Để tổ chức được các tiết sinh hoạt lớp 1 cách khoa học, hiệu quả đòi hỏi những người làm công tác sư phạm phải có nghiệp vụ, khả năng và nghệ thuật tổ chức, luôn có sự cuốn hút đối với c[r]
Trang 1''Giáo dục- Đào tạo là Quốc sách hàng đầu, là
sự nghiệp của Nhà nước và của nhân dân, nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển "
( Trích luật Giáo dục)
Trang 2Phần Một
khái quát chung về vị trí-vai trò và tầm quan trọng của giờ sinh hoạt lớp
Trong hệ thống các bộ môn Văn hoá cơ bản nằm trong chương trình học phổ thông từ lớp 1 đến đến lớp 12, ngoài các bộ môn học chính khoá như Ngữ văn, Toán, Lý, Hoá, Giáo dục công dân Các bậc học, khối lớp học đều phân phối thời gian cho hoạt động tập thể lớp được gọi là sinh hoạt lớp Thời lượng cho 1 giờ hoạt động tập thể quy định bằng 1 tiết học chính khoá, mỗi tuần 1 tiết, thông thường kéo dài khoảng 40-45 phút Mục đích cơ bản của giờ sinh hoạt lớp nhằm đánh giá, nhận xét, rút kinh nghiệm và kiểm điểm các hoạt động sinh hoạt và học tập của tập thể lớp trong tuần học vừa qua, đồng thời triển khai kế hoạch hoạt động cho tuần học tiếp theo Xác định được vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của giờ sinh hoạt lớp như vậy, nhưng thực tế giờ sinh hoạt lớp đã được chỉ đạo, thực hiện một cách thống nhất chưa? Bài bản chưa? Khoa học và có ý nghĩa thiết thực chưa? Để thực hiện một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả, có nhất thiết phải theo một khuôn mẫu cố định không? Công việc cụ thể của giờ sinh hoạt lớp là gì? Tiến trình ra sao? Ai chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức chính? Hồ
sơ sổ sách phục vụ cho tiết sinh hoạt gồm những loại nào ? Đó thực sự là một bài toán khó, một câu hỏi lớn đối với những nhà quản lý, những người làm công tác giáo dục và những người quan tâm đến sự nghiệp giáo dục hiện nay !
Với bản thân tôi, là người đã có thời gian thực hiện công tác chủ nhiệm lớp, và hiện nay vẫn tiếp tục được phân công phụ trách các hoạt động ngoại khoá, hoạt động tập thể đối với các trường THCS trong huyện, tôi luôn băn khoăn, trăn trở và tìm ra đáp án thống nhất cho bài toán đó Tôi thiết nghĩ, đối với các môn học chính khoá khác, luôn có sự quan tâm đầu tư
và chỉ đạo sát sao về tài liệu, giáo trình, phương tiện giảng dạy và đặc biệt luôn có những chuyên đề bồi dưỡng về phương pháp giảng dạy từ cấp tổ chuyên môn, cấp trường, cấp cụm trường đến cấp Bộ Đối với giờ sinh hoạt lớp, chưa thực sự có được những quan tâm, những đầu tư xứng đáng về điều kiện, đặc biệt là phương pháp tổ chức để giờ sinh hoạt lớp thực sự
là một giờ hoạt động ngoài giờ có hiệu quả đối với tập thể lớp, tập thể trường, có ý nghĩa thiết thực đối với các em học sinh Qua giờ sinh hoạt này, các thầy cô giáo không chỉ nắm bắt được đặc điểm tình hình của tập thể lớp, ngoài ra còn hiểu được hoàn cảnh, tính tình, phong cách, thái độ, lối sống của từng em học sinh trong lớp mình phụ trách Qua đó, giáo viên sẽ
Trang 3có được những phương pháp phù hợp, có những điều chỉnh hợp lý đối với hoàn cảnh của từng em học sinh, sẽ đạt được những hiệu quả tốt hơn trong công tác giáo dục Đối với các
em học sinh, qua giờ sinh hoạt này, các em có điều kiện, có cơ hội tốt để tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội,thể hiện tính trách nhiệm đối với tập thể, phát huy tính tích cực chủ động của cá nhân mình Để tổ chức được các tiết sinh hoạt lớp 1 cách khoa học, hiệu quả đòi hỏi những người làm công tác sư phạm phải có nghiệp vụ, khả năng và nghệ thuật tổ chức, luôn có sự cuốn hút đối với các em học sinh, tránh nhàm chán, máy móc và theo lối mòn nhất định, làm cho các em học sinh thực sự nhận thức được giờ sinh hoạt lớp là một hoạt động tập thể, là một buổi sinh hoạt cuối tuần đầy ý nghĩa
"Dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt "
( Hồ Chí Minh)
"Nghề dạy học là nghề sáng tạo bậc nhất vì nó sáng tạo những con người sáng tạo "
( Phạm Văn Đồng)
Trang 4Phần Hai
Tình hình-thực trạng về cách chỉ đạo, tổ chức giờ sinh hoạt lớp ở các trường th, thcs và thpt hiện
nay
Đối với giờ sinh hoạt lớp hiện nay, hình thức, cách làm, nội dung và các loại hồ sơ sổ sách
cụ thể thường do sự linh hoạt các thầy cô chủ nhiệm lớp Hầu như chưa có sự chỉ đạo thống nhất
từ cấp Bộ, cấp Sở, cấp Phòng thậm chí từ cấp trường trong công tác này ở một số đơn vị cấp huyện, đã có sự thống nhất chỉ đạo về nội dung hoạt động trong giờ sinh hoạt lớp gồm 2 phần cơ bản:
*Phần sinh hoạt lớp: Kiểm điểm, đánh giá, nhận xét kết quả tuần học qua và triển khai kế
hoạch cho tuần học tới
*Phần Hoạt động ngoài giờ lên lớp: Theo chương trình thay sách, bộ môn Hoạt động ngoài
giờ lên lớp được phân phối 3 tiết/tuần; gồm 1tiết Chào cờ đầu tuần, 1 tiết sinh hoạt lớp và 1 tiết Hoạt động ngoài giờ (Riêng đối với giờ Hoạt động Ngoài giờ lên lớp, đã có sự thống nhất từ Bộ GD-ĐT về chương trình, tài liệu phục vụ cho giáo viên tổ chức thực hiện Nhưng việc kết hợp như vậy đã đảm bảo về cách làm, về phương pháp và đáp ứng đủ chương trình theo quy định chưa? Như vậy ngoài 4 tiết Chào cờ/ tháng, 4 tiết Sinh hoạt lớp/tháng, học sinh còn được tham gia
đủ 4 tiết Hoạt động ngoài giờ/tháng theo chương trình, kế hoạch do Bộ GD-ĐT ban hành Vậy 4 tiết hoạt động ấy được bố trí như thế nào? Cách làm ra sao? Thiết nghĩ đây cũng cần có 1 sự chỉ đạo thống nhất, đảm bảo được yêu cầu và phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay
Đối với giờ sinh hoạt lớp, nhiệm vụ chủ yếu được giao cho thầy cô giáo chủ nhiệm lớp, thường được bố trí vào tiết cuối của ngày Thứ 7 trong tuần Giờ sinh hoạt lớp thực sự là một thời gian lý tưởng cho các thầy cô chủ nhiệm lớp kiểm điểm những học sinh vi phạm nội quy, nề nếp,
kỷ luật của trường Ngoài ra, các thầy cô có thể sử dụng thời gian này để thu nộp, nhắc nhở các khoản đóng từ đầu đến cuối năm học Thầy cô chủ nhiệm thường là người tổ chức, triển khai, dẫn dắt học sinh qua các bước sinh hoạt cố định Tập thể lớp ngồi trật tự, lắng nghe và đóng góp ý kiến vào cuối giờ nếu được thầy cô hoặc thời gian cho phép Giờ sinh hoạt lớp luôn được coi là giờ học của thầy cô chủ nhiệm mà người truyền thụ chính là giáo viên, các em học sinh chỉ là người ngồi tiếp thu những ý kiến nhận xét, những bình phẩm tốt hoặc chưa tốt của thầy cô, chưa thực sự có sự chủ động trong công việc Đối với những em học sinh hay mắc khuyết điểm, chậm đóng góp các khoản thu nộp, có lẽ đây sẽ là giờ học khó khăn nhất trong các môn học Buổi sinh hoạt lớp thường kết thúc bằng những hình phạt trực nhật, những lời nhắc nhở đối với các em học sinh chậm tiến bộ, đó sẽ là một sức ép, một áp lực lớn đối với các em
Trang 5Hồ sơ sổ sách phục vụ cho tiết sinh hoạt lớp bao gồm:
*Sổ kế hoạch chủ nhiệm được xây dựng và duyệt từ đầu năm học, cuốn sổ này chỉ được sử dụng vào các đợt đón đoàn thanh kiểm tra, các đợt họp phụ huynh học sinh và sơ kết, tổng kết năm học Do vậy, cuốn sổ chưa thực sự là hồ sơ thường trực, là tài liệu quan trọng để ghi chép, theo dõi và lưu giữ, những thông tin về bản thân học sinh, kết quả học tập và rèn luyện của các em…
*Sổ công tác của giáo viên chủ nhiệm, thường được gọi là sổ tổng hợp, ghi chép các nội dung các buổi họp Hội đồng, các buổi họp tổ chủ nhiệm, ngoài ra các thầy cô chủ nhiệm có thể sử dụng cuốn sổ tổng hợp này để ghi chép tất cả các vấn đề liên quan như: các khoản đóng góp, các buổi tiếp xúc phụ huynh học sinh (đặc biệt là học sinh cá biệt, học sinh vi phạm nề nếp), thay đổi thời khoá biểu, xếp chỗ ngồi học sinh…
* Giáo án sinh hoạt lớp, ghi chép chi tiết kế hoạch tổ chức các buổi sinh hoạt lớp, gồm 2 phần chính: Phần sinh hoạt lớp và phần hoạt động ngoài giờ lên lớp Nội dung giáo án thể hiện rõ những vấn đề trọng tâm của buổi sinh hoạt lớp như: Mục đích-Yêu cầu, Công tác chuẩn bị, các bước tiến hành (một số ít đơn vị đã triển khai)
"Giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực, tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên."
( Trích Luật Giáo dục)
Trang 6Phần Ba
Một số ý kiến đề xuất về cách thức tổ chức một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả
Qua quá trình làm công tác sư phạm, ngoài việc tham gia giảng dạy và chỉ đạo các môn học chính khoá, tôi luôn quan tâm, suy nghĩ học hỏi và trăn trở để tìm ra một phương pháp, một cách làm khoa học, thống nhất, hiệu quả đối với bộ môn Hoạt động Ngoài giờ lên lớp nói chung và giờ sinh hoạt lớp nói riêng
Nhận thức được về tầm quan trọng và tác động tích cực của việc sinh hoạt tập thể đối với nhận thức và nhân cách sống của các em học sinh Dựa vào tình trạng thực tế mà các cơ
sở giáo dục đã và đang áp dụng hiện nay, tôi mạnh dạn đề xuất một số ý kiến mang tính cá nhân của mình để những bạn đồng nghiệp, những nhà quản lý giáo dục và những người quan tâm đến giáo dục hiện nay tham khảo
Trong phần đóng góp ý kiến của mình, tôi đề xuất 4 vấn đề chính liên quan đến cách chỉ đạo, tổ chức một giờ sinh hoạt lớp nói riêng và đối với bộ môn Hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung
Những vấn đề đó là:
1/ Cách phân phối và bố trí phân môn Hoạt động ngoài giờ lên lớp
2/ Cách tiến hành một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả.
3/ Các loại hồ sơ sổ sách theo theo quy định phục vụ cho giờ sinh hoạt lớp.
4/ Mẫu thống nhất một số loại hồ sơ sổ sách nêu trên.
Vấn đề 1:
Cách phân phối và bố trí phân môn Hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Theo chương trình thay sách của Bộ GD-ĐT đối với các khối từ lớp 6 đến lớp 9, Bộ GD-ĐT phân phối một phân môn mới có tên gọi là Hoạt động ngoài giờ lên lớp Qua bộ môn này, em học sinh có điều kiện tham gia các hoạt động ngoại khoá, giúp các em phát triển toàn diện và có điều kiện phát huy khả năng tích cực, chủ động của mình trong các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội
*Thời lượng cho môn học này quy định là 3 tiết/ tuần, tương ứng với 12 tiết/ tháng Trong
đó:
*Chào cờ đầu tuần: 4 tiết/tháng
Trang 7*Sinh hoạt lớp cuối tuần: 4 tiết/tháng
*Còn lại Hoạt động ngoài giờ lên lớp: 4 tiết/tháng.
Đối với giờ Chào cờ và giờ sinh hoạt lớp đã được bố trí cố định trên thời khoá biểu, còn đối với giờ Hoạt động ngoài giờ lên lớp, không nhất thiết bố trí cố định như vậy, vì đây là môn học có đặc thù riêng nên bố trí lồng ghép vào giờ sinh hoạt lớp, như vậy sẽ tạo không khí thay đổi, tránh
sự căng thẳng đối với các em học sinh Do đó tổng số 12 tiết Hoạt động ngoài giờ trong tháng được cụ thể như sau:
*Chào cờ: 4 tiết/ tháng
*Sinh hoạt lớp + HĐNGLL tập thể lớp: 4 tiết/ tháng
*HĐNGLL của trường: 4 tiết/ tháng: Mỗi tháng nhà trường chỉ đạo, tổ chức 1 Hoạt động lớn với quy mô cho cả trường, thời lượng tương ứng 4 tiết học theo từng chủ điểm của tháng đó,
có thể kết hợp với Lễ míting kỷ niệm những ngày Lễ lớn trong tháng ví dụ:
*Tháng 9: Lễ Khai giảng Năm học mới
*Tháng 10: Lễ phát động Chủ đề Năm học
*Tháng 11: Lễ Kỷ niệm Ngày 20-11
*Tháng 12: Lễ Kỷ niệm Ngày Thành lập Quân Đội Nhân Dân Việt Nam
…
Như vậy vừa không phải bố trí giờ Hoạt động Ngoài giờ lên lớp trên thời khoá biểu của nhà
trường, vừa đảm bảo thời lượng hoạt động cho các em học sinh 12 tiết hoạt động/tháng.
Nội dung, chương trình hoạt động của tiết sinh hoạt lớp do giáo viên chủ nhiệm chuẩn bị kế hoạch tổ chức, còn đối với các hoạt động của nhà trường theo từng tháng do Tổng phụ trách Đội TNTP lập kế hoạch tổ chức và được sự phê duyệt của Ban giám hiệu Các hoạt động được tổ chức cần có kế hoạch cụ thể, chi tiết và có sổ sách theo dõi kết quả đánh giá, nhận xét các hoạt động đó
Vấn đề 2
Cách tiến hành một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả:
Muốn đạt được một giờ sinh hoạt lớp nói riêng và giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung khoa học, hiệu quả, đòi hỏi phải có sự tham gia tích cực của các nhân tố bao gồm: thầy cô chủ nhiệm lớp, đội ngũ cán bộ lớp và tập thể các em học sinh
Công việc và trách nhiệm của các thành viên trên như thế nào cho phù hợp, vừa phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh vừa đạt được mục đích, yêu cầu về nội dung mà giáo viên chủ nhiệm đề ra Đó thực sự là một vấn đề cần được trao đổi, thống nhất và quy định rõ ràng
Trang 8Trong nội dung bài viết này, tôi xin được nêu ra ý kiến, quan điểm riêng của mình để các nhà quản lý giáo dục, các bạn đồng nghiệp những người quan tâm đến sự nghiệp giáo dục cùng tham khảo
Phần 1: Chuẩn bị:
*Giáo viên chủ nhiệm: Là người chịu trách nhiệm chính về nội dung tiết sinh hoạt của
lớp mình, đòi hỏi người giáo viên phải dẫn dắt, triển khai nội dung theo đúng tinh thần, chủ trương giáo dục đã được thống nhất trong Hội đồng Giáo dục nhà trường, đảm bảo tính chính xác, tính khoa học và mang tính giáo dục cao
Giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm trước Hội đồng Giáo dục nhà trường về các vấn đề liên quan trực tiếp đến lớp mình phụ trách
Giáo viên chủ nhiệm thực hiện các công việc chuẩn bị sau:
+ Tiếp thu các chủ trương, các định hướng giáo dục do Hội đồng Giáo dục nhà trường triển khai theo kế hoạch năm học, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần hay kế hoạch phát động của các đợt thi đua
+ Lập kế hoạch chủ nhiệm ( theo yêu cầu từ đầu năm học)
+ Lập kế hoạch sinh hoạt lớp (Xây dựng Giáo án sinh hoạt lớp theo tuần, một giáo án/tuần) trước ngày sinh hoạt lớp ít nhất 01 ngày Giáo án phải chi tiết, khoa học, chính xác và đảm bảo đủ nội dung yêu cầu như mẫu những giáo án bộ môn khoa học khác
*Cán bộ lớp:
+ Các tổ trưởng: Tổng hợp kết quả theo dõi các thành viên của tổ mình theo các tiêu chí
thi đua như: kết quả rèn luyện đạo đức, kết quả rèn luyện học lực, những thành tích nổi bật trong tuần, những hạn chế cần nhắc nhở…
+ Lớp trưởng: Căn cứ kết quả của các tổ, lớp trưởng tổng hợp đầy đủ, chính xác vào sổ
theo dõi chung của lớp vào sau tiết thứ 3 của ngày sinh hoạt lớp
Phần 2: Tiến hành (Các bước tiến hành cụ thể được minh hoạ theo mẫu sau):
1 Báo cáo kết quả thực hiện của tập thể lớp trong tuần học vừa quatheo các nội dung: Hoạt động học tập, hoạt động rèn luyện đạo
6 phút
2 Triển khai những kế hoạch cụ thể, những định hướng thi đua,những phương hướng phấn đấu căn cứ vào kế hoạch chung của
nhà trường trong tuần học tới…
Giáo viên chủ
3 Thảo luận về những kết quả đã đạt được tuần qua và phươnghướng tuần học tới Lớp trưởng +Tập thể lớp
đóng góp ý kiến
8 phút
Trang 94 Đề cử danh sách học sinh tiêu biểu, thống nhất danh sách họcsinh cần nhắc nhở trong tuần qua… Lớp trưởng +Tập thể lớp đề
cử
5 phút
5 Kết thúc hoạt động: Giáo viên chủ nhiệm đưa ra một số ý kiến kếtluận ngắn gọn xung quanh các nội dung vừa thực hiện. Giáo viên chủnhiệm 5 phút
6 Hoạt động Ngoài giờ Lên lớp ( Văn nghệ hoặc một số hình thứctrò chơi phù hợp theo kế hoạch chung đã quy định) Cán bộ lớp +Tập thể lớp 15 phút
- Trên đây là một số gợi ý cơ bản về những nội dung công việc cụ thể cần thực hiện trong một giờ sinh hoạt lớp Căn cứ vào tình hình thực tế của đơn vị mình, các đơn vị nhà trường, các thầy
cô chủ nhiệm có thể soạn bài và thực hiện giờ sinh hoạt lớp một cách linh hoạt về phân phối thời gian, trình tự công việc… nhưng phải đảm bảo được các yêu cầu đề ra
Vấn đề 3:
Các loại hồ sơ sổ sách theo quy định phục vụ cho giờ sinh hoạt lớp và
hoạt động ngoài giờ lên lớp
*Đối với Giáo viên chủ nhiệm:
1-Kế hoạch công tác chủ nhiệm (Được xây dựng từ đầu năm học theo mẫu quy định của Bộ Giáo dục-Đào tạo và được sự phê duyệt của Ban giám hiệu)
2-Sổ công tác chủ nhiệm (Sổ công tác tổng hợp của Giáo viên chủ nhiệm)
3-Giáo án Sinh hoạt lớp và HĐNGLL.
- Giống như các bộ môn văn hoá khoa học khác, để thực hiện một giờ sinh hoạt lớp thực sự hiệu quả Đòi hỏi các thầy cô chủ nhiệm phải chuẩn bị cho mình một kế hoạch
sinh hoạt lớp thật chi tiết, cụ thể, chu đáo, đó chính là bài soạn cho tiết sinh hoạt cuối tuần
- Nội dung, hình thức và các yêu cầu khác của giáo án giống như những mẫu giáo án các bộ môn chính khoá theo quy định chung của Bộ Tuy nhiên, ở mỗi đơn vị có thể thống nhất một mẫu chung để đảm bảo tính thống nhất, tính đồng bộ trong đơn vị mình
*Đối với cán bộ lớp:
* Lớp trưởng:
- Sổ tổng hợp kết quả thi đua theo các tuần học:
* Các tổ trưởng:
- Sổ theo dõi kết quả thi đua của các thành viên trong tổ
*Đối với tập thể lớp:
- Sổ ghi nghị quyết các buổi sinh hoạt cuối tuần:
- Cuốn sổ này do thư ký của lớp ghi chép chi tiết các buổi sinh hoạt cuối tuần của tập
Trang 10lớp trưởng, sổ được duy trì từ đầu năm đến cuối năm học Sau buổi họp, thư ký lớp giao sổ cho GVCN giữ Thư ký lớp có thể là một trong các lớp phó đảm nhiệm hoặc một thành viên khác do lớp bầu từ đầu năm học Có thể sử dụng cuốn sổ này như một tài liệu quan trọng để thông qua Hội đồng GD nhà trường, tổ chủ nhiệm hoặc Hội nghị phụ huynh học sinh nếu cần
-Trang đầu cuốn sổ, nên ghi danh sách học sinh trong lớp, lý lịch trích ngang, danh hiệu đăng ký thi đua và một số thông tin cần thiết khác
*Đối với cá nhân học sinh: - Ngoài các loại vở ghi, vở bài tập các môn học chính
khoá theo quy định, theo tôi, học sinh nên có và cần có một cuốn vở ghi chép các buổi sinh hoạt lớp, trong đó học sinh ghi chép đầy đủ các nội dung sinh hoạt, kế hoạch hoạt động do nhà trường triển khai, tránh coi nhẹ giờ sinh hoạt lớp Mẫu ghi chép tương tự như mẫu cuốn
sổ nghị quyết, phần cuối có thể để phần xác nhận chữ ký của phụ huynh học sinh ở nhà, phụ huynh có thể kiểm tra, xem xét và nắm bắt kết quả rèn luyện đạo đức học tập của con em
họ theo từng tuần, từng tháng
- Khi các em học sinh thực hiện việc ghi chép cuốn sổ này, chính bản thân các em sẽ tạo cho mình một thói quen làm việc rất kế hoạch, bài bản và khoa học, đây là một phương pháp rèn luyện ý thức trực tiếp cho học sinh
*Đối với Giáo viên Tổng phụ trách Đội
1-Kế hoạch công tác Đội.
2-Kế hoạch tổ chức các Hoạt động Giáo dục Ngoài giờ lên lớp: Mỗi tháng một lần, theo mẫu
chung của SGK Hướng dẫn tổ chức các hoạt động Giáo dục Ngoài giờ lên lớp do Bộ Giáo dục-Đào tạo ban hành
3-Sổ theo dõi kết quả tổ chức các hoạt động Giáo dục ngoài giờ lên lớp: Căn cứ vào kế
hoạch tổ chức đã lập, sau khi tổ chức các hoạt động tập thể đối với toàn trường, Tổng phụ trách Đội TNTP cần ghi chép kết quả tổ chức, đánh giấ, xếp loại, tuyên dương, nhắc nhở các
cá nhân, tập thể đã tham gia vào hoạt động tập thể của nhà trường Việc theo dõi, đánh giá chi tiết sẽ giúp cho Ban giám hiệu, các đoàn thanh, kiểm tra của cấp trên và việc xếp loại các tập thể cuối năm đảm bảo việc chính xác, thuận tiện
Vấn đề 4:
Mẫu thống nhất một số loại hồ sơ nêu trên