Đảng cộng sản việt nam lãnh đạo phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Đại hội XII của Đảng đã khẳng định: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có đổi mới cả về nộidung và phương thức hoạt động; phát huy ngày càng tốt hơn vai trò tập hợp,xây

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VIỆN LỊCH SỬ ĐẢNG



BÀI THU HOẠCH

MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÃNH ĐẠO

PHÁT HUY SỨC MẠNH ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN

TỘC

Học viên: NGUYỄN TRUNG SƠN

Mã số học viên:

Lớp: Hoàn chỉnh CCLLCT, K70-C04

HÀ NỘI - 2019

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1NỘI DUNG 3

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựngkhối đại đoàn kết dân tộc 3

2 Đảng lãnh đạo phát huy khối đại đoàn kết dân tộc trong quá trình đổi mới 6

3 Giải pháp tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong tình hình mới 12KẾT LUẬN 17TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

MỞ ĐẦU

Đại đoàn kết là truyền thống quý báu, được hun đúc trong quá trìnhdựng nước và giữ nước của dân tộc ta; là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếucủa cách mạng Việt Nam Đồng thời, cũng là mục tiêu chống phá quyết liệtcủa các thế lực thù địch thông qua chiến lược “Diễn biến hòa bình” nhằm chia

rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Trong những năm qua, mặc dù đất nước có nhiều khó khăn, thách thức,nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tụcđược mở rộng, củng cố và tăng cường Đại hội XII của Đảng đã khẳng định:

“Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có đổi mới cả về nộidung và phương thức hoạt động; phát huy ngày càng tốt hơn vai trò tập hợp,xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; cùng Đảng, Nhà nước chăm lo, bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tham gia xây dựngĐảng, quản lý nhà nước, quản lý xã hội; thường xuyên tổ chức các cuộc vậnđộng, phong trào thi đua yêu nước, góp phần tích cực vào những thành tựuchung của đất nước”1

Qua hơn 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới do Ðảng ta khởi xướng

và lãnh đạo, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp tục được khẳng định và nâng caotrong đời sống chính trị - xã hội Mối quan hệ gắn bó giữa Mặt trận và cáctầng lớp nhân dân ngày càng được tăng cường Ðường lối, chủ trương củaÐảng, Nhà nước về đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng được hoàn thiện vàthể chế hóa bằng các chính sách, pháp luật Các tầng lớp nhân dân chung sức,chung lòng cùng Ðảng, Nhà nước vượt qua khó khăn, thử thách, giữ vững sự

ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh vàtiếp tục nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

1 Đảng Cộng sản Việt Nam - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, H.

2016, tr 156 - 157.

Với mục đích tìm hiểu sâu hơn và có nhận thức đầy đủ về sự lãnh đạocủa Đảng đối với việc phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trongsuốt chiều sài lịch sử cách mạng dân tộc cũng như trong thời kỳ mới, em xin

chọn nội dung “Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo phát huy sức mạnh đại

đoàn kết toàn dân tộc” làm chủ đề bài thu hoạch hết môn của mình.

Ngoài phần mở đầu, Kết luận và danh mục Tài liệu tham khảo, bài thuhoạch được kết cấu thành 3 phần:

1) Quan điểm của Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam vềxây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

2) Đảng lãnh đạo phát huy khối đại đoàn kết dân tộc trong quá trình đổimới

3) Giải pháp tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong tình hình mới

NỘI DUNG

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc

Được hình thành và hun đúc trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước

và giữ nước, đoàn kết trở thành một truyền thống quý báu của dân tộc ViệtNam Từ ngàn xưa, ông cha ta đã dùng ca dao, tục ngữ để khuyên nhủ các thế

hệ mai sau đoàn kết, thương yêu, đùm bọc, cùng nhau lập nghiệp: “Một câylàm chẳng nên non/ Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”; hay: “Thuận vợ thuậnchồng tát biển Đông cũng cạn/ Thuận bè thuận bạn, tát cạn biển Đông” Chính nhờ tinh thần đoàn kết, trên dưới một lòng, nhân dân ta đã vượt quamọi gian lao thử thách, đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược: giặc Tống, Nguyên,Minh, Thanh giữ vững non sông bờ cõi, viết nên những trang sử hào hùngcủa dân tộc Việt Nam

Dưới thời đại Hồ Chí Minh, tư tưởng đại đoàn kết dân tộc được pháthuy mạnh mẽ và phát triển đến đỉnh cao Trong suốt cuộc đời cũng như cảtiến trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi đại đoàn kết làvấn đề chiến lược có ý nghĩa quyết định đến sự sống còn, thành bại của cáchmạng nước nhà Trong tác phẩm Nên học sử ta, viết vào đầu năm 1942,Người khẳng định: “Lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một thì nước tađộc lập, tự do Trái lại, lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâmlấn Vậy nay ta phải biết đoàn kết, đoàn kết mau, đoàn kết chắc chắn thêm lênmãi ”2 Vì thế, Người thường xuyên chăm lo xây dựng và củng cố khối đạiđoàn kết toàn dân tộc trên cơ sở lấy liên minh công nhân - nông dân - trí thứclàm động lực, nền tảng, tất cả vì lợi ích thiêng liêng của dân tộc và nguyệnvọng chính đáng của nhân dân lao động Ngọn cờ đại đoàn kết của Hồ ChíMinh đã trở thành mục tiêu, động lực liên minh, liên kết các giai tầng xã hội,đoàn kết các dân tộc, tôn giáo đấu tranh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh

2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t 3, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.216-217.

phúc của nhân dân Với tinh thần “Dĩ công vi thượng” tất cả vì nước, vì dân,đặt lợi ích của nhân dân, của Đảng, của đất nước lên trên hết, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã tạo ra nguồn sức mạnh vô địch và sức sống bất diệt, thực hiện thànhcông chiến lược đại đoàn kết rất sáng tạo và độc đáo, rất nhân văn giữa Đảng

và dân; giữa lực lượng vũ trang với nhân dân; giữa các dân tộc, các tôn giáo,các giai tầng xã hội khác nhau; không kể già, trẻ, gái, trai, không phân biệt bất

kỳ tầng lớp nào; giữa quốc gia và quốc tế, trên tinh thần “Đoàn kết, đoàn kết,đại đoàn kết/ Thành công, thành công, đại thành công” mang lại nhiều kỳ tíchcho cách mạng Việt Nam Trên trường quốc tế, tinh thần đoàn kết của Người

đã đạt được nhiều kết quả to lớn Phong trào phản chiến ở Mỹ, ở Pháp vàphong trào phản đối chiến tranh xâm lược Việt Nam diễn ra ở nhiều nước trênthế giới, đã làm cho kẻ thù xâm lược càng ngày càng bị cô lập Trong cácnước xã hội chủ nghĩa, tư tưởng đoàn kết quốc tế của Người đã làm chonhững người bạn lớn của Việt Nam dù có hiềm khích, mất lòng với nhau,nhưng vẫn luôn luôn nhất trí ủng hộ sự nghiệp kháng chiến, thống nhất đấtnước của Việt Nam

Nhận thức rõ chân lý “đẩy thuyền đi là dân, mà lật thuyền cũng là dân”;trung thành và vận dụng sáng tạo học thuyết Mác - Lênin “Cách mạng là sựnghiệp của quần chúng”; phát huy những giá trị cao đẹp, tư tưởng Hồ ChíMinh, Đảng ta xác định, đại đoàn kết dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là nhiệm

vụ hàng đầu, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt đường lối cách mạng của Đảng Sứmệnh lịch sử của Đảng là thức tỉnh, tập hợp, hướng dẫn nhằm chuyển nhữngnhu cầu, đòi hỏi khách quan, chính đáng nhưng mang tính tự phát của quầnchúng thành sự tự giác, có tổ chức trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc vì độclập dân tộc, vì tự do cho nhân dân và hạnh phúc cho mọi người Chính đườnglối gây dựng, xây dựng và không ngừng củng cố, phát huy sức mạnh khối đạiđoàn kết toàn dân tộc đã đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đếnthắng lợi khác Mốc son đánh dấu sự tổng kết chân lý về tầm quan trọng của

việc phát huy khối đại đoàn kết dân tộc được thể hiện qua Chính cương vắntắt; Sách lược vắn tắt và Điều lệ vắn tắt do Chủ tịch Hồ Chí Minh soạn thảo

và thông qua trong Hội nghị thành lập Đảng đầu năm 1930 Từ hạt nhân đó,các hình thức tổ chức khối đại đoàn kết toàn dân được hình thành và pháttriển phù hợp với từng giai đoạn và điều kiện cách mạng cụ thể, khối đại đoànkết được tập hợp và phát huy cao độ, sức mạnh đó đã được khẳng định quanhững chiến thắng mang tầm thời đại

Trong các thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc và xây dựng chủnghĩa xã hội, đại đoàn kết dân tộc trên nền tảng liên minh giữa giai cấp côngnhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, dưới sự lãnh đạo của Đảng lànguồn sức mạnh, động lực chủ yếu, là nhân tố có ý nghĩa quyết định, đảm bảothắng lợi bền vững của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Kế thừa việcnhận thức các vấn đề mang tính chiến lược này, từ năm 1986 đến nay, Đảng

ta đã có nhiều nghị quyết nhằm tăng cường, củng cố, mở rộng khối đại đoànkết dân tộc trong tình hình mới, tiêu biểu là các nghị quyết Đại hội lần thứ VI,VII, VIII, IX, X, XI và XII của Đảng; Cương lĩnh xây dựng đất nước trongthời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 và Cương lĩnh xây dựng đấtnước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991 (bổ sung và pháttriển năm 2011); Nghị quyết số 08B-NQ/HNTW, ngày 27-3-1990 Hội nghịlần thứ 8 BCH TW Đảng (khóa VI) “Về đổi mới công tác quần chúng củaĐảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân”; Nghị quyết07-NQ/TW, ngày 17-11-1993 của Bộ Chính trị “Về đại đoàn kết dân tộc vàtăng cường Mặt trận dân tộc thống nhất”; Nghị quyết 23-NQ/TW, ngày 12-3-

2003 của Hội nghị lần thứ 7 BCH TW Đảng (khóa IX) “Về phát huy sứcmạnh đại đoàn kết dân tộc vì "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dânchủ, văn minh"; Kết luận số 62-KL/TW ngày 8-12-2009 của Bộ Chính trị(khóa X) về “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam và đoàn thể chính trị, xã hội”…

2 Đảng lãnh đạo phát huy khối đại đoàn kết dân tộc trong quá trình đổi mới

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, củng cố, phát huy sức mạnh khối đại đoànkết toàn dân tộc tiếp tục được khẳng định là đường lối nhất quán trong hơn 30năm đổi mới đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử: Kinh tế

đã thoát ra khỏi tình trạng khủng hoảng, kém phát triển, trở thành nước đangphát triển có thu nhập trung bình, đưa đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnhCNH, HĐH và hội nhập quốc tế; chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, anninh được tăng cường; dân chủ XHCN được phát huy và ngày càng mở rộng;văn hóa xã hội có bước phát triển, bộ mặt đất nước và đời sống nhân dân cónhiều thay đổi; quan hệ đối ngoại ngày càng được mở rộng và đi vào chiềusâu; vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được nâng cao

Những thành tựu đó chẳng những tạo tiền đề, nền tảng quan trọng đểnước ta tiếp tục đổi mới, phát triển mạnh mẽ trong những năm tới, mà cònkhẳng định đường lối đổi mới của Đảng là đúng đắn, sáng tạo, phù hợp vớilợi ích và nguyện vọng của nhân dân

Đảng đã tập hợp và quy tụ sức mạnh và niềm tin của cả dân tộc, xâydựng khối đại đoàn kết toàn dân chung sức, chung lòng, đồng tâm, hiệp lựchướng đến mục tiêu chung xóa bỏ đói nghèo, lạc hậu, phấn đấu xây dựng mộtnước Việt Nam hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ và giàu mạnh Tinhthần đoàn kết ấy được thể hiện rõ nét trong tổ chức và hoạt động của Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam - tổ chức đóng vai trò nòng cốt trong tập hợp, vận độngnhân dân, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, củng cố, tăng cường khốiđại đoàn kết toàn dân Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chính là cầu nối thắt chặtmối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước Đánh giá về những thànhtựu trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc thời gian qua, Văn kiện Đạihội XII của Đảng nhấn mạnh: “Khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được

mở rộng, củng cố và tăng cường trong bối cảnh đất nước có nhiều khó khăn,

thách thức Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân đã đổi mới

cả về nội dung và phương thức hoạt động, phát huy ngày càng tốt hơn vai tròtập hợp, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; cùng Đảng, Nhà nước chăm

lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, tham gia xâydựng Đảng, quản lý nhà nước, quản lý xã hội; thường xuyên tổ chức các cuộcvận động, phong trào thi đua yêu nước góp phần vào những thành tựu chungcủa đất nước”

Qua hơn 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới do Ðảng ta khởi xướng

và lãnh đạo, nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp tục được khẳng định và nâng caotrong đời sống chính trị - xã hội Mối quan hệ gắn bó giữa Mặt trận và cáctầng lớp nhân dân ngày càng được tăng cường Ðường lối, chủ trương củaÐảng, Nhà nước về đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng được hoàn thiện vàthể chế hóa bằng các chính sách, pháp luật Các tầng lớp nhân dân chung sức,chung lòng cùng Ðảng, Nhà nước vượt qua khó khăn, thử thách, giữ vững sự

ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh vàtiếp tục nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã và đang kế thừa, phát huy truyền thống

vẻ vang của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam, góp phần to lớn tạo sựđồng thuận trong các tầng lớp nhân dân; tuyên truyền, động viên nhân dânphát huy quyền làm chủ, thực hiện đường lối, chủ trương của Ðảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước Các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vậnđộng xã hội rộng lớn do Mặt trận và các tổ chức thành viên phát động ngàycàng đi vào cuộc sống, được các tầng lớp nhân dân hưởng ứng tích cực Ðặcbiệt, các phong trào, cuộc vận động về đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế,xóa đói, giảm nghèo, đền ơn đáp nghĩa, lá lành đùm lá rách, các hoạt động tựquản ở cộng đồng dân cư có tác dụng thiết thực, tạo nên sự gắn kết cộngđồng, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đã được các cấp ủy

Đảng, chính quyền, Mặt trận và các tổ chức thành viên triển khai thực hiệnsâu rộng, đã làm cho tư tưởng đại đoàn kết toàn dân tộc thấm sâu vào các tầnglớp nhân dân, tạo động lực thúc đẩy phát triển đất nước nhanh hơn, bền vữnghơn.

Ðại hội XII của Ðảng đã khẳng định: “Đại đoàn kết toàn dân tộc làđường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam, là động lực và nguồn lực tolớn trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tăng cường khối đại đoàn kết toàndân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân vàđội ngũ trí thức do Đảng lãnh đạo” Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toànÐảng, toàn dân, toàn quân về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộctrong bối cảnh mới Lấy mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độclập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng,văn minh làm điểm tương đồng; xóa bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thànhphần giai cấp, chấp nhận những điểm khác nhau không trái với lợi ích chungcủa quốc gia - dân tộc Ðề cao tinh thần dân tộc, truyền thống nhân nghĩa,khoan dung để tập hợp, đoàn kết mọi người vào Mặt trận chung, tăng cườngđồng thuận xã hội Ðộng viên và phát huy khối đại đoàn kết dân tộc luôn gắnliền với yêu cầu mở rộng dân chủ và giữ vững kỷ cương trong đời sống xãhội Các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận cần chăm lo, phát huy và bảođảm quyền làm chủ của nhân dân Trước yêu cầu đổi mới, chỉ có mở rộng dânchủ xã hội chủ nghĩa mới có đoàn kết thật sự và bền vững Tiếp tục phát huyvai trò, vị trí Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới, Mặttrận Tổ quốc các cấp cần tăng cường và đổi mới nội dung, phương thức hoạtđộng, đa dạng hóa các hình thức vận động, tập hợp nhân dân cho phù hợp vớithực tiễn hiện nay Ðẩy mạnh việc thực hiện Chỉ thị số 05 - CT/TW của BộChính trị về Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh;phong trào thi đua yêu nước, vận động các tầng lớp nhân dân cùng với Ðảng,Nhà nước phát triển kinh tế - xã hội; hợp tác và hội nhập sâu rộng kinh tế

quốc tế, tham gia tích cực cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 Nâng cao chấtlượng cuộc vận động: “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thịvăn minh”; “Ngày vì người nghèo”; “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng ViệtNam”, qua đó góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của các tầnglớp nhân dân Tăng cường thực hiện có hiệu quả Quy chế giám sát và phảnbiện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội Chăm lo

và phát huy vai trò của các cá nhân tiêu biểu, các nhân sĩ, trí thức, người dântộc thiểu số, tín đồ, chức sắc tôn giáo và cộng đồng người Việt Nam ở nướcngoài Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ Mặt trận đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác dân vận của Đảng trong thời

kỳ mới

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, sức mạnh đại đoàn kếttoàn dân tộc thời gian qua có lúc, có nơi chưa được phát huy đầy đủ; chưađánh giá và dự báo chính xác những diễn biến thay đổi cơ cấu xã hội cũngnhư tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân để có chủ trương và giảipháp phù hợp; quyền và lợi ích hợp pháp của các giai cấp, tầng lớp nhân dânchưa được kịp thời thể chế hóa hoặc thực hiện thiếu nghiêm túc; hoạt độngcủa Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân các cấp ở một số địa phươngchưa sâu sát, chưa thiết thực, thiếu hiệu quả; quyền làm chủ của nhân dân ởnhiều nơi, trên nhiều lĩnh vực bị vi phạm; tình trạng lợi dụng dân chủ gây chia

rẽ, làm mất đoàn kết nội bộ, gây rối, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và trật

tự, an toàn xã hội còn xảy ra ở nhiều nơi

Hiện nay, bối cảnh quốc tế, khu vực và trong nước có những diễn biếnnhanh, phức tạp, khó lường; đan xen cả thời cơ và thách thức, thuận lợi vàkhó khăn, đối với sự nghiệp đổi mới nói chung và đối với đường lối xâydựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân nói riêng Lợi dụng quá trình mởcửa, hội nhập, các thế lực thù địch đẩy mạnh hoạt động “diễn biến hòa bình”,kích động tư tưởng ly khai, chia rẽ dân tộc, gây thù hằn tôn giáo, phá hoại