Bên cạnh các chƣơng trình, mục tiêu XĐGN của Quốc gia, Nhà nƣớc cũng đã tích cực triển khai thực hiện các chính sách phát triển kinh tế- xã hội, xóa đói giảm nghèo đối với [r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
NGUYỄN THỊ THÚY AN
XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC
THIỂU SỐ HUYỆN ANH SƠN, NGHỆ AN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
HÀ NỘI – 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
-
NGUYỄN THỊ THÚY AN
XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC
THIỂU SỐ HUYỆN ANH SƠN, NGHỆ AN
CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ KINH TẾ
MÃ SỐ: 60 34 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS PHẠM VĂN DŨNG
HÀ NỘI – 2015
Trang 3MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT i DANH MỤC BẢNG BIỂU ii
MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN VIỆT NAM VỀ ĐÓI NGHÈO VÀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Error! Bookmark not defined
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined 1.1.1 Những công trình đã công bố liên quan đến nội dung đề tài luận văn Error! Bookmark not defined
1.1.2 Những kết quả, hạn chế của các công trình trên và một số vấn đề cần
nghiên cứu tiếp Error! Bookmark not defined 1.2 Những vấn đề lý luận cơ bản về xóa đói giảm nghèoError! Bookmark not defined
1.2.1 Khái niệm đói nghèo Error! Bookmark not defined 1.2.2 Nguyên nhân đói nghèo Error! Bookmark not defined 1.2.3 Các giải pháp xóa đói giảm nghèo Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined
2.1 Phương pháp luận Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3: TÌNH HÌNH XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO CHO ĐỒNG BÀO
DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN ANH SƠN GIAI ĐOẠN 2006 – 2013 Error! Bookmark not defined
3.1 Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến nghèo đói ở vùng đồng bào dân
tộc thiểu số huyện Anh Sơn Error! Bookmark not defined
Trang 43.1.1 Điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 3.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
3.2 Hoạt động xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện Anh
Sơn giai đoạn 2006 - 2013 Error! Bookmark not defined
3.2.1 Những chủ trương, chính sách của huyện Anh Sơn về xóa đói giảm
nghèo Error! Bookmark not defined
3.2.2 Các hoạt động xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số huyện
Anh Sơn Error! Bookmark not defined 3.3 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined 3.3.1 Những thành tựu Error! Bookmark not defined 3.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN ANH
SƠN TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020 Error! Bookmark not defined 4.1 Bối cảnh mới ảnh hưởng đến xóa đói giảm nghèo ở địa phương Error! Bookmark not defined
4.1.1 Tình hình đất nước và thế giới Error! Bookmark not defined 4.1.2 Tình hình địa phương Error! Bookmark not defined 4.2 Những phương hướng chủ yếu Error! Bookmark not defined
4.2.1 Xóa đói giảm nghèo phải phù hợp với đặc điểm của đồng bào dân tộc
thiểu số và của địa phương Error! Bookmark not defined
4.2.2 Xóa đói giảm nghèo phải có sự tham gia của nhà nước, của toàn xã hội
và của chính người nghèo Error! Bookmark not defined 4.2.3 Xóa đói giảm nghèo phải hướng tới bền vữngError! Bookmark not defined
4.3 Các giải pháp chủ yếu Error! Bookmark not defined 4.3.1 Giải pháp về quy hoạch Error! Bookmark not defined
Trang 54.3.2 Giải pháp về phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined
4.3.3 Giải pháp về việc làm Error! Bookmark not defined 4.3.4 Giải pháp về quản lý tổ chức Error! Bookmark not defined
4.3.5 Tổ chức tốt công tác điều tra, rà soát hộ nghèo hàng năm và phân loại hộ nghèo theo từng nhóm hộ nguyên nhân nghèo để có giải pháp hỗ trợ phù hợp
Error! Bookmark not defined
4.3.6 Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, năng lực quản lý
nhà nước các cấp, các ngành Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 4
Trang 6i
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
1 ATLC – SSCĐ An toàn làm chủ - Sẵn sàng chiến đấu
4 CNH – HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
5 CSXH Chính sách xã hội
6 DTTS Dân tộc thiểu số
8 KHHGĐ Kế hoạch hóa gia đình
10 TB&XH Thương binh và xã hội
11 UBMTTQ Uỷ ban mặt trận tổ quốc
13 XĐGN Xóa đói giảm nghèo
14 XKLĐ Xuất khẩu lao động
Trang 7ii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
1 Bảng
2.1
Kết quả hỗ trợ giúp đỡ 61 xóm, bản nghèo trên địa bàn huyện 2009 - 2013 41
2 Bảng
2.2 Kết quả xóa đói giảm nghèo qua các năm
Error! Bookmark not defined
Trang 81
MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đói nghèo là vấn đề toàn cầu, đã và đang diễn ra trên khắp các châu lục với những mức độ khác nhau và trở thành một thách thức lớn đối với sự phát triển của từng khu vực, từng quốc gia, dân tộc, từng địa phương Mặc dù, thế giới đã đưa ra một mức đói nghèo chung tương đối chuẩn (đói có thu nhập dưới 1 USD/người/ngày, nghèo dưới 2 USD/ người /ngày) và chuẩn đó cũng sẽ thay đổi theo tiến trình phát triển kinh tế toàn cầu Song mức độ và tiêu chí đánh giá về đói nghèo ở mỗi quốc gia, khu vực, vùng miền vẫn có sự khác biệt
Chúng ta biết rằng, đói nghèo không chỉ là vấn đề kinh tế đơn thuần, mà còn là vấn đề chính trị, xã hội và là một trong những nội dung cơ bản trong phát triển kinh tế bền vững ở mỗi địa phương, mỗi quốc gia và trên toàn thế giới Giải quyết tình trạng đói nghèo là một trong những vấn đề xã hội vừa cơ bản lâu dài, vừa là nhiệm vụ cấp bách, nhằm bảo đảm phát triển kinh tế và tiến bộ, công bằng xã hội Vì vậy, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta
có rất nhiều chủ trương về xóa đói, giảm nghèo Mục tiêu xóa đói giảm nghèo
là yếu tố cơ bản để đảm bảo công bằng xã hội và tăng trưởng bền vững, ngược lại chỉ có tăng trưởng cao, bền vững mới có sức mạnh vật chất để hỗ trợ và tạo cơ hội cho người nghèo vươn lên thoát khỏi đói nghèo Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, một lần nữa Đảng ta khẳng định: "Nhà nước tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội và trợ giúp về điều kiện sản xuất, nâng cao kiến thức để người nghèo, hộ nghèo, vùng nghèo tự vươn
lên thoát nghèo và cải thiện mức sống một cách bền vững" [ 4, tr.217]
Trong thập niên 90, Việt Nam đạt tăng trưởng kinh tế nhanh và trên diện rộng và thông qua đó đạt được những tiến bộ đáng kể liên quan đến Các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ (MDGs) Việt Nam là một trong số ít nước trên
Trang 92
thế giới có tỷ lệ nghèo (cho dù sử dụng bất kỳ cách đo lường nào) giảm một cách đáng kể trong thời gian tương đối ngắn (từ 1993 đến 2002) và do đó đã hoàn thành chỉ tiêu MDG về giảm nghèo đói Các chỉ tiêu phi thu nhập khác phản ánh phúc lợi của hộ gia đình như tỷ lệ nhập học cấp tiểu học, tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh, tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ dưới năm tuổi cũng đã được cải thiện đáng kể
Với việc ký Tuyên bố Thiên niên kỷ vào tháng 9 năm 2000, các nhà Lãnh đạo Việt Nam đã thể hiện cam kết mạnh mẽ của đất nước trong việc cải thiện hơn nữa phúc lợi của người dân, trong đó đặc biệt chú ý đến người nghèo Bằng việc thông qua Chiến lược toàn diện về Tăng trưởng và Xóa đói giảm nghèo (CPRGS) tháng 5 năm 2002, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng được chương trình hành động nhằm duy trì tăng trưởng kinh tế cao và giảm nghèo nhanh Các cam kết mạnh mẽ về chính trị và sự hỗ trợ ở cấp cao là cơ
sở vững chắc cho việc đạt các mục tiêu phát triển của Việt Nam (VDG là Mục tiêu Phát triển Quốc gia được hình thành trên cơ sở MDG) đặt ra cho đến năm
2010 và các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ vào năm 2015
Bên cạnh các chương trình, mục tiêu XĐGN của Quốc gia, Nhà nước cũng đã tích cực triển khai thực hiện các chính sách phát triển kinh tế- xã hội, xóa đói giảm nghèo đối với khu vực dân tộc và miền núi trong thời gian qua
và đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, thể hiện trên các lĩnh vực của đời sống chính trị, kinh tế- xã hội Các chương trình hỗ trợ vùng nghèo, xã nghèo đã xây dựng được hệ thống cơ sở hạ tầng quan trọng Đây là lực lượng vật chất to lớn làm thay đổi bộ mặt nông thôn, góp phần tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo và tạo tiền đề tiến lên CNH, HĐH vùng dân tộc và miền núi Qua thực hiện lồng ghép các chương trình, chính sách, dự án, đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số, đặc biệt là các xã thuộc Chương trình 135 từng bước ổn định và có chuyển biến mạnh mẽ Sản xuất đã chuyển biến theo
Trang 103
hướng hàng hóa đa dạng, tỷ lệ đói nghèo đã giảm Rất nhiều địa phương đã thực hiện có hiệu quả nguồn vốn vay giúp bà con biết cách làm ăn, phát triển sản xuất Các hộ đồng bào nghèo dân tộc thiểu số đã sử dụng vốn vay ưu đãi đầu tư vào sản xuất, tăng thu nhập, cải thiện đời sống, từng bước thoát khỏi đói nghèo, nhiều hộ vươn lên làm giàu, từ đó góp phần nâng cao đáng kể không chỉ mức sống mà còn trình độ dân trí, trình độ đội ngũ cán bộ cơ sở, giữ vững an ninh quốc phòng, củng cố tình đoàn kết giữa các dân tộc, tăng cường niềm tin của đồng bào các dân tộc vào đường lối, chính sách của Đảng Sau hơn 20 năm đổi mới, nền kinh tế nước ta từng bước khởi sắc và đạt được nhiều thành tựu to lớn, đời sống nhân dân đã được cải thiện và nâng cao một bước rõ rệt Tuy nhiên, cùng với xu thế phát triển đi lên của xã hội, bên cạnh một bộ phận dân cư giàu lên, vẫn còn một bộ phận không nhỏ rơi vào cảnh đói, nghèo với khoảng cách ngày càng xa Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường sự phân hóa giầu nghèo ngày càng tăng lên một cách rõ rệt với quy mô ngày càng lớn Hiện nay, cả nước có hơn 3 triệu hộ nghèo, chiếm 14,42% và 1,65 triệu hộ cận nghèo Số hộ này tập trung nhiều ở các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong đó có Huyện Anh Sơn - Tỉnh Nghệ An
Mặc dù chịu tác động của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan không thuận lợi, song tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh trong giai đoạn
2006 - 2010 đạt 9,7%, thu nhập bình quân năm 2010 đạt 14,16 triệu đồng/người, tăng hơn 2,5 lần so với năm 2006, tạo điều kiện về nguồn lực cho thực hiện chương trình
Cơ cấu kinh tế có bước chuyển dịch theo hướng tích cực Tỷ trọng giá trị nông nghiệp giảm từ 34,4% đầu năm 2006 xuống 28,5%; công nghiệp - xây dựng tăng từ 29,30% lên 33,5%; dịch vụ từ 36,29% lên 38,1% năm 2010
Trang 114
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bá Tân (2011), “Chuẩn nghèo Việt Nam chưa bằng 50% của thế
giới Tạp chí Đại đoàn kết online
2 CERS Việt Nam (2010), Những tác động của tình hình thế giới đến
Việt Nam
3 Chi cục Thống kê Anh Sơn (2008-2013), Niên giám thống kê
4 Chiến lược toàn diện về tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo (2003), NXB Thống kê
5 Cục Bảo trợ xã hội (2011), Tài liệu tấp huấn cho cán bộ làm công
tác giảm nghèo
6 Đảng bộ huyện Anh Sơn (2010), Báo cáo chính trị đại hội lần thứ
XIX
7 Đảng bộ huyện Anh Sơn (2010), Văn kiện đại hội Đảng bộ lần thứ
XIX nhiệm kỳ 2010 – 2015
8 Đảng bộ huyện Anh Sơn(2005), Văn kiện đại hội Đảng bộ lần thứ
XVIII nhiệm kỳ 2005 – 2010
9 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn
quốc lần thứ X, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội
10 Hà Quế Lâm (2002), Xóa đói giảm nghèo ở vùng dân tộc thiểu số
nước ta hiện nay- thực trạng và giải pháp, NXB Chính trị quốc gia
11 Hoàng Chí Bảo, Bảo đảm bình đẳng và tăng cường hợp tác giữa
các dân tộc trong phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay
12 Hội đồng nhân dân huyện Anh Sơn (2011), Nghị quyết kỳ họp thứ I
khóa XVII nhiệm kỳ 2011 - 2015
13 Lê Trọng Cúc, Trần Đức Viên, Tiếp cận sinh thái nhân văn và phát
triển bền vững miền núi Tây Nam Nghệ An
Trang 125
14 Nguyễn Hữu Tiến, Lê Xuân Bá, Chu Tiến Quang, Nghèo đói và xoá
đói giảm nghèo ở Việt Nam
15 Phạm Văn Vận và Vũ Cương (2006), Giáo trình Kinh tế công cộng,
NXB Thống kê, Hà Nội
16 Tạp chí Sài Gòn Giải Phóng online (2008), “Tỷ lệ hộ nghèo ở Việt
Nam chỉ còn 14,8%”
17 Tổ công tác liên ngành CPRGS HN (2005), “Việt Nam Tăng trưởng
và giảm nghèo/Báo cáo thường niên 2004-2005”, Hà Nội
18 Trần Thị Hằng, Vấn đề giảm nghèo trong nền kinh tế thị trường ở
Việt Nam hiện nay
19 UBND tỉnh Nghệ An và Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi
trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, Phát triển bền vững miền núi Nghệ An
20 Ủy Ban nhân dân huyện Anh Sơn (2011), Chương trình mục tiêu
giảm nghèo huyện Anh Sơn giai đoạn 2011 – 2015
21 Ủy Ban nhân dân huyện Anh Sơn (2013), Thuyết minh tổng hợp:
Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Anh Sơn đến năm 2020
Website:
22 http://www.undp.org.vn/
23 www.nhandan.org.vn
24 http://www.daidoanket.vn