Để thực hiện ý nghĩa sâu sắc trên, khai thác tiềm năng sẵn có của quảng trường vừa phục vụ chính trị giáo dục tư tưởng, vừa tổ chức hoạt động văn hóa thể thao tham quan du lịch, xây dựng quảng trường Hồ Chí Minh trở thành trung tâm sinh hoạt chính trị văn hóa của nhân dân thành phố Vinh, nhằm học tập thấm nhuần tư tưởng đạo đức của Bác, xây dựng môi trường và đời sống văn hóa, hoàn thiện nhân cách văn hóa của người dân quê hương Bác, đó cũng là hoài bão mong muốn của Bác lúc đương thời.
Diện mạo đời sống kinh tế văn hóa xã hội thành phố Vinh
1.1.1 Địa lí tự nhiên và quản lí hành chính
Thành phố Vinh tọa lạc tại vị trí địa lý từ 18°38'50” đến 18°43’38” vĩ độ Bắc và từ 105°56’30” đến 105°49’50” kinh độ Đông, nằm giữa đồng bằng Thanh Nghệ Tĩnh, đồng bằng lớn thứ ba của Việt Nam Vinh bên bờ sông Lam, tiếp giáp với huyện Nghi Lộc ở phía Bắc, huyện Nghi Xuân ở phía Nam và Đông Nam, cũng như huyện Hưng Nguyên ở phía Tây và Tây Nam Thành phố cách thủ đô Hà Nội 295 km về phía Nam, Thành phố Hồ Chí Minh 1.424 km và thủ đô Viên Chăn (Lào) 400 km về phía Tây.
Thành phố Vinh, với diện tích 104,96 km², là đô thị loại I thuộc tỉnh Nghệ An Đây là nơi tập trung các cơ quan đầu não của tỉnh, đồng thời là trung tâm kinh tế và văn hóa của vùng, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng và giải quyết các vấn đề kinh tế trọng điểm của Nghệ An.
Thành phố Vinh, nằm trong hành lang kinh tế Đông Tây, kết nối Myanmar, Thái Lan, Lào, Việt Nam và Biển Đông, đóng vai trò quan trọng trong giao lưu kinh tế, thương mại, du lịch và vận chuyển hàng hóa Với vị trí chiến lược trên các tuyến du lịch quốc gia và quốc tế, Vinh – Nghệ An là trung tâm kết nối không chỉ với cả nước mà còn với các nước trong khu vực.
Địa hình của thành phố có sự kết hợp hài hòa giữa vùng đất bằng phẳng và cao ráo, không đơn điệu, với sự hiện diện của núi Dũng Quyết và dòng sông Lam bao quanh, tạo nên một cảnh quan thiên nhiên khoáng đạt và ấn tượng.
Vinh có khí hậu nhiệt đới gió mùa với hai mùa rõ rệt và sự biến động lớn giữa các mùa Mùa khô với gió Tây Nam diễn ra từ tháng 5 đến tháng 9, trong khi mùa mưa ẩm ướt do gió Đông Bắc mang lại kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau.
+ Cơ cấu thành phần dân cư:
Dân số: 435.208 người (dân số quy đổi) 2010, chiếm 9.75% dân số trong tỉnh, trong đó lực lượng lao động chiếm hơn 50% dân số
Để thực hiện đề án "Phát triển thành phố Vinh trở thành trung tâm kinh tế, văn hoá vùng Bắc Trung Bộ", thành phố Vinh dự kiến sẽ mở rộng địa giới hành chính đến năm 2025, với diện tích đạt 250km² và dân số khoảng 800.000 – 1.000.000 người Khu vực mở rộng sẽ bao gồm thành phố Vinh hiện tại, toàn bộ thị xã Cửa Lò, cùng phần phía Nam huyện Nghi Lộc và phía Bắc huyện Hưng Nguyên Ranh giới mới của thành phố sẽ được xác định bởi đường Nam Cấm ở phía Bắc, đường tránh Vinh ở phía Tây, sông Lam ở phía Nam và biển Đông ở phía Đông.
+ Cơ cấu quản lí hành chính:
Các đơn vị hành chính bao gồm 25 phường, xã:
Phường Hưng Phúc, phường Quán Bàu, phường Vinh Tân, phường Quang Trung, phường Trường Thi, phường Hồng Sơn, phường Lê Mao, phường Lê Lợi, phường Hà Huy Tập, phường Đội Cung, phường Cửa Nam, phường Bến Thủy, phường Trung Đô, phường Hưng Dũng, phường Đông Vĩnh, phường Hưng Bình, cùng với các xã Hưng Hòa, Nghi Ân, Nghi Liên, Hưng Lộc, Nghi Đức, Nghi Phú, Hưng Đông, và Hưng Chính, tạo nên một hệ thống hành chính phong phú và đa dạng tại khu vực này.
Vinh là một thành phố chiến lược nằm trên trục giao thông Bắc – Nam với các phương tiện vận tải đa dạng như đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không Vị trí của Vinh không chỉ quan trọng cho việc vận chuyển hàng hóa trong nước mà còn thúc đẩy giao lưu kinh tế – văn hóa với khu vực và quốc tế Từ đây, hàng hóa có thể được trao đổi với Lào qua các cửa khẩu Nậm Cắn và Thanh Thủy, cũng như cửa khẩu Cầu Treo của Hà Tĩnh, hoặc thông qua cảng Cửa Lò để kết nối với các quốc gia khác.
Cảng Cửa Lò, một cảng biển loại 1, đóng vai trò quan trọng trong tuyến đường giao thông hàng hải quốc tế, là trung tâm giao thông vận tải của khu vực Bắc Trung Bộ Cảng này không chỉ phục vụ việc trung chuyển hàng hóa đến các nước Lào mà còn kết nối với các tỉnh phía Bắc Thái Lan.
Lò hiện có các tuyến đường biển quốc tế đi Hồng Kông, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đông Âu, Tây Âu, Châu Mỹ,… và ngược lại.
Sân bay Vinh, một trong những sân bay dân dụng lớn nhất miền Trung và cả nước, có khả năng tiếp nhận máy bay hạng trung, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển giao thông hàng không khu vực.
Hiện tại, các chuyến bay nội địa A320 – A321 đang hoạt động trên các tuyến Vinh – Buôn Mê Thuật – TP Hồ Chí Minh và Vinh – TP Hà Nội Trong thời gian tới, dự kiến sẽ mở rộng thêm các tuyến bay quốc tế đến Lào, Thái Lan và Trung Quốc.
Mạng lưới Bưu chính viễn thông hiện đại cung cấp đa dạng dịch vụ, đáp ứng nhanh chóng nhu cầu trao đổi thông tin và liên lạc cả trong nước lẫn quốc tế.
Nguồn điện cho sinh hoạt và sản xuất của thành phố được cung cấp từ điện lưới quốc gia Nhà máy nước Vinh, với công suất khoảng 80.600m3/ngày đêm, cung cấp nước sạch cho thành phố và các vùng lân cận, dự kiến sẽ đạt công suất 150.000m3 vào năm 2020.
Các ngành dịch vụ như thương mại, tài chính ngân hàng, du lịch và khách sạn đang phát triển nhanh chóng và ổn định, tạo nền tảng vững chắc để trở thành trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ và du lịch của khu vực Bắc miền Trung Bên cạnh đó, dịch vụ chăm sóc sức khỏe cũng được nâng cao, với hơn 20 bệnh viện đa khoa và chuyên khoa, cùng nhiều trung tâm y tế, phòng khám đa khoa và trạm y tế trên địa bàn thành phố.
+ Cơ cấu nghề nghiệp và thành phần kinh tế.
Số người trong độ tuổi lao động hiện chiếm 56% tổng dân số, với 243.716 người đang làm việc trong các ngành kinh tế Cụ thể, trong lĩnh vực nông – lâm – ngư nghiệp có 30.203 người, ngành công nghiệp – xây dựng có 76.597 người, và các ngành dịch vụ thu hút 136.916 người.
Nhu cầu văn hóa của nhân dân thành phố Vinh
1.2.1 Văn hóa và nhu cầu văn hóa:
Văn hóa là bản chất và thuộc tính của con người, hiện diện trong hầu hết các hoạt động và lĩnh vực của đời sống xã hội Do đó, việc xác định một khái niệm tuyệt đối về văn hóa là điều không khả thi.
Theo từ điển Tiếng Việt, văn hóa được định nghĩa là tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo trong suốt lịch sử Nói một cách khái quát, văn hóa là hệ thống giá trị đáp ứng nhu cầu đời sống tinh thần của con người Khái niệm văn hóa đã xuất hiện từ rất sớm ở Trung Quốc, với việc nhắc đến từ “văn” và “hóa” trong Chu dịch, thể hiện quan niệm về việc quan sát và giải thích thế giới Tại châu Âu, từ “culture” trong tiếng Pháp và tiếng Anh, cùng với từ tương đương trong tiếng Đức, cũng phản ánh sự quan tâm đến văn hóa và giá trị nhân văn.
Từ "văn hóa" (culture) có nguồn gốc từ tiếng Nga "kulitur" và tiếng Latin "cultur", mang ý nghĩa trồng trọt và thích ứng với tự nhiên Văn hóa không chỉ liên quan đến việc khai thác tài nguyên thiên nhiên mà còn bao gồm giáo dục và đào tạo cá nhân hoặc cộng đồng để phát triển những phẩm chất tốt đẹp Qua thời gian, khái niệm văn hóa đã được bổ sung và thay đổi, dẫn đến sự xuất hiện của nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa.
Văn hóa là một khái niệm phức tạp và đa dạng, với hơn 300 định nghĩa khác nhau được các học giả trên thế giới đưa ra từ nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau.
Theo UNESCO, văn hóa được định nghĩa là tổng thể các đặc trưng về tinh thần, vật chất, tri thức và tình cảm, phản ánh bản sắc của cộng đồng, gia đình, xóm làng, vùng miền, quốc gia và xã hội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng văn hóa bao gồm tất cả những sáng tạo và phát minh của con người, từ ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, luật pháp, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật đến các công cụ phục vụ đời sống hàng ngày như ăn, mặc, ở Tất cả những yếu tố này đều phản ánh mục đích sống và nhu cầu tồn tại của loài người.
Trong nghiên cứu “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam”, Phó giáo sư Tiến sĩ Trần Ngọc Thêm định nghĩa văn hóa là hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo, thể hiện qua hoạt động thực tiễn và tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội Do đó, văn hóa bao gồm toàn bộ giá trị mà con người sản xuất ra trong cả lĩnh vực vật chất và tinh thần Những giá trị này đều nằm trong khái niệm văn hóa.
Văn hóa không chỉ bao gồm các hoạt động nghệ thuật, khoa học và công nghệ mà còn liên quan đến chính trị và kinh tế xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh tầm quan trọng của bốn lĩnh vực này, bao gồm chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, trong quá trình xây dựng đất nước Hội nghị Trung ương IV khóa VIII (1993) xác định văn hóa là một lĩnh vực xã hội đa dạng, bao gồm nếp sống, phong tục tập quán, đạo đức, nghệ thuật, thông tin đại chúng, xuất bản, thể dục thể thao và du lịch Nghị quyết Trung ương V khóa VIII khẳng định văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, tập trung vào tư tưởng, đạo đức, lối sống, giáo dục, khoa học, và giao lưu văn hóa quốc tế.
Con người không chỉ là người sáng tạo văn hóa mà còn là đối tượng tiêu thụ các giá trị văn hóa do chính mình tạo ra Văn hóa phản ánh những tiêu chí và chuẩn mực, góp phần hình thành nhân cách văn hóa của con người trong mọi xã hội và thời đại.
Từ những nghĩa rộng và nghĩa hẹp của khái niệm văn hóa, đã tạo nên và mang trong nó bốn chức năng cơ bản đó là:
Chức năng đầu tiên của văn hóa là phản ánh đời sống xã hội và nâng cao nhận thức con người, trang bị tri thức để tác động đến tự nhiên và tổ chức đời sống xã hội Văn hóa không chỉ có giá trị to lớn trong cuộc sống mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Chức năng giáo dục của văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng xã hội, lý tưởng, đạo đức và hành vi của con người theo khuôn mẫu xã hội Các hoạt động văn hóa thực hiện chức năng này thông qua nhiều khía cạnh như nhận thức, thẩm mỹ, dự báo và giải trí, nhằm tác động đến sự hình thành nhân cách và phát triển toàn diện của con người Sức mạnh của chức năng giáo dục nằm ở khả năng huy động năng lực tinh thần, tác động sâu sắc đến tâm hồn con người, giúp nâng cao nhận thức và thỏa mãn nhu cầu, khát vọng của họ.
- Chức năng đảm bảo tính kế tục lịch sử:
Con người truyền lại kinh nghiệm sống cho các thế hệ sau, giúp duy trì sự liên tục trong văn hóa và bản sắc dân tộc Những sáng tạo và tích lũy qua từng thế hệ được kiểm chứng và chắt lọc, tạo nên nền văn hóa phong phú và đa dạng Điều này không chỉ làm giàu thêm kinh nghiệm sống mà còn góp phần phát triển bản sắc dân tộc, đồng thời gắn kết các dân tộc với nhau qua cầu nối hữu nghị.
Văn hóa là sản phẩm sáng tạo của con người, thể hiện qua quy luật của cái đẹp Trong đó, văn học nghệ thuật là hình thức tập trung nhất của sự sáng tạo, đóng vai trò là khách thể của văn hóa Nó không chỉ tự thanh lọc để vươn tới cái đẹp mà còn giúp khắc phục cái xấu trong mỗi cá nhân và thể hiện ra bên ngoài.
- Chức năng giải trí–hoạt động đặc trưng nhất của văn hóa:
Con người tham gia vào các hoạt động văn hóa và nghệ thuật như bảo tàng, câu lạc bộ và lễ hội chủ yếu vì sở thích cá nhân và nhu cầu giải trí Giải trí đã trở thành một nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống Văn hóa, với các giá trị và chuẩn mực của nó, không chỉ thúc đẩy mà còn điều chỉnh các hoạt động xã hội, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của đời sống xã hội.
Nhu cầu là những đòi hỏi thiết yếu của mỗi cá nhân trong cuộc sống, phản ánh trạng thái thiếu thốn và cần thiết Khi xuất hiện nhu cầu, con người tìm kiếm các giá trị để thỏa mãn, tạo ra mối quan hệ biện chứng giữa nhu cầu và giá trị Hệ thống nhu cầu và giá trị ngày càng phong phú, bắt đầu từ nhu cầu sinh học đến những nhu cầu cao hơn như tình cảm và kính trọng Con người không chỉ tìm kiếm giá trị vật chất để đáp ứng nhu cầu sinh học mà còn phát triển các công cụ và hình thành cộng đồng xã hội để vượt qua các trở ngại từ thiên nhiên Theo nhà tâm lý học Max–lốp, nhu cầu của con người được chia thành bảy tầng cơ bản, từ nhu cầu sinh học đến nhu cầu thẩm mỹ, phản ánh sự đa dạng và phức tạp trong đời sống con người.