Kĩ năng nghe là kỹ năng được chú trọng phát triển nhất trong phương pháp dạy ngoại ngữ mới. Kỹ năng nghe có tầm quan trọng đặc biệt. Vì tầm quan trọng của kỹ năng này tuỳ theo từng tiết [r]
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU I.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết, việc đổi mới phương pháp dạy học, để đạt được mụctiêu chính là tập chung vào việc phát triển tính năng động, sáng tạo và tích cực củahọc sinh nhằm tạo khả năng nhận biết và giải quyết vấn đề cho các em Để đạtđược mục tiêu này, quá trình dạy ngoại ngữ lại càng được coi trọng và phát triểnbởi vì không ai có thể thay thế người học trong hoạt động giao tiếp bằng chínhnăng lực giao tiếp của mình Phương pháp dạy ngoại ngữ chọn giao tiếp là phươnghướng chủ đạo Năng lực giao tiếp là đơn vị dạy học cơ bản, coi giao tiếp vừa làmục đích vừa là phương tiện dạy học (dạy học trong giao tiếp, bằng giao tiếp đểgiao tiếp) phương pháp dạy học này sẽ phát huy tốt nhất vai trò chủ thể, chủ độngtích cực của học sinh trong việc rèn luyện kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ vàngoại ngữ
Tuy nhiên trong quá trình dạy Tiếng Anh ở trường THCS tôi thấy để dạycho học sinh các kĩ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết một cách thành thạo đạt hiệuquả, nhất là với học sinh dan tộc thiểu số- khi tiếng Anh gần như là ngôn ngữ thứ3- còn phải trải qua rất nhiều khó khăn và nỗ lực của người giáo viên
Trong thực tế thì kĩ năng nghe là một trong bốn kĩ năng cần thiết của quátrình thực hiện giao tiếp Giống như kĩ năng đọc, nghe cũng là một kĩ năng tiếpthu, nhưng nghe còn khó hơn đọc vì ngôn bản tiếp thu qua nghe là lời nói Khi tanói các ý thường không được sắp xếp có trật tự như viết, ý hay lặp lại có nhiều từthừa từ đệm không đúng ngữ pháp Hơn nữa khi nghe người khác nói ta chỉ ngheđược một lần, còn khi đọc ta có thể đọc đi đọc lại nhiều lần văn bản
Từ những nhận định về tính thực tế của kĩ năng nghe, bản thân tôi thiết nghĩ,nghe là một kĩ năng thực sự khó đối với học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu
số Nó đòi hỏi phải có sự tìm tòi , xây dựng thiết kế cho tiết học một cách côngphu, hoàn hảo, kết hợp với sự mềm dẻo của giáo viên trong từng kĩ năng Nhưng
Trang 2dù là vậy bất kể khó khăn chúng ta những người cầm bút không chịu khuất phụctrước những khó khăn đó Chúng ta luôn nỗ lực và cố gắng để tìm ra phươnghướng giải quyết và phương pháp thực hiện sao cho tiết học đạt được kết quả mộtcách tối ưu Qua tất cả những chi tiết trên Đây chính là lí do để tôi chọn đề tàinghiên cứu.
I.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Trong quá trình đổi mới giáo dục hiện nay, việc dạy học Tiếng Anh trong nhàtrường phổ thông đã có những thay đổi lớn về nội dung cũng như phương phápgiảng dạy Để phù hợp với mục tiêu và yêu cầu đặt ra cho bộ môn này trong quátrình cải cách Quan điểm cơ bản nhất về phương pháp mới là làm sao phát huyđược tính tích cực chủ động của người học và tạo điều kiện tối ưu cho người họcrèn luyện phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ vào mục đích giao tiếp, chứ khôngphải việc cung cấp kiến thức thuần tuý
Với quan điểm này, các thủ thuật hoạt động trên lớp đã thay đổi và phát triển
đa dạng người giáo viên cần nắm bắt được các nguyên tắc chính của phương phápmới và tìm hiểu các thủ thuật và hoạt động dạy học theo quan điểm giao tiếp saocho có thể áp dụng được một cách uyển chuyển , phù hợp và hiệu quả
Trên cơ sở nhận thức được các nguyên tắc cơ bản của phương pháp mới về dạyhọc ngoại ngữ, giáo viên phải lựa chọn và đề xuất được những hoạt động và thủthuật dạy học phù hợp cho đối tượng học sinh của mình và sẽ chủ động, và tự tinhơn trong các giờ day trước lớp
Xuất phát từ lòng say mê, qua tìm tòi nghiên cứu về tính chất của bộ môn,tôi thực sự tâm đắc khi tìm ra được các phương pháp phù hợp, áp dụng được cácphương pháp đó vào thực tế bài giảng và thực tế các đối tượng học sinh, càng họchỏi tìm tòi tôi càng thấy say mê, qua các giờ giảng tôi thấy học sinh tự tin hơn, gầngũi hơn, và điều quan trọng là học sinh rất năng động và say mê vào từng tiết học Qua việc thực hiện, nghiên cứu tìm tòi các vấn đề dã thực hiện trong suốt các nămđổi mới giáo dục tôi đã xác định đựoc mục đích của các đề tài nhằm
Trang 3- Giúp anh chị em trong nhóm Tiếng Anh, những giáo viên trực tiếp đứnglớp cùng trao đổi để tìm ra được phương pháp tốt nhất áp dụng cho bài dạy nghehiểu đối với hs vựng miền.
- Biết được cách vận dụng lý thuyết vào việc truyền thụ kiến thức cơ bản vàviệc sử dụng phương pháp linh hoạt trong từng tiết dạy, từng tình huống và từngđối tượng học sinh
- Giải quyết một số vấn đề còn vướng mắc trong nguyên tắc soạn bài dạyngoại ngữ nói chung và dạy nghe hiểu nói riêng, giúp anh chị trong nhóm sử dụngphương pháp có hiệu quả
- Để tìm ra phương pháp tốt nhất sử dụng một cách có hiệu quả trong việcdạy môn Tiếng Anh theo phương pháp mới Trước hết phải xác định các nguyêntắc dạy ngoại ngữ vốn là tiền đề cho việc áp dụng các phương pháp và thủ phápdạy học cụ thể,
I.3 THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Từ đầu năm học 2009- 2010, khi được phân công giảng dạy môn tiếng Anh tạiTrường TH & THCS Đồng Lâm, một trường vùng cao, với 100% học sinh làngười dân tộc thiểu số, tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài này với mong muốn tìm raphương pháp phù hợp nhất, giúp người giáo viên truyền tải tốt nhất kiến thức tớihọc sinh và học sinh cũng tiếp thu kiến thức một cách tích cực nhất
I.4 ĐÓNG GÓP VỀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
A Cơ sở lý luận :
Trước khi tiến hành giảng dạy một chương trình hay một khoá học, việc đầutiên và vô cùng quan trọng là chúng ta phải nắm bắt được đặc thù của bộ môn vàmục đích của chương trình dạy khoá học đó
Do vậy trong xã hội khoa học, kỹ thuật ngày càng phát triển như hiện nay.Môn tiếng Anh THCS là chương trình mới được phổ cập trong lĩnh vực giáo dục
để thể hiện những quan điểm mới về phương pháp dạy học và học ngoại ngữ, trên
cơ sở nhận thức được những nguyên tắc cơ bản của phương pháp mới về dạy học
Trang 4ngoại ngữ bạn sẽ lựa chọn và đề xuất những hoạt động và thủ thuật dạy học phùhợp cho đối tượng học sinh của mình và sẽ chủ động, tự tin hơn trong các giờ dạytrên lớp.
Dạy học môn Tiếng Anh trong trường học nói chung và ở chương trìnhTHCS nói riêng là góp phần vào việc hình thành nhân cách toàn diện cho học sinh,chuẩn bị cho các em hành trang bước vào cuộc sống trong xã hội văn minh hiệnđại
Tiếng Anh là ngôn ngữ quốc tế, nó mang tính chất xã hội, Tiếng Anh rấtphong phú và đa dạng Nó không được sử dụng theo một nguyên tắc nhất định màyêu cầu học sinh phải linh hoạt trong từng tình huống nhạy cảm ở thời gian sửdụng từ ngữ, Tiếng Anh có những cụm từ nhất định, nhưng cũng có những từ đanghĩa, từ cùng âm khác nghĩa, thời của động từ thì phong phú ít theo qui tắc
Về cơ bản có thể các bạn sẽ thấy mục tiêu dạy ngoại ngữ nói chung và dạyTiếng Anh nói riêng có sự thay đổi, nhưng mục tiêu chung vẫn là giúp cho họcsinh nắm được kiến thức cơ bản và tương đối hệ thống về Tiếng anh thực hànhhiện đại có kỹ năng cơ bản sử dụng Tiếng Anh như một công cụ giao tiếp, đồngthời hình thành các kỹ năng học tiếng phát triển tư duy
Bạn có thể cho rằng chương trình mới rất chú trọng các nội dung chủ điểm
và có nhiều chủ điểm phong phú đa dạng, do vậy kiến thức về các chủ điểm trongchương trình mới sẽ phải là nội dung chính mà học sinh cần nắm bắt mà sẽ phải làyêu cầu chính học sinh cần đạt Tuy nhiên bạn cần lưu ý rằng quan điểm chủ điểmchỉ là cách thức lựa chọn và cách thức tổ chức ngữ liệu cho chương trình, qua đó tađược những bài dạy ngôn ngữ sinh động, có nghĩa là thiết thực cho học sinh Đíchcuối cùng vẫn là kiến thức ngôn ngữ và các kỹ năng sử dụng ngôn ngữ đó
Thực tế giảng dạy và học tập Ngoại ngữ cho thấy rằng kỹ năng nghe là khó nhấtđối với người học, nhất là khi đối tượng học lại là người sử dụng một ngôn ngữkhác ngoài tiếnh Kinh ,vì cùng một lúc người nghe phải tiếp nhận ngôn ngữ gồm:
từ vựng; cấu trúc ; hiểu được ý của người nói
Trang 5Thêm vào đó kỹ năng nghe là một trong những kỹ năng được chú trọng pháttriển trong các phương pháp dạy ngoại ngữ mới kể từ khi phương pháp nghe nhìnđược áp dụng Kỹ năng nghe có tầm quan trọng đặc biệt Vì tầm quan trọng của kỹnăng này, tuỳ theo phương pháp, mục đích, mức độ, thời gian mà việc sử dụng kỹthuật nghe được thực hiện khác nhau
Thật vậy người học không thể giao tiếp bằng lời nói nếu không nghe đượcnhững gì người khác nói với mình
B Cơ sở thực tiễn:
Nếu tìm hiểu sâu quan điểm biên soạn giáo án của chương trình bạn sẽ thấyviệc biên soạn chương trình Tiếng Anh THCS đã không dựa trên quan điểm cấutrúc truyền thống mà dựa trên quan điểm chủ điểm, có nghĩa là ngữ liệu được lựachọn và sắp xếp theo nội dung chủ điểm và được xuất hiện tự nhiên theo chủ đề vàtình huống chứ không theo trình tự của hệ thống cấu trúc ngữ pháp truyền thống.Cách tổ chức sắp xếp nội dung không đi theo tính truyền thống mà được phát triểntheo tình huống xoáy ốc một cách nhất quán trong suốt quá trình
Theo quan điểm dạy học mới, ngữ liệu không được dạy tách rời mà luôn gắnliền với ngữ cảnh và được dạy phối hợp với hoạt động lời nói là nói, đọc, nghe,viết Các kỹ năng đều cần phải quan tâm ngay từ đầu và sẽ là hoạt động hỗ trợ lẫnnhau trong quá trình học tập Tuy nhiên với mục tiêu và đặc thù của môi trườnghọc tiếng ở THCS, hai kỹ năng nghe và viết có mức độ yêu cầu nhẹ hơn ở giaiđoạn đầu trong chương trình cụ thể là lớp 6 và 7
Với quan điểm nhấn mạnh đặc thù đối tượng người học, chương trình đãkhông lấy những chủ đề, tình huống và nội dung giao tiếp từ các nước bản ngữ đểxây dựng nội dung mà chú trọng khai thác chủ đề, tình huống, nội dung giao tiếpphù hợp với lứa tuổi, nhu cầu, sở thích của học sinh, có liên quan đến môi trườngsống trực tiếp của các em tại Việt Nam làm nền tảng chính trên cơ sở đó lắng nghecác yếu tố văn hoá của các nước nói Tiếng Anh trong khu vực và trên thế giới
Trang 6Chương trình còn đặc biệt chú trọng phối hợp các nội dung giáo dục cộngđồng như ý thức bảo vệ môi trường, dân số, tiết kiệm, vệ sinh học đường, luật giaothông cũng như các nội dung kiến thức liên môn trong bậc THCS nhằm giúp họcsinh có thể liên hệ, bổ trợ nội dung kiến thức ngôn ngữ đang học với kinh nghiệmkiến thức tích luỹ, từ đó nâng cao kiến thức chung cho chương trình.
Để đảm bảo tính cập nhật và phù hợp của nội dung dạy học, giáo viên phảiluôn uyển chuyển và sáng tạo khi khai thác sách, không coi sách giáo khoa là mụctiêu dạy học và phải nhìn nhận như một phương tiện để thực hiện mục tiêu dạy họcđặt ra trong chương trình chung của bậc THCS
Trong quá trình dạy kỹ năng nghe cho học sinh dân tộc thiểu số, bản thânchúng tôi những người trực tiếp tiếp xúc và giảng dạy đối tượng học sinh này đã ítnhiều suy nghĩ, ứng dụng và đúc rút những kinh nghiệm để phát triển, nâng cao kỹnăng nghe cho học sinh Vì vậy tôi viết kinh nghiệm này với mục đích trước hếttìm ra phương pháp dạy kỹ năng nghe tối ưu nhất cho bản thân và giúp học sinhhiểu được tầm quan trọng của môn học và có hứng thú với môn học này hơn Đồngthời cùng đồng nghiệp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình dạy kỹnăng này
II PHẦN NỘI DUNG II.1.CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU:
Kĩ năng nghe là kỹ năng được chú trọng phát triển nhất trong phương phápdạy ngoại ngữ mới Kỹ năng nghe có tầm quan trọng đặc biệt Vì tầm quan trọngcủa kỹ năng này tuỳ theo từng tiết học, tuỳ mục đích của từng bài người thầy cóthể áp dụng những phương pháp, thủ thuật khác nhau để học sinh nghe đạt kết quảtốt nhất Muốn đạt được kết quả trên người thầy phải xác định rõ mục đích của việcnghe và hiểu rõ các hoạt động nghe hàng ngày Hơn hết là việc thiết kế, lập trình,
dự kiến phương hướng , thao tác tiến hành các hoạt động trên lớp phải thật cụ thể ,chi tiết, có tính khả thi và điều kiện áp dụng thực
Trang 7Chúng tôi đồng quan điểm với việc đưa ra những giải pháp thực tế có thể ápdụng đối với các bài dạy học có liên quan đến hoạt động này: "Hướng học sinh vàohoạt động trọng tâm của bài học, tạo hoạt động vừa sức hơn cho HS, thiết kếnhững hoạt động phong phú hơn cho từng công đoạn, thao tác trên lớp, kết hợpgiữa việc rèn kĩ năng nghe với việc rèn các kĩ năng khác như Viết , Nói , cho HStiếp nhận với nhiều chất giọng, ngôn ngữ nguồn qua băng, đĩa, hình ảnh động,giọng của thày cô, hay cung cấp thêm kiến thức nền về chủ điểm, chủ đề luyệntập".
- Để tìm ra phương pháp tốt nhất sử dụng một cách có hiệu quả trong việcdạy môn Tiếng Anh theo phương pháp mới Trước hết phải xác định các nguyêntắc dạy ngoại ngữ vốn là tiền đề cho việc áp dụng các phương pháp và thủ phápdạy học cụ thể,
Chương trình và sách giáo khoa tập 1 THCS mới đã thể hiện những quanđiểm mới về phương pháp dạy học và học ngoại ngữ, trong đề tài này tôi sẽ mạnhdạn tìm hiểu những đặc điểm cơ bản nhất của việc dạy ngoại ngữ theo quan điểmgiao tiếp và những biểu hiện cụ thể của quan điểm đó trong hoạt động dạy và họctrên lớp Trên cơ sở nhận thức được những nguyên tắc cơ bản của phương phápmới về dạy và học tôi sẽ lựa chọn đề xuất:
- Các hoạt động và thủ thuật dạy học phù hợp cho đối tượng học sinh củamình và sẽ chủ động tự tin hơn trong các giờ dạy trên lớp
- Nắm bắt tình hình học sinh, sàng lọc và lựa chọn phương pháp sao cho phùhợp với đối tượng học sinh
- Kết hợp giữa lí luận và thực tiễn, dạy kỹ năng nghe hiểu theo lý thuyếtngôn ngữ
Việc dạy và học Tiếng Anh trong nhà trường phổ thông đã có những thayđổi lớn về nội dung cũng như phương pháp giảng dạy để phù hợp với các mục tiêuyêu cầu đặt ra cho bộ môn này trong chương trình cải cách
Trang 8Quan điểm cơ bản nhất về phương pháp mới là làm sao phát huy được tínhtích cực, chủ động của người học và tạo điều kiện tối ưu cho người học rèn luyệnphát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ vào mục đích giao tiếp chứ không phải cungcấp kiến thức ngôn ngữ thuần tuý.
Với quan điểm này, các thủ thuật và hoạt động trên lớp học cũng đã đượcthay đổi và phát triển đa dạng Người giáo viên cần nắm bắt được các nguyên tắcchính của phương pháp mới và tìm hiểu thủ thuật và hoạt động dạy học theo quanđiểm giao tiếp sao cho có thể áp dụng được một cách uyển chuyển phù hợp và cóhiệu quả
Với rất nhiều kỹ năng và thể loại bài dạy ngôn ngữ, tự tin với các phươngpháp lựa chọn và áp dụng Giới hạn đề tài nghiên cứu là dạng kỹ năng nghe hiểucho học sinh THCS đặc biệt là học sinh khối THCS
ĐIỀU TRA CƠ BẢN:
Trong thực tế học sinh không có khả năng nghe như nhau có em nghe chậm,hiểu vấn đề chậm song có em nghe và hiểu được vấn đề ,nghĩa là mức độ nghehiểu vấn đề không đồng đều
Ví dụ : Năm học 2009- 2010 tôi dạy các khối lớp từ 6 đ n 9 cùng yêu c uến 9 cùng yêu cầu ầu
m t b i d y k n ng nghe, tôi th c hi n kh o sát d y nghe thu n tuý không theoăng nghe, tôi thực hiện khảo sát dạy nghe thuần tuý không theo ực hiện khảo sát dạy nghe thuần tuý không theo ện khảo sát dạy nghe thuần tuý không theo ảo sát dạy nghe thuần tuý không theo ầunguyên t c v các giai o n d y k n ng nghe k t qu thu ắc và các giai đoạn dạy kỹ năng nghe kết quả thu được như sau: đoạn dạy kỹ năng nghe kết quả thu được như sau: ỹ năng nghe kết quả thu được như sau: ăng nghe, tôi thực hiện khảo sát dạy nghe thuần tuý không theo ến 9 cùng yêu cầu ảo sát dạy nghe thuần tuý không theo đoạn dạy kỹ năng nghe kết quả thu được như sau:ược như sau:c nh sau:ư
Lớp SS Số HS nghe được
Số HS nghe chậm
Trang 9trong vùng suy nghĩ của học sinh "có thể đạt được", do vậy đối với các loại hình
lớp có số lượng học sinh chậm tiến đông, thì việc rèn luyện kĩ năng nghe lại càngkhó có thể tiếp cận, đạt được yêu cầu, mục tiêu của bài học, thậm chí là có tácdụng ngược Giáo viên rất khó có thể thu xếp, soạn giảng các thao tác, công đoạntrên lớp một cách chủ động, hiệu quả
Trước khi bước vào quá trình giảng dạy tôi thiết nghĩ việc nắm bắt tình hìnhhọc sinh là rất quan trọng, nó có ảnh hưởng rất lớn đến tiến trình dạy học và tìnhhình học tập của thầy và trò Do đó việc điều tra tôi thực hiện vào đầu năm học vàtiến hành điều tra về cả ý thức và lực học của học sinh theo ba cách
a) Điều tra qua giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn ở các lớp:
- Hỏi trực tiếp giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn về ý thức và mức độtiếp thu tri thức của các môn học nói chung và của môn tiếng Anh nói riêng củacác em như thế nào? ở cấp độ nào?
b) Điều tra qua bạn bè, học sinh cùng lớp xem tỉ lệ lực học của các em như thế nào ?
- Ở cách này tôi dùng phiếu kín yêu cầu học sinh viết tên các em có học lực
Trang 10Tuy nhiên kết quả điều tra đầu năm của các em còn khiêm tốn cũng bởi quadịp hè các em phần nào đã bị quên đi kiến thức của mình và chưa làm quen vớikiến thức mới.
Bên cạnh đó tôi còn tìm thấy một số điểm khác như sau:
+ Chính do sự tiếp thu bài của học sinh không đồng đều, nhiều em còn cóhành vi phá đám, hoặc một số em còn e dè không dám phát biểu xây dựng bài.Những em có khả năng tiếp thu bài tốt, nhưng do ý thức kém không nghiêm túctrong học tập Tỉ lệ đạt học sinh khá, giỏi còn chưa cao Nhiều em do bị hổng kiếnthức từ những năm học trước, lên tiếp thu bài còn chậm chưa linh hoạt lại cộngthêm lười học do vậy rất khó cho giáo viên về việc phân nhóm học sinh
+ Cơ sở vật chất phục vụ cho môn học còn nhiều bất cập, kiến thức trong bàinhiều, Sự đổi mới phương pháp kèm theo yêu cầu phải có đầy đủ đồ dùng, phươngtiện dạy học Song so với bài học thì đồ dùng và phương tiện dạy học chưa đápứng được do đó giáo viên phải tự chuẩn bị cho từng đơn vị bài nên đồ dùng chưa
có tính thẩm mỹ cao, chưa thu hút được sự tập trung của học sinh
II.2 CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
II.2.1 MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
Qua điều tra về tính chất bộ môn, đối tượng học sinh và các vấn đề thiết yếucủa yêu cầu bài dạy nghe hiểu cho học sinh vựng miền tôi xác định hai nội dungcủa chuyên đề:
+ Những nguyên tắc cơ bản của việc soạn giáo án cho một tiết dạy nghehiểu
+ Thực tiễn giảng dạy bằng các ví dụ cụ thể
II.2.2 TIẾN HÀNH CỤ THỂ:
II.2.2.1: CÁC BƯỚC DẠY MỘT BÀI NGHE HIỂU
Cho dù dạy đối tượng học sinh nào thì trước hết giáo viên vẫn phải nắm được các bước cơ bản của một bài nghe hiểu
Trang 11- Dạy nghe hiểu trong Tiếng Anh là học sinh được đưa vào tình huống có vấn đề,học sinh phải dựa vào hướng dẫn của giáo viên, phát huy tư duy suy đoán của bảnthân Sau đó giải quyết tình huống, kết quả học sinh nắm được là nội dung bàinghe trả lời đầy đủ câu hỏi và các dạng bài tập về kiến thức có liên quan Học sinhchủ động được chủ yếu nhờ vào tư duy và hành động sáng tạo sử dụng các phươngpháp dạy học của thầy Đây là kiểu dạy học tiên tiến và hiện đại đang được sửdụng vào dạy môn Tiếng anh nói chung và kĩ năng nghe hiểu nói riêng.
Đặc trưng cơ bản của kiểu dạy học này là tích cực hoá, chủ động hoá quátrình dạy học và quá trình nhận thức của học sinh Qua quá tình nắm bắt các trithức và cách thức hoạt động được thực hiện như là quá trình giải quyết tình huống
- HS có niềm vui, hứng thú, nhu cầu học tập
- HS được huy động những kinh nghiệm, hiểu biết và khả năng sẵn có vào quá trình học tập
- Các em được phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập
- Các em có kỹ năng vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học vào cuộc sống thực tế
- HS được bồi dưỡng phương pháp học tập, phương pháp tự học, phương pháp tự nghiên cứu
- Người tổ chức, điều khiển hoạt động học tập trên lớp cho HS
- Nguồn cung cấp kiến thức và các thông tin cần thiết trong hoạt động học tập của HS
- Người cùng tham gia hoạt động giao tiếp cho học sinh
- Người hướng dẫn hoạt động tìm tòi nghiên cứu
- Người kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh
Trang 12Trong thực tế, có nhiều cách trình bày giáo án, tuy nhiên với tiến trình dạy mộtbài nghe hiểu tôi luôn thể hiện nguyên tắc chung về kĩ năng dạy theo lý thuyếtngôn ngữ ở các đợt bồi dưỡng chuyên môn Theo 3 bước trong sơ đồ dưới đây Shape of a listening lesson
II.2.2.2 MỘT SỐ KỸ THUẬT TRONG TỪNG BƯỚC
1) Dẫn dắt trước khi nghe ( Warmer / Leading )
Như đã đề cập ở trên, khi nghe có tập trung, người nghe thường đã có chủđịnh, hướng sự tập trung vào phần muốn nghe, sẽ biết phải chú ý vào nội dung nàomuốn nghe Vì vậy, khi dạy bài nghe, giáo viên cũng cần tạo ra những chủ định cụthể để học sinh có được sự chuẩn bị cho phần nghe sắp tới qua các hoạt động trướckhi nghe như:
- Giới thiệu ngữ cảnh, tình huống
- Những câu hỏi, gợi ý đoán về nội dung sắp nghe
- Những câu hỏi tạo trí tò mò, tạo hứng thú về nội dung bài sắp nghe
- Những câu hỏi hướng dẫn, yêu cầu đối với những nội dung cần nghe, hiểuvv
Shape of a listening lesson
Pre
listening
The stages
Post listening
While listening
Give Clear instruction
Do a lot of monitory Givinginstruction
again and evaluated monitory
Teacher’s Role
Trang 13- Các phương pháp áp dụng cho phần ( warm up)
Đây là bước đặc thù mang tính tích cực trong việc dạy kĩ năng nghe hiểu đặctrưng cơ bản là theo sự chỉ dẫn của giáo viên, dựa vào tình huống giáo viên đưa racho học sinh quan sát, suy luận và phát hiện để tìm ra hay liên tưởng đến nội dungbài sắp được học Trong hoạt động này giáo viên phải thực hiện các thao tác cơ bảnsau:
+ Giới thiệu đặt ra tình huống
+ Giải thích - chứng minh
+ Tạo hứng thú vào tình huống
+ Dẫn dắt để học sinh tự giải quyết
+ Động viên khen thưởng học sinh
Về cơ bản đây là bước thiết lập quan hệ giữa thầy và trò, giữa học sinh vàbài giảng Với thao tác này dưới sự khéo léo của thầy, học sinh có thể phát huy tínhtích cực, chủ động trong phần học sắp tới, từ đó vươn lên tìm hiểu, nghiên cứu nắmbắt tri thức và qua đó rèn luyện phát huy năng lực tự tư duy của mình
- Các phương pháp áp dụng cho phần “warmer”.
VD: Khi dạy bài Saving energy - Unit 7 English 9
How much electricity does your TV use everyday ?
How much is your family’s water bill ?
- Pelmanism for Unit 8 - English 9
- Brainstorming for Unit 4 – English 8
Learn many new words
Read English storyWhat do you do to learn English
well ?
Trang 14Đây chỉ là một thủ thuật trong các thủ thuật để lôi cuốn học sinh vào bài học.Ngoài thủ thuật này tôi còn mạnh dạn áp dụng các thủ thuật khác cho từng chủđiểm của đơn vị bài và từng đối tượng học sinh để các đồng chí cũng như cá nhântôi có thêm tài liệu tham khảo, tôi mạnh dạn áp dụng toàn bộ các thủ thuật đã đượchọc cho các bài nghe khác nhau cho từng đối tượng học sinh và từng nội dung bàihọc.
- Trong quá trình chuẩn bị một tiết học kĩ năng, để có hiệu quả cho tiết học
và tạo sự lôi cuốn, phát huy tính chủ động sáng tạo, tư duy độc lập của học sinh, thìviệc dẫn dắt học sinh vào vấn đề nghiên cứu là rất quan trọng tiếp thu ý kiến và xácđịnh đối tượng học sinh của mình, tôi tôn trọng theo ý kiến thuật hữu ích đó, việcthực hiện và áp dụng phương pháp cho từng đối tượng học sinh là rất quan trọng.Ngoài các phương pháp đã học tôi còn lựa chọn và sàng lọc các thủ pháp sư phạmnhằm khai thác triệt để các tư duy sáng tạo độc lập của học sinh
Ở phần giới thiệu từ mới cho bài đọc hiểu chiếm khoảng 7 phút trong tiếthọc tuy nhiên với bài đọc quá dài, thì từ vựng hoặc cấu trúc từ được xuất hiện là rấtnhiều và phương pháp , do vậy giáo viên không thể dạy tất cả các từ đó mà phải có
sự lựa chọn, sàng lọc, còn lại các từ khác học sinh có thể suy luận dựa vào các từ
đã biết hay chủ đề của bài học Điều quan trọng là học sinh nắm được những từ
Trang 15trọng tâm và có ý nghĩa thiết thực với nội dung của bài đọc Giáo viên nên chuẩn bị
kĩ và giói thiệu cách đoán từ một cách đơn giản với học sinh yếu và không nhấtthiết phải yêu cầu họ suy đoán từ theo một nguyên tắc nhất định, mà chỉ cần saugiờ học số từ học sinh đoán được tăng lên và giáo viên không phải giải thích nhiều
Giáo viên có thể dùng phương pháp : Guessing meaning
Tuy nhiên, cũng cần nhận thức rằng cho dù một giáo án được soạn cẩn thận
và chi tiết đến đâu, giáo viên vẫn cần phải có sự nhạy bén và uyển chuyển khi thựchiện giáo án đó trên lớp, sao không quá thụ động không vào kế hoạch vạch sẵn củagiáo án mà vẫn có thể đối phó kịp thời và sử lý tình huống một cách linh hoạt
Trong thực tế, có nhiều cách trình bày giáo án, tuy nhiên với tiến trình dạymột bài nghe hiểu tôi luôn thể hiện nguyên tắc chung về kĩ năng dạy theo lý thuyếtngôn ngữ ở các đợt bồi dưỡng chuyên môn Theo 3 bước
* Features of a good listening activity
“A good listening activity does many things.It helps students to think andlink what they expext to hear with what they know about the subject before theylisten It helps them predict and therefore understand more quikly Mostimpotantly, It provides them with a pupose for listening
Trang 16A good listening activity focus students attention through questions,gridsand visuals The activity requires students to make a clear and simple response Agood listening activity shows how much the students have understood by thecompletion of a task This show the teacher whether they understood or not thiscan be by putting ticks, filling in a grid or underlining between the lines of a text Itthen exploits differences in answers through pairwork or share compare activities this gives students a purpose for listening a second or three times.’’
2 Pre - listening ( Hoạt động trước khi nghe ):
“In pre- listening stage the teacher prepares students to listen and think about
what they are going to hear Pre- listening activities include; ordering predictionsand guessing tasks… The pre- listening activity is completed after the firstlistening and is used for listening for gist or the main ideas this is also calledfluency listening.”
Chúng ta đã biết rằng nghe là kỹ năng thu nạp thông tin nên việc làm đầu tiênchúng ta phải giới thiệu cho học sinh về chủ đề của bài nghe, giải thích thêm vềchủ đề đó
Ví dụ: Khi nghe một bài về chủ đề gia đình, nghề nghiệp chúng ta cần hỏi các
em xem trong gia đình gồm những ai ? Bố mẹ các em thường làm nghề gì ? Ai làngười lớn tuổi trong nhà ? để trước khi nghe các em có thể tập trung vào một sốvấn đề cơ bản giúp các em nghe nắm bắt vấn đề nhanh hơn
Trước khi cho học sinh nghe, giáo viên cũng cần cho các em trả lời một số câuhỏi tập trung vào nội dung Giáo viên có thể soạn trước câu hỏi, số lượng câu hỏi ítnhưng trọng tâm giúp các em tập trung vào bài Chúng ta có thể đặt những câu hỏi
mà câu trả lời mang tính chất suy đoán
Trong giai đoạn này giáo viên có thể áp dụng những phương pháp sau:
Trang 17Name of activity Teacher does Student does How does it helf the
students Ordering the
- Put the statements
in the right order
- Improve ss linking skill
- Get ss interested in the topic
- Help ss recognize how sentences link and form
T/ F statements - Gives the
- Ss have to think about the topic of the subject.
Open prediction -Askes ss to predict
thing or what they do…
predict - Get them intereted
*Pre - questions
Thông thường giáo viên thường dạy một số từ mới có trong bài trong giai đoạnnày nhưng theo chúng tôi chỉ lên dạy những từ quan trong cần thiết có liên quanđến nội dung chính của bài, không nhất thiết phải dạy hết vì sẽ mất nhiều thời gian
và làm cho học sinh lười suy nghĩ, đoán từ Song cũng tuỳ huộc vào từng đối tượnghọc sinh mà giáo viên lựa chọn và dạy từ cho phù hợp
3- While - Listening ( Hoạt động trong khi nghe ):
Trang 18“The while listening stage is when students do the main listening activity
this taskgets students to focus on the details examples of while listening activitiesare; grids and table’ comprehension questions , listen and draw gapfill andselection tasks the while listening activity is usaully completed after the secondlistening It is used for listening for details or facts It is also called accuracylistening”
- Trong hoạt động này giáo viên có thể dùng đài để học sinh nghe được tiếngnói của người bản ngữ Song giáo viên cũng có thể đọc với tốc độ vừa phải tránhnhanh quá hoặc chậm quá
- Giáo viên sẽ cho học sinh nghe 2 - 3 lượt liên tiếp sau đó sẽ lấy phản hồi Nếu một câu trả lời có nhiều ý kiến khác nhau giáo viên phải cho học sinh nghe lạitừng câu để tìm được câu trả lời chính xác nhất và nó cũng rèn kỹ năng nghe chínhxác cho học sinh
- Trong hoạt động này giáo viên có thể hướng dẫn học sinh chỉ nghe lấy ýchính, ý kiến liên quan đến câu hỏi ( Nếu bài khó nghe ) Trong quá trình nghegiáo viên cũng có thể yêu cầu học sinh làm việc theo cặp, nhóm để tạo sự ganhđua
- Trong giai đoạn này giào viên có thể áp dụng những phương pháp sau:
4- Post - Listening:(Hoạt động sau khi nghe)
Trang 19“ The post listening stage is an extension activity the activity integrates otherskills like speaking and writing This type of activity often draws on students ownexperiences or ideas Examples of post listening activities are personalisation,discussion and information transfer.”
Mục đích của hoạt động này là đánh giá xem học sinh có nắm bắt và hiểu đượcthông tin theo yêu cầu và có hoàn thành được các hoạt động trong khi nghe haykhông Đồng thời nó cũng giúp giáo viên tìm ra nguyên nhân làm cho học sinhkhông nghe được hoặc không hiểu được một số phần nào đó trong bài nghe
Trong hoạt động này chúng tôi thường cho học sinh hoạt động theo nhóm thựchành trao đổi, hỏi đáp về những thông tin vừa nghe được Hoặc chúng tôi cũng cóthể cho học sinh dựa vào những thông tin vừa nghe viết thành một đoạn văn vềchính bài nghe hoặc về bản thân học sinh dựa vào thông tin của bài nghe
Nhưng kỹ thuật có thể áp dụng trong giai đoạn này là:
Individual Work in pair Group
Retell story
Write it up
Teachers do
Work arrangeme nt
Students do
-Models
- Gives ỉntuction
- helps ss using note note
Individual Work in pair Group
-writes up the information from listening guide in the own words -Writes the text
Trang 20
Trong chương trình lớp 6, 7 kỹ năng nghe thường được dạy kết hợp với nhiều kỹnăng nhưng khi dạy đến phần nghe giáo viên có thể thực hiện theo hai giai đoạnPre và While - listeningtạo hứng thú cho học sinh và rèn kỹ năng nghe cho các emrất nhiều
Trong chương trình lớp 8,9 kỹ năng nghe thường dạy chọn trong một tiết họcvậy bắt buộc giáo viên dạy phải tuân thủ theo ba bước: Pre - listening, While -listening và Post - listening Trong mỗi giai đoạn trên có rất nhiều thủ pháp ápdụng cho từng giai đoạn Trước khi dạy học giáo viên cần phải xác định rõ mụctiêu của từng tiết học để áp dụng các thủ pháp một cách linh hoạt và có hiệu quả
II.2.2.3 GIỚI THIỆU VÍ DỤ CỤ THỂ .
- disign
Individual Work in pair Group crossgroupingg
Extention listening Recall similar story
Trang 21+ Pre - listening:
Chúng tôi cho học sinh dự đoán xem bức tranh nào sẽ được miêu tả trước trongvòng 1 phút và lấy phản hồi.(guessing picture)
+ While - listening:
- Chúng tôi sẽ cho học sinh nghe đài 3 lần và tự chữa dự đoán của mình
- Chúng tôi lấy kết quả nghe từ học sinh so sánh với dự đoán
- Cho học sinh nghe lại một lần để khẳng định câu trả lời chính xác
(listen and draw)
Ví dụ 2: Lớp 7 Unit 10 B1 2 :
Listen and put the pictures in the order you hear
Với yêu cầu đề như trên chúng tôi sẽ thực hiện bài nghe này như sau:
+ Pre - listening:
- Pre - teach:
Những từ mới cần phải dạy trong bài này như:
(to) polish (v) - đánh bóng - (explaination)
(to) change (v) :- đổi - (situation)
(to) have a shower (v) - tắm - (picture)
comb (v)/(n) - chải đầu , cái lược - (reality)
(to) drink - drank (v) - ( remind )
(to) get - got
pants (n) - quần dài - (picture)
sandals – dép - (picture)
- - Ordering.
Trang 22Nghe lời dặn của mẹ hàng ngày Hoa làm rất nhiều việc, em hãy nhìn vào tranh
và gọi tên những công việc hàng ngày Theo em thì bạn Hoa sẽ làm những côngnào trước, em hãy sắp xếp theo trật tự
- Cho học sinh dự đoán, sắp xếp theo nhóm trong 3 phút
- Lấy phản hồi từ dự đoán của học sinh
+ While - listening:
- Cho học sinh nghe đài hai lượt và kiểm tra so sánh với dự đoán
- Lấy phản hồi từ học sinh
- Chữa và đưa ra phương án đúng
* Picture story:
Cho học sinh nhìn vào tranh và kể xem Hoa đã làm những gì ngày hôm qua( Hoạt động này vừa luyện được thì quá khứ, luyện từ vừa học và còn để cho họcsinh tư duy lại những gì đã nghe )
+ Post - listening:
Trong giai đoạn này chúng tôi sẽ áp dụng kỹ thuật “ Write it up” Cho học sinhviết về những việc đã làm của Hoa ngày hôm qua dựa vào tranh và những thông tinvừa nghe Nếu học sinh không viết được, tôi sẽ đưa thêm từ cho các em
Ví dụ 3 : Unit 7 : Saving energy : (Listen) / SGK - Lớp 9
* Pre - listening : - Pre - teach :
Solar energy : (n) (Ex) - năng lượng mặt trời
Solar panel : (n) (Picture) - tấm pin năng lượng mặt trời
Install (v) (Translation) - cài đặt , lắp đặt
nuclear power (n) - (situation) - năng lượng hạt nhân
effective (a) - (Explaination) - hiệu quả
Trang 23+ Check vocabulary : Rub out and remember
+ (T / F ) - statements prediction : + Give feed back
* While - listening :
1) - Listen and check T / F -predictions :
1- Solar energy can be cheap and clean
2 - Most of our electricity now comes from nuclear power
3 - The solar energy that gets to the Earth can't provide enough powerfor the world population
4 - Solar energy can be used on cloudy day
5 - All buildings in Sweden will be heated by the solar energy in 2050 Listen and check
2) Gap fill : (Complete the sentences with a suitable words )
* Post - listening : (Tạo mới hình thức luyện tập vận dụng : )
+ Discus in group , choose the correct answer to retell the listening task
1) Solar energy is a source of power
a - cheap, clean and effective b - expensive c- pollution , non- effective
2) Solar energy doesnot cause
a) pollution b - waste antural resources c- both (a) and (b)
3) One percent of solar energy that comes to the Earth is enough to provide power for
a - the whole world population b - a country population c - a number of country
4) On cloudy days , we can also use solar energy because
a - It is an unlimited power
Trang 24b - It can be stored in a few days after
c - The sun always shines everyday
5) Sweden has program for using the solar power to heat rooms and water
a - good b- modern c - advanced
+ Yêu cầu HS thực hiện trước lớp , các nhóm khác nghe và bổ xung
II.3.CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
Với việc kết hợp các phương pháp : Khảo sát thực nghiệm, phân tích, tổng hợp, nhận xét trong quá trình nghiên cứu đề tài, tôi đã thu được những kết quả như sau:
- Các bài học được đơn giản hoá
- Học sinh có hứng thú hơn khi học bài nghe
- Các em tập trung nghe hơn, không lo lắng nhiều về hệ thống từ vựng
- Các nội dung bài nghe đều được học sinh phân tích một cách đa dạng
- Học sinh kết hợp được kỹ năng nghe hiểu với các kỹ năng khác cùng một lúc
- Giờ nghe tuy khó nhưng học sinh rất chăm chú, tích cực nghe
Đến cuối năm học 2009-2010 kĩ năng nghe của học sinh tăng lên đáng kể , cụthể như sau:
Lớp SS Số HS nghe tốt Số HS nghe được
Trang 25
III PHẦN KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Trên đây là toàn bộ kinh nghiệm của tôi về áp dụng phương pháp mới khidạy kỹ năng nghe cho học sinh vùng miền Phương pháp dạy kỹ năng này đã được
đề cập tới nhiều trong những lần bồi dưỡng thay sách giáo khoa mới Cùng vớilòng nhiệt tình, say mê, ham học hỏi trong quá trình đổi mới phương pháp dạy họctôi đã cố gắng hệ thống lại một số phương pháp áp dụng cho từng loại bài và từngđối tượng học sinh, cùng với việc bổ xung kiến thức, các phương pháp áp dụngphù hợp có ý nghĩa nhằm giúp học sinh giải quyết được toàn bộ vốn tri thức trongbài và phát huy tính tự lập, tự chủ của các em, Tôi mạnh dạn viết lên bản kinhnghiệm này để cùng tháo gỡ, chia sẻ những vướng mắc với đồng nghiệp trong sự
nghiệp đổi mới phương pháp dạy học
Kỹ năng nghe tuy là khó, song nếu giáo viên biết dẫn dắt điều khiển và sử
dụng linh hoạt các thủ thuật , làm cho không khí lớp học thêm thú vị sôi nổi gâyhứng thú cho học sinh thì hiệu suất giảng dạy sẽ cao hơn
Trang 26Đề tài này đã được thực nghiệm đối với các em học sinh vùng miền Các emnắm được kiến thức và hiểu toàn bộ nội dung bài nghe, tất nhiên vẫn có học sinhmắc khuyết điểm và chưa hiểu hết.
Với những kết quả đã đạt được như trên, tôi đã phần nào yên tâm vào việc ápdụng lý luận vào thực tiễn bài giảng Song tri thức là vô hạn, tầm nhìn là có hạn,tôi đã không cho phép mình được ngừng việc học hỏi, tìm tòi ngiên cứu Nhưng dù
có cố gắng đến đâu tôi vẫn gặp một số khó khăn do khách quan và chủ quan
Để giúp tôi hoàn thành tốt hơn trong các năm học tới, tôi rất mong sự đóng
góp của hội đồng khoa học các cấp, các bậc tiền bối và các bạn đồng nghiệp xemxét đề tài nghiên cứu, đóng góp ý kiến cho những thiếu sót còn tồn tại trong đề tàinày
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Trang 27IV TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Teaching the skills
2 Taì liệu bồi dưỡng thường xuyên chu kì III
3 Lesson plans Tiếng anh 6,7,8,9
4 Teaching English
5 Tài liệu bồi dưỡng chuyên môn hè
Trang 283 Thời gian, địa điểm và đối tượng nghiên cứu 3
4 Đóng góp về cơ sở thực tiên và cơ sở lí luận 3
II
Chương 1: Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu 6
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu 11
V Nhận xét của hội đồng Khoa học cấp trường 29
VI Nhận xét của hội đồng Khoa học cấp trên 30