NÕu dïng ngãn tay bóng nhÑ vµo lìi ca, thÊy ph¸t ra tiÕng kªu thanh lµ võa ®ñ... Khi ®ã nªn dïng lìi c¾t míi vµ thêng xuyªn lau s¹ch phoi trªn lìi ca..[r]
Trang 11) Khung ca.
2) Tai hồng ( đai ốc) 3-5) Chốt định vị
4) Lỡi ca
6) Tay cầm
BàI 2 : CƯA KIM LOạI BằNG CƯA CầM TAY I) Khái niệm.
Ca kim loại bằng ca cầm tay là một phơng pháp gia công cắt gọt có phoi Chất lợng bề mặt sau khi cắt có độ nhẵn bóng cũng nh độ chính xác đạt đợc không cao Cho nên cắt bằng ca cầm tay thờng đợc sử dụng trong giai đoạn gia công thô, hoặc gia công chế tạo phôi từ các sản phẩm cơ khí có dạng thanh, thỏi…cho các nguyên công tiếp theo
II) Cắt kim loại bằng ca cầm tay.
1)Cấu tạo của ca cầm tay.
a) Các bộ phận của ca cầm tay: Cấu tạo chung của ca cầm tay đợc giới thiệu
trên hình 24 gồm:
- Khung ca, là một thanh thép dẹt, uốn thành hình chữ U để mắc lỡi ca Khung ca có hai loại là loại cố định (h 24a) và loại điều chỉnh (h 24b) Loại
điều chỉnh có thể mắc đợc nhiều loại lỡi ca có chiều dài khác nhau
- Lỡi ca đợc lắp vào hai đầu ốp gá của khung ca, thông qua hai chốt định vị Tai hồng (đai ốc) sử dụng để tháo lắp và điều chỉnh độ căng, chùng của lỡi ca Tay nắm làm bằng gỗ có hình dáng phù hợp
Hình 24 Ca cầm tay
b) Lỡi ca: Lỡi ca thờng đợc chế tạo bằng thép Cácbon dụng cụ hoặc bằng thép
gió, thép hợp kim dụng cụ
Lỡi ca thờng có chiều dày từ 0,6 ữ 0,8 mm, rộng 12 ữ 15 mm và dài 250 ữ 300mm
Hai đầu của lỡi ca có hai lỗ nhỏ (ỉ 2,5 ữ 3mm) để luồn chốt khi mắc lên khung ca Dọc theo cạnh, ngời ta cắt từng răng nhọn gọi là răng ca Có hai loại
l-ỡi ca: loại có 1 hàng răng và có loại 2 hàng răng
Trang 2Về cấu tạo, lỡi ca là một dụng cụ cắt có nhiều lỡi cắt, mỗi răng ca là một
l-ỡi cắt Hình 25 giới thiệu một kiểu răng ca và các góc độ của răng
S
Hình 25 Hình dáng hình học của răng ca
- Mặt trớc là mặt phẳng cho phoi thoát ra khi gia công (mặt thoát)
- Mặt sau là mặt đối diện với mặt của vật gia công (mặt sát)
- : Góc trớc (cho phoi thoát ra)
- : góc sau nhằm làm giảm ma sát
- Góc hợp bởi giữa mặt trớc và mặt sau của răng ca gọi là góc nêm
(góc + + = 90o)
- Góc gọi là góc sắc ( = + )
- S: Bớc răng
Muốn tiến hành cắt đợc vật liệu dễ dàng, cần phải mở mạch ca (nhằm làm giảm ma sát giữa lỡi ca và vật liệu) Có ba cách mở mạch ca:
- Mở mạch tha: mở xen kẽ nhau, một răng nghiêng sang trái xen kẽ với một răng nghiêng sang phải Cách này ít dùng, đôi khi dùng để mở mạch ca gỗ (h 26a)
- Mở mạch vừa: một răng nghiêng sang trái, một răng đứng thẳng, một răng nghiêng sang phải Cách này đợc dùng nhiều, nhng cũng chỉ để mở mạch ca gỗ (h 26b)
- Đối với lỡi ca răng nhỏ để cắt kim loại ta mở lỡi ca theo hình bớc sóng, cứ vài răng ngả trái lại vài răng ngả phải, tạo nên bớc sóng đều (h 26c)
Trang 3Hình 26 Cách mở mạch lỡi ca
c) Phân loại lỡi ca: Có hai cách phân loại lỡi ca:
- Căn cứ vào phơng thức ca chia ra lỡi ca tay và lỡi ca máy Lỡi ca tay có chiều dày <1(mm), lỡi ca máy có chiều dày >1 (mm)
- Căn cứ vào bớc răng, ngời ta chia lỡi ra thành3 loại:
+ Loại răng nhỏ: S = 0,8 ữ 1mm, dùng để cắt tôn mỏng và ống có chiều dày dới 1mm
+ Loại răng vừa: S = 1,25mm, dùng để cắt thép và gang
+ Loại răng lớn: S = 1,6mm, dùng cho các loại ca máy
d) Cách mắc lỡi ca lên khung:
Nới đai ốc hoặc tai hồng để cho trục gá di động lùi vào Đặt hai đầu lỡi ca vào hai rãnh của trục gá cố định và trục gá di động, sao cho chiều xiêu của răng, hớng về phía trục gá di động Đồng thời điều chỉnh lỗ trên hai đầu lỡi ca trùng với lỗ trên trục gá và luồn chốt giữ Vặn đai ốc hoặc tai hồng để căng lỡi ca Khi căng không nên để lỡi ca chùng quá hoặc căng quá, vì cả hai trờng hợp này đều
dễ làm gãy lỡi ca Nên khi căng, cần phải điều chỉnh cho lỡi ca căng vừa phải Nếu dùng ngón tay búng nhẹ vào lỡi ca, thấy phát ra tiếng kêu thanh là vừa đủ
( chú ý : kẹp lỡi ca sao cho hớng lỡi cắt theo hớng của hành trình làm việc khi ca )
Trang 42) Phơng pháp và công nghệ ca bằng ca cầm tay.
a) T thế làm viêc khi cắt kim loại :
- Định vị chiều cao êto theo tầm vóc (chọn êto) : tay phải co lại khủy tay cầm ca dặt lên các mỏ kẹp của êto tại vị trí ban đầu, góc giữa cánh tay và khủy tay gần bằng 90o
- Ngời ca đứng trớc êto xoay ngiêng về một phía ,toàn thân nghiêng một góc 45O
so với êto
- Chân trái tiến về phía vật gia công, toàn thân dồn lên
- Lúc đó góc mở giữa hai bàn chân là 60o 70o khi đó khoảng cách giữa hai gót chân là 200 300 (mm)
b) Cầm ca tay :
Trang 5- Các ngón tay phải nắm lấy tay cầm của ca, ngón tay cái đặt lên phía trên, các ngón tay còn lại nắm lấy tay cầm từ phía dới, mặt đầu của tay cầm tỳ vào lòng bàn tay , không nên duỗi ngón tay trỏ dọc theo tay cầm vì ngón tay sẽ thò khỏi bàn tay có thể bị thơng khi làm việc
- Tay trái giữ lấy khung ca dặt vào khe tay giữa ngón tay cái và ngón tay trỏ, bốn ngón còn lại ôm lấy khung ca và tai hồng, cùi ngón tay cái đặt lên chỗ tay ca lắp vào lỡi ca
c) Thao tác ca :
- Đối với chi tiết không vạch dấu, để việc cắt đợc thuận lợi, cần bấm ngón tay cái bên trái tại chỗ cắt và áp sát lỡi ca vào móng tay, ca đợc cầm ở tay phải đa đi đa lại nhẹ nhàng để tạo vết
- Khi ca hành trình đẩy ca đi là hành trình cắt gọt, hành trình kéo ca về phía ngời
là hành trình không cắt (chạy không) T thế đứng sao cho khi đẩy ca gần hết hành trình thì cánh tay trái gần nh duỗi thẳng, cánh tay trên và dới của tay phải gần nh vuông góc, khi kéo ca về cánh tay dới của cánh tay phải nằm ngang
- Khi đẩy ca đi, tay trái vừa ấn vừa đẩy còn tay phải giữa ca thăng bằng ở phơng ngang và đẩy ca đi, đẩy từ từ
- Khi kéo ca về, tay trái không ấn tay phải rút ca về nhanh hơn lúc đi Khung ca luôn giữ ở vị trí cân bằng thẳng đứng không nghiêng ngã Hành trình đi về phải nhịp nhàng với tốc độ trung bình từ 3040 lần /1 phút đối với ngời mới tập, khi
đã quen tay có thể nâng lên 60 lần/1 phút
Chú ý :
Trang 6- Khi thao tác cần đẩy lỡi ca theo suốt chiều dài , nhng không đẩy ca đến cuối lỡi ca vì khi chạm vào đầu nối có thể làm lỏng lỡi ca đã kẹp trên khung.
- Khi ca cần bôi trơn, làm mát lỡi ca, tránh để nhiệt cắt lớn làm lỡi ca bị non, giảm độ cứng.
- Khi ca vật liệu là đồng, đồng đỏ, phoi bám vào lỡi ca làm lỡi ca không cắt chỉ trợt đi Khi đó nên dùng lỡi cắt mới và thờng xuyên lau sạch phoi trên lỡi ca.