Đề thi HSG năm 2019 môn Ngữ Văn 11 - Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn - Đà Nẵng

 Sẻ chia về tinh thần: Một ánh mắt, một lời động viên, một nắm tay xiết chặt, một bờ vai để tựa nương…đôi khi chỉ là sự im lặng cảm thông, lắng nghê (Cách cậu bé an ủi ông lão hàng xó[r]

Trang 1

TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN ĐỀ THI HSG DUYÊN HẢI BẮC BỘ

NĂM HỌC: 2018 – 2019

MÔN: NGỮ VĂN 11

Câu 1 (8,0 điểm)

Suy nghĩ của anh/chị sau khi đọc câu chuyê ̣n sau:

“Diễn giả Lê-ô Bu-sca-gli-a làn nọ kể về mo ̣t cuo ̣c thi mà ông làm giám khảo Mục đích của cuo ̣c thi là tìm ra đứa trể biết quan tâm đến người khác nhát Người tháng cuo ̣c là mo ̣t ca ̣u bế bón tuỏi

Người hàng xóm của em là mo ̣t ông lão vừa mát vợ Nhìn tháy ông khóc, ca ̣u bế lại gàn ròi leo lên ngòi vào lòng ông Ca ̣u ngòi rát lâu và chỉ ngòi như thế Khi mệ em hỏi êm đã trò chuyê ̣n những gì về ông áy, ca ̣u bế trả lời: “Không có gì đâu ạ Con chỉ để ông áy khóc”

(Theo Phép màu nhiệm của đời– NXN Trẻ, 2005)

Câu 2 (12,0 điểm)

“Nói đến nghê thua ̣t tức là nói đến sự cao cả của tâm hòn Đệp tức là mo ̣t cái gì cao cả Đã nói đệp là nói cao cả Có khi nhà văn miêu tả mo ̣t cái nhìn rát xáu, mo ̣t to ̣i ác, mo ̣t tên giết người, nhưng cách nhìn, cách miêu tả phải cao cả”

(Nguyễn Đình Thi, Câu chuyện xung quanh việc sáng tác nghệ thuật- Nghiên cứu nghệ thuật số 1/1982)

Bằng việc hiểu biết về văn học, anh (chị) hãy bình luận ý kiến trên

Trang 2

TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÊ QUÝ ĐÔN ĐÁP ÁN ĐỀ THI HSG DUYÊN HẢI BẮC BỘ

NĂM HỌC: 2018 – 2019

MÔN: NGỮ VĂN 11

Câu 1 (8,0 điểm)

Yêu cầu về kĩ năng:

 Thí sinh biết cách làm bài nghị luận xã hội về một hiện tượng xã hội đặt ra trong một câu chuyện

 Bài viết có bố cục rõ ràng, các luận điểm, luận cứ xác đáng

 Vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận như giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, bác bỏ…

 Diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

Yêu cầu về kiến thức:

Thí sinh có thể trình bày thêo nhiều cách nhưng bài làm cần đạt được những ý cơ bản sau:

Phân tích văn bản và rút ra bài học (1,5 điểm)

 Câu chuyện kể về một cậu bé bốn tuổi được bình chọn là đứa trẻ quan tâm đến người khác nhất chỉ từ hành động rất đơn giản của êm Cậu bé không hề cất một lời an ủi, không hề lấy khăn lau nước mắt cho ông lão Nhưng cách bế quan sát và đi đến hành động dù chỉ ngồi im trong lòng ông lão, để ống lão được khóc đã thể hiện sâu sắc được sự đồng cảm, chia sẻ ngây thơ mà rát chân thành của êm Và bằng kinh nghiệm của một cậu bé bốn tuổi, êm đã đồng cảm

và an ủi ông lão bằng cách riêng của mình

 Cót lõi của câu chuyê ̣n là biết quan tâm đến người khác: quan tâm là sự gàn gũi, yêu thương, chia sể với người khác nhát là khi họ ga ̣p khó khăn, hoạn nạn

 Điều mà diễn giả Lê-Ô Bu-sca-gli-a muốn nhấn mạnh, đề cao trong câu chuyện kể lại là sự đồng cảm, chia sẻ, là lòng vị tha giữa những con người với nhau Kể lại hành vi đáng khích lệ của một cậu bé con chỉ là cách để ông khắc sâu hơn giá trị của đức tính cao đẹp Đó cũng là cách ứng xử nhân văn của con người trước cuo ̣c sóng

Bàn luận (5 điểm)

Nhu càu được quan tâm, sể chia là thể tát trong đời sóng con người:

Trang 3

 Cuo ̣c sóng luôn tòn tại những mảng màu đói la ̣p: sáng- tói, sang-hền, hạnh phúc vô biên- khỏ đau cùng cực…Dù ở mảng màu nào con người cũng luôn có nhu càu, khát muón được quan tâm, sể chia Bởi niềm vui được sể chia niềm vui nhân đôi, nõi buòn được chia sể nõi buòn vơi nửa

 Lẽ sống lớn nhất trong cuộc đời mỗi người là tình yêu thương Một trong những biểu hiện của lòng yêu là sự quan tâm, động viên nhau để bức tranh mảng màu cuo ̣c sóng tươi sáng, ro ̣n rã

Sự quan tâm, đồng cảm, sẻ chia càng đặc biệt quan trọng ý nghĩa khi người khác gặp khó khăn:

 Đo ̣ng viên họ vượt qua đau thương, khó khăn, hoạn nạn…

 Hướng họ vào niềm tin, lạc quan tiến về phía trước…

Nếu không quan tâm, đồng cảm, sẻ chia khi con người khác gặp khó khăn con người tự đóng lại thế giới và ý nghĩa sống đích thực của chính mình:

Mỗi người sống giữa cuộc đời không phải chỉ biết vun đắp cho cuộc sống của riêng mình Nếu chỉ biết đến cái tôi, nếu chỉ chăm chút cho bản thân mình được no ấm, đủ đầy, con người đó không bao giờ biết đến hạnh phúc đích thực Và tất yếu, những kẻ như vậy sẽ bị cô lập giữa cộng đồng, xã hội Mọi người xung quanh chắc chắn cũng không bao giờ để tâm đến loại người này Cuộc sống đó có khác nào cuộc sống tù đày cô độc

Khi quan tâm, chia sẻ với người khác là ta đang tạo chân giá trị cho chính mình:

 Giá trị của sự cho đi là nha ̣n lại (Chúng ta tồn tại nhờ những gì ta nhận nhưng chúng ta sống nhờ những gì cho đi – Winston Churchill.)

 Khi quan tâm người khác là ta biết đa ̣t mình và o hoàn cảnh đó để có được bài học cuo ̣c sóng

Sự đồng cảm, sẻ chia phải được thể hiện một cách tinh tế, đặt trong những mối quan hệ khác nhau:

 Sẻ chia về vật chất: Giúp đỡ khi khó khăn, hoạn nạn

 Sẻ chia về tinh thần: Một ánh mắt, một lời động viên, một nắm tay xiết chặt, một bờ vai để tựa nương…đôi khi chỉ là sự im lặng cảm thông, lắng nghê (Cách cậu bé an ủi ông lão hàng xóm là ngồi gọn vào lòng ông và im lặng Lúc này, “im lặng lặ vàng”, im lặng là cách hữu hiệu nhất để cậu bé tỏ rõ tình cảm của mình Cậu im lặng để ông lão khóc cho vơi đi nỗi đau Nước mắt sẽ

Trang 4

an ủi của cậu bé bốn tuổi Bằng sự trải nghiệm trong cuộc sống, chúng ta có thể có những phương thức khác thể hiện sự đồng cảm, sẻ chia của mình… Cứ mỗi lần bạn cười với ai đó là bạn đã thể hiện tình yêu, trao một món quà, hoặc một điều đẹp đẽ với người ấy Hãy gặp nhau

và bắt đầu bằng những nụ cười Đó là khởi nguồn của mọi tình yêu thương – Mẹ Têrêsa)

 Sự sể chia phải đa ̣t trong các mói quan hê ̣: Đối với người nhận, đối với người cho, đói với hiê ̣u ứng xã ho ̣i…

 Phê phán bệnh vô cảm, lối sống ích kỉ, sống thiếu trách nhiệm với đồng loại, với cộng đồng ở một số người

Bài học nhận thức và hành động 1,5 điểm)

Nhận thức:

 Đồng cảm, sẻ chia giúp con người thêm sức mạnh để vượt qua những thử thách, những nghịch cảnh của cuộc đời Đó cũng là một trong những phẩm chất “người”, kết tinh giá trị nhân văn cao quý ở con người

 Không phải ngãu nhiên mà diễn giả Lê-Ô Bu-sca-gli-a lại để chúng ta chiêm nghiệm về giá trị của sự cảm thông, yêu thương, chia sẻ thông qua câu chuyện của một cậu bé bốn tuổi Điều đó khơi gợi thông điê ̣p của lòng vị tha: lòng vị tha là bản chất vốn có trong mỗi con người, đức tính cao quý đó càn phải được vun đắp từ khi con người còn là một đứa trẻ…

Hành động:

 Phải học cách đồng cảm, sẻ chia và phân biệt đồng cảm, sẻ chia với sự thương hại, ban ơn…Ai cũng có thể đồng cảm, sẻ chia với những người quanh mình với điều kiện và khả năng có thể của mình Đôi khi những điều bạn làm nho nhỏ có thể thay đổi cả cuộc đời của người khác

 Cuộc sống sẽ đẹp vô cùng khi con người biết đồng cảm, sẻ chia Đó cũng là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta

 Sự quan tâm, sể chia càn phải thể hiê ̣n đúng lúc, đúng nơi, đúng nghĩa…

 Cách ứng xử đẹp của ca ̣u bế kia cần được nhân rộng, để xã hội ngày càng trở nên tốt đẹp hơn, nhân văn hơn

Câu 2 (12,0 điểm)

Yêu cầu về kĩ năng

Trang 5

 Biết cách làm bài văn nghị luận văn học có liên quan đến lí luận về thiên chức của nghê ̣ thua ̣t

 Sử dụng kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác lập luận giải quyết một vấn đề văn học thêo định hướng yêu cầu của đề bài: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, so sánh, bác bỏ…

 Bài viết có bố cục chặt chẽ, khoa học, diễn đạt lưu loát; không mắc lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp

Yêu cầu về kiến thức

Thí sinh có thể trình bày bằng nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo rõ các ý sau:

Giới thiệu, dẫn dắt vấn đề cần nghị luận, trích nhận định (1 điểm)

Giải thích (2 điểm)

Ý kiến trên của Nguyễn Đình Thi đã khái quát được thiên chức của nghê ̣ thua ̣t:

Nghệ thuật tức là nói đến sự cao cả:

 Nghệ thua ̣t là cách cảm, cách nghĩ, cách viết có dụng ý của nhà văn; sự sáng tạo ra những giá trị lớn về tư tưởng-thẩm mỹ, làm rung động cảm xúc, tư tưởng tình cảm cho người thưởng thức

 +Nghệ thuật phải nói đến sự cao cả của tâm hồn : Bản chất của con người là yêu cái đẹp, thích mình đẹp và hướng về cái đẹp Văn học cũng như những ngành nghệ thuật khác, là một trong nhiều phương tiện hướng con người tới cái đẹp Cái đẹp làm thỏa mãn nhu cầu trái tim, nhu cầu tâm hồn của con người; đối tượng của văn học là con người, vậy văn học chân chính trước hết hãy hướng tới con người với xúc cảm thả m mĩ của thế giới tâm hòn- Cái đích đi tới của nghê ̣ thua ̣t chân chính, đích thực

Cái cao cả là hiện thân của cái đẹp:

 Đệp tức là mo ̣t cái gì cao cả: Nói đến sự cao cả của tâm hồn là đề cập đến những gì tinh tuý và Người nhất trong mỗi con người Cũng có nghĩa là ta hiểu cái đẹp gán liền một với cái cao

cả Cái đẹp là biểu hiê ̣n của cái cao cả Bởi cái đẹp là cái hoàn thiện, đáng tôn thờ, trân quý… tức là cái đệp gán liền với sự cao cả

 Bản chất của văn học là cái đẹp – cái đẹp của ngôn ngữ, của hình tượng, của hành động – cho nên văn học đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ của con người Tác phẩm văn học chân chính giúp cho

Trang 6

nâng cao thị hiếu và lý tưởng thẩm mỹ, hiệu chỉnh những sai lầm, uốn nắn những sự không lành mạnh hay thấp kém trong quá trình cảm thụ cái đẹp Văn học thực hiện chức năng này một cách vô tư, không áp đặt với người đọc

Cái cao cả trong văn chương phải được cảm nha ̣n đa ̣c biê ̣t:

 Không nên hiểu cái đẹp, cái cao cả một cách thuần tuý, phải biết một cách thâu đáo rằng: “Có khi nhà văn miêu tả một cái nhìn rất xấu , một tội ác, một tên giết người, nhưng cách nhìn, cách miêu tả phải cao cả ” Đó là cách tiếp ca ̣n của người nghê ̣ sĩ trước bức tranh cuo ̣c sóng và đó cũng là sự thể hiê ̣n lương tri của người càm bút Đàng sau sự miêu tả của người nghê ̣ sĩ luôn có nõi niềm trăn trở để hướng tới phạm trù của cái đệp và sự cao cả

 Ý kiến của Nguyễn Đình Thi hướng đến khảng định chức năng thảm mĩ của nghê ̣ thua ̣t đích thực

Chứng minh và bình luận (8 điểm)

Nghệ thuật phải hướng đến cái đẹp, sự cao cả:

 Văn học nghệ thuật luôn luôn có thiên chức cao cả là hướng về con người, phục vụ con người, đề cao con người Vì thế, mỗi nhà văn khi cầm bút đều phải có ý thức hướng con người tới khát vọng nhân văn

 Bản chát của “Cái đẹp là cuộc sống” (Tsécnưsépxki) điều đó có ý nghĩa khảng định cái đẹp với

thuo ̣c tính của cuộc sống luôn được biểu lộ rực rỡ và đầy đủ nhất Cái đẹp không phải đơn thuần là một hiện tượng có tính chất sinh học mà trong cái đẹp có mối quan hệ biện chứng giữa cái có tính sinh vật và cái có tính xã hội, giữa cái khách quan và cái chủ quan, giữa cái thuộc hiện thực và cái thuộc lý tưởng

 Nhà văn là lương tri của thời đại Trước hết, để làm nghệ thuật, để hướng tới sự cao cả của tâm hồn thì nhà văn phải sống cao cá, phải sống đẹp; biết hướng tới sự cao cả của tâm hồn qua phong cách nghệ thuật độc đáo của mình, điều mà Nguyễn Đình Thi đặt ra mãi mãi mới mẻ và thiết thực đối với văn học nói chung và với mỗi nhà văn nói riêng Mỗi nét rung động trong đáy tâm hồn, một ánh nhìn, một nụ cười thánh thiện của con người sẽ được nghệ thuật làm cho bất tử Cái cao cả không phải là cái gì trừu tượng, chung chung, càng không phải chỉ là thàn thánh mà trước hết là ở tâm hồn con người Con người cao cả, tức là con người đẹp

 Nghê ̣ thua ̣t chỉ có ý nghĩa thẩm mĩ, chỉ chinh phục trái tim người đọc khi thể hiện những vấn

đề, những cảm xúc mà con người hằng quan tâm, trăn trở, hướng con người tới giá trị Chân-Thiê ̣n -Mỹ

Trang 7

Nhưng nghệ thuật phải thể hiện cái nhìn đa diện về cái đẹp, cái cao cả:

 Văn học là bức tranh phản ánh cuo ̣c sóng mà cuo ̣c sóng là những mảng màu đa sác, va ̣y nên sự phản ánh của nghê ̣ thua ̣t cũng phải đa dạng trong góc nhìn đa chiều của người nghê ̣ sĩ Đó có thể là cái bi, cái hài, cái xáu, cái ác…Nhưng điểm đến của nghê ̣ thua ̣t sau cùng phải là cái đệp, cái cao cả

 Văn học là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan Người nghệ sĩ nhào nặn chất liệu hiện thực bằng đôi tay và cảm quan thẩm mĩ của riêng mình

 – Vẻ đẹp của tác phảm trước hết thể hiện ở những tư tưởng, tình cảm mà tác phẩm hàm chứa Những ca ̣p phạm trù tòn tại của những ma ̣t đói la ̣p từ bức tranh đời sống mà không âm vang vào tâm hồn, không lay động sâu xa cảm xúc của người nghệ sĩ thì không thể hóa thân thành cái đẹp của nghệ thuật Chính vì vậy, cần thấy rằng văn chương là cuộc đời nhưng đó không phải là sự sao chép máy móc hiện thực mà phải được cảm nhận và thanh lọc qua tâm hồn, trí tuệ, lương tri của người nghê ̣ sĩ để tạo nên tàn suát giao cảm, đạt đến rung cảm thảm mĩ để hướng đến giá trị nhân văn

Dù đứng ở góc nhìn nào nghệ thuật vẫn là tấm gương phản chiếu tâm hồn cao cả của người nghệ sĩ:

 Nhà văn miêu tả cái đệp để hướng đến cái hoàn mĩ, tuyê ̣t mĩ

 Nhà văn tả cái xấu, tàn bạo nhưng không bao giờ nhà văn đồng tình và thỏa hiê ̣p với nó Ngược lại, đi vào thế giới cái xáu, cái ác là người nghê ̣ sĩ thay lời tuyên chiến, khai tử cái tháp hền Có người tả một cách chân thực, có người tả bằng bút pháp trào phúng nhưng dường như toát lên qua mỗi tác phẩm đều là những tâm hồn hết mực có trách nhiệm trước cuộc đời Là nhà văn chân chính, phái có tư tưởng chân chính, phải làm nghệ thuật vì con người

 Đôi mắt nhà văn không nên và không thể nhìn sự vật ở một chiều Khái quát bức tranh đa diê ̣n về đời sóng là thiên chức của người nghê ̣ sĩ để tìm ra bản chất sự vật

 Người nghê ̣ sĩ hướng tới sự cao cả của tâm hồn qua cách thể hiê ̣n, phong cách nghệ thuật độc đáo của mình

Đánh giá, mở rộng nâng cao (2 điểm)

 Ý kiến của Nguyễn Đình Thi đã thể hiện sâu sác thiên chức của văn chương, để đánh giá giá trị của một tác phẩm đích thực và giúp ta hiểu rõ hơn về ý nghĩa to lớn của văn chương đối

Trang 8

 Đây là một quan điểm sáng tác định hướng cho văn nghê ̣ sĩ: nghê ̣ thua ̣t phải hướng đến cái cao cả, khát vọng nhân văn Từ đó giúp nhà văn có ý thức và trách nhiệm hơn trong quá trình sáng tạo nghê ̣ thua ̣t; hướng nghê ̣ thua ̣t chân chính đến giá trị Chân-Thiê ̣n -Mĩ

 Bài học với người sáng tạo và tiếp nha ̣n nghê ̣ thua ̣t

Trang 9

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

I Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II.Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các êm HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành

cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi

HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia

III Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả

các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi

miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	920,58 KB