có hệ thống tạo ra dịch vụ Vìkhông có thời gian giãn cách giữa sản xuất và tiêu dùng dịch vụ để kiểm tra chấtlượng sản phẩm trong dịch vụ nên thực hiện khẩu hiệu: “Làm đúng, làm tốt ngay
từ đầu”
Tính đồng thời: Trong dịch vụ sản xuất và tiêu dùng dịch vụ xảy ra đồng thời.
3 Yếu tố cấu thành của dịch vụ:
a. Khách hàng
Khách hàng liên quan trực tiếp đến việc tạo ra dịch vụ; là người tạo ranhu cầu về dịch vụ, là yếu tố khởi đầu cho quá trình làm dịch vụ của các tổchức, xí nghiệp doanh nghiệp dịch vụ Không có nhu cầu dịch vụ tức là không
có cung ứng dịch vụ, không có dịch vụ ra đời.
b. Nhân viên tiếp xúc
Nhân viên tiếp xúc là người trực tiếp quan hệ với khách hàng, tìm hiểunhu cầu tiến hàng marketing hỗn hợp, giới thiệu và quảng bá dịch vụ, sau đóbằng cơ sở vật chất làm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng với chất lượng dịch
vụ tốt nhất, lôi kéo khách hàng tham gia vào dịch vụ với sự thỏa mãn cao nhấtnhu cầu của họ
c Cơ sở vật chất kỹ thuật
Cơ sở vật chất là toàn bộ những tư liệu lao động mà doanh nghiệp dịch
vụ sử dụng để sản xuất và cung ứng sản phẩm dịch vụ cho khách hàng hoặc làtoàn bộ tư liệu lao động cần thiết tham gia hoặc hỗ trợ cho quá trình sáng tạo
và cung ứng dịch vụ cho khách hàng
Cơ sở vật chất gồm 2 loại:
Trang 11+ Các công cụ cần thiết cho dịch vụ mà nhân viên tiếp xúc hay kháchhàng sử dụng các công cụ này sẽ cho phép thực hiện dịch vụ.
+ Môi trường vật chất mà trong đó diễn ra dịch vụ: địa điểm, các ngôinhà, khung cảnh
1.1.2 Dịch vụ du lịch
1.1.2.1.Khái niệm
Từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến nay, đặc biệt là từ năm 1950- khinền kinh tế thế giới được khôi phục và phát triển, thu nhập bình quân đầungười tăng không ngừng, đã làm cho nhu cầu giao lưu, tham quan, học tập,nghỉ ngơi, vui chơi giải trí cũng không ngừng tăng lên Nhất là trong thời đạingày nay khi nhịp sống công nghiệp đưa con người ta vào cuộc sống hối hảcủa những toan tính bận rộn, thì nhu cầu được nghỉ ngơi, giải trí, giao lưuquốc tế càng trở nên bức thiết Và nhờ đó, một số nước đã coi du lịch là ngànhkinh tế chủ lực tạo nguồn thu nhập đáng kể như Thái Lan, Trung Quốc, TâyBan Nha, Từ đó nhiều nước đề ra những quốc sách hữu hiệu cho đầu tư vàphát triển dịch vụ du lịch
Khi điều kiện kinh tế chưa phát triển, người ta coi du lịch như một hiệntượng xã hội mang tính nhân văn nhằm làm phong phú thêm nhận thức conngười và dịch vụ du lịch là thoả mãn nhu cầu cho tầng lớp trên của xã hộikiếm được tiền ở một nơi và đi tiêu tiền ở một nơi khác Điều kiện kinh tếphát triển hơn, người ta nhận thức được du lịch không còn là một hiện tượng
xã hội đơn thuần mà còn là một hoạt động kinh tế, trong đó những hoạt độngdịch vụ phối hợp với nhau nhằm thoả mãn nhu cầu của con người
Khi kinh doanh du lịch phát triển, trở thành một hệ thống mang tính tổng
hợp trên phạm vi vùng miền không chỉ của một quốc gia thì người ta coi “ Du lịch là một ngành công nghiệp với toàn bộ các hoạt động mà mục tiêu là kết hợp giá trị của các tài nguyên du lịch thiên nhiên và nhân văn với các dịch vụ,hàng hoá để tạo ra sản phẩm du lịch, đáp ứng nhu cầu của du khách”.
Trang 12Pháp lệnh Du lịch (2/1999) do Uỷ ban Thường vụ Quốc hội nước
CHXHCN Việt Nam quy định: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”.
Có thể hiểu, du lịch là một phạm trù kép một mặt có ý nghĩathôngthường là sự di chuyển của con người với mục đích nghỉ ngơi giải trí,nhưng mặt khác nó bao hàm hệ quả kinh tế tự thân khi những dịch vụ hỗ trợ
và cung ứng nhằm thoả mãn nhu cầu vật chất và tinh thần cho du khách, trong
sảnphẩm du lịch là những gì du khách bỏ tiền ra mua lẻ hoặc trọn gói trongchuyến đi của mình Còn theo nghĩa rộng, đó là tổng hợp những sản phẩm vôhình và hữu hình do con người và thiên nhiên tạo ra, có khả năng thoả mãnnhu cầu vật chất và tinh thần cho du khách về nghỉ ngơi, giải trí và nhữnghoạt động có ích khác
Theo Từ điển du lịch, lữ hành, lưu trú và ăn uống, (Tiếng Anh,
NxbButterworth Heinemann 1993) thì: “Dịch vụ du lịch là kết quả của các hoạtđộng kinh tế được thể hiện trong sản phẩm vô hình (phân biệt với hàng hoávật chất) như lưu trú, vận chuyển, dịch vụ tài chính, thông tin liên lạc, y tế
và các dịch vụ cá nhân khác” [36].
Theo điều 4, chương I Luật Du lịch Việt Nam “Dịch vụ du lịch là việc cung cấp các dịch vụ về lữ hành, vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi
Trang 13giảitrí, thông tin, hướng dẫn và các dịch vụ khác nhằm đáp ứng nhu cầu củakhách du lịch” [28, tr.2] Tác giả luận văn tán thành với khái niệm này về
Thứ nhất: Tính phi vật thể - đây là đặc điểm quan trọng nhất của dịch vụ
du lịch Người sử dụng dịch vụ không thể tiêu dùng trực tiếp dịch vụ đó trướckhi mua nó, nói cách khác quá trình sản xuất ra dịch vụ cũng gắn liền với quátrình tiêu thụ nó Dịch vụ đồng hành với sản phẩm vật chất nhưng nó lại tồntại dưới dạng phi vật chất nên người sử dụng chỉ có thể đánh giá được chấtlượng của dịch vụ khi trực tiếp sử dụng nó Đặc điểm quan trọng này buộccác nhà cung cấp phải có trách nhiệm trong việc tạo dựng thương hiệu thôngqua cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác, chân thực và khách quan vềnhững tiện ích và ưu việt của dịch vụ đối với du khách để họ thực sự yên tâm
và hài lòng về quyết định mua sản phẩm dịch vụ Về phía du khách: phải thậntrọng và cần có sự nhìn nhận, lựa chọn nhà cung cấp căn cứ trên uy tín thươnghiệu, quảng cáo sản phẩm và tham khảo thêm những người đã sử dụng dịch
vụ trước khi quyết định mua dịch vụ cho mình
Thứ hai: Tính đồng thời trong sản xuất và tiêu dùng sản phẩm dịch vụ.
Khác với các hàng hoá thông thường có quá trình sản xuất và tiêu dùngdiễn ra ở từng thời gian và địa điểm khác nhau, dịch vụ du lịch được sảnxuất và tiêu dùng thường diễn ra cùng lúc Chính đặc điểm này quy địnhtính thời vụ trong loại hình kinh doanh du lịch và nó làm cho công tác dựbáo của ngành du lịch thực sự trở thành một khoa học giúp các nhà hoạch
Trang 14định chiến lược nắm được cung - cầu trên thị trường mà có hướng đầu tưphù hợp Trên thực tế có nhiều bất cập xảy đến trong quá trình quản lý vàkinh doanh du lịch, nguyên nhân sâu xa chính vì chưa nắm thấu đáo tínhchất đặc thù này
Thứ ba: Khách hàng là một bộ phận của cả quá trình sản xuất và tiêu thụ
sản phẩm Tính đặc thù này được quy định bởi sản xuất và tiêu thụ sản phẩmdịch vụ diễn ra trong một thời gian và không gian nhất định nên không tạo rakhoảng cách giữa người tiêu dùng và người sản xuất dịch vụ Nói cách khác,người tiêu dùng không chỉ hưởng thụ một cách thụ động sản phẩm dịch vụđược cung ứng, mà họ còn trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất thông quaviệc phản hồi của họ với nhà cung cấp về chất lượng và mức độ hoàn thiệncủa sản phẩm Thậm chí bằng kinh nghiệm và trình độ cảm nhận của mình, dukhách còn là người trực tiếp sáng tạo ra các sản phẩm dịch vụ giúp cho nhàcung cấp tạo ra những sản phẩm nhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng tăng củangười tiêu dùng
Thứ tư: Quyền sở hữu không được chuyển giao khi mua và bán Đây là
một đặc thù riêng có của loại hình sản phẩm dịch vụ khi đem trao đổi trên thịtrường Vì là sản phẩm không thể di chuyển trong không gian, là sản phẩmphi vật thể và có tính đồng nhất trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, nênkhách hàng chỉ đang mua quyền sử dụng sản phẩm chứ không hề mua đượcquyền sở hữu sản phẩm dịch vụ đó Khi quyền sử dụng của du khách không cònthì cũng là lúc nhà cung cấp toàn quyền sở hữu đối với sản phẩm dịch vụ đó Sản phẩm du lịch gồm: Dịch vụ du lịch và giá trị tài nguyên thiên nhiên Dịch vụ du lịch gồm:
- Dịch vụ vận chuyển, nhằm đưa du khách từ nơi cư trú đến các điểm dulịch, từ các điểm du lịch này đến điểm du lịch khác hoặc trong phạm vi mộtđiểm du lịch nào đó, bằng phương tiện nhất định
Trang 15- Dịch vụ lưu trú, ăn uống bao gồm các dịch vụ phục vụ du khách nghỉngơi, thư giãn và lấy lại sức khoẻ trong hành trình du lịch của mình thông qua
hệ thống các khách sạn, nhà nghỉ, nhà hàng nơi khách dừng chân
- Dịch vụ vui chơi giải trí: là loại hình giúp du khách đạt được sự thoảmãn cao trong mỗi chuyến đi Bởi vậy, nên thời gian của du khách phần lớnđược các nhà tổ chức chuyên nghiệp hướng đến là đưa khách tham quan cáckhu du lịch, các khu di tích, xem văn nghệ thậm chí đến các sòng bạc, cácbar café, sàn nhảy
- Dịch vụ mua sắm: thực tế đây cũng là hình thức giải trí không thể thiếutrong một chuyến đi du lịch của du khách, được thực hiện thông qua các siêuthị, cửa hàng, làng nghề truyền thống, hàng mỹ nghệ, tạp hoá, vải lụa
- Dịch vụ trung gian và bổ sung khác: y tế, công nghệ thông tin, Internet,sửa chữa tuy phụ trợ nhưng loại hình dịch vụ này cũng góp phần làm thoảmãn chuyến đi của du khách và tham gia vào việc tạo nên một sản phẩm dulịch hoàn chỉnh nơi khách dừng chân
Ngoài ra, sản phẩm du lịch còn bao gồm cả giá trị tài nguyên thiên nhiên
- một bộ phận cấu thành quan trọng, nó đòi hỏi các nhà chuyên môn trongquản lý và điều hành phải biết phối hợp và điều tiết quá trình cung ứng sảnphẩm du lịch một cách khoa học thực sự, mới đem lại hiệu quả kinh tế caođồng thời thoả mãn được nhu cầu của du khách
Trang 161.1.2.3 Phân loại dịch vụ du lịch
∗ Theo các học giả nước ngoài:chia dịch vụ du lịch thành 3 nhóm
- Nhóm dịch vụ mức độ 1 bao gồm: dịch vụ vận chuyển, dịch vụ trong các cơ
sở lưu trú và dịch vụ trong các nhà hàng
- Nhóm dịch vụ tương ứng: Là các dịch vụ giúp du khách sử dụng những điềukiện vật chất của tựnhiên để thỏa mãn nhu cầu du lịch (trượt tuyết, leo núi,tắm biển ), phục vụ việc thăm các di tích lịch sử văn hóa,
- Nhóm dịch vụ thông tin: Cung cấp cho khách du lịch trong quãng thời gian dichuyển từ nơi xuất phát đến nơi du lịch, giữa các điểm du lịch, thay đổiphương tiện giao thông, đổi tiền, dịch vụ hướng dẫn, cung cấp và tư vấnnhững điều cần thiết cho khách du lịch
∗ Theo thực tế phân loại của ngành du lịch:
- Nhóm dịch vụ chính (cơ bản): Đó là các dịch vụ đáp ứng nhu cầu thiết yếu cơbản là ăn, ngủ và đi lại (dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển)
- Nhóm dịch vụ bổ sung: Là các loại dịch vụ phù hợp với mục đích của chuyến
đi (VD: khách đi du lịch chữa bệnh sử dụng dịch vụ y tế, khách đi tham quancần đến dịch vụ hướng dẫn viên )
∗ Theo sự phân loại của khoa học du lịch:
- Nhóm dịch vụ đặc biệt: Là các dịch vụ góp phần tạo điều kiện cho du khách
sử dụng hiệu quả tài nguyên du lịch, mang những dấu ấn đặc trưng của từngloại hình du lịch
- Nhóm dịch vụ cơ bản: Là những dịch vụ thỏa mãn những nhu cầu thiết yếucủa du khách (thiếu nhóm dịch vụ này tài nguyên du lịch không có khả năngđược khai thác)
- Nhóm dịch vụ bổ sung: Gồm một tổ hợp rất lớn các dịch vụ khác nhau như:tham quan, bán hàng lưu niệm, cho thuê các phương tiện thể thao, giao thông,dịch vụ giải trí, cho thuê các dụng cụ để tiến hành các hoạt động như dù,xuồng, thuyền, áo phao
Trang 171.2 Tổng quan về dịch vụ du lịch tại khu du lịch sinh thái Tràng An
1.2.1 Vị trí địa lý
Khu du lịch sinh thái Tràng An có diện tích đất quy hoạch là 3.682,02ha,trên địa bàn 8 xã, phường thuộc huyện Hoa Lư, huyện Gia Viễn và thành phốNinh Bình của tỉnh Ninh Bình Nó nằm về phía Đông Bắc của tỉnh Ninh Bình,cách thủ đô Hà Nội hơn 90 km về phía Nam Phía Bắc giáp huyện Gia Viễn,phía tây giáp huyện Nho Quan, phía Nam giáp khu du lịch Tam Cốc – BíchĐộng, phía Đông giáp quốc lộ 1A
Khu du lịch này nằm trong hệ thống các tuyến điểm du lịch quan trọngcủa vùng Bắc bộ nói chung, tam giác tăng trưởng du lịch đồng bằng sôngHồng nói riêng, nơi dừng chân lý tưởng của các tour du lịch hấp dẫn tại NinhBình Đây còn là một trong những địa danh nhận khách du lịch từ trung tâm
du lịch Hà Nội và các vùng phụ cận như: Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Hải Phòng,Thái Bình, Thanh Hóa, Nghệ An,…
90 km, lại gần với Quốc lộ 1A – tuyến đường huyết mạch của cả nước
Tràng An là khu du lịch gắn liền với kinh thành xưa của Cố đô Hoa Lư.Hang động ở khu du lịch Tràng An là một phần quan trọng ở phía Nam Kinh
đô Hoa Lư – hậu cứ để bảo vệ Kinh đô Hoa Lư xưa Nơi đây có núi non trùngđiệp, hang động kỳ ảo, sông ngòi gấp khúc, thung lũng đan xen hoà quyệnvào nhau tạo nên một kỳ quan thiên nhiên độc đáo, mỹ lệ Trong hai ngày 16
và 17/10/2008, Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnhNinh Bình, Hội di sản văn hoá Việt Nam đã tổ chức Hội thảo Khoa học về:
“Giá trị di sản văn hoá Cố đô Hoa Lư và khu du lịch Tràng An” nhằm tiến tới
Trang 18đề nghị UNESCO công nhận Cố đô Hoa Lư là Di sản văn hoá thế giới và khu
du lịch sinh thái Tràng An là Di sản thiên nhiên thế giới Với tiềm năng dulịch sinh thái, văn hoá, tâm linh, lịch sử Tràng An là một điểm du lịch rất hấpdẫn du khách trong và ngoài nước Quy hoạch khu du lịch Tràng An đã đượcđiều chỉnh bổ sung để phù hợp với thực tế, và đã được UBND Tỉnh NinhBình phê duyệt tại quyết định số 2570/QĐ –UBND ngày 18/11/2005 Theoquy hoạch điều chỉnh, bổ sung thì Khu du lịch Tràng An được quy hoạch với
5 phân khu chức năng chính sau:
∗ Phân khu 1: Khu sinh thái hang động
Khu này được quy hoạch với diện tích là 966,4 ha, bao gồm 31 thung,
01 hồ và 48 hang động dài khoảng 12 km, bắt đầu từ bến thuyền đi xuyên quacác hang động, các thung đến tham quan các đảo sinh thái và các di tích lịch
sử, văn hóa bằng hai lộ trình trên bộ hoặc bằng thuyền
∗ Phân khu 2: Khu công viên văn hóa
Khu công viên văn hóa có diện tích 288,05 ha, được quy hoạch vớichức năng như một công viên giải trí gồm nhà điều hành, khu làng ẩm thực,khu thương mại, nhà hàng nổi và phòng nghỉ nổi, chòi ven hồ, các kiosque,…
∗ Phân khu 3: Khu dịch vụ du lịch
Khu dịch vụ du lịch có diện tích 62 ha, nằm dọc hai bên đường tuyến
2, tại các thung nhỏ, các dải đất dọc hai bên đường và sông Sào Khê Khu nàyđược quy hoạch để xây dựng các công trình phục vụ hoạt động du lịch gồm:các nhà hàng, khách sạn, khu nhà vườn, biệt thự cao cấp, khu thể thao, vuichơi giải trí và khu bán đồ lưu niệm
∗ Phân khu 4: Khu trung tâm
Khu trung tâm bến thuyền được xây dựng trên khu đất có diện tích 99,3
ha Khu này được quy hoạch để xây dựng bến thuyền, nhà chờ, nhà quản lý,hội trường lớn, bãi đỗ xe, các công trình hạ tầng kỹ thuật, vườn hoa, cây xanh,thảm cỏ với chức năng đón tiếp và hướng dẫn khách du lịch, là nơi tổ chức
Trang 19các lễ hội lịch sử - văn hóa - thương mại - du lịch và các hội nghị, hội thảotầm cỡ quốc gia và quốc tế.
Phân khu 5: Khu núi chùa Bái Đính
Với diện tích 964 ha, khu này được quy hoạch với chức năng là khu vănhóa - tâm linh Tại đây có khu núi chùa Bái Đính mới, khu núi chùa Bái Đính
cũ, khu công viên văn hoá và học viện phật giáo, khu đón tiếp và công viêncảnh quan, bãi đỗ xe, khu cây xanh, hồ nước,…
1.2.3 Tài nguyên du lịch tại khu du lịch sinh thái Tràng An
1.2.3.1. Tài nguyên du lịch tự nhiên
∗ Cảnh quan karst
Khu vực Tràng An - Bích Động thuộc tiểu vùng cảnh quan Karst TrườngYên Khối Karst này điển hình cho Karst nhiệt đới với các đỉnh dạng tháp,chuông điển hình; sườn rửa lũa - đổ lở dốc đứng; các thung lũng kéo dài vàliên kết với nhau Quá trình Karst nhiệt đới đã tạo nên các cảnh quan Karsttrên mặt và Karst ngầm với hệ thống hang động đa dạng, độc đáo
Địa hình Karst trên mặt: bao gồm những khối karst sót với đỉnh dạng tháp,
vòm, chuông và sườn vách dốc đứng Phần rìa núi là các thung lũng và đồng bằngKarst rộng lớn, địa hình phẳng, dễ ngập úng vào mùa mưa Cảnh quan Karst trênmặt vừa có sự trùng điệp, hùng vĩ của những khối núi đá vôi phần trung tâm chạynối tiếp nhau, vừa có sự nên thơ, non xanh nước biếc của những khối núi sót nhôlên trên bề mặt đồng bằng trũng, soi bóng xuống hồ nước và có cả sự đặc sắc vềhình thù như hòn Cá, hòn Ông Rùa, đàn Hải Cẩu và những hình khối mang chiềusâu văn hóa như: hòn Ông Trạng, hòn Tập Sách
Hang động Karst: gồm những hang đang hoạt động và những hang đã
ngừng hoạt động Vào mùa mưa, nước có thể ngập kín hang, tạo ra các vếtsóng trần Đồng thời, nước Karst từ các khe nứt đổ xuống cũng tạo nên những
“vú đá” với kích thước nhỏ Ở đây tồn tại nhiều loại hình hang động xuyên
Trang 20thủy, một số hang đã từng là ngôi nhà chung của bầy người nguyên thủy vànhiều hang động gắn với sự tích, huyền thoại
Khu du lịch sinh thái Tràng An hiện chưa có đánh giá chính xác được sốlượng hang động, chỉ riêng số hang xuyên thủy đã được đo khảo sát là 48hang với tổng chiều dài là 12.226m Mỗi hang động trong Khu du lịch Tràng
An mang một cái tên riêng: hang Sáng, hang Tối, hang Seo Lớn, Seo Bé, hangLuồn Nào là hang Nấu Rượu, hang Sơn Dương… Mỗi hang động đều gắnvới một truyền thuyết, quan niệm mang đậm tính văn hoá Hang Nấu Cơm,Nấu Rượu có truyền thuyết là: Xưa có ông khổng lồ mang cơm và mang rượu
ra núi ngồi ăn Tương truyền, nơi đây có một dòng nước ngọt tinh khiết.Người xưa vào đây lấy nước về để nấu rượu tiến vua thì rượu rất thơm vàngon Hang Ba Giọt có truyền thuyết là: Xưa kia, có ba dòng nước chảy tụ vềhang Theo cư dân nơi đây thì nếu đi dọc hang Ba Giọt mà được ba giọt nước
từ nhũ đá rơi xuống đầu thì sẽ gặp được nhiều may mắn, sự nghiệp sẽ côngthành danh toại Nếu hứng tiếp ba giọt vào lòng bàn tay để uống thì tình yêu
sẽ chung thuỷ, vẹn tròn Quần thể hang động, núi, thung, hồ, suối,… đã tạonên một sinh cảnh Tràng An thơ mộng, “độc nhất vô nhị” ở vùng đồng bằng
* Hệ động, thực vật
Do đặc điểm môi trường tự nhiên, khu du lịch sinh thái Tràng An có hệđộng, thực vật phong phú, tính đa dạng sinh học cao Qua điều tra, khảo sátbước đầu đã thống kê được 577 loại thực vật trong đó có 10 loài nằm trongsách đỏ Việt Nam Đặc biệt, tài nguyên cây thuốc ở đây đa dạng, quý hiếm(311 loài), thực vật làm cây cảnh có 76 loài thuộc 31 họ Các cây gỗ quý nhưkiềng kiềng, đinh, sến, lát còn lại hiện nay trên núi đá vôi là những thực vật ít
Trang 21Động vật trên cạn chưa thống kê đầy đủ nhưng hiện nay nhân dân địaphương đôi khi cả khách du lịch vẫn còn gặp những bầy khỉ, sơn dương, cầyđổi màu, tê tê, tắc kè, rái cá, mèo rừng, vượn, trăn, rắn; các loài chim như sáo,vẹt, khiển, chim cu, le le, cò, soóc, đặc biệt là phượng hoàng đất – một loàichim quý hiếm sống thành bầy đàn.
1.1.2.2 Tài nguyên du lịch nhân văn
∗ Di tích khảo cổ học hang động
Khu du lịch sinh thái Tràng An được xem là cầu nối giữa thời đại đá mới
và thời đại đồng thau, giữa miền núi với châu thổ ven biển trong tiến trìnhphát triển văn hóa tiền sử Việt Nam Nơi đây có một số hang động khảo cổ,thuộc các niên đại khác nhau, dấu tích văn hóa không giống nhau, phản ánhnhiều khía cạnh khác nhau của văn hóa nhân loại từ tiền sử đến lịch sử, tiêubiểu như: hang Hoa Sơn, hang Lợn, hang Vượn trên, hang Vượn dưới, hangnúi Thung Bình, Trong quá trình nạo vét hệ thống hang động, khai quậtkhảo cổ từ nhiều năm qua, nhiều di vật, dấu tích của người tiền sử từ 5000đến 30000 năm đã được tìm thấy ở Hang Bói, hang Trống
di tích cấp quốc gia là khu núi chùa Bái Đính Các di tích lịch sử - văn hóa ởđây là những dấu vết của buổi bình minh văn minh Đại Việt, thời các vuaĐinh, Tiền Lê, Lý với cố đô Hoa Lư, tiêu biểu như: đền thờ Quý Minh đại
Trang 22vương (đền Trần), đền thờ Cao Sơn đại vương (núi chùa Bái Đính), đền thờvua Đinh Tiên Hoàng, đền thờ vua Lê Đại Hành, nhà bia tưởng niệm vua LýThái Tổ, đền Phất Kim, Phủ Khống, Phủ Đột Bên cạnh các di tích gắn với Cố
đô Hoa Lư, còn có rất nhiều các di tích mang đậm tính tín ngưỡng và tâm linhnhư chùa Nhất Trụ, chùa Am, chùa Ngần, chùa Bàn Long, chùa Bái Đính, …
Chùa Bàn Long:
Chùa Bàn Long lấy động làm chùa (là chùa thiên tạo và nhân tạo), nằmgọn trong Đại Tượng Sơn (núi Đại Tượng), ở thôn Khê Đầu thượng, xã NinhXuân, huyện Hoa Lư Núi Đại Tượng có hình con voi khổng lồ chầu về Kinh
đô Hoa Lư xưa Núi cao khoảng 200m, có một cửa ngầm phun nước bổ sungcho lượng nước của sông Sào Khê và sông Khê Đầu (Khê Đầu có nghĩa làđầu nguồn của một con suối) Gọi là chùa Bàn Long vì khi chúa Trịnh Sâmkhi đến thăm chùa đã đề ba chữ lớn: “Bàn Long tự” lên vách cửa động BànLong – có nghĩa là: bệ rồng (bệ đá rồng ngồi) Trong động, có nhũ đá giốnghình con rồng ngồi, hình rồng nổi rõ cả vảy Người dân nơi đây thường vàotrong động, nhìn vảy rồng để xem thời tiết nắng mưa thế nào Nếu trời nắnghạn lâu ngày mà thấy vảy rồng đá trong động rực sáng long lanh thì vài ngàysau trời sẽ đổ mưa Vì thế mà vào những năm hạn hán, nhân dân địa phươngthường làm lễ cầu mưa ở chùa Bàn Long Bàn Long là một ngôi chùa có từ rấtsớm ở nước ta, được hình thành từ trước thời nhà Đinh, cách đây hơn 10 thế
kỷ Tương truyền, nhân dân phát hiện ra động từ lâu, thấy trong động có hìnhrồng cuộn nên lập chùa ngay khi đó Tấm bia ở vách núi Đại Tượng đượckhắc vào thế kỷ XVI, niên hiệu Nguyên Hoà tức đời vua: Lê Trang Tông, cóghi: “Từ thành cổ Hoa Lư men theo núi đá đi về phía Nam, đến làng Khê Đầu
ở đó có chùa Bàn Long Đây là danh thắng từ ngàn xưa Trải qua các triềuĐinh, Lê, Lý, Trần, chùa này càng thêm nổi tiếng”…
Chùa Bái Đính
Trang 23Chùa Bái Đính nằm trong Khu du lịch Tràng An và có thể phân ra thành:chùa Bái Đính mới và chùa Bái Đính cổ Chùa Bái Đính thuộc địa phận của xãGia Sinh, huyện Gia Viễn.
Hiện nay, ngôi chùa Bái Đính được xây dựng với quy mô đồ sộ và rộnglớn, đang trong giai đoạn hoàn thành Ngôi chùa mới được xây dựng rất gần vớingôi chùa Bái Đính cổ, trải dài tới 800 m từ chân lên đến đỉnh đồi Chùa BáiĐính được xây dựng có kiến trúc kiểu cổ Á Đông: mái lợp bằng ngói ống, đầuđao cong vút, cột tròn, hệ vì kèo kiểu chùa cổ Ngoài ra, đến thăm chùa Bái Đínhmới, du khách thập phương còn có cơ hội chiêm ngưỡng vẻ đẹp bề thế của: thápchuông – nơi đặt qủa chuông lớn nặng tới 36 tấn, cao 10 m, đường kính miệng5m Điện Tháp Chủ - nơi đặt tượng Phật Thích Ca Mâu Ni bằng đồng nguyênkhối nặng 100 tấn Hay Điện Tam Thế - nơi đặt ba pho tượng Tam Thế bằngđồng, mà mỗi pho nặng tới 50 tấn Cùng với một hành lang La Hán gồm có 500pho tượng La Hán được tạc bằng đá, cao từ: 2m - 2,5m;
Chùa Bái Đính cổ toạ lạc trên ngọn núi đá cùng tên (Bái Đính), đây làmột kiểu chùa cổ của cư dân Ninh Bình Lợi dụng địa hình thiên nhiên để tạonên kiểu “chùa hang” Núi Bái Đính còn giữ được nét nguyên sơ của núirừng, cây cối Tương truyền, cách đây khoảng 1000 năm, thiền sư NguyễnMinh Không (1065 – 1141), khi đến đây tìm thuốc đã phát hiện ra động này,
từ đó biến thành động thờ Phật Trên núi Bái Đính có ba hang: Ở lưng chừngnúi có hang Voi Phục, bên phải là động Sáng (thờ Phật), bên trái là động Tối(hay động Mẫu, động Tiên):
Hiện nay, với việc đưa chùa Bái Đính vào hoạt động du lịch, đáp ứngnhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của du khách đã giúp cho hoạt động du lịch nơiđây ngày càng phát triển, lượng khách đến thăm quan gia tăng đáng kể Vìvậy mà chùa Bái Đính được coi là một điểm nhấn của khu du lịch sinh tháiTràng An
Đền Trình
Trang 24Đền Trình là nơi thờ 2 công thần nhà Đinh là Tả Thanh Trù và HữuThanh Trù Đương triều họ là 2 Giám sát Đại tướng quân cai quản kho vàng,két bạc của vua Tương truyền, khi vua Đinh Tiên Hoàng băng hà, triều đìnhrối ren, họ đã mang giấu Đinh Toàn tại đây để tránh sự truy bắt của Lê Hoàn.Tại đây còn có đền Tứ Trụ thờ 4 vị quan thân cận của Đinh Tiên Hoàng Đế làNguyễn Bặc, Đinh Điền, Trịnh Tú, Lưu Cơ.
Đền Trần
Đền Trần Ninh Bình do vua Đinh Tiên Hoàng xây dựng cùng thời vớiđền Hùng, sau này vua Trần Thái Tông về đây lập hành cung Vũ Lâm tiếp tụccải tạo bề thế hơn nên được gọi là đền Trần Đền Trần là nơi thờ thần QuýMinh, vị thần trấn cửa ải phía nam Hoa Lư tứ trấn Đền còn có tên là đền NộiLâm (ngôi đền trong rừng) Đền Trần Nội Lâm cùng với Vũ Lâm, Văn Lâmhợp thành Tam Lâm dưới triều đại nhà Trần Lễ hội đền Trần Ninh Bình diễn
ra vào ngày 18 tháng 3 âm lịch hàng năm
Phủ Khống
Phủ Khống là nơi thờ 7 vị quan trung thần triều Đinh, gắn với các truyềnthuyết khi vua Đinh Tiên Hoàng băng hà, 7 vị quan trong triều đình mangnhiều quan tài chôn theo các hướng rồi cùng tự sát để giữ kín những bí mật vềngôi mộ thật Một vị tướng trấn giữ thành nam vô cùng cảm kích trước nghĩakhí của 7 vị trung thần liền lập bát nhang thờ cúng ở đây Sau khi vị tướngnày mất, nhân dân trong vùng đã lập đền thờ và trồng cây thị ngay trước cửaPhủ để tưởng nhớ các bậc trung thần Cây thị nghìn năm tuổi mà quả có 2loại: 1 tròn và 1 dẹt
∗ Lễ hội
Trang 25Lễ hội cũng là một tài nguyên rất quan trọng của Khu Du lịch Tràng An.
Do được hình thành trong một không gian văn hoá, lại nằm trên một mảnh đấttruyền thống hàng nghìn năm lịch sử - Cố đô Hoa Lư nên khu du lịch Tràng
An là nơi được chứng kiến và tham gia nhiều Lễ hội truyền thống gắn với các
di tích lịch sử rất có ý nghĩa như:
∗ Lễ hội chùa Bái Đính: Tổ chức vào ngày mồng 6 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm
tại thôn Sinh Dược, xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình
∗ Lễ hội Trường Yên: Diễn ra từ ngày mồng 10 - 13/3 (âm lịch) hàng năm tại xã
Trường Yên, huyện Hoa Lư (Cố đô Hoa Lư) để tưởng nhớ công đức vua ĐinhTiên Hoàng và vua Lê Đại Hành
∗ Lễ hội đền Thái Vi: Tổ chức hàng năm từ ngày 14 - 17/3 (âm lịch) tại thôn
Văn Lâm, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư Đây là dịp để nhân dân Ninh Bình vànhân dân cả nước tưởng nhớ công lao các vua Trần - những người có công lớnvới dân với nước
∗ Lễ hội đền Địch Lộng: Lễ hội được tổ chức vào hai ngày mùng 6 và mùng 7
tháng 3 (âm lịch) tại chùa Địch Lộng thuộc huyện Gia Thanh, huyện GiaViễn
∗ Ẩm thực
Đến với khu du lịch sinh thái Tràng An, du khách có cơ hội thưởng thứccác món ăn đặc sản của đất Ninh Binh như: dê Trường Yên, cá rô tổngTrường, cơm cháy Hoa Lư, mắm tép Gia Viễn, nem chua,
1.2.4 Đặc điểm và các loại hình dịch vụ du lịch tại khu du lịch sinh thái Tràng An
1.2.4.1 Các loại hình dịch vụ du lịch ở khu du lịch sinh thái Tràng An
Khu du lịch sinh thái Tràng An mới đưa vào hoạt động tuy nhiên cácdịch vụ du lịch ở đây rất phong phú và đa dạng có thể tựu trung lại ở các loạihình dịch vụ chủ yếu sau:
Dịch vụ vận chuyển, đưa đón khách
Trang 26Đó là hệ thống các dịch vụ nhằm mục đích đưa đón khách du lịch từ sânbay Nội Bài, bến xe, bến tàu hay đang lưu trú ở một địa phương khác có nhucầu đến tham quan du lịch hoặc hội họp, học tập tại Tràng An Đưa khách từnơi cư trú đến một điểm du lịch hay một số điểm du lịch trong hay ngoài tỉnh.Hoặc đưa khách đi tham quan tại khu du lịch Để thực hiện dịch vụ này, tỉnhNinh Bình cũng như khu DLST Tràng An có hệ thống các xí nghiệp vậnchuyển như Công ty TNHH Hoa Long, công ty TNHH Thương mại và Dịch
vụ Kỳ Lân, công ty Taxi Mai Linh, taxi Hoa Lư Ngoài ra, còn có các loạihình phục vụ khác như xe điện chùa Bái Đính, thuyền tham quan các hangđộng và di tích
Dịch vụ lưu trú , ăn uống
Là những dịch vụ bảo đảm cho du khách nghỉ ngơi, ăn uống trong quátrình du lịch tại đây Hiện tại ở Tràng An và trong phạm vi thành phố NinhBình có trên 30 nhà nghỉ và 40 khách sạn Trong đó có các khách sạn đạt tiêuchuẩn 4 sao, 3 sao, 2 sao, 1 sao và nhiều nhà nghỉ tư nhân
Hệ thống nhà hàng ở Tràng An cũng tương đối phát triển trong một vàinăm trở lại đây, do nhu cầu thực khách không chỉ dừng ở ăn ngon, ăn no màcòn phải mang đậm nét văn hoá trong ẩm thực Các khu ẩm thưc, làng ẩmthực, nhà hàng tự chọn, tự phục vụ, quán ăn, xe thùng bán đồ ăn cũng đãmọc lên nhằm phục vụ nhu cầu ẩm thực đa dạng và phong phú của du khách
Dịch vụ vui chơi giải trí
Bao gồm toàn bộ các hoạt động dịch vụ nhằm giúp du khách đạt đến sựcảm thụ cao nhất trong chuyến đi Đến với khu DLST Tràng An quý kháchtham quan vãn cảnh, thăm các đền chùa, thăm làng nghề truyền thống, chèothuyền, leo núi, mua sắm quà cho người thân từ hệ thống các gian hàng lưuniệm, quầy thực phẩm, siêu thị, xem biểu diễn văn nghệ, chơi thể thao đểlàm tăng thêm sự phong phú trong chuyến du lịch Sẽ là vô cùng thiếu nếutrong một chương trình du lịch chào mời khách không có các hoạt động của
Trang 27dịch vụ này và sự thành công của các chương trình chào bán cho du khách đạtđược hay không cũng chính nhờ yếu tố quan trọng này.
Dịch vụ trung gian và dịch vụ bổ sung
Gồm hàng loạt các dịch vụ riêng lẻ nhưng được tổ chức và cung cấp chonhu cầu cần thiết cho một chuyến đi của du khách, như thông tin liên lạc, viễnthông quốc tế, dịch vụ đổi tiền, thanh toán qua thẻ, bảo hiểm, y tế Đây lànhững dịch vụ được khách hết sức quan tâm và thực tế những năm qua, cùngvới sự nỗ lực của ngành du lịch, Sở VHTTDL, Ban quản lí khu DLST Tràng
An đã tích cực đầu tư và đổi mới về chất hoạt động các dịch vụ bổ sung, nhờ
đó tạo thêm sự hấp dẫn cho du khách khi đến tham quan du lịch tại Tràng An
1.2.4.2 Đặc điểm của dịch vụ du lịch tại khu du lịch sinh thái Tràng An Tính thời vụ: Do chịu ảnh hưởng của các yếu tố địa lý tự nhiên khắc
nghiệt và thất thường, nên hoạt động kinh doanh du lịch ở Tràng An mangtính thời vụ rõ rệt Số lượng khách đến Tràng An, cả quốc tế và nội địa đềuđông nhất là từ tháng 2 đến tháng 4 Vì vậy khoảng thời gian này các kháchsạn, nhà hàng đều hoạt động quá tải dẫn đến chất lượng dịch vụ ở nhữngtháng này không cao, tình trạng chen lấn xô đẩy nhau mua vé thăm quan lênthuyền, lên xe điện những tháng giữa năm như 6, 7, 8 lượng khách đến ít hơn
do đây là mùa hạ, thời tiết nóng bức, hoặc tháng 8, 9, 10 là thời gian của mùamưa lũ nên hầu hết các các khách sạn, nhà hàng, điểm vui chơi, mua sắm rấtvắng khách
Tính chất này được xác định đúng sẽ giúp các nhà quản lý có nhữngbiện pháp “kéo” khách bằng cách kéo dài mùa du lịch, đa dạng các loại hình
du lịch, sản phẩm du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ…
Trên thực tế, khắc phục tính thời vụ trong hoạt động du lịch là một vấn đề rấtkhó và có xu hướng ngày càng phức tạp do sự phụ thuộc các điều kiện tự nhiên,thời tiết khí hậu nơi du khách chọn đến Điều này đòi hỏi nhà quản lý phải có kiếnthức tổng hợp để cố gắng giảm thiểu những khó khăn do tính chất này gây ra,
Trang 28nhằm tận dụng công suất trang thiết bị và nhân lực cùng những chi phí thườngxuyên phải trả và đạt được hiệu quả hoạt động kinh doanh.
Tính tổng hợp: Xuất phát từ nhu cầu mang tính tổng hợp cao của du
khách mà dịch vụ du lịch tại Tràng An mang tính chất này Có thể nói không
có ngành nào thể hiện đặc điểm tổng hợp rõ nét như du lịch bởi mỗi một nhucầu của du khách đều trở thành một công đoạn trong chuỗi các dịch vụ màngành phải cung ứng; như ăn uống, mua sắm, đi lại tham quan, lưu trú vàngười làm du lịch phải cung cấp một cách đầy đủ trung thực và chính xác cácthông tin về nhà hàng, các trung tâm thương mại, siêu thị, phương tiện giaothông, bản đồ các điểm tham quan, khí hậu thời tiết, lộ trình đường đi, hệthống khách sạn phù hợp với du khách
Tính đa ngành: Ngoài những yêu cầu tối thiểu trên cho một chuyến đi, du
khách còn đòi hỏi phải có những dịch vụ không thể thiếu khác như: hệ thốngthanh toán tiền, đổi tiền, bưu điện Tất thảy đều phải được hoạt động một cáchđồng bộ và có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, hướng tới việc thoả mãn nhu cầu cho
du khách
Đồng thời du khách sẽ mất đi cảm giác an tâm khi thiếu sự trợ giúp củacác ngành kinh tế - xã hội khác như bảo hiểm, y tế, giao thông, công an, môitrường tại nơi sẽ đến tham quan, du lịch Trong những năm qua, các ngànhdịch vụ hỗ trợ này của khu du lịch sinh thái Tràng An đã được quan tâm, đầu
tư xây dựng giúp thỏa mãn nhu cầu được phục vụ một cách chu đáo nhất của
du khách
Cũng chính những nhu cầu cần được đáp ứng đó của du khách lại cóhiệu quả như một động lực thúc đẩy sự phát triển đối với các ngành kinh tế,văn hoá, giáo dục, y tế ở địa phương phát triển
Đặc điểm tổng hợp và đa ngành trên đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàngkhông chỉ giữa các khách sạn, nhà hàng, các xí nghiệp vận chuyển đưa đónkhách trong nội bộ ngành du lịch mà còn đòi hỏi sự liên kết cao trong khối
Trang 29các ngành có liên quan Mọi tính toán lợi ích cục bộ hoặc sự phối hợp khôngđồng bộ trong mỗi khâu dịch vụ đều liên quan mật thiết đến tính hiệu quả củakhông chỉ riêng ngành du lịch mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả chung về nhiềumặt cho kinh tế - xã hội của địa phương.
Tính liên vùng: Điều này thể hiện ở việc thông tuyến du lịch với một số
điểm du lịch khác trong tỉnh, cũng như các điểm du lịch trong khu vực Nếucác nhà làm du lịch gắn kết lợi thế của mình với các tuyến điểm toàn tỉnh vàkhu vực, tạo ra một chuỗi khép kín các dịch vụ liên hoàn sẽ mang lại hiệu quảcao cho chính mỗi hoạt động du lịch cục bộ Và ngược lại nếu không gắn kếtđược lợi ích chung thì khó có thể phát triển được
Ngoài ra, dịch vụ du lịch còn mang đặc điểm đa dạng bởi tính chất đathành phần của du khách quy định Nhiều dịch vụ mới ra đời gắn với việc đápứng nhu cầu phong phú và đa dạng của du khách Việc nắm bắt nhằm khaithác hợp lý loại nhu cầu này sẽ tạo cơ hội cho ngành tăng thêm hiệu quả hoạtđộng của mình Mặt khác, du khách đa phần là những người đi thụ hưởng cácsản phẩm du lịch, tức đi tiêu tiền chứ không vì mục đích kiếm tiền, nên khảnăng chi trả cho các dịch vụ là lợi thế nếu ngành du lịch mở ra nhiều dịch vụ
ăn uống, nghỉ ngơi, vui chơi giải trí và giúp cho du khách có nhiều cơ hội tậnhưởng các giá trị của khu du lịch
Trang 30Chương 2 THỰC TRẠNG DỊCH VỤ DU LỊCH TẠI KHU DU LỊCH
SINH THÁI TRÀNG AN 2.1 Tinh hình và thực trạng dịch vụ tại khu du lịch sinh thái Tràng An
2.1.1 Dịch vụ lữ hành
Ninh Bình hiện đã có 12 doanh nghiệp kinh doanh lữ hành nội địa và vậnchuyển khách.Hệ thống của các đơn vị lữ hành đóng góp phần quan trọng tronghoạt động dịch vụ du lịch Lực lượng hướng dẫn viên tại khu du lịch sinh tháiTràng An ngày một tăng về cả chất lượng và số lượng hiện tại số lượng hướng dẫnviên là hơn 100 người Hướng dẫn viên tại khu du lịch này có phong cách chuyênnghiệp, cả về trình độ chuyên môn và phong cách làm việc, họ được đào tạochuyên nghiệp tại các trường Cao đẳng, Đại học đào tạo về du lịch Đặc biệt cáckhóa học về ngành du lịch tại trường Đại học Hoa Lư mỗi năm tuyển sinh và đàotạo được rất nhiều hướng dẫn viên phục vụ cho du lịch tỉnh nhà
Một số công ty du lịch lữ hành tại Ninh Bình và khu lịch sinh thái TràngAn: Công ty cổ phần du lịch Hoa Lư, công ty du lịch Ninh Bình, công ty sảnxuất thương mại và du lịch Thúy Đằng,
2.1.2 Dịch vụ vận chuyển khách du lịch
Hiện nay toàn tỉnh Ninh Bình nói chung và khu du lịch sinh thái Tràng
An nói riêng đã xuất hiện nhiều loại hình doanh nghiệp kinh doanh vậnchuyển khách du lịch từng bước đáp ứng được nhu cầu ngày càng lớn củakhách du lịch
∗ Về vận chuyển đường bộ:
∗ Dịch vụ xe điện chùa Bái Đính
Để phục vụ khách du lịch khi đến thăm chùa, ban quản lý cung cấp dịch
vụ đưa đón khách bằng xe điện Đường xe điện bao quanh chùa, với chiều dàikhoảng 3km, điểm xuất phát tại trung tâm điều hành và cũng là nơi trả khách
Trang 31Bến xe điện Bái Đính được thành lập từ đầu năm 2013 với khoảng 200
xe điện vận hành, tính đến hiện tại thì số xe điện đã tăng lên 300 xe để phục
vụ du khách Từ khi đưa xe điện vào phục vụ khách du lịch tại Bái Đính đãkhông còn cảnh xe ôm chèo kéo khách Bến xe điện được tổ chức quy củ, các
xe được xếp lượt trình tự Người đi cũng không sợ chặt chém, ghép khách, bắtkhách dọc đường và yên tâm vì giá đã được niêm yết và do người của BQLbán ngay từ bến xe với mức giá là 30.000 VND/ người/ 1 lượt (người có chiềucao dưới 1m được miễn phí)
Các biển chỉ dẫn điểm bán vé, điểm đón trả khách, hướng dẫn khách rađiểm xe điện được dán khắp nơi thì vậy mà khách du lịch không lo bị lạcđường, lỡ xe
∗ Dịch vụ ô tô và taxi
Tại Tràng An có rất nhiều công ty vận chuyển đang hoạt động như công
ty TNHH Hoa Long, công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Kỳ Lân, cáchãng taxi nổi tiếng như: taxi Mai Linh, taxi Ninh Bình, taxi Minh Long, TaxiHoa Lư với đội ngũ lái xe nhiệt tình, tay nghề vững vàng, kinh nghiệm, thôngthuộc đường Ninh Bình cũng như các tỉnh đáp ứng được nhu cầu của kháchnói chung và khách du lịch nói riêng
∗ Dịch vụ xe ôm
Ngoài dịch vụ vận chuyển bằng ô tô, taxi tại khu du lịch sinh thái Tràng
An còn có dịch vụ xe ôm Dịch vụ xe ôm du lịch Tràng An có thể đưa kháchtham quan các điểm du lịch tại Ninh Bình và các tỉnh lân cận, tư vấn về kháchsạn, nhà hàng, nơi vui chơi giải trí tại địa phương, nhận chuyển giao hànghóa, nhận chở khách trung chuyển cho các nhà xe, chở khách đi mua sắm vàcác nhu cầu đi lại của khách du lịch
∗ Dịch vụ cho thuê ô tô
Tại khu du lịch sinh thái Tràng An cũng xuất hiện các công ty, doanhnghiệp chuyên cho thuê xe du lịch các loại từ 4 đến 45 chỗ ( thuê xe tự lái và
Trang 32thuê xe có người lái) phục vụ khách du lịch khi muốn đi tham quan chùa BáiĐính-Tràng An, tham quan các điểm du lịch tại Ninh Bình Với giá cả hợp lítheo thỏa thuận của nhà cung ứng với khách du lịch.
Một số doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho thuê xe du lịch: Công tyTNHH Hoa Long, công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Kỳ Lân,
∗ Dịch vụ vận chuyển bằng xe đạp
Thời gian gần đây người dân Tràng An đã có thêm dịch vụ cho thuê xeđạp, loại hình dịch vụ này thu hút đông đảo giới trẻ trong nước và số đông dukhách nước ngoài Họ tìm đến tour du lịch thú vị này vì du lịch bằng xe đạpthỏa mãn được nhu cầu của họ Du khách có thể tự do khám phá, tìm hiểu đờisống và văn hoá của người dân nơi đây, đồng thời tăng được sức bền, dẻo daicho cơ thể
Đến Tràng An, du khách có thể thuê xe đạp ở bất cứ nhà hàng, nhà nghỉnào Hầu hết đều là xe mới của các hãng tên tuổi như Giant, City Bike hayAsama Giá thuê xe đạp là 50.000 đồng/xe/buổi Với loại hình dịch vụ này dukhách có thể thong thả chiêm ngưỡng những thắng cảnh đẹp như tranh ở đây
∗ Vận chuyển bằng đường thủy
Nằm trong quần thể khu du lịch sinh thái Tràng An là khu trung tâm bếnthuyền được xây dựng trên khu đất có diện tích 99,3 ha Đây là quần thể hangđộng gồm 31 hồ, đầm nước được nối thông bởi 48 hang động có những hangxuyên thủy dài 2km như hang Địa Linh, hang Sinh Dược, hang Mây Vì vậy, đểtham quan được những hang động ấy du khách phải đi bằng thuyền Tổng sốthuyền phục vụ khách du lịch tại khu du lịch sinh thái Tràng An tính đến hiệntại là gần 2000 thuyền tất cả đều được đánh số thứ tự, tới lượt thì xếp hàngtrên bến sông chở khách Các thuyền đều đặt dưới sự quản lí của Ban quản líkhu du lịch, bảo đảm giá cả được tuân thủ theo quy định chung, tránh việccạnh tranh về giá dịch vụ và cũng là bảo đảm quyền lợi của du khách
Trang 33Những người chèo thuyền ở đây đa số là phụ nữ họ là những người khéo léo,vui tính, am hiểu về địa hình sông nước, hang động nên đem lại cho du kháchcảm giác an tâm, gần gũi, thân thiện khi du thuyền tham quan tại đây.
2.1.3.3 Dịch vụ lưu trú và ăn uống
∗ Dịch vụ lưu trú
- Hệ thống khách sạn:
Cùng với xu hướng của toàn tỉnh, do lượng khách quốc tế ngày càngtăng, khách nội địa có nhu cầu đi du lịch nhiều hơn nên các khách sạn, nhànghỉ tại Tràng An có sự gia tăng về cả chất lượng và số lượng để đáp ứng kịpthời nhu cầu của khách du lịch
Hiện nay trên địa bàn khu du lịch Tràng An và thành phố Ninh Bình thìcác hoạt động kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch khá phát triển, hoạt độngkinh doanh lưu trú du lịch thu hút rất nhiều dân cư tham gia trong đó chủ yếu
là các khách sạn, nhà nghỉ tư nhân
Trang 34Bảng 1: Cơ sở lưu trú có thể sử dụng cho khách du lịch tại Tràng An (2014)
STT Khu vực Tổng số cơ sở lưu trú Khách
(Nguồn: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Ninh Bình)
Theo số liệu của tỉnh Ninh Bình thì tổng số khách sạn có thể sử dụng chokhách du lịch tại Tràng An là 84 khách sạn Trong đó cónhiều khách sạn 4 saonhư: khách Sạn Ninh Bình Legend, khách Sạn The Vissai Ninh Bình, kháchSạn Hoàng Sơn Peace, nhiều khách sạn 3 sao và 2 sao như: khách sạn NonNước, khách sạn Hoa Lư, Hoang Son Peace Hotel,khách Sạn Cánh Diều,khách Sạn Thế Long,khách sạn Non Nước, khách sạn Hoa Lư, khách sạn YếnNhi, Hoang Son Peace Hotel, khách sạn Hoàng Hải, khách sạn Việt Nhật,khách sạn nhà hàng Phương, khách sạn Thế Vĩnh, khách sạn Khánh Linh,khách sạn Thanh Lợi II, khách sạn Sài Gòn, khách sạn Kinh Đô, khách sạnXuân Hoa, khách sạn Hoàng Thao, khách sạn Châu Sơn, khách sạn ThùyAnh, khách sạn Quảng Trường, khách sạn Bi A, khách sạn Thế Long
Cơ sở hạ tầng và cơ sơ vật chất kĩ thuật của nhiều khách sạn, nhà nghỉ,cũng được tăng cao, hệ thống buồng phòng đa dạng đủ tiêu chuẩn với khônggian nghỉ ngơi thoải mái, an toàn, vệ sinh ấm cúng tạo cảm giác gần gũi chokhách du lịch khi lưu trú tại đây
Không chỉ đầu tư trú trọng về cơ sở hạ tầng, vị trí, kiến trúc các kháchsạn tại Tràng An hiện tại cũng đang trú trọng đầu tư và bổ sung các trang thiết
bị phòng buồng hiện đại như điều hòa hai chiều, bồn tắm, cầu thang máy, hệthống camera, wifi, angten parabol với nhiều kênh quốc tế, hệ thống bể bơi vàsân chơi nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao hơn của khách du lịch
Trang 35Ngoài ra các khách sạn không chỉ đáp ứng nhu cầu của khách du lịch về lưutrú, ăn uống mà còn có các dịch vụ khác như phục vụ hội nghị, hội thảo, dịch
Dịch vụ cho thuê văn phòng
Các dịch vụ khác (bảo quản tư trang hành lý cho khách, báo thức; nhận,chuyển thư tín, bưu phẩm, fax, tin nhắn cho khách; chuyển buồng; cung cấpthông tin cho khách khi khách yêu cầu; nhận mua, đặt các dịch vụ bên ngoàikhách sạn cho khách như : mua vé máy bay, vé nghệ thuật, nhà hàng, tour dulịch, đổi tiền, tiếp nhận, giải quyết các phàn nàn của khách,
Đội ngũ nhân viên phục vụ trong các khách sạn lớn (nhân viên lễ tân,nhân viên buồng, bar, bếp ) có phong cách phục vụ chuyên nghiệp, được bốtrí và phân công công việc một cách phù hợp Các bộ phận nhân viên kháchsạn có ý thức tốt phục vụ tận tâm và nhiệt tình Nhận được sự hài lòng, yêumến của khách du lịch
Hệ thống nhà nghỉ
Tại Ninh Bình và dọc theo đường Tràng An nối từ thành phố Ninh Bìnhđến khu du lịch sinh thái Tràng An - chùa Bái Đính Tràng An ngày càng cónhiều người dân bỏ vốn ra xây dựng các nhà nghỉ tư nhân phục vụ nhu cầulưu trú của khách du lịch vì vậy mà thời gian qua các nhà nghỉ tư nhân mọclên, tính cạnh tranh cũng tăng và chất lượng dịch vụ cũng tăng lên đáng kể.Hiện tại trong phạm vi khu du lịch sinh thái Tràng An có khoảng trên 30 nhànghỉ tư nhân.Các nhà nghỉ ở Tràng An cũng ngày càng trú trọng đến chấtlượng phòng, các thiết bị tiện nghi trong các phòng đều có tivi, truyền hìnhcáp, wife, điều hòa, quạt điện đáp ứng nhu cầu lưu trú của khách du lịch
Trang 36Một số nhà nghỉ tiêu biểu: Nhà nghỉ nhà hàng Hoàng Nam, nhà nghỉThiên Nga, nhà nghỉ Ngọc Lan, nhà nghỉ Lý Phi, nhà nghỉ Cao Sơn, nhà nghỉHùng Cường, nhà nghỉ Quốc Dân
2.1.3 Dịch vụ ăn uống phục vụ khách du lịch
Dịch vụ ăn uống là sản phẩm chủ yếu của các nhà hàng nhằm cung cấpthức ăn, đồ uống đáp ứng nhu cầu của thực khách Dịch vụ ăn uống là dịch vụkhông thể thiếu tại các điểm du lịch, do vậy ngoài những nhà hàng độc lậpkinh doanh dịch vụ ăn uống thì các khách sạn hầu như cũng tổ chức hoạt độngkinh doanh ăn uống từ các nhà hàng của chính mình
Hoạt động dịch vụ ăn uống tại khu DLST Tràng An những năm gần đâyphát triển rất mạnh, rất nhiều nhà hàng xuất hiện từ hiện đại sang trọng đếnbình dân phần nào đáp ứng được nhu cầu thưởng thức đặc sản của vùng vàcủa tỉnh Ninh Bình của du khách Toàn khu du lịch hiện có khoảng 40nhàhàng đạt tiêu chuẩn phục vụ khách ngoài hệ thống nhà hàng thuộc các kháchsạn Trong đó đa số là do tư nhân tự bỏ vốn ra đầu tư và quản lí khai thác,dưới sự quản lí về nghiệp vụ của ngành
Địa điểm, vị trí các nhà hàng gần trung tâm khu du lịch vì vậy thuận tiệncho du khách trong việc di chuyển từ điểm tham quan đến nhà hàng, trong cácnhà hàng có chỗ gửi xe cả ô tô và xe máy, khách du lịch không phải đi bộxa.Các nhà hàng tại khu du lịch cũng trú trọng đến thiết kế kiến trúc và trangtrí Nhiều nhà hàng có lối kiến trúc độc đáo, đồ đạc, trang trí, cung cách phục
vụ mang nét cổ kính của vùng Kinh đô Hoa Lư xưa
Hệ thống các nhà hàng ở khu vực Tràng An ngày càng nâng cao về chấtlượng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, thực đơn của các nhà hàng đadạng và phong phú đưa các món ăn đặc sản của tỉnh vào nên khách du lịch rấthài lòng Đặc biệt tại khu du lịch sinh thái Tràng An các nhà hàng đã có sựliên kết với nhau tạo thành “Làng Ẩm thực”, “Khu ẩm thực Cầu Đen” vớithực đơn phong phú, sử dụng nguồn nguyên liệu sạch chế biến, với mức giá
Trang 37niêm yết phải chăng tạo cảm giác an tâm cho du khách khi sử dụng dịch vụ tạicác nhà hàng.
Dịch vụ ăn uống tại khu du lịch sinh thái Tràng An bao gồm các hoạtđộng chế biến, bán và phục vụ nhu cầu tiêu dùng thức ăn, đồ uống và cungcấp các dịch vụ khác nhằm thỏa mãn nhu cầu về ăn uống và giải trí của khách
du lịch.Các cơ sở cung cấp dịch vụ ăn uống tại đây bao gồm: nhà hàng, quán
ăn, quán ăn nhanh, cửa hàng bán đồ ăn mang về, xe thùng bán kem, xe bánhàng ăn lưu động
Nhà hàng
Ngoài các nhà hàng trong các khách sạn khách đến với Tràng An sẽ đượcthưởng thức nhiều đặc sản tại các nhà hàng nổi tiếng tiêu biểu là: Đại Nhà hàngBến Tràng An, nhà hàng Anh Dũng, nhà hàng Thiên Trường, nhà hàng ThànhLong, nhà hàng Hoàng Giang, nhà hàng Hoàng Nam, nhà hàng Đức Hạnh, nhàhàng Hồ Núi Đính, nhà hàng Thanh Cao, nhà hàng Nhà sàn Cố đô, nhà hàng
Ba Cửa, nhà hàng Phóng Hiền, nhà hàng Giếng Ngọc Nếu đi xa hơn về thànhphố Ninh Bình du khách có thể thưởng thức các món ăn tại nhà hàng như: Nhàhàng Tam Cốc, nhà hàng Trâu Vàng, nhà Hàng Ngọc Minh, nhà hàng nhà NghỉTân Dê, nhà hàng ẩm thực Kim Đa, nhà Hàng Hoàng Long, nhà sàn Cố đô, nhàhàng Trường An, nhà hàng Thăng Long, nhà hàng Non Nước, nhà hàng TrungNghĩa, nhà hàng Rừng và Biển, nhà hàng Ngọc Minh, nhà hàng Hoa Đô, nhàhàng Biani, nhà hàng Dê Núi Hoàng Giang
Các nhà hàng tại đây luôn trú trọng đầu tư, mở rộng hình thức phục vụ:tiệc đứng, tiệc cưới, hội nghị, hội thảo, liên hoan, sinh nhật; phục vụ ăn theođoàn đặt trước, ăn riêng lẻ, ăn theo tiêu chuẩn, ăn lưu động, ăn chọn món Cácnhà hàng cũng trú trọng trong việc xây dựng thực đơn vì vậy các món ăn rất
đa dạng ngoài các món ăn là đặc sản địa phương như thịt dê, cơm cháy, mắmtép, , các món ăn đặc sản của dân tộc các nhà hàng còn đưa vào thực đơn cácmón ăn Âu- Á vì vậy khách hàng có nhiều sự lựa chọn và rất hài lòng