ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ---NGUYỄN THỊ DUYÊN SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ TỈNH HẢI DƯƠNG Ngà
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
-NGUYỄN THỊ DUYÊN
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ TỈNH HẢI DƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN, NĂM 2020
Trang 2ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
-NGUYỄN THỊ DUYÊN
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ TỈNH HẢI DƯƠNG
Ngành: LL&PPDH Bộ môn Lý luận chính trị
Mã ngành: 8.14.01.11
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS NGÔ THỊ LAN ANH
THÁI NGUYÊN, NĂM 2020
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa họccủa TS Ngô Thị Lan Anh - giảng viên Khoa Giáo dục Chính trị, trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Mọi thông tin trích dẫn trongluận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2020
Tác giả
Nguyễn Thị Duyên
Trang 4Tôi xin trân trọng cảm ơn thầy cô giáo Khoa Giáo dục Chính trị, đặc biệt làcác thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy các chuyên đề của toàn khoá học đã giúp tôi cónền tảng kiến thức để hoàn thành luận văn.
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn tới Khoa Giáo dục Chính trị, phòng Đào tạotrường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên, Trường Cao đẳng Giao thông Vậntải Đường bộ tỉnh Hải Dương đã tạo điều kiện, giúp đỡ, để tôi hoàn thành luận vănnày
Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới anh em, bạn bè, gia đình đã động viên,giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2020
Tác giả
Nguyễn Thị Duyên
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vi
DANH MỤC BẢNG vii
DANH MỤC HÌNH viii
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3
4 Giả thuyết nghiên cứu 3
5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 4
6 Những đóng góp mới của đề tài 4
7 Kết cấu của đề tài 5
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG CỦA VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỂ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ 6
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6
1.1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài về PPDH nêu vấn đề 6
1.1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước về sử dụng PPDH nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị 8
1.2 Cơ sở lí luận của việc sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề 11
1.2.1 Phương pháp dạy học và phương pháp dạy học nêu vấn đề 11
1.2.2 Sự cần thiết của việc sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề 20
Kết luận chương 1 26
Trang 6Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ QUY TRÌNH SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG
GIAO THÔNG VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ, TỈNH HẢI DƯƠNG 28
2.1 Thực trạng việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ tỉnh Hải Dương
28 2.1.1 Khái quát về trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 28
2.1.2 Khảo sát và đánh giá việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 33
2.2 Đề xuất quy trình sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 43
2.2.1 Quy trình thực hiện việc sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ở Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương
43 2.2.2 Nguyên tắc thực hiện quy trình sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ tỉnh Hải Dương
49 2.3 Những điều kiện cần thiết để sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 52
2.3.1 Điều kiện đối với giảng viên và sinh viên 52
2.3.2 Điều kiện về cơ sở vật chất 55
Kết luận chương 2 56
Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ, TỈNH HẢI DƯƠNG 57
3.1 Thực nghiệm sư phạm 57
3.1.1 Kế hoạch thực nghiệm 57
3.1.2 Nội dung thực nghiệm 58
3.1.3 Kết quả thực nghiệm sư phạm 63
3.1.4 Đánh giá chung về kết quả thực nghiệm sư phạm 70
Trang 73.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiện quả sử dụng phương pháp dạy học
nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thôngVận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương
71
Trang 83.2.1 Giải pháp trong thiết kế bài giảng 71
3.2.2 Giải pháp Trong thực hiện bài giảng (Giảng bài mới) 74
3.2.3 Giải pháp trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của SV 76
Kết luận chương 3 78
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 79
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
PHỤ LỤC
Trang 9DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CLĐTN Chất lượng đào tạo nghề
CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
GD và ĐT Giáo dục và đào tạo
vi
Trang 10DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Nhận thức của giáo viên và cán bộ quản lý về sự cần thiết của việc
sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ở Cao đẳng Giao
thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 33Bảng 2.2 Đánh giá của giáo viên về mục đích sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn
Chính trị ở Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 35
Bảng 2.3 Đánh giá của giáo viên về mức độ sử dụng PPNVĐ và các PPDH
khác trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông
Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 36Bảng 2.4 Đánh giá của CBQL về mức độ giáo viên sử dụng PPNVĐ và các
PPDH khác trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao
thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 36Bảng 2.5 Đánh giá của CBQL và GV về những khó khăn khi giáo viên sử
dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị tại nhà trường 38Bảng 2.6 Đánh giá của học sinh về mức độ sử dụng PPNVĐ trong dạy học
môn Chính trị của giáo viên tại trường Cao đẳng Giao thông Vận
tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 40Bảng 2.7 Mức độ hứng thú học tập môn Chính trị của học sinh khi giáo viên
sử dụng PPNVĐ vào dạy học 41Bảng 3.1 Điểm kiểm tra 1 tiết môn Chính trị giữa lớp thực nghiệm và lớp đối
chứng tại trường (trước thực nghiệm) 64Bảng 3.2 Mức độ hứng thú học tập của học sinh đối với môn Chính trị 65Bảng 3.3 Thái độ học tập của học sinh đối với giờ học sử dụng PPNVĐ trong
dạy học môn Chính trị 66Bảng 3.4 Kết quả kiểm tra của nhóm lớp thực nghiệm và đối chứng môn
Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh
Hải Dương 69
Trang 11DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1: Trình độ đầu vào của học sinh hệ Trung cấp Trường Cao đẳng Giao
thông Vận tải Đường bộ giai đoạn 2016 - 2018 32Hình 2.2 Đánh giá của học sinh về mức độ sử dụng PPNVĐ trong dạy học
môn Chính trị của giáo viên tại trường Cao đẳng Giao thông Vậntải Đường bộ, tỉnh Hải Dương 40
Trang 12và phát triển kinh tế - xã hội thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh toàn cầuhóa.
Công cuộc đổi mới đất nước đang đặt ra những yêu cầu rất lớn về nguồn nhânlực, đó là những con người có trình độ cao, giỏi về tri thức khoa học, có năng lực vềchuyên môn, nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức Đây chính là vấn đề đặt ra với côngtác giáo dục đào tạo ở các trường Cao đẳng nói chung và môn Chính trị nói riêng
Bộ môn Chính trị có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện mục tiêugiáo dục nghề nghiệp, giáo dục thế hệ trẻ Chính trị không chỉ khơi dậy cho học sinh,sinh viên lòng tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm đối với đấtnước mà còn góp phần phát triển tư duy, đặc biệt là tư duy biện chứng, giúp các emđộc lập suy nghĩ, sáng tạo, từng bước hình thành nhân cách con người ViệtNam, xứng đáng là chủ nhân tương lai của đất nước Tuy nhiên, thực tiễn những nămqua chất lượng dạy và học Chính trị ở nhiều trường Cao đẳng vẫn chưa đáp ứng đượcyêu cầu đặt ra, chưa phát huy được thế mạnh của môn học trong việc giáo dục toàndiện cho học sinh, sinh viên Phương pháp dạy học chủ yếu vẫn là giáo viên giữ vaitrò chủ đạo, học sinh, sinh viên học tập một cách thụ động Những quan điểm chỉ đạo,
tư tưởng đổi mới chưa tạo ra sự chuyển biến căn bản về chất lượng dạy và học đối vớimôn học này ở các trường Cao đẳng, nhất là Cao đẳng nghề
Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ là cơ sở giáo dục nghề nghiệptrong hệ thống giáo dục quốc dân; chịu sự quản lý trực tiếp của Tổng cục Đường bộViệt Nam, thuộc Bộ Giao thông Vận tải Trường được thành lập theo Quyết định số1233/QĐ-LĐTBXH ngày 03/09/2019 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, cótrụ sở đóng tại địa bàn Phường Cộng Hòa, Thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương.Nhận thức được vai trò quan trọng của đổi mới giáo dục đào tạo trong giai đoạn hiện
Trang 13nay, nhà trường luôn xác định đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại làmột khâu then chốt Trong đó việc nghiên cứu và ứng dụng phương pháp dạy học nêuvấn đề đã được nhà trường áp dụng và bước đầu cho những kết quả tốt ở nhiều mônhọc trong đó có môn Chính trị
Sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề, học sinh được đưa vào vị trí trungtâm trong quá trình lĩnh hội kiến thức, được đặt vào tình huống có vấn đề và qua đóhọc sinh tích cực chủ động, tự giác tham gia hoạt động tự học, tự mình tìm ra tri thức,chứ không chỉ thụ động tiếp thu tri thức; còn giáo viên chính là người định hướng chohọc sinh tiếp nhận tri thức Thông qua đó, chất lượng dạy và học môn Chính trị củanhà trường vì thế cũng được nâng lên
Tuy nhiên trên thực tế, phương pháp dạy học nêu vấn đề chưa được giáo viêndạy Chính trị của nhà trường sử dụng thường xuyên Mặc dù giáo viên đã sử dụngphương pháp dạy này vào trong từng nội dung bài giảng nhưng chưa được khoa học,khiến cho kết quả dạy và học môn học này chưa đạt chất lượng tốt Việc dạy và họcmôn Chính trị vẫn mang tính một chiều, giáo viên là người cung cấp kiến thức cònhọc sinh tiếp cận kiến thức một cách thụ động Chính vì vậy, cần tích cực phát huyviệc sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề để phát huy được tính chủ động, tíchcực của người học đối với môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tảiĐường bộ tỉnh Hải Dương nhằm nâng cao chất lượng học tập đối với môn học này
Từ thực tế công tác giảng dạy của bản thân cùng với việc nhận thức được tầm
quan trọng của vấn đề nêu ra trên đây, tôi đã lựa chọn đề tài: “Sử dụng phương
pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ tỉnh Hải Dương” làm luận văn cao học với mong muốn góp phần
nâng cao chất lượng giảng dạy môn Chính trị, tạo sự hứng thú của học sinh đối vớimôn học này ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
2.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn việc sử dụng phương pháp nêu vấn đềtrong dạy học Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh HảiDương qua đó đề xuất quy trình và giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả phương
Trang 14pháp nêu vấn đề trong dạy học Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tảiĐường bộ, tỉnh Hải Dương
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trongdạy học Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ
- Nghiên cứu thực trạng việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy họcChính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương
- Đề xuất quy trình sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học Chính trị ởtrường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương
- Thực nghiệm sư phạm và đề xuất giải pháp nhằm sử dụng có hiệu quảphương pháp nêu vấn đề trong dạy học Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vậntải Đường bộ, tỉnh Hải Dương
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài
Đề tài nghiên cứu việc thực trạng và đề xuất quy trình sử dụng phương pháp nêuvấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ
3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Đề tài nghiên cứu việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học mônChính trị dành cho hệ Trung cấp tại các lớp K37 Đợt 2 tại trường trường Cao đẳngGiao thông Vận tải đường bộ, tỉnh Hải Dương năm học 2019 - 2020, bao gồm các lớp:+ Lớp K37 Đợt 2 Nghề Công Nghệ Hàn 1
+ Lớp K37 Đợt 2 Công nghệ ô tô
+ Lớp K22 Đợt 2 Vận hành máy thi công nền
+ Lớp K37 Nghề Công Nghệ Hàn 2
4 Giả thuyết nghiên cứu
Nếu quy trình và các giải pháp về nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp nêuvấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ,tỉnh Hải Dương được thực nghiệm thành công sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạyhọc môn Chính trị tại nhà trường, phát huy được tính tích cực của học sinh trong họctập, nghiên cứu môn học này
Trang 155 Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Trên cơ sở xác định mục đích, đối tượng nghiên cứu của đề tài, tác giả đã sửdụng một số nhóm phương pháp nghiên cứu sau:
Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
+ Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu: Trên cơ sở tổng hợp các tài liệukhoa học từ các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, kết hợp với việc phântích kết quả thực nghiệm của việc vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy họcmôn Chính trị
+ Phương pháp logic và lịch sử: Trên cơ sở nghiên cứu các công trình khoa học
về dạy học nói chung và PPNVĐ, tác giả vận dụng để xây dựng hệ thống lý thuyết vềphương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng, Hải Dương
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp điều tra, khảo sát: chúng tôi thực hiện hình thức khảo sát quacác phiếu thăm dò đối với GV và HS ở các lớp: Công nghệ Hàn, Công nghệ ô tô, Tinhọc văn phòng và Điện công nghiệp khóa K37 Đợt 2 tại trường Cao đẳng Giao thôngVận tải Đường bộ
+ Phương pháp quan sát khoa học: Trong các tiết học thực nghiệm, chúng tôicũng tiến hành quan sát thái độ, tinh thần làm việc của HS qua việc ghi nhật kí lớphọc, hoặc ghi âm, chụp ảnh một số tiết dạy Thông tin thu được là cơ sở để đánh giá
về thực tế sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị tại trườngCao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ
+ Phương pháp thực nghiệm khoa học: tiến hành thực nghiệm sư phạm đểkhẳng định được quy trình đưa ra đã phù hợp chưa và đề xuất các giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị tạitrường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ
+ Sử dụng phương pháp thống kê: để xử lý số liệu kết quả nghiên cứu, xây
dựng bảng, biểu rút ra được các kết luận khoa học đáp ứng được mục tiêu và nhiệm
vụ mà đề tài nêu ra
6 Những đóng góp mới của đề tài
- Đề tài góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụngPPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường
bộ, tỉnh Hải Dương
Trang 16- Đề xuất được các giải pháp của luận văn nêu ra sẽ góp phần nâng cao hiệu quảviệc sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thôngVận tải Đường bộ, tỉnh Hải Dương Bên cạnh đó đề tài còn có thể làm tài liệu thamkhảo cho các học viên cao học, giáo viên giảng dạy Chính trị ở trường Cao đẳng Giaothông Vận tải Đường bộ, sinh viên chuyên ngành Chính trị và những người quan tâm
7 Kết cấu của đề tài
Đề tài ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Kiến nghị, Danh mục Tài liệu tham khảo
và Phụ lục, đề tài gồm có ba chương
Trang 17Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG CỦA VIỆC SỬ DỤNG
PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỂ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ
Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài về PPDH nêu vấn đề
Phương pháp dạy học nêu vấn đề là một trong những PPDH nhằm phát huy tínhtích cực của của người học nên được sử dụng nhiều trong hoạt động dạy học của cácnhà trường Nghiên cứu về PPDH này cũng đã có nhiều công trình khoa học trong vàngoài nước đề cập tới Cụ thể:
Thuật ngữ “dạy học nêu vấn đề” xuất phát từ thuật ngữ “Orixtic” hay còn gọi làphương pháp phát kiến, tìm tòi Phương pháp này còn có tên gọi là “Dạy học pháthiện và giải quyết vấn đề” Phương pháp DHNVĐ đã được nhiều nhà khoa họcnghiên cứu như A Ja Ghecđơ, B E Raicôp,…vào những năm 70 của thế kỉ XIX Cácnhà khoa học này đã nêu lên phương án tìm tòi, phát kiến trong dạy học nhằm hìnhthành năng lực nhận thức của HS bằng cách đưa HS vào hoạt động tìm kiếm ra trithức, HS là chủ thể của hoạt động học, là người sáng tạo ra hoạt động học Đây có thểcoi là một trong những cơ sở lý luận của PPDH phát hiện và giải quyết vấn đề
Vào những năm 50 của thế kỉ XX, xã hội bắt đầu phát triển mạnh, đôi lúc xuấthiện mâu thuẫn trong giáo dục đó là mâu thuẫn giữa yêu cầu giáo dục ngày càng cao,khả năng sáng tạo của HS ngày càng tăng với tổ chức dạy học còn lạc hậu Chính vìvậy, phương pháp “dạy học nêu vấn đề” hay còn gọi là “Dạy học phát hiện và giảiquyết vấn đề” chính thức ra đời PPDH này đặc biệt được chú trọng ở Ba Lan
V.Ô.Kôn (1998), Những cơ sở của dạy học nêu vấn đề, Nxb Sự thật Quốc gia,
Hà Nội V Ôkon - nhà giáo dục học Ba Lan đã vận dụng thực nghiệm PPDH này đểchứng minh đây là một phương pháp dạy học tích cực Tuy nhiên, những nghiên cứunày của tác giả mới chỉ dừng ở việc ghi lại các kết quả thực nghiệm thu được từ việc
sử dụng PP này, chưa đưa ra đầy đủ cơ sở lý luận cho PPDH này
Trang 18Những năm 70 của thế kỉ XX, M I Mackmutov đã đưa ra đầy đủ cơ sở lí luận
của PPDH giải quyết vấn đề M.I Trong cuốn Lý luận và thực hành dạy học nêu vấn
đề, Cadan, 1972, ông tiếp cận vấn đề và cách giải quyết vấn đề từ góc độ nêu và giải
quyết các tình huống có vấn đề Theo ông: “Tình huống có vấn đề là trạng thái tâm lýcủa sự khó khăn về mặt trí tuệ nảy sinh ở con người trong những tình huống kháchquan khi cần giải thích một sự kiện mới bằng tri thức đã có hoặc bằng cách thức hoạtđộng đã biết trước đây mà phải tìm tri thức hoặc tìm cách thức hoạt động mới” [21;tr.280] Như vậy, vấn đề là một câu hỏi của chủ thể nhận thức nảy sinh trong tìnhhuống vốn hiểu biết của bản thân chưa đủ để giải thích, nhận thức các hiện tượng, sựvật khách quan
Nhà giáo dục Liên Xô A.M.Machiuskin cũng tiếp cận phương pháp nêu vấn đề
từ quan niệm về cách giải quyết tình huống Trong cuốn Tình huống có vấn đề trong
tư duy và trong dạy học, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1990, ông đã nêu ra quan niệm: “Một
tình huống gọi là tình huống có vấn đề khi xuất hiện sự không tương xứng, sự xungkhắc giữa cái đã biết và cái đòi hỏi, cách thức và những yếu tố thực hiện hành độngđang đòi hỏi, hoặc khi con người gặp phải một vài điều kiện mới mà không thể thựchiện hành động đã biết” [20; tr.25] Với quan niệm này, nêu vấn đề chính là việcngười dạy phải đặt ra được tình huống chứa đựng những vấn đề mới này sinh màbằng tri thức đã có chưa giải quyết được phải tìm cách thức, phương pháp mới để giảiquyết nó
Nhà giáo dục I.Ia Lecne (1997), Dạy học nêu vấn đề, Nxb Giáo dục, Hà Nội,
cho rằng: “Dạy học nêu vấn đề là phương pháp dạy học trong đó sinh viên tham giamột cách có hệ thống vào quá trình giải quyết các vấn đề và các bài toán có vấn đềđược xây dựng theo nội dung tài liệu trong chương trình” [18; tr.6] Ở định nghĩanày, PPNVĐ nhấn mạnh đến vai trò tích cực của người học trong việc tham gia mộtcách có hệ thống vào giải quyết các vấn đề thuộc nội dung học tập có trong chươngtrình Tuy nhiên, trong thực tế, việc giải quyết vấn đề gì cũng không thể thực hiệnmột cách tùy tiện mà phải tuân theo một quy trình nhất định và phải có sự định hướngcủa giáo viên Đây là điều mà định nghĩa trên chưa khái quát được
Trang 19Tác giả I.F Khalamôp (1979), Phát huy tính tích cực học tập của học sinh như
thế nào, Nxb Giáo dục, ông cũng nêu ra một trong những biện pháp để phát huy tính
tích cực cho người học đó là đổi mới PPDH, sử dụng nhiều PPDH hiện đại trong đó
có PPNVĐ Tuy nhiên, ở công trình này ông cũng chỉ mới đề cập tới quan niệm vềdạy học NVĐ chưa bàn nhiều đến các trình tự các bước trong dạy học NVĐ
Các công trình khoa học trên đây của các tác giả nước ngoài cho thấy NVĐ làmột trong những PPDH hiện đại, phương pháp không chỉ quan tâm đến việc học cái
gì mà vấn đề quan tâm đặc biệt ở đây là học như thế nào, học bằng cách nào cho hiệuquả Một trong những xu hướng đổi mới PPDH theo hướng hiện đại mà thế giới đã vàđang áp dụng: Tăng cường hình thành các kĩ năng, kĩ xảo sử dụng PPDH, đặc biệt làlựa chọn và kết hợp các phương pháp khi dạy học; cải tạo các PPDH truyền thốngphù hợp với nội dung hiện đại, tìm kiếm những PPDH mới nhằm phát huy tính tíchcực, chủ động, sáng tạo cho người học
1.1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước về sử dụng PPDH nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị
Ở Việt Nam, trong những năm gần đây đổi mới PPDH đang được đặt ra đối vớicác nhà trường và với bản thân người giáo viên đứng lớp Nhiều PPDH hiện đại đượcgiáo viên sử dụng để khắc phục tính thụ động, một chiều của các PPDH truyền thống.một trong số các PPDH hiện đại được giáo viên sử dụng nhiều đặc biệt là đối với cácmôn học Chính trị đó là PPNVĐ
Nghiên cứu về dạy học NVĐ cũng đã được nhiều nhà khoa học giáo dục trongnước quan tâm, bàn đến với nhiều khía cạnh khác nhau
Tác giả Phùng Văn Bộ (1999), Lý luận dạy học GDCD ở trường phổ thông
trung học, Nxb Đại học Quốc gia Trong cuốn sách này, tác giả đã nêu ra khái niệm
về DHNVĐ và chỉ ra cơ sở lý luận của việc sử dụng PPDH nêu vấn đề là: dựa vàotâm lý học, sinh lý thần kinh cao cấp; dựa vào logic; dựa vào triết học; dựa vào giáodục học Theo ông: “Việc NVĐ cho HS giải quyết là một tác động của chủ thể vào
Trang 20khách thể, tạo ra những kích thích, xung lực, nhu cầu cho hoạt động tư duy Buộc HSphải tư duy để phát hiện, khám phá sự vật” [5; tr.105]
Tác giả Nguyễn Ngọc Bảo (1995) trong cuốn “Phát huy tính tích cực, tính tự
lực của sinh viên trong quá trình dạy học”, Nxb Giáo dục, cũng đã nêu ra quan niệm
về DHNVĐ và xem đó là một trong những PPDH tích cực người giảng viên nên sửdụng trong dạy học để đem lại tính hiệu quả Theo ông: “Dạy học nêu vấn đề là hìnhthức dạy học dựa trên những quy luật của sự lĩnh hội tri thức và cách thức hoạt độngmột cách sáng tạo bao gồm sự kết hợp các phương pháp dạy và học có những nét cơbản của sự tìm tòi khoa học phát triển tính tích cực, tính tự lực và năng lực sáng tạo
và hình thành cơ sở thế giới quan của họ” [2; tr.41] Với quan niệm này tác giả coiPPNVĐ như là sự kết hợp các phương pháp dạy và phương pháp học có tính chấtnghiên cứu khoa học, do đó mà phát huy được tính tích cực, tự lực và năng lực sángtạo của người học Tuy nhiên, tác giả chưa nêu ra được quy trình để vận dụng PPDHnêu vấn đề trong dạy học một cách cụ thể
Nhóm tác giả Vũ Đình Bảy (Chủ biên), Đặng Xuân Điều, Nguyễn Thành Minh,
Vũ Văn Thục (2015), Lý luận dạy học môn Giáo dục công dân ở trường phổ thông,
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội Trong cuốn sách này, nhóm tác giả cũng đã nêu kháiquát về PPNVĐ trong dạy học, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của PPDH này Theonhóm tác giả: sử dụng PPNVĐ giáo viên kiểm tra, đánh giá năng lực của HS thôngqua các hoạt động học tập như tiếp cận và xử lý tình huống, xây dựng kế hoạch giảiquyết vấn đề, trình bày và lí giải các bài toán nhận thức [3; tr.96]
Ngoài ra, các công trình luận văn, luận án cũng đã nêu ra thực trạng và quy trình
sử dụng PPNVĐ trong dạy học các môn cụ thể, trong từng bài cụ thể như: Tác giả
Đinh Thị Thu Huyền (2016), Sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn
Giáo dục Công dân lớp 11 trường THPT tỉnh Thái Nguyên, Luận văn thạc sĩ KHGD,
Thái Nguyên; Tác giả Nguyễn Thị Sự (2019), Sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong
dạy học môn Giáo dục công dân phần "Công dân với vấn đề chính trị - xã hội" ở một
số trường Trung học phổ thông huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn thạc sĩ
Trang 21KHGD, Thái Nguyên; Phùng Thị Kim Xuyên (2008), Vận dụng phương pháp nêu
vấn đề để dạy phần Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội môn GDCD lớp
11 ở trường THPT Yên Lạc - Vĩnh Phúc”, Luận văn thạc sĩ KHGD, Hà Nội Ở các
công trình nghiên cứu này đều cho thấy tính ưu việt của PPDH nêu vấn đề khi giáoviên sử dụng đúng quy trình và vận dụng phù hợp vào từng nội dung dạy học nó sẽkích thích được tư duy sáng tạo ở người học
Kết hợp phương pháp thuyết trình và nêu vấn đề vào dạy học phần “Công dân với đạo đức” môn GDCD lớp 10 ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh của Tác giả Phạm Lệ Quyên (2018), Luận văn thạc sĩ KHGD,
Thái Nguyên; Kết hợp PPTT với PPNVĐ trong dạy học môn GDCD lớp 12 (qua
khảo sát trường THPT Nguyễn Trãi, Thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa), Lê Thị
Vân Anh (2013), Luận văn thạc sĩ Giáo dục học, Đại học Vinh… Các tác giả cũng đã
đi sâu phân tích chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của phương pháp thuyết trình vàPPNVĐ trong dạy học môn Giáo dục công dân ở trường phông Theo các tác giả,muốn dạy tốt các nội dung môn Giáo dục công dân cần phải chú trọng đến việc đổimới phương pháp dạy học; việc kết hợp các PPDH trong quá trình tổ chức dạy học làviệc cần làm của người giáo viên Điều này cho thấy khi sử dụng PPDH nêu vấn đề
sẽ giúp giáo viên khắc phục được những điểm hạn chế của PPDH truyền thống như
PP thuyết trình
Trong dạy học Chính trị, với đặc thù của môn lý luận, nhiều kiến thức khó, trừutượng nên giảng viên khi sử dụng các PPDH truyền thống thường kết hợp sử dụngcác PPDH tích cực như PPNVĐ Đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc sử dụngPPNVĐ trong dạy các môn lý luận chính như: Tác giả Nguyễn Thị Khuyên (2010),
Vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Lịch sử triết học ở khoa Lí luận chính trị trường Đại học Tây Nguyên, Luận văn thạc sĩ KHGD, Hà Nội; tác giả
Đỗ Thị Nguyệt (2007), Đổi mới phương pháp nêu vấn đề trong dạy học phần Chủ
nghĩa duy vật lịch sử ở trường Cao đẳng sư phạm Bắc Ninh, Luận văn thạc sĩ KHGD,
Hà Nội; Phạm Thị Thành (2009), Vận dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học
môn Những
Trang 22Tuy nhiên, chưa có một công trình nghiên cứu khoa học nào cụ thể về việc sửdụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tảiĐường bộ tỉnh Hải Dương Vì thế, tác giả có nhiệm vụ kế thừa có chọn lọc những kếtquả khoa học của các công trình đi trước để hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ mà đề tàiluận văn đã nêu ra.
1.2 Cơ sở lí luận của việc sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề
1.2.1 Phương pháp dạy học và phương pháp dạy học nêu vấn đề
1.2.1.1 Phương pháp dạy học
* Khái niệm về phương pháp
Về mặt thuật ngữ, từ “phương pháp” bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp là “methodos”nghĩa là của nó là con đường, công cụ để nhận thức thế giới Phương pháp được hiểulà: hệ thống những nguyên tắc được rút ra từ tri thức về các quy luật khách quan để
điều chỉnh hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người.
Trong hoạt động dạy học, phương pháp là con đường, cách thức mà người thầy
sử dụng để hướng dẫn người học tiếp nhận tri thức khoa học nào đó
* Khái niệm về phương pháp dạy học
PPDH là một trong những yếu tố quan trọng của quá trình dạy học Có nhiềuquan niệm, quan điểm khác nhau về PPDH
Theo tác giả Kazansky: “PPDH là cách thức làm việc của GV và HS để HS lĩnhhội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo” [14; tr.23] PPDH được hiểu với nghĩa là cách thức làmviệc giữa người GV với HS trong quá trình truyền thụ và lĩnh hội tri thức
Trang 23Tác giả Dương Minh Đức hiểu: “PPDH là cách thức làm việc của thầy và tròtrong sự phối hợp thống nhất dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm làm cho trò tự giác, tíchcực tự lực đạt tới mục đích dạy học” [11; tr.45] Quan niệm này của tác giả DươngMinh Đức cũng có sự tương đồng với cách hiểu của tác giả Kazansky về PPDH, đều
là cách thức giao tiếp giữa hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò để đạt tớimục đích của dạy học
Các nhà giáo dục học đưa ra định nghĩa về PPDH: là tổ hợp những thao tác tựgiác liên tiếp được sắp xếp theo một trình tự hợp lý, hợp quy luật khách quan mà chủthể tác động lên đối tượng, nhằm tìm hiểu và cải biến nó
Các nhà nghiên cứu đã xem xét PPDH trên nhiều mặt khác nhau của quá trìnhdạy học, có tác giả chú trọng đến cách thức tương tác giữa giáo viên và học sinh, cótác giả lại xét về mặt điều khiển học… Tuy nhiên, các tác giả đều chỉ ra những dấuhiệu đặc trưng của PPDH đó là:
+ PPDH phản ánh sự vận động của nội dung học vấn đã được nhà trường quy định
+ PPDH phản ánh sự vận động của quá trình nhận thức của học sinh nhằm đạtđược mục đích đề ra
+ PPDH phản ánh cách thức điều khiển nhận thức, kích thích và xây dựng động
cơ, tổ chức hoạt động nhận thức, kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động.
+ PPDH phản ánh cách thức trao đổi thông tin giữa thầy và trò
Từ các cách tiếp cận trên, theo chúng tôi có thể hiểu: PPDH là tổ hợp cách thức
tiến hành các hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS nhằm thực hiện nội dung dạy học đã được xác định.
1.2.1.2 Phương pháp dạy học nêu vấn đề
* Khái niệm PPDH nêu vấn đề
Khi bàn về PPDH nêu vấn đề, trước hết cần khẳng định việc vận dụng phươngpháp này trong dạy học không phải là hiện tượng mới mẻ trên thế giới Trước đây, từnhững năm 70 của thế kỷ XIX, các nhà sử học N.M.Xtaxiulêvit, N.A.Rôgiơcôp; cácnhà ngôn ngữ học X.P.Banlaton, M.A.Rưpnicôva, đã nghiên cứu về việc nêu vấn đề
Trang 24Có nhiều cách hiểu khác nhau về PPDH nêu vấn đề Nhà nghiên cứu giáo dụcngười Ba Lan V.O.Kôn cho rằng: “Dạy học nêu vấn đề là toàn bộ các hoạt động nhưtính chất, tình huống có vấn đề, biểu đạt các vấn đề, chú ý giúp đỡ sinh viên nhữngđiều cần thiết để giải quyết vấn đề, kiểm tra cách giải quyết đó và cuối cùng là quátrình hệ thống hóa, củng cố các kiến thức tiếp thu được” [16; tr.103] Trong kháiniệm này, tác giả đã khái quát ngắn gọn toàn bộ các bước thực hiện PPNVĐ trongdạy học.
Nhà giáo dục I.Ia.Lecne quan niệm: “Dạy học nêu vấn đề là PPDH trong đósinh viên tham gia một cách có hệ thống vào quá trình giải quyết các vấn đề và cácbài toán có vấn đề được xây dựng theo nội dung tài liệu trong chương trình” [18;tr.6] Với cách hiểu này của tác giả, việc GV sử dụng PPNVĐ trong dạy học chính làviệc tạo ra sự kích thích cho SV bằng các vấn đề đặt ra gắn với nội dung bài học đểbuộc SV phải tham gia vào giải quyết các vấn đề đó Tuy nhiên, trong thực tế, việcgiải quyết vấn đề gì cũng không thể thực hiện một cách tùy tiện mà phải tuân theomột quy trình nhất định và phải có sự định hướng của giáo viên Đây là điều mà địnhnghĩa trên chưa khái quát được
Tác giả Phùng Văn Bộ cho rằng: “PPNVĐ là phương pháp giảng dạy dùng lờinói hướng SV vào tình huống có vấn đề, nêu vấn đề và tạo những điều kiện cần thiết
để giải quyết vấn đề, cuối cùng kiểm tra lại vấn đề đã giải quyết để đi tới kết luận” [6;tr.91] Ở khái niệm này, PPNVĐ đã khái quát được bản chất và các thao tác của dạy
Trang 25tư tưởng, thái độ Với quan niệm này, PPDH nêu vấn đề được hiểu là PPDH có một
số đặc trưng cơ bản sau:
- Phải tạo ra được tình huống có vấn đề đối với các đơn vị kiến thức cần phảitiếp thu theo mục tiêu dạy và học
- Phải có quy trình giải quyết các tình huống có vấn đề đó
- Người học phải tự lực, sáng tạo, tích cực giải quyết tình huống có vấn đề đódưới sự tổ chức, điều khiển, chỉ đạo của giáo viên
* Tình huống có vấn đề (cô hường: còn thiếu và giản lược)
Tình huống có vấn đề là tình huống mà ở đó gợi cho HS những khó khăn về líluận hay thực tiễn mà họ thấy cần thiết phải vượt qua và có khả năng vượt qua nhưngbằng quá trình tư duy tích cực, vận dụng, liên hệ những tri thức cũ liên quan
Với đặc thù của môn học Chính trị, mỗi tình huống có vấn đề cần được lựachọn, thiết kế với bốn dạng cơ bản dưới đây:
Một là, tình huống lựa chọn
Tình huống lựa chọn trong dạy học môn Chính trị là tình huống có vấn đề xuấthiện khi đứng trước một sự lựa chọn rất khó khăn giữa hai hay nhiều phương án giảiquyết Phương án nào cũng có lý lẽ của nó, nhưng đồng thời cũng chứa đựng nhữngnhược điểm cơ bản Với kiểu tình huống này, giáo viên cần định hướng để học sinhlựa chọn một phương án duy nhất mà bản thân cho là hợp lý trên cơ sở phân tích cácphương án đã cho
Trang 26Hai là, tình huống bác bỏ
Tình huống bác bỏ trong dạy học môn Chính trị là tình huống có vấn đề khi phảibác bỏ một kết luận, một luận đề sai lầm, phản khoa học Để làm được điều đó ngườihọc phải tìm ra những điểm yếu của luận đề, chứng minh tính chất sai lầm của nó.giáo viên cần định hướng cho sinh viên tìm kiếm và phân tích chỗ sai, chỗ chưa chínhxác trong cách hiểu vấn đề, từ đó mà tìm ra cách hiểu đúng đắn và khoa học Tìnhhuống này thường được vận dụng để rèn luyện và phát triển kỹ năng nhận diện quanđiểm, hành vi sai trái, thù địch với quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách củaĐảng và pháp luật của Nhà nước trên lĩnh vực Chính trị
Ba la, tình huống nghịch lý
Tình huống nghịch lý trong dạy học môn Chính trị là tình huống chứa đựngnhững mâu thuẫn về logic, mâu thuẫn giữa các hiện tượng, các xu hướng, thậm chí làmâu thuẫn giữa lý luận và thực tiễn Tình huống này được tạo ra bằng cách giới thiệunhững sự kiện, hiện tượng, hành vi đang diễn ra trong thực tiễn nhưng thoạt nhìndường như là vô lý, là mâu thuẫn Nhiệm vụ của giáo viên là định hướng để học sinhtìm kiếm cơ sở để giải quyết cho những vấn đề mang tính nghịch lý đó
Bốn là, tình huống “Tại sao”
Đây là tình huống phổ biến đồng thời xuất hiện nhiều trong khi nghiên cứu cácvấn đề chính trị - xã hội Đối với tình huống này, giáo viên cần định hướng cách sửdụng kết hợp thực tiễn với quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước về các vấn
đề chính trị - xã hội để lý giải, lập luận, chứng minh vấn đề đặt ra Qua đó, hình thành
ở học sinh niềm tin vào chân lý
Hiệu quả, ưu thế của phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị vớibốn dạng tình huống nêu trên chỉ được được đảm bảo khi gắn với năng lực địnhhướng, giải quyết vấn đề của giảng viên và tính tích cực, chủ động của học sinh
* Bản chất của PPDH nêu vấn đề
Bản chất của PPDH nêu vấn đề là PPDH dựa trên sự điều khiển quá trình học
tập của GV để phát huy tính độc lập, tư duy nhận thức của người học HS được đặt
vào tình huống có vấn đề chứ không phải được thông báo dưới dạng tri thức có sẵn
Trang 27PPDH nêu vấn đề là một trong những PPDH hiện đại Nếu như PPDH cổ truyềnchủ yếu là hướng mọi cố gắng làm cho HS có nhiều tri thức, tìm mọi cách tác động từbên ngoài vào đối tượng học tập thì PPDH nêu vấn đề là phương pháp tìm tòi mọicách để kích thích nhu cầu nhận thức từ bên trong, tạo ra khả năng tư duy độc lập vàsáng tạo cho người học, nhằm biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo
Học sinh tích cực, chủ động, tự giác tham gia hoạt động học, tự mình tìm ra trithức cần học chứ không phải được thầy giảng một cách thụ động, học sinh là chủ thểsáng tạo ra hoạt động học
Học sinh không những được học nội dung học tập mà còn được học con đường
và cách thức tiến hành dẫn đến kết quả đó Học sinh được học cách phát hiện và giảiquyết vấn đề
Khái quát lại, theo chúng tôi PPNVĐ trong dạy học: là cách thức người GV xây
dựng và đưa ra những tình huống có vấn đề dưới dạng câu hỏi, tình huống, bài tập
có tính chất nghiên cứu trong một hệ thống nhất định, để HS tự lực làm bài và dần dần tiếp thu được những kinh nghiệm hoạt động, nghiên cứu, học tập sáng tạo.
* Các hình thức của phương pháp nêu vấn đề
- Diễn giảng nêu vấn đề
Phương pháp diễn giảng nêu vấn đề cũng giống như phương pháp diễn giảng:
GV giữ vai trò chủ đạo, HS lĩnh hội thụ động các tri thức Trong phương pháp này,
GV trình bày các tri thức theo con đường suy nghĩ, tìm tòi ở các nhà khoa học trongquá trình khám phá, tìm tòi ra chân lí khách quan HS được làm quen với phươngpháp tư duy khoa học, khả năng phát hiện mâu thuẫn nhận thức, hình thành vấn đề và
đề xuất giả thuyết giải quyết vấn đề
Tuy nhiên, khi giáo viên diễn giải về một vấn đề sâu rộng trong một thời giandài sẽ dẫn đến sự đơn điệu, học sinh thụ động nghe giảng, dễ gây tâm lý mệt mỏi vàchán nản Vì vậy, phương pháp diễn giải nêu vấn đề có thể kết hợp với phương phápđàm thoại, trực quan sẽ có tác dụng định hướng sự chú ý của học sinh vào nội dungvấn đề và tạo ra bầu không khí thân thiện, thoải mái trong lớp học
Trang 28- Đàm thoại nêu vấn đề
Phương pháp đàm thoại nêu vấn đề là phương pháp bao gồm một hệ thống cáccâu hỏi mà GV tổ chức cho HS phát hiện và giải quyết vấn đề mới trong nhận thức
Hệ thống câu hỏi GV sử dụng bao gồm câu hỏi tái hiện và câu hỏi có vấn đề Trong
đó, câu hỏi có vấn đề là thành tố chính Các câu hỏi tái hiện giúp cho HS tìm ra cáctri thức là cơ sở khoa học của tri thức mới, là điểm tựa cho hoạt động giải quyết vấn
đề Giáo viên đưa ra câu hỏi có vấn đề nhằm định hướng cho học sinh phát hiện mâuthuẫn và đề xuất phương án giải quyết vấn đề đó
Trong phương pháp đàm thoại nêu vấn đề, giáo viên phải kết hợp giữa hai loạicâu hỏi tái hiện và câu hỏi có vấn đề một cách hợp lí, hài hòa, sao cho câu hỏi tái hiện
có tác dụng hỗ trợ tích cực giúp học sinh độc lập giải quyết các câu hỏi có vấn đề.Thông qua giải quyết trình tự các câu hỏi đã hình thành các thao tác tư duy ở học sinhđồng thời giáo viên thu nhận được thông tin ngược về mức độ hiểu vấn đề của chủthể học sinh
* Các bước tiến hành dạy học nêu vấn đề
Bước 1: Đặt vấn đề, bao gồm:
+ Xác định hay phát hiện vấn đề
+ Nêu lên những chi tiết có liên quan đến vấn đề
+ Nêu những câu hỏi định hướng, gợi ý làm cơ sở cho việc giải quyết vấn đề
Bước 2: Giải quyết vấn đề, bao gồm:
+ Đề xuất cách giải quyết
Trang 29+ Lập kế hoạch giải quyết
+ Thực hiện kế hoạch
Bước 3: Kết luận
+ Liệt kê tất cả các giải pháp
+ Thảo luận kết quả và đánh giá kết quả các giải pháp
+ So sánh kết quả với giải pháp
+ Quyết định giải pháp tốt nhất
+ Khơi gợi, đề xuất vấn đề mới
* Ưu và nhược điểm của phương pháp nêu vấn đề
Ưu điểm:
- Học sinh tiếp cận tri thức mới một cách nhanh chóng và nắm chắc tri thức đó
Vì khi học với PPDH này, HS sẽ được tiếp cận bài học gắn với tình huống cụ thể nên
dễ ghi nhớ vấn đề, khắc sâu vấn đề
- Phát triển tư duy sáng tạo, bồi dưỡng lòng ham học hỏi, tăng cường khả năng
tự học của HS Rèn luyện và phát triển cho HS kỹ năng vận dụng kinh nghiệm củabản thân và của người khác vào giải quyết những vấn đề trong học tập và trong nhữnglĩnh vực khác
- HS biết cách giải quyết với các vấn đề đặt ra trong cuộc sống Làm cho nộidung bài học đến gần với thực tiễn hơn Qua đó củng cố niềm tin của người học vàokhả năng của bản thân trong giải quyết các vấn đề trong học tập và trong thực tiễn
- Giáo viên đánh giá học sinh qua các hoạt động học tập như: giải quyết tìnhhuống, xây dựng kế hoạch giải quyết vấn đề…
- Tăng cường sự hiểu biết, hợp tác giữa các thành viên trong nhóm, lớp nhằmgiải quyết tình huống
Nhược điểm:
- Phụ thuộc nhiều vào trình độ, năng lực vận dụng phương pháp của GV và khảnăng nhận thức của HS Đòi hỏi GV phải là người có kinh nghiệm, am hiểu những vấn
Trang 30- Mất nhiều thời gian cho GV khi chuẩn bị giáo án.
* Yêu cầu sư phạm đối với việc sử dụng PPNVĐ trong dạy học
- Căn cứ vào đặc thù của môn học, kiến thức của từng phần học để GV lựa chọncác kiểu dạy học nêu vấn đề ở mức độ khó dễ sao cho phù hợp với trình độ nhận thức
và khả năng giải quyết của HS
- Vấn đề mà GV lựa chọn phải phù hợp với nội dung của bài học, có tính thời
sự, tiêu biểu, gắn với thực tiễn cuộc sống của HS, gắn với nghề nghiệp mà HS đangtheo học để kích thích được trí tò mò, ham hiểu biết và sự sáng tạo của HS
- Vấn đề tạo ra phải chứa đựng mâu thuẫn, phù hợp với nội dung bài học và tạođược sự hứng khởi trong tiếp nhận và giải quyết từ phía HS
- Vấn đề mà GV lựa chọn có thể được cả lớp giải quyết hoặc thông qua cácnhóm học tập
- GV cũng cần biết khai thác sự hỗ trợ của thiết bị dạy học nhằm tạo ra tínhphong phú đa dạng của tình huống
- Khi sử dụng PPDH này, GV cần chú trọng đến tính độc lập, tự lực của HStrong quá trình tiếp nhận và giải quyết tình huống dưới sự hướng dẫn của GV.Khuyến khích HS trên cơ sở nội dung bài học để liên hệ và tham gia giải quyết nhữngvấn đề này sinh trong thực tiễn đời sống và trong hoạt động nghề nghiệp của bản thânsau này
Thực tế cho thấy, ở tất cả các cơ sở đào tạo thì tùy theo từng học phần và nănglực GV mà sử dụng các PPDH khác nhau Tuy nhiên, nếu kết hợp hài hòa được cácPPDH cho từng học phần, lựa chọn được đâu là PPDH chính trong mỗi tiết giảng nó
sẽ đem lại hiệu quả cho quá trình dạy học, tạo cho người học tâm thế thoải mái khitham gia học tập
Trang 311.2.2 Sự cần thiết của việc sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề
1.2.2.1 Đặc điểm, vai trò, cấu trúc của môn Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề
* Đặc điểm, vai trò của môn Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề
Môn Chính trị là một trong những môn học có nội dung quan trọng gắn trực tiếpvới chương trình đào tạo nghề ở các trường Cao đẳng nghề của nước ta Môn họcnhằm thực hiện mục tiêu nâng cao trình độ giác ngộ và giáo dục toàn diện, góp phầnkhắc phục những sai lầm, khuyết điểm cho người lao động Vì vậy, nó là môn học bắt
buộc trong chương trình đào tạo trình độ Trung cấp và trình độ Cao đẳng ở các
trường dạy nghề nước ta hiện nay.
Môn học góp phần đào tạo người lao động kỹ thuật bổ sung vào đội ngũ giai cấpcông nhân, tham gia Công đoàn Việt Nam; giúp người học nghề tự ý thức rèn luyệnmình, tích cực học tập đáp ứng yêu cầu về tri thức và phẩm chất chính trị phù hợp vớiyêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước
Môn học Chính trị có hai chức năng cơ bản là chức năng nhận thức khoa học vàchức năng giáo dục tư tưởng, tình cảm cách mạng cho người lao động Đối với cáctrường Cao đẳng nghề, môn Chính trị có vai trò to lớn Môn học không chỉ trang bịcho HS những tri thức chính trị mà còn củng cố, bồi dưỡng cho họ lập trường tưtưởng vững vàng, luôn tin tưởng và kiên định vào đường lối chủ trương, chính sáchcủa Đảng và Nhà nước ta Vì nếu không có lập trường chính trị đúng thì một giai cấpnhất định nào đó không thể giữ được sự thống trị, không thể thực hiện được mục tiêucủa mình
* Cấu trúc của môn Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề
Chương trình Chính trị được xây dựng bao gồm các nội dung khái quát về chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của Đảng Cộng sảnViệt Nam; chú trọng về đạo đức công dân, đạo đức nghề nghiệp; góp phần giáo dụcngười lao động phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ
Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Theo thông tư số 24/2018/TT BLĐTBXH của Bộ trưởng Bộ Lao động
-Thương binh và Xã hội, ngày 06 tháng 12 năm 2018 về Ban hành chương trình mônGiáo dục Chính trị thuộc khối các môn chung trong chương trình đào tạo trình độ
Trung Cấp, trình độ Cao đẳng, đây là môn học bắt buộc trong chương trình Mục tiêu
Trang 32+ Về kỹ năng:
Vận dụng được các kiến thức chung được học về quan điểm, đường lối củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào việc học tập, rèn luyện, xây dựng đạođức, lối sống để trở thành người công dân tốt, người lao động tốt và tham gia xâydựng, bảo vệ Tổ quốc
+ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm
Có năng lực vận dụng các nội dung đã học để rèn luyện phẩm chất chính trị, đạođức, lối sống; thực hiện tốt quan điểm, đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật củaNhà nước
Đối với hệ Trung cấp: cấu trúc chương trình của môn học gồm 5 bài được
phân bố cụ thể như sau:
Thời gian (giờ)
Trang 33STT Tên bài Tổng
số
Lý thuyết
Thảo luận
Kiểm tra
1 Bài mở đầu 1 1
2 Bài 1: Khái quát về chủ nghĩa Mác - Lê nin 4 2 2
3 Bài 2: Khái quát về tư tưởng Hồ Chí Minh 5 3 2
Bài 3: Những thành tựu của cách mạng
4 5 3 2
Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng
Bài 4: Phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa,
5 10 5 5
con người ở Việt Nam
Bài 5: Tu dưỡng, rèn luyện để trở thành
6 3 1 2
người công dân tốt, người lao động tốt
7 Kiểm tra 2 2
Tổng cộng 30 15 13 02
Trang 34Đối với hệ Cao đẳng: cấu trúc chương trình của môn học gồm 9 bài được phân
2 Bài 1: Khái quát về chủ nghĩa Mác - Lênin 13 9 4
3 Bài 2: Khái quát về tư tưởng Hồ Chí Minh 13 9 4
5 Bài 3: Những thành tựu của cách mạng
Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng 5 3 2
6 Bài 4: Đặc trưng và phương hướng xây
dựng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 5 3 2
7 Bài 5: Phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa,
8
Bài 6: Tăng cường quốc phòng an ninh, mở
rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế
ở nước ta hiện nay
10 Bài 7: Xây dựng và hoàn thiện nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam 7 3 4
11 Bài 8: Phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết
toàn dân tộc trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc
12 Bài 9: Tu dưỡng, rèn luyện để trở thành
người công dân tốt, người lao động tốt 3 1 2
Trang 351.2.2.2 Tầm quan trọng của việc sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở các trường Cao đẳng nghề (cô hường: cần khu biệt rõ theo các hướng: xuất phát đặc thù môn học; góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học; góp phần nâng cao năng lực của giảng viên trong xu hướng hội nhập và phát triển…)
Một trong các mục tiêu quan trọng của giáo dục đào tạo là nhằm phát triềnnguồn nhân lực cho sự nghiệp CNH, HĐH Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X củaĐảng đã khẳng định: “Coi trọng bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên khát vọng mãnhliệt xây dựng đất nước giàu mạnh, gắn liền lập nghiệp của bản thân với tương lai củacộng đồng, của dân tộc, trau dồi cho HS, SV bản lĩnh, phẩm chất và lối sống của thế
hệ trẻ Việt Nam hiện đại” [8; tr.207]
Việc dạy và học tập môn Chính trị trong các trường Cao đẳng nói chung vàtrường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ có mục tiêu là bồi dưỡng lòng yêunước, niềm tự hào dân tộc, bồi dưỡng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cáchmạng, xây dựng và củng cố lòng tin vững chắc cho HS, SV vào sự lãnh đạo củaĐảng, vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, góp phần quan trọng vào việc đào tạođội ngũ công nhân mới cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước Trên cơ sở của thế giớiquan mà môn Chính trị đem lại giúp HS, SV ra sức phấn đấu, hướng mọi suy nghĩ vàhành động vào thực hiện các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luậtcủa Nhà nước, nội quy, quy chế của Nhà trường Đây là môn học có vị trí và vai tròđặc biệt quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu, chiến lược đào tạo toàn diện củagiáo dục - đào tạo trong nhà trường Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Trong những năm qua việc dạy và học môn Chính trị tại nhà trường đã đạt đượcnhững bước khởi sắc trong việc hạn chế được tình trạng thầy đọc, trò ghi Trong quátrình dạy học, GV có ứng dụng một số phương pháp dạy học tích cực và các phươngtiện dạy học hiện đại vào trong quá trình dạy học Học sinh tích cực và hứng thú hơntrong việc tiếp thu kiến thức Trên cơ sở đó nâng cao được chất lượng dạy và học nóichung trong nhà trường Một trong những PPDH hiện đại GV nên vận dụng trong dạyhọc môn Chính trị ở các trường Cao đẳng bởi các lý do sau đây:
Trang 36Thứ nhất, xuất phát từ đặc thù tri thức của môn học Chính trị mang tính khái
quát và trừu tượng cao, kiến thức của môn học gắn với nhiều vấn đề liên quan đếnchính trị - kinh tế, văn hóa - xã hội, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng vàNhà nước nên đòi hỏi GV cần có phương pháp truyền thụ sao cho phù hợp để HS lĩnhhội được tri thức tốt nhất
Trong thực tế dạy học môn Chính trị tại trường GV đã có sử dụng các phươngpháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học nhưng còn hạn chế, chủ yếu vẫn sửdụng PPDH truyền thống như thuyết trình, điều đó gây tâm lý chán học, thụ động,trông chờ ở GV Cùng với đó rất nhiều HS, SV có tâm lý môn Chính trị là môn họckhô khan, khó hiểu, mang tính lý luận cao , không liên quan nhiều đến các môn học
cơ bản và thậm chí có quan niệm rằng đây là môn học phụ Tư tưởng này đã hìnhthành ở người học từ lâu, nó lan truyền hết thế hệ HS này đến thế hệ HS khác Sở dĩ
có quan niệm như vậy, một phần do hoàn cảnh thực tiễn lịch sử mang lại và một phần
do việc giảng dạy môn Chính trị của một bộ phận GV chậm đổi mới PPDH theohướng tích cực phát huy vai trò của người học trong tình hình mới
Thứ hai, từ thực tế đặc thù tri thức môn học và việc dạy học của giáo viên tại
trường hiện nay, nên khi GV sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị sẽ khắcphục được những hạn chế của PPDH truyền thống, khơi dậy và phát huy được tínhtích cực của HS HS được tham gia vào giải quyết các vấn đề thực tế của bài học, đặcbiệt là những vấn đề liên quan đến thực tiễn đời sống sẽ thu hút các em tham gia vàobài học nhiều hơn Qua đó góp phần tích cực vào việc rèn luyện tư duy phê phán, tưduy sáng tạo cho HS Trên cơ sở vận dụng vốn kiến thức và kinh nghiệm đã có HS sẽxem xét, đánh giá, thấy được vấn đề cần giải quyết có ý nghĩa đối với bản thân Qua
đó HS sẽ nhận thấy được ý nghĩa, tầm quan trọng của môn học để có động cơ phấnđấu học tập môn học được tốt hơn
Sử dụng PPDH nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị, GV sẽ là người xâydựng các tình huống có vấn đề qua đó hướng người học vào tìm tòi, giải quyết cáctình huống có vấn đề được đặt ra Bằng việc giải quyết vấn đề mà GV nêu ra HS sẽtăng khả năng tự vận động để tiếp nhận tri thức; chủ động trong quá trình phát hiện
Trang 37và tiếp thu kiến thức cho phù hợp với trình độ của bản thân Thông qua đó, GV sẽkhích lệ người học, tạo cho họ sự hứng thú, khả năng muốn khám phá và được khámphá để chiếm lĩnh tri thức mà không phải như trước đây HS thụ động, chờ đợi vàokiến thức cung cấp từ thầy cô một cách thụ động.
Việc sử dụng PPNVĐ trong dạy học Chính trị còn giúp HS phát triển được khảnăng tìm tòi, xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau Trong khi phát hiện và giải quyếtvấn đề, HS sẽ huy động được tri thức và khả năng cá nhân, khả năng hợp tác, traođổi, thảo luận với bạn bè để tìm ra cách giải quyết tốt nhất
Thông qua việc giải quyết vấn đề, HS được lĩnh hội tri thức, kỹ năng và phươngpháp nhận thức, nắm vững và hiểu sâu hơn nội dung của bài học khi tự mình giảiquyết vấn đề dưới sự hướng dẫn của GV Đây cũng là bước để giúp HS chuẩn bị chomình những kỹ năng cần thiết để xử lý các vấn đề nảy sinh trong thực tiễn khi các embước vào cuộc sống sôi động, luôn biến động, luôn luôn nảy xuất hiện những vấn đề
tự mình tìm hiểu, đặt ra và giải quyết
Thứ ba, cùng với việc tạo hứng thú và nâng cao năng lực giải quyết vấn đề chongười học Việc ứng dụng PPDH hiện đại vào dạy học môn Chính trị còn giúp chogiáo viên linh hoạt hơn trong việc vận dụng các PPDH vào quá trình dạy học để nângcao được hiệu quả bài giảng Trong quá trình ứng dụng phương pháp mới vào dạyhọc giáo viên không ngừng phải nghiên cứu, tìm hiểu và vận dụng một cách phù hợpvào quá trình dạy học qua đó GV sẽ nâng cao được chuyên môn và làm chủ đượcnhững phương pháp dạy học hiện đại đáp ứng được xu thế hội nhập và phát triểntrong giáo dục đào tạo
Như vậy, trong dạy học Chính trị, giải quyết vấn đề không chỉ còn thuộc phạmtrù phương pháp mà đã trở thành một mục đích dạy học, được cụ thể hóa thành mộtmục tiêu là phát triển năng lực giải quyết vấn đề, một năng lực có vị trí hàng đầu đểcon người thích ứng được với sự phát triển của xã hội
Trang 38Kết luận chương 1
Trong chương này, đề tài đã tổng hợp các công trình nghiên cứu trong và ngoàinước về PPDH nêu vấn đề và sử PPNVĐ trong dạy học nói chung và trong dạy họcChính trị nói riêng để khẳng định đây là một trong những PPDH tích cực phát huytính chủ động, sáng tạo ở người học
Ở nước ta hiện nay, việc sử dụng PPDH nêu vấn đề không phải là nội dung mới,tuy nhiên, vẫn chưa có một hệ thống lý luận cụ thể về phương pháp dạy học này.Những năm gần đây, việc sử dụng PPNVĐ đang được thực hiện nhiều trong các mônhọc, trong đó có môn Chính trị ở trường Cao đẳng
PPDH nêu vấn đề là một trong những PPDH tích cực định hướng phát triểnnăng lực của HS nhằm phát huy cao độ tính tự giác, tính độc lập, phát huy tư duy vànăng lực tìm tòi sáng tạo của người học trong quá trình giải quyết vấn đề mà bài họcđặt ra Sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng khôngnhững góp phần đổi mới mạnh mẽ PPDH, khắc phục lối truyền thụ một chiều, pháttriển tư duy sáng tạo cho người học Nó còn góp phần tích cực trong việc ứng dụngcác phương pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học nhằm nâng cao chất lượngdạy - học
Theo lý luận dạy học hiện đại, sử dụng PPNVĐ trong dạy học môn Chính trị ởtrường Cao đẳng hoàn toàn phù hợp với xu thế hiện nay, đổi mới PPDH không chỉhướng đến mục tiêu giúp người học tiếp cận được hệ thống tri thức chuyên môn hiệnđại mà quan trọng hơn là trang bị cho người học hệ thống các kỹ năng, kỹ xảo cầnthiết để họ tự giải quyết những tình huống có vấn đề trong tư duy cũng như nhữngvấn đề phức tạp do cuộc sống đặt ra Tuy nhiên, việc tuyệt đối hóa vai trò của bất kỳphương pháp dạy học nào đều là sai lầm và thiếu tính khoa học Đổi mới phươngpháp dạy học để nâng cao chất lượng dạy và học môn Chính trị đòi hỏi khách quanphải có sự kết hợp linh hoạt nhiều phương pháp dạy học khác nhau, trong đó nêu vấn
đề là một trong những phương pháp dạy học hiện đại cần thiết phải được quan tâm vàvận dụng một cách thích hợp Để nâng cao chất lượng dạy học môn Chính trị bêncạnh việc triển khai dạy học nêu vấn đề có thể kết hợp với các phương pháp dạy họcnhư thuyết trình, vấn đáp gợi mở, trực quan hóa, thảo luận nhóm để giải quyết vấnđề… Tùy theo bài
Trang 39học và đối tượng học kết hợp với điều kiện cơ sở vật chất mà giáo viên vận dụng mộtcách hợp lý để tích cực hóa hoạt động học của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quảdạy và học môn Chính trị tại trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ và cáctrường Cao đẳng nói chung trên địa bàn tỉnh Hải Dương.
Lý luận khoa học bắt nguồn từ thực tiễn, nhưng chỉ thực sự phát huy tác dụng vàtrở thành chân lý khi được vận dụng vào thực tiễn cuộc sống Do vậy, để lý luận củachủ nghĩa Mác, tư tưởng Hồ Chí Minh, sự lãnh đạo của Đảng có sức sống trường tồn,đúng bản chất khoa học, cách mạng và nhân văn vốn có của mình thì sử dụng cácPPDH hiện đại, trong đó có PPNVĐ là việc làm cần thiết
Trang 40Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ QUY TRÌNH SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG GIAO THÔNG VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ, TỈNH HẢI DƯƠNG
2.1 Thực trạng việc sử dụng phương pháp nêu vấn đề trong dạy học môn Chính trị ở trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ tỉnh Hải Dương
2.1.1 Khái quát về trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tỉnh Hải
Dương
Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ, tiền thân là Trường Lái xe HòaBình được thành lập theo Quyết định số 465/CB2/QĐ ngày 09/4/1962 của Bộ Giaothông Vận tải Trải qua hơn 57 năm xây dựng và trưởng thành, Trường đã được tặngthưởng nhiều phần thưởng cao quý:
- 01 Huân chương lao động Hạng Nhì
- 02 Huân chương lao động Hạng Ba
- Trường tiên tiến và tiên tiến xuất sắc nhiều năm liền
Nhiều tập thể, cá nhân được Bộ GTVT, Bộ LĐTBXH, Bộ GD và ĐT, UBNDtỉnh Hải Dương, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Công đoàn GTVT, Tổng cụcĐBVN tặng nhiều Bằng khen, giấy khen
Theo Quyết định số 1233/QĐLĐTBXH ngày 03/09/2019 của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Trường Cao đẳng Giao thông Vận tải Đường bộ được thànhlập, có trụ sở đóng tại địa bàn Phường Cộng Hòa, Thành phố Chí Linh, tỉnh HảiDương đáp ứng nhu cầu cung cấp nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa của ngành, của vùng và của cả nước
-Trường thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại Điều 23 của Luật giáodục nghề nghiệp và các quy định sau đây:
- Tổ chức đào tạo nhân lực trực tiếp cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trình độcao đẳng, trình độ trung cấp, trình độ sơ cấp và đào tạo thường xuyên theo quy định;
- Tổ chức biên soạn hoặc lựa chọn, phê duyệt và thực hiện các chương trình,giáo trình đào tạo đối với từng ngành, nghề được phép đào tạo theo quy định của BộLao động - Thương binh và Xã hội;
- Xây dựng kế hoạch tuyển sinh, tổ chức tuyển sinh đào tạo theo quy định của
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội;