Bài giảng Kỹ năng quan sát - Trì Thị Minh Thúy

Bài giảng Kỹ năng quan sát do Trì Thị Minh Thúy biên soạn nhằm mục đích phục vụ cho việc giảng dạy. Nội dung bài giảng gồm: Tại sao cần kỹ năng quan sát, kỹ năng quan sát tập trung vào ba lãnh vực. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

Sách tham khảo:

1 Ivey, A E., & Ivey, M B (1999) Intentional Interviewing and

Counseling (4 th ed.) CA: Brooks/Cole Publishing Company.

2 Ivey, A E., Ivey, M B., & Zalaquett, C P (2010) Intentional

Interviewing and Counseling (7 th ed.) CA: Brooks/Cole

Publishing Company.

KỸ NĂNG QUAN SÁT

TRÌ THỊ MINH THÚY, PHD

Trang 2

TẠI SAO CẦN KỸ NĂNG QUAN

SÁT?

• Kỹ năng quan sát cho phép TVV lưu ý và

hiểu được hành vi của chính mình và của

thân chủ cũng như biểu mẫu/ mô hình

(pattern)/ cách của thân chủ khi nói bàn luận tình huống/ sự việc then chốt

• Giúp lưu ý được hành vi không lời của TVV

và thân chủ

Trang 3

TẠI SAO CẦN KỸ NĂNG QUAN

hành vi và lời nói của TVV và thân chủ

• Kỹ năng quan sát là một dụng cụ/ công cụ quan trọng để xác định cách thân chủ lý giải

về thế giới

Trang 4

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

Hành vi không lời.

• Nhãn liên (eye contact), ngôn ngữ cơ

thể, giọng nói, nét mặt

• Sự thay đổi trong những hành vi trên

cho thấy thân chủ hứng thú hay không thoải mái.

Trang 5

KỸ NĂNG QUAN SÁT TẬP TRUNG VÀO

BA LÃNH VỰC SAU:

Hành vi không lời.

• Thân chủ có thể nghiêng người về phía

trước khi thích thú một điều gì đó

• Hoặc thân chủ có thể khoanh tay/chéo

tay lại như một dấu hiệu không muốn nghe hay tự vệ.

Trang 6

Trang 7

• TC nắm chặt 1 tay và tay kia thả lỏng

khi nói về một người thân  cảm xúc

yêu ghét lẫn lộn.

Trang 8

• Lưu ý những cụm từ thân chủ nói to, lên giọng

Những từ này ắt hẳn rất quan trọng đối với thân chủ.

• Quan sát sự thay đổi đề tài/chủ đề nói chuyện

TVV có thể nói cho thân chủ biết về điều này và hỏi thân chủ lý do thay đổi.

Trang 9

BA LÃNH VỰC SAU:

Hành vi có lời

• Trừu tượng hay cụ thể

• Một số thân chủ rất cụ thể khi kể về sự việc Họ tập

trung vào từng chi tiết trong câu chuyện

• Thí dụ: Hôm qua, tôi đi làm về, tôi xuống xe, mở cửa

nhà Ngôi nhà im lìm hơn bình thường Mở cửa xong tôi đi lên tam cấp rồi vào nhà tôi không thấy vợ tôi ở nhà Tôi đi vào từng phòng trong nhà gọi vợ, nhưng cũng không thấy

Trang 10

BA LÃNH VỰC SAU:

• Trừu tượng hay cụ thể

• Ngược lại, một số thân chủ rất trừu tượng khi nói về nan đề của họ

• Thí dụ: “tương quan 2 vợ chồng không suông

sẻ, hai người không đồng quan điểm với

nhau”

Trang 11

Trang 12

BA LÃNH VỰC SAU:

• Đối với thân chủ cụ thể: TVV giúp họ trừu tượng hơn qua việc thấy được kiểu mẫu/mô hình hành vi của mình, lý giải được hành vi của mình cũng như tình huống

Trang 13

BA LÃNH VỰC SAU:

Câu hỏi giúp thân chủ cụ thể trở nên trừu tượng hơn:

• “Em có thể cho cô biết sự việc đó có ý nghĩa

như thế nào đối với em?”

• “Điều em nhớ nhất trong câu chuyện này là gì?”

• “Em thích nhất điều gì trong câu chuyện đó?”

• “Em có thể làm gì khác để thay đổi phần kết

của câu chuyện?”

Trang 14

BA LÃNH VỰC SAU:

• Những thân chủ cụ thể có thể thích hợp với cách can thiệp hay giải quyết vấn đề cách cụ thể

• Thuyết hành vi thích hợp với những thân chủ này

Trang 15

Trang 16

Trang 17

CỤ THỂ HAY TRỪU TƯỢNG?

1 Em khóc cả ngày Tối hôm qua em không

ngủ được, và cả ngày nay ăn không vô

2 Tôi cảm thấy mặc cảm và kinh tởm bản thân

mình

3 Tôi hôm qua, chúng tôi gặp nhau ăn tối ở

nhà hàng Anh đến đón tôi đi và đưa tôi về nhà bằng xe máy của anh

4 Tôi là một người thất bại và tôi thấy tương

lai tôi thật mù mịt

Trang 18

CỤ THỂ HAY TRỪU TƯỢNG?

em Em thấy thật ngột ngạt.

6g, chuẩn bị đồ ăn sáng cho con và nhắc nhở con đem tập vở đầy đủ Ăn sáng xong, tôi

đưa con đến trường lúc 7g

muốn gặp bất cứ ai hay làm bất cứ điều gì.

trong đầu em

Trang 19

BA LÃNH VỰC SAU:

• Câu nói “Tôi” và câu nói “Người khác”:

• Theo nhận thức của thân chủ, trách nhiệm liên quan tới nan đề thuộc về ai: thân chủ hay người khác được thể hiện qua câu nói của thân chủ “Tôi” hay “Người khác”

Trang 20

Trang 21

Trang 22

quan sát kỹ thì thấy rằng dù thân chủ cười

nhưng bàn tay lại nắm chặt

• Giữa hai câu nói: Trong một câu nói, thân chủ có thể đưa ra 2 ý tưởng hoàn toàn trái

ngược nhau (“Con trai tôi rất hoàn hảo,

nhưng nó không tôn trọng tôi.”)

Trang 23

thương con nhưng lại hay đánh đập con

• Giữa lời nói và hành vi không lời: “Câu hỏi

đó đâu có làm em khó chịu” (nói với gương

mặt đỏ bừng và bàn tay nắm chặt)

Trang 24

ra một điều không thoải mái, thân chủ thường

có những biểu hiện: khàn giọng, tằng hắng,

cà lâm, do dự ngập ngừng

Trang 25

BA LÃNH VỰC SAU:

Sự khác biệt và mâu thuẫn giữa thân chủ và thế giới bên ngoài

tìm ra mâu thuẫn trong tương quan với người khác là một vài trò chủ đạo của TVV

Trang 26

BA LÃNH VỰC SAU:

• Giữa thân chủ và tình huống: thế giới lý

tưởng của thân chủ khác với thế giới thực sự của thân chủ

• Thí dụ: “Em muốn vào trường y, nhưng em không đủ điểm”, “Tôi muốn tìm có công việc phù hợp với khả năng của mình, và gần nhà”

Trang 27

BA LÃNH VỰC SAU:

• Giữa thân chủ và tình huống (tt):

• Phân biệt giới tính, chủng tộc, tôn giáo, trình

độ học thức, tình trạng bản thân, v.v là

những điển hình của sự mâu thuẫn giữa thân chủ và tình huống

Trang 28

Trang 29

BA LÃNH VỰC SAU:

• Quẹt mũi và nhặt/bóc xơ vải (tt):

• Hãy thử quan sát điều này nơi bản thân bạn Bạn sẽ thấy cái mũi mình bị ngứa vào đúng thời điểm mà bạn không cảm thấy thoải mái

• Thần kinh học cho thấy rằng cái mũi của

chúng ta là phần trực tiếp và tức thời liên lạc với bộ não, giống như của động vật vậy

Trang 30

BA LÃNH VỰC SAU:

• Thân chủ bóc/nhặt chỉ/xơ trên áo mình (có thể

là có chỉ xơ thật hoặc tưởng tượng) là một

dấu chỉ rõ ràng về sự mâu thuẫn (vd: tôi thực

sự yêu chồng tôi)

Trang 31

BA LÃNH VỰC SAU:

thân chủ mong muốn 2 điều đối lập nhau

• Ví dụ: làm vui lòng cha mẹ và được bạn bè chấp nhận Muốn bạn bè chấp nhận thì phải

đi chơi thường xuyên và không chú tâm học nhiều Muốn làm vui lòng ba mẹ thì phải lo

chú tâm học cho giỏi

Trang 32

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	308,79 KB