Xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh bình thuận hiện nay

Đó là quá trình Đảng phải tiếp tục nâng cao sự giác ngộ cho nông dân, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức d



TRẦN THỊ CHỮ

XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN TRONG QUÁ TRÌNH ĐẨY MẠNH

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

Ở TỈNH BÌNH THUẬN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh-2014



TRẦN THỊ CHỮ

XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN TRONG QUÁ TRÌNH ĐẨY MẠNH

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

Ở TỈNH BÌNH THUẬN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Mã số: 60.22.85

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Người hướng dẫn khoa học

TS LÊ HANH THÔNG

Thành phố Hồ Chí Minh-2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu, tìm tòi, phân tích các tài liệu của tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Lê Hanh Thông Các số liệu, trích dẫn trong luận văn là trung thực Công trình chưa được công bố ở bất cứ tài liệu nào Nếu sai sự thật, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật

TP Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 04 năm 2014

Tác giả

TRẦN THỊ CHỮ

Trang

PHẦN MỞ ĐẦU 1 Chương 1: GIAI CẤP NÔNG DÂN VÀ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ờ VIỆT NAM 6

1.1 GIAI CẤP NÔNG DÂN VÀ VAI TRÒ CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 6

1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp nông dân 6

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về giai cấp

nông dân 10 1.2 XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 16 1.2.1 Quan điểm của Đảng về quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 16 1.2.2 Các yếu tố tác đông đến giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 22

1.2.3 Vai trò và xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân trong quá trình

đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 30

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 50 Chương 2: GIAI CẤP NÔNG DÂN TỈNH BÌNH THUẬN TRONG

QUÁ TRÌNH ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 52 2.1 TÌNH HÌNH KINH TẾ, XÃ HỘI Ở BÌNH THUẬN 52 2.1.1 Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội tỉnh Bình Thuận 52 2.1.2 Giai cấp nông dân tỉnh Bình Thuận trong cơ cấu xã hội -giai cấp

của tỉnh 56 2.2 NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN TỈNH BÌNH THUẬN TRONG QUÁ TRÌNH ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

2.2.2 Những biến đổi của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh

công nghiệp hóa, hiện đại hóa 73

2.2.3 Những vấn đề đặt ra với giai cấp nông dân tỉnh Bình Thuận trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 87

2.3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN TRONG QUÁ TRÌNH ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở BÌNH THUẬN HIỆN NAY 89

2.3.1 Phương hướng nhằm phát huy tính tích cực của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 89

2.3.2 Một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy tính tích cực của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 93

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 100

KẾT LUẬN 102

PHIẾU ĐIỀU TRA 105

BẢNG KẾT QUẢ ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC 108

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 114

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là yêu cầu tất yếu đối với sự nghiệp xây dựng đất nước của các quốc gia đang phát triển Đối với Việt Nam quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là quyết định phù hợp cả về lý luận

và thực tiễn của Đảng và Nhà nước ta trong công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước Là một nước có nền nông nghiệp truyền thống lâu đời với hơn 70% dân số làm nông nghiệp, Đảng ta xác định một trong những nhiệm vụ quan trọng và là nội dung cơ bản hàng đầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay là quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của nước ta trong những năm qua

đã mang lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa quan trọng Đất nước đã cơ bản thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế

Trong quá trình công nghiệp hóa đất nước, vấn đề nông dân, nông nghiệp, nông thôn luôn có vị trí đặc biệt quan trọng trong chiến lược của cách mạng Việt Nam Trải qua các giai đoạn cách mạng, nông dân Việt Nam đã có những đóng góp lớn góp phần mang lại thắng lợi vẻ vang trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc Sau hơn hai mươi năm thực hiện đường lối đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, cùng với những thành tựu to lớn về kinh tế – xã hội, xã hội Việt Nam cũng đã diễn

ra một quá trình biến đổi toàn diện cả ở tầm vĩ mô và vi mô, trong tất cả các lĩnh vực của đời sống Giai cấp nông dân, với số lượng đông đảo nhất trong xã hội cũng chịu tác động mạnh mẽ của quá trình này dẫn đến sự biến đổi trên nhiều mặt tạo nên

sự thay đổi phong phú, đa dạng ở khu vực nông thôn

Bình Thuận là một tỉnh duyên hải cực Nam Trung Bộ, thuộc vùng kinh tế Đông Nam Bộ và nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng của địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam Đối với Bình Thuận, nông nghiệp và kinh tế nông thôn giữ vai trò rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội Cùng với xu thế chung của cả nước, bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa việc tập trung

cho nhiệm vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn là cơ sở vững chắc cho sự ổn định

và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Để quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Bình Thuận gặt hái được nhiều thắng lợi và khai thác hết tiềm năng của tỉnh, đòi hỏi Bình Thuận phải xây dựng, hoàn thiện một hệ thống chủ trương, chính sách, phù hợp với hoàn cảnh điều kiện thực tiễn của địa phương Quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Bình Thuận chủ yếu là quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn để tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển nông nghiệp, nông thôn, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế của tỉnh Vì vậy, để thực hiện yêu cầu này, đòi hỏi phải nghiên cứu, nắm vững xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân Trên cơ sở đó đưa ra những phương hướng, giải pháp cụ thể, phát huy hết sức mạnh của toàn dân, mọi tiềm lực của địa phương trong quá trình đẩy

mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.Với ý nghĩa trên, tác giả chọn đề tài: “Xu

hướng biến đổi của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bình Thuận hiện nay” làm luận văn cao học

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài

Vấn đề nông dân, quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nông nghiệp, nông thôn hiện nay luôn được sự quan tâm của các cấp, bộ, ngành, nhiều nhà khoa học Vì vậy, đã có nhiều đề tài khoa học, nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân được nghiên cứu ở những góc độ khác nhau

Về các công trình khoa học, đã có những công trình sau đề cập đến vấn đề này:

“Vấn đề phát triển công nghiệp nông thôn ở nước ta”, Viện nghiên cứu chiến lược

và chính sách khoa học và công nghệ - trung tâm hỗ trợ khoa học và công nghệ

phát triển nông thôn, Nxb chính trị quốc gia, Hà nội, 1997 Tài liệu tập huấn: Phát

triển nông nghiệp và nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa (tập I

và II), Hội khoa học kinh tế Việt Nam – Ban đào tạo và phổ biến kiến thức, Nxb

chính trị quốc gia, Hà nội, 1998 “Xây dựng chính sách công nghệ phát triển công

nghiệp nông thôn đến năm 2000 (tóm tắt)”, Lê Quý An, chương trình 60- UB, ủy

ban khoa học nhà nước, Hà Nội, 12- 1990 “Sản xuất và đời sống của các hộ nông

dân không có đất hoặc thiếu đất ở đồng bằng sông Cửu Long thực trạng và giải pháp”, GS.TS Nguyễn Đình Hương (chủ biên), Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội,

1999

Các công trình khoa học trên chủ yếu tập trung nghiên cứu về: Vai trò của Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; về nông thôn Việt Nam; Thực trạng phát triển công nghiệp ở nông thôn Việt Nam; Phương hướng và giải pháp cần đặt ra cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; về hộ nông dân; nguyên nhân cơ bản và sâu xa của tình trạng các hộ nông dân không có đất hoặc thiếu đất sản xuất Trên cơ sở đó đề xuất một số quan điểm, giải pháp nhằm đảm bảo công ăn việc làm và đời sống cho các hộ nông dân

Ngoài ra còn nhiều luận án tiến sĩ, thạc sĩ nghiên cứu liên quan đến đề tài

như: “Sự chuyển hướng của giai cấp nông dân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội ở Việt Nam” của Nguyễn Đức Hướng, luận án tiến sĩ triết học, Hà Nội,

1991.” Đặc điểm và xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân nước ta trong giai

đoạn hiện nay” của Bùi Thanh Hương, luận án tiến sĩ triết học, Hà Nội, 2000 “Xu hướng biến đổi cơ cấu xã hội của giai cấp nông dân ở Nam bộ Việt Nam hiện nay”

của Lê Ngọc Triết, luận án tiến sĩ triết học, Học Viện chính trị quốc gia Hồ Chí

Minh, Hà Nội, 2002 “Giai cấp nông dân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại

hóa ở Bình Dương” của Vũ Duy Định, luận văn thạc sĩ chủ nghĩa xã hội khoa học,

trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn thành phố, Hồ Chí Minh, 2011

Các đề tài trên đi sâu vào nghiên cứu những vấn đề: sự phân hóa giàu nghèo trong giai cấp nông dân, giai cấp nông dân trong thời kỳ đổi mới đất nước; làm rõ xu hướng biến đổi khách quan của giai cấp nông dân Việt Nam trong thời gian tới… Ngoài ra, còn có các văn kiện bàn về giai cấp nông dân ở Bình Thuận:

Văn kiện đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Bình Thuận lần thứ XI, 12/2005; Đại hội đại biểu nông dân Hàm Thuận Nam tỉnh Bình Thuận lần thứ IX Các văn kiện đề cập đến các vấn đề: nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống nông dân; chuyển dịch cơ cấu

kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Cho đến nay chưa có công trình khoa học nào làm rõ xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bình Thuận Vì vậy, vấn đề này rất cần được quan tâm nghiên cứu

3 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu luận văn

Mục đích luận văn

Góp phần làm rõ xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bình Thuận hiện nay Từ đó, đề xuất những giải pháp nhằm phát huy tính tích cực của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bình Thuận

Nhiệm vụ luận văn

Thứ nhất, làm rõ yêu cầu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở

nước ta và của tỉnh Bình Thuận trong sự phát triển kinh tế - xã hội

Thứ hai, phân tích làm rõ xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân trong

quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bình Thuận

Thứ ba, phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm phát huy tính tích

cực của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

ở tỉnh Bình Thuận hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

Vấn đề giai cấp nông dân, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nông thôn hiện nay có quy mô rộng đã có sự quan tâm của nhiều nhà khoa học Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn tác giả chỉ giới hạn nghiên cứu xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân tỉnh Bình thuận trên một số mặt trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Qua đó nêu lên phương hướng và giải pháp nhằm phát huy sức mạnh của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bình Thuận hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu luận văn

Để thực hiện mục đích và hoàn thành nhiệm vụ trên, luận văn dựa trên cơ

sở thế giới quan, phương pháp luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí

Minh và quan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam về vai trò của quần chúng nhân dân, đồng thời luận văn còn sử dụng một số phương pháp: Thăm dò xã hội học, phân tích – tổng hợp; diễn dịch – quy nạp; đối chiếu – so sánh; và sử dụng tư liệu thực tiễn của cơ quan ban ngành tỉnh Bình Thuận

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Ý nghĩa khoa học: Luận văn góp phần giúp nhận thức đúng đắn về xu

hướng biến đổi của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ đó giúp ban lãnh đạo, chính quyền trong quá trình quản lý đưa ra những chủ trương chính sách đúng đắn nhằm phát huy sức mạnh của giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bình Thuận hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo

trong công tác giảng dạy ở trường chính trị tỉnh, hoặc có thể làm tài liệu nghiên cứu tham khảo ở sở nông nghiệp phát triển nông thôn

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn được kết cấu gồm 2 chương 5 tiết

Chương 1 GIAI CẤP NÔNG DÂN VÀ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA,

HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM

1.2 GIAI CẤP NÔNG DÂN VÀ VAI TRÒ CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

1.2.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp nông dân

Giai cấp nông dân là một trong những giai cấp cơ bản của xã hội được C.Mác, ph Ăngghen, V.I Lênin chú trọng nghiên cứu cả lý luận cũng như hoạt động thực tiễn Quan điểm chủ nghĩa Mác –Lênin về giai cấp nông dân thể hiện:

Một là, nông dân vừa là những người lao động, vừa là những người tư

hữu nhỏ Mặc dù khác nhau về trình độ, địa vị kinh tế và lợi ích, nhưng giữa họ

có một điểm chung là đều sinh sống bằng cách làm thuê cho các giai cấp bóc lột ở nông thôn hoặc bằng chính lao động của bản thân không tham gia việc bóc lột Như V.I Lênin đã chỉ rõ: “Giai cấp đó, một mặt là người tư hữu, mặt khác lại là người lao động Nó không bóc lột những người lao động khác” [98, tr 237]

Hai là, giai cấp nông dân là một lực lượng to lớn có vai trò rất quan

trọng, là một trong những yếu tố quyết định sứ thắng lợi trong phong trào cách mạng “công nhân pháp không thể tiến lên một bước nào của chế độ tư bản,

khi mà giai cấp nông dân đứng giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, tức là nông dân và giai cấp tiểu tư sản, chưa nổi dậy chống lại chế độ tư bản, chống lại sự thống trị của tư bản” [53, tr.167] Và sau này trong tác phẩm “Những yêu sách của Đảng cộng sản Đức” C.Mác lại khẳng định vai trò to lớn của giai cấp nông dân trong phong trào cách mạng rõ ràng hơn ông viết: “công nhân pháp không thể tiến hành lên được một bước nào và cũng không thể đụng đến một sợi tóc nào của chế

độ tư sản trước khi đông đảo nhân dân nằm giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản” [55, tr.402] Như vậy, giai cấp nông dân có vai trò hết sức quan trọng trong cách mạng dân chủ tư sản, cuộc cách mạng này không thể thành công nếu không

có sự tham gia của giai cấp nông dân, giai cấp vô sản phải lôi kéo được giai cấp nông dân về mình, như vậy mới thể hiện được vai trò của quần chúng quyết định thắng lợi Quan điểm này của chủ nghĩa Mác càng khẳng định sự đúng đắn khi mà thời kỳ cách mạng 1848 – 1849 diễn ra ở Châu Âu, đánh dấu bước phát triển mới của giai cấp công nhân trên vũ đài chính trị

Chủ nghĩa Mác đã chỉ rõ sức mạnh, vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng Thực tiễn của phong trào cách mạng trên thế giới đã chứng minh tính đúng đắn của những quan điểm, những nhận định đó Những quan điểm cơ bản đó được C Mác và ph Ăngghen thể hiện rõ qua những tác phẩm tổng kết kinh nghiệm cuộc cách mạng 1848- 1850 ở Pháp và Đức: “Đấu tranh giai cấp ở pháp

1848 -1850”; “Chiến tranh nông dân ở Đức”; “Ngày 18 tháng sương mù của Lui Bônapáctơ”; “Vấn đề nông dân ở Pháp và Đức”… Và được khẳng định rõ hơn khi

sự kiện công xã (1871) Pari nổ ra và thất bại Qua phòng trào này, C.Mác đã chỉ ra nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự thất bại của Công xã Pari là do giai cấp vô sản không được sự đồng tình ủng hộ cao nhất của giai cấp nông dân Như vậy, cuộc cách mạng vô sản thành công hay không thành công, nhanh hay chậm phụ thuộc vào việc giai cấp vô sản có lôi kéo được giai cấp nông dân tham gia hay không, thái

độ của giai cấp nông dân đối với phong trào cách mạng như thế nào Để giai cấp nông dân phát huy được sức mạnh cuả mình giai cấp vô sản phải tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ của giai cấp nông dân, phải tin tưởng vào giai cấp nông dân, thiết lập nên một chuyên chính vô sản như V.I.Lênin đã khẳng định: “chỉ có lập nên chuyên chính dân chủ - cách mạng của giai cấp vô sản và nông dân thì cách mạng dân chủ mới có thể giành được thắng lợi quyết định” [98, tr 118]

Ba là, nông dân cung cấp sản phẩm nông nghiệp để đảm bảo nhu cầu

của xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, đồng thời góp phần khôi phục và phát triển nền đại công nghiệp, tạo cơ sở vững chắc để giai cấp công nhân từng bước xây dựng và phát triển nền kinh tế mới cũng như các lĩnh vực khác của đời sống xã hội

Việc nông dân tích cực sản xuất nhằm cung cấp lương thực cũng như những sản phẩm nông nghiệp khác sẽ giúp xã hội thoát ra khỏi sự khủng hoảng do tình trạng thiếu lương thực xảy ra triền miên sau cách mạng Theo V.I.Lênin, Đảng phải thuyết phục để công nhân và nông dân thấy rằng, nếu không có sự hợp lực mới, không có các hình thức đoàn kết mới trong nội bộ nhà nước thì sẽ không thoát ra khỏi tình trạng phá sản về kinh tế Ý thức được tầm quan trọng của nông nghiệp và nông dân, đặc biệt là ở một nước mà nông dân chiếm đại đa số dân cư, V.I.Lênin chỉ thị, sau khi giai cấp công nhân giành được chính quyền, các công xưởng, nhà máy và đường sắt đã chuyển vào tay công nhân thì thực chất mối quan

hệ kinh tế giữa giai cấp công nhân và nông dân phải thể hiện ở việc công nhân sẽ sản xuất các sản phẩm phục vụ cho nông nghiệp và nông dân, vận chuyển về cho nông dân và đổi lấy các sản phẩm nông sản thừa của nông dân

Phân tích mối quan hệ giữa công nghiệp với nông nghiệp, V.I.Lênin đã chỉ

ra cơ sở thực sự và duy nhất để làm tăng các nguồn dự trữ, để xây dựng chủ nghĩa

xã hội chỉ có thể là đại công nghiệp; bởi lẽ, không có công xưởng lớn với quy mô như chủ nghĩa tư bản đã tạo ra, không có một nền đại công nghiệp được tổ chức cao, thì không thể nói đến chủ nghĩa xã hội nói chung, càng không thể nói đến chủ nghĩa xã hội ở một nước nông nghiệp nói riêng

Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ, nếu không có dự trữ lương thực đầy đủ và thực

sự đảm bảo thì nhà nước hoàn toàn không thể tập trung chú ý để tiến hành có hệ thống công tác khôi phục đại công nghiệp dù là trên một quy mô nhỏ bé Ngay sau khi Cách mạng tháng Mười Nga thành công, V.I.Lênin thẳng thắn chỉ ra rằng, những người cộng sản phải tự coi là mắc nợ nông dân và phải trả “món nợ” đó bằng cách khôi phục nền công nghiệp

Trong tác phẩm Bàn về thuế lương thực, V.I.Lênin cũng đã khẳng định, giai cấp công nhân phải tạo mọi điều kiện giúp nông dân cải thiện đời sống của mình Đó là yêu cầu cần thiết mà giai cấp công nhân phải thực hiện và chỉ có như vậy giai cấp nông dân mới tin tưởng vào giai cấp vô sản và phát huy sức mạnh của mình trong cách mạng xã hội chủ nghĩa Tư tưởng đúng đắn mang tầm chiến lược

và đậm nét nhân văn đó xuất phát từ việc ông ý thức sâu sắc được vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng xã hội chủ nghĩa ở một nước mà nông dân chiếm đại đa số V.I.Lênin khẳng định: “Phải bắt đầu từ nông dân Người nào không hiểu điều đó, người nào có ý coi đưa vấn đề nông dân lên hàng đầu như thế là một sự

“từ bỏ” hoặc tương tự như sự từ bỏ chuyên chính vô sản, thì chẳng qua chỉ là vì người đó không chịu suy nghĩ kỹ càng vấn đề đó và bị lời nói trống rỗng chi phối” [97, tr 263]

Khi nghiên cứu sâu vào vấn đề nông dân chủ nghĩa Mác đã nhận thức rằng:

so với giai cấp công nhân mặc dù là giai cấp đông đảo chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu xã hội, tinh thần, nhiệt huyết cách mạng cao, nhưng, giai cấp nông dân không

có hệ tư tưởng riêng, mà họ hoàn toàn phụ thuộc vào giai cấp thống trị của xã hội

Do không có hệ tư tưởng độc lập, dễ dao động, nên giai cấp nông dân chỉ có thể giải phóng cho giai cấp của mình thông qua một giai cấp lãnh đạo có khả năng giác ngộ họ, được sự tin tưởng, ủng hộ cao nhất của giai cấp nông dân Khi chưa giác ngộ cách mạng giai cấp nông dân rất dễ bị dao động về mặt tư tưởng, dễ bị ngộ nhận về chính trị và manh động trong các cuộc đấu tranh tự phát Họ chỉ có thể liên minh với giai cấp vô sản với đội tiền phong là Đảng Cộng sản để tiến hành cách mạng Trong khối liên minh công nông giai cấp nông dân là lực lượng nồng cốt, đóng vai trò quan trọng, quyết định đối với thành công trong mọi giai đoạn cách mạng Thực tiễn cách mạng đã chứng minh tầm quan trọng của khối liên minh công nông trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội

Với xuất phát điểm là vấn đề kinh tế để nghiên cứu toàn diện về giai cấp nông dân Chủ nghĩa Mác – Lênin đã chỉ ra khả năng cách mạng của một giai cấp tùy thuộc vào vị thế của giai cấp đó trong toàn bộ nền kinh tế, phương thức sản xuất mà giai cấp đó tiến hành từ đó quy định vai trò của nó trong xã hội Như vậy, những hạn chế của giai cấp nông dân có nguồn gốc từ chính điều kiện sản xuất Theo C.Mác: “Mỗi gia đình nông dân gần như tự cấp tự túc hoàn toàn, sản xuất ra đại bộ phận những cái mình tiêu dùng và do đó kiếm tư liệu sinh hoạt cho mình bằng cách trao đổi với thiên nhiên nhiều hơn là giao tiếp với xã hội” [57, tr 515]

Xuất phát từ phương thức sản xuất như vậy mà giai cấp nông dân không có hệ tư tưởng riêng, không thể trở thành lực lượng tiên phong của xã hội Họ chỉ có thể trở thành lực lượng tiên phong khi được một tổ chức Đảng chân chính lãnh đạo, tuyên truyền, kêu gọi giác ngộ, giúp họ nhận thức được vai trò và sức mạnh của mình trong đấu tranh cách mạng V.I Lênin đã chỉ rõ: “Trình độ giác ngộ của giai cấp nông dân có quan hệ rất lớn đến tiến trình và kết cục của cuộc đại cách mạng” [93, tr.115] Mặc dù có những hạn chế đó, nhưng theo chủ nghĩa Mác – Lênin giai cấp vô sản vẫn có thể thay đổi được lập trường và lôi kéo được giai cấp nông dân

về phía mình vì theo chủ nghĩa Mác: thái độ thờ ơ lãnh đạm đó hoàn toàn không phải là không thể khắc phục được Và giải pháp để thay đổi được lập trường của giai cấp nông dân chỉ có thể là giải quyết vấn đề ruộng đất cho họ Giải quyết nội dung về vấn đề ruộng đất cho họ một cách hợp lí chính là chìa khóa đem tới sự thành công

Quan điểm trên của chủ nghĩa Mác – Lênin về vai trò của giai cấp nông dân

có ý nghĩa hết sức quan trọng giúp giai cấp vô sản với đội tiên phong là Đảng cộng sản thực hiện thành công sứ mệnh lịch sử của mình Điều đó được thực tiễn cách mạng thế giới chứng minh bằng những thắng lợi hào hùng của giai cấp vô sản

1.2.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về giai cấp nông dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của quá trình cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta Đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng Người luôn quan tâm đến vấn đề nông dân, một lực lượng to lớn của cách mạng Quán triệt quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin về giai cấp nông dân, vận dụng một cách sáng tạo vào điều kiện hoàn

cảnh của đất nước, Hồ Chí Minh đã có những quan điểm đúng đắn, sâu sắc về giai cấp nông dân Việt Nam

Đối với Người, giai cấp nông dân là một lực lượng có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp cách mạng chung Từ những năm 20 của thế kỷ XX Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã xác định cần phải thu hút đại bộ phận giai cấp nông dân vào sự nghiệp đấu tranh cách mạng Tại hội nghị quốc tế nông dân lần thứ nhất (1923), Người chỉ rõ: “Tôi phải nhắc lại với các đồng chí rằng, Quốc tế của các đồng chí trở thành một quốc tế thật sự khi mà không những nông dân phương tây, mà cả nông dân ở Phương Đông, nhất là nông dân ở các nước thuộc địa là những người bị bóc lột và bị áp bức nhiều hơn các đồng chí đều tham gia quốc tế…” [64, tr 212]

Nước ta căn bản là một nước nông nghiệp, 70% dân số là nông dân, vị trí

và vai trò của giai cấp nông dân càng có ý nghĩa quan trọng, quyết định thắng lợi cách mạng giải phóng dân tộc Vì vậy, khi xác định con đường cách mạng Việt Nam Người cho rằng: “Nội dung cách mạng dân tộc cũng là giải phóng nông dân” [63, tr 25] Tiếp tục khẳng định vai trò của giai cấp nông dân trong báo cáo trước Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa II, ngày 25 tháng 1 năm 1953, chủ tịch Hồ Chí Minh đã trình bày rõ quan điểm của mình: “Nền tảng của vấn đề dân tộc là vấn đề nông dân, vì nông dân là lực lượng cách mạng đông nhất chống phong kiến, chống đế quốc” [66, tr 15] Vai trò của giai cấp nông dân trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc còn thể hiện ở sự đóng góp sức người, sức của phục vụ chiến tranh Trong kháng chiến, nông dân là lực lượng đông đảo và chủ chốt, nông thôn là địa bàn chiến lược, còn nông nghiệp là nguồn cung cấp nhu yếu phẩm đảm bảo lương thực cho bộ đội Theo quan điểm của Bác, chính sách và nghị quyết của Đảng và chính phủ đều vì lợi ích của nhân dân Bác nói: Nếu dân đói Đảng và chính phủ có lỗi, nếu dân dốt Đảng và chính phủ có lỗi, nếu dân ốm Đảng

và chính phủ có lỗi Tuy nhiên, những chủ trương, chính sách của Đảng và chính phủ có trở thành được hiện thực hay không lại do chính nhân dân quyết định

Thực tiễn quá trình đấu tranh cách mạng, xây dựng phát triển kinh tế xã hội, giai cấp nông dân nước ta đã phát huy được sức mạnh, thể hiện tinh thần tích

cực nhiệt tình cách mạng của mình

Khi nghiên cứu về giai cấp nông dân, chủ tịch Hồ Chí Minh còn khẳng định tầm quan trọng của khối liên minh công – nông Người cho rằng khối liên minh này đóng vai trò quyết định thắng lợi đối với sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc cũng như xây dựng chủ nghĩa xã hội Nông dân Việt Nam là lực lượng đông đảo, chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu xã hội, giàu lòng yêu nước nhưng không thể đảm nhận vai trò lãnh đạo cách mạng mà phải thông qua sự lãnh đạo của giai cấp công nhân với đội tiên phong là Đảng cộng sản Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựng cái gốc của Cách mạng là khối liên minh công – nông để đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, thực hiện cách mạng dân chủ nhân dân và xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong tác phẩm Đường cách mệnh, Bác viết: “Công nông là người chủ cách mệnh tức là công nhân và nông dân là lực lượng nồng cốt, là đội quân chủ lực của cách mạng … công nông là gốc cách mệnh” [ 67]

Nhận thức đúng đắn vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng giải phóng dân tộc phát triển kinh tế, chủ tịch Hồ Chí Minh cũng rất coi trọng nông nghiệp Theo Bác, nông nghiệp luôn có một vị trí hết sức đặc biệt đối với sự phát triển kinh tế ở nước ta Phát triển nông nghiệp là nhân tố hàng đầu, là nền tảng của quá trình phát triển kinh tế- xã hội Việt Nam là một nước nông nghiệp, nghề nông

là gốc Chính vì vậy, trong thư gửi điền chủ nông gia Việt Nam ngày 11 tháng 4 năm 1946, người viết: “Việt Nam là một nước sống về nông nghiệp Nền kinh tế của ta lấy canh nông làm gốc Trong công cuộc xây dựng nước nhà, chính phủ trong mong vào nông dân, trông cậy vào nông nghiệp một phần lớn Nông dân ta giàu thì nước ta giàu Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh” [67] Tư tưởng biện chứng của chủ tịch Hồ Chí Minh về vấn đề nông dân cho đến ngày hôm nay khi mà đất nước đang bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì càng

có ý nghĩa quan trọng hơn bao giờ hết cho sự nghiệp xây dựng đất nước

Những quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh về giai cấp nông dân là bài học quý báu đối với Đảng ta trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Sự đánh giá một cách đúng đắn, khoa học về giai cấp nông dân

chính là chìa khóa quyết định thành công cho những chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước trong việc giải quyết vấn đề nông dân, vấn đề dân tộc Thực tiễn lịch sử đã chứng minh sự đánh giá của chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài của đất nước về giai cấp nông dân là đúng đắn, khoa học

Nông dân, là vấn đề luôn được Đảng Cộng sản Việt Nam rất quan tâm và coi trọng trong suốt quá trình lãnh đạo đất nước Bởi lẽ, điểm xuất phát của Việt Nam đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội từ một nước nông nghiệp lạc hậu, nông dân

là lực lượng đông đảo, chiếm đa số trong xã hội

Quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đánh giá đầy đủ đúng đắn, vị trí, vai trò, khả năng của giai cấp nông dân trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, Đảng ta chẳng những lôi cuốn giai cấp nông dân trở thành người đồng minh vững chắc và lâu dài của giai cấp công nhân Việt Nam, mà còn tạo ra nguồn bổ sung cho đội tiền phong Đó là nguồn sức mạnh cơ bản làm nên thắng lợi vẻ vang của cách mạng nước ta từ khi có Đảng

Giai cấp nông dân là một lực lượng có vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc Lịch sử 80 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng đã khẳng định những đóng góp to lớn của nông dân đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nông dân nước ta chiếm hơn 90% dân số, là nạn nhân chủ yếu của chế độ thực dân phong kiến Giải phóng dân tộc, giải phóng cho người lao động

mà chủ yếu là nông dân, là nhiệm vụ quan trọng số một của cách mạng Việt Nam Vận dụng một cách sáng tạo quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của giai cấp nông dân, Đảng đã xác định cần phải thu hút đại

bộ phận giai cấp nông dân vào sự nghiệp đấu tranh cách mạng do Đảng lãnh đạo

Quán triệt tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh Trong tác phẩm Đường cách mệnh:

“Bây giờ tư bản lại đi áp bức công nông, cho nên công nông là người chủ cách mệnh 1 Là vì công nông bị áp bức nặng hơn 2 Là vì công nông là đông nhất cho nên sức mạnh hơn hết 3 Là vì công nông là người tay không chân rồi, nếu thua thì chỉ mất một cái kiếp khổ, nếu được thì được cả thế giới, cho nên họ gan góc”

“Vì những cớ ấy, nên công nông là gốc cách mệnh” “Muốn cách mệnh thành công thì phải dân chúng (công nông) làm gốc” [65, tr.266] Đảng ta luôn xác định rõ: Đảng phải lôi cuốn đại đa số dân cày và phải dựa vào hạng dân cày nghèo, lãnh đạo họ làm cách mạng, đồng thời phải liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông để kéo họ đi cùng giai cấp vô sản Đối với phú nông, trung, tiểu địa chủ và

tư sản chưa rõ mặt phản cách mạng thì cũng phải lợi dụng, ít ra cũng phải làm cho

họ trung lập.Trong khi liên lạc với các giai cấp, không được nhân nhượng lợi ích của công nông mà đi vào đường thoả hiệp Chủ trương trên cho thấy, Đảng ta đã nắm chắc tình hình thực tiễn Việt Nam, đánh giá đầy đủ và đúng đắn vị trí, vai trò, khả năng của các giai cấp, tầng lớp trong sự nghiệp giải phóng dân tộc

Nắm vững lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta vừa mới

ra đời đã nắm ngay quyền lãnh đạo cách mạng, do Đảng sớm xây dựng được khối liên minh công nông Uy tín chính trị và quyền lãnh đạo cách mạng của Đảng là tuyệt đối, không có lực lượng nào tranh chấp, do nó bắt nguồn từ sức mạnh vô địch của quần chúng cơ bản của Đảng, quần chúng công nông Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Trong điều kiện như nước ta, một nước thuộc địa, phong trào cách mạng thực sự phải là một phong trào dân tộc mà trong đó đội quân chủ lực phải bao gồm hai lực lượng cơ bản là công nhân và nông dân Có dựa trên lực lượng cơ bản vững chắc đó, Đảng ta mới có khả năng xây dựng mở rộng lực lượng cách mạng tới các giai cấp và tầng lớp khác có tinh thần yêu nước trong dân tộc Xuất phát từ đặc điểm nông dân nước ta, Đảng rất quan tâm giáo dục nông dân, lãnh đạo họ đi theo cách mạng, từng bước đem lại quyền lợi thiết thân cho nông dân, xây dựng củng cố khối liên minh công nông thành đạo quân chủ lực của cách mạng

Giai cấp nông dân là lực lượng có vai trò quan trọng trong khối liên minh

công – nông – trí thức Trong Luận cương chính trị năm 1930, Đảng ta xác định:

Trong cách mạng tư sản dân quyền, vô sản giai cấp và nông dân là hai động lực chính, nhưng vô sản có cầm quyền lãnh đạo thì cách mạng mới thắng lợi được

Trong quá trình lãnh đạo, Đảng luôn xác định cần phải từng bước tổ chức,

rèn luyện, giác ngộ giai cấp nông dân trong quá trình đấu tranh cách mạng Cùng

với công nhân và những người trí thức yêu nước, giai cấp nông dân đã tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin và những tư tưởng cách mạng của Hồ Chí Minh, trở thành một trong hai động lực chính của cách mạng Những người tiên tiến trong giai cấp nông dân đã gia nhập Đảng, gánh vác nhiệm vụ trọng đại của dân tộc Hiện tượng đặc thù này vào những thập niên đầu thế kỷ XX ở Việt Nam đã nói lên tính chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối cứu nước đúng đắn củachủ tịch Hồ Chí Minh, tài tổ chức và giáo dục nông dân của Đảng, đồng thời biểu hiện sự trưởng thành của giai cấp nông dân Việt Nam về mặt giác ngộ dân tộc và chủ nghĩa xã hội Nắm vững vai trò và khả năng cách mạng của nông dân, Đảng ta chẳng những lôi cuốn giai cấp nông dân trở thành người đồng minh vững chắc và lâu dài của giai cấp công nhân Việt Nam, mà còn tạo ra nguồn bổ sung cho đội tiền phong Lịch sử cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng ta đã chứng minh tính cách mạng và tính khoa học trong đường lối liên minh với giai cấp nông dân Đó là nguồn sức mạnh cơ bản làm nên những thắng lợi vẻ vang của cách mạng nước ta từ khi có Đảng

Nắm vững đặc điểm nông dân nước ta, Đảng và Nhà nước ta tiến hành từng bước công nghiệp hoá, coi đó là con đường tăng cường liên minh công - nông - trí thức, điều quan trọng hơn là chăm lo cải thiện đời sống vật chất và văn hoá cho nông dân, tăng cường giáo dục ý thức làm chủ, nâng cao trình độ chính trị, khoa học - kỹ thuật cho nông dân Cơ sở kinh tế của liên minh công nông trong cách mạng xã hội chủ nghĩa là vấn đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, trong đó

có công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn Ngay từ khi bước vào thời kỳ quá độ, Đảng ta đã xác định: Công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là nhiệm

vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Thực hiện đường lối đổi mới của Đại hội VI, từ tháng 12-1986, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách, cơ chế, biện pháp mới nhằm giải phóng sức sản xuất, phát

triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Nhờ vậy, nông nghiệp, nông dân và nông thôn nước ta đã có những chuyển biến mạnh mẽ

Từ nội dung, yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn nước ta hiện nay, công tác vận động nông dân của Đảng chiếm vị trí rất quan trọng Đó là quá trình Đảng phải tiếp tục nâng cao sự giác ngộ cho nông dân, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng; là quá trình tổ chức, đoàn kết nông dân chặt chẽ, khăng khít dưới nhiều hình thức mà Hội Nông dân là nòng cốt; là phát huy truyền thống yêu nước và cách mạng của nông dân; chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của nông dân đi đôi với việc phát huy tinh hoa văn hóa dân tộc, xây dựng nông thôn mới giàu đẹp, văn minh, tiến bộ; là quá trình làm cho nông dân hiểu biết ngày càng sâu sắc về khoa học - kỹ thuật, không ngừng nâng cao kỹ năng nghề nghiệp để thực hiện nền sản xuất nông nghiệp hàng hoá toàn diện, văn minh, có hiệu quả trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Văn kiện Hội nghị Trung ương lần thứ bảy (khoá X) của Đảng (7-2008) nêu rõ quan điểm: Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước

Nhìn lại lịch sử 80 năm lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng ta

có thể khẳng định rằng nắm vững và giải quyết đúng đắn vấn đề nông dân, đáp ứng nhiệm vụ cách mạng của từng giai đoạn lịch sử nhất định là một trong những nguyên nhân quan trọng làm nên những thắng lợi của cách mạng Việt Nam

1.3 XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP NÔNG DÂN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

1.2.3 Quan điểm của Đảng về Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Cơ sở vật chất kỹ thuật là một hệ thống các yếu tố vật chất của lực lượng sản xuất xã hội phù hợp với trình độ kỹ thuật công nghệ thích ứng mà lực lượng

lao động xã hội sử dụng để sản xuất ra của cải vật chất nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của xã hội Trong nền kinh tế xã hội bất kỳ một phương thức sản xuất nào cũng vậy muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa trên cơ sở vật chất

kỹ thuật nhất định

Chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định: Muốn chuyển một nền kinh tế từ sản xuất nhỏ sang sản xuất lớn đòi hỏi phải có một cơ sở vật chất kỹ thuật đủ mạnh đó

là nền công nghiệp cơ khí hóa

Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội xuất phát từ một nước nông nghiệp lạc hậu, năng suất lao động thấp Vì vậy, để xây dựng một nền sản xuất lớn với năng xuất lao động xã hội cao, Đảng ta đã xác định phải xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật lớn mạnh thông qua con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Với

tư tưởng nhất quán đó ngay từ đại hội lần thứ III năm 1960 Đảng đã xác định công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Bên cạnh đó, Đảng cũng nhận thức được thời kỳ quá độ ở nước ta

là lâu dài đó là một quá trình rất khó khăn và phức tạp cho nên mức độ, đặc điểm, mục tiêu của công nghiệp hóa ứng với mỗi giai đoạn cũng khác nhau tùy vào điều kiện hoàn cảnh cụ thể của đất nước

Đại hội chỉ rõ, để thực hiện được mục tiêu trên thì vấn đề quan trọng có tính chất quyết định là thực hiện trang bị kỹ thuật cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân, thực hiện cơ giới hóa sản xuất, từ đó nâng cao năng suất lao động

Năm 1986 Đảng ta đã ra chính sách về đường lối đổi mới đất nước nhưng giai đoạn 1986- 1988 nước ta vẫn chưa thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và công cuộc “cải tổ” ở Liên Xô đang ngày càng đi vào con đường bế tắc đã ảnh hưởng không nhỏ đến công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nước ta Bên cạnh

đó, Việt Nam tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội với điểm xuất phát thấp; cơ sở vật chất kỹ thuật thấp kém, trình độ của lực lượng sản xuất chưa phát triển, chưa hoàn thiện, sản xuất nhỏ lẻ, lao động thủ công là chủ yếu Vì vậy, quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nhằm tái sản xuất mở rộng, năng suất lao động cao, nâng

cao chất lượng cuộc sống cho người dân, rút ngắn khoảng cách lạc hậu với các nước trên thế gới chính là con đường duy nhất để nước ta thoát khỏi đói nghèo

Tại hội nghị Ban chấp hành trung ương lần thứ bảy khóa VI và đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII Đảng ta xác định: Công nghiệp hóa là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh , dịch vụ và quản lý kinh

tế - xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoa học - công nghệ tạo ra năng suất lao động xã hội cao

Như vậy, với đại hội VII quan điểm của Đảng về công nghiệp hóa không còn bó hẹp trong phạm vi trình độ các lực lượng sản xuất với kỹ thuật đơn thuần

để chuyển lao động thủ công thành lao động cơ khí mà bao hàm cả về các hoạt động sản xuất kinh doanh, cả ngành dịch vụ và quản lý kinh tế- xã hội, được sử dụng bằng phương tiện và các phương pháp tiên tiến hiện đại cùng với kỹ thuật và công nghệ cao Bên cạnh đó, quá trình công nghiệp hóa còn cần phải hoàn thiện

cơ cấu tổ chức và vận hành xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong cả nước

Mỗi bước tiến của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một bước tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất phù hợp với quan hệ sản xuất đưa quá trình tiến lên chủ nghĩa xã hội được thực hiện nhanh hơn Trên tinh thần nghị quyết của đại hội VII, đại hội VIII của Đảng đưa sự nghiệp đổi mới đất nước lên tầm cao mới, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Theo đó, chúng ta đã từng bước gắn liền công nghiệp hóa, hiện đại hóa với việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, với nội dung cơ bản là phát triển đồng bộ các loại thị trường ( thị trường hàng hóa và dịch vụ, thị trường vốn, thị trường bất động sản …) kết hợp hài hòa giữa cơ chế thị trường và thể chế nhà nước, sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước là chủ đạo và nhà nước có vai trò định hướng, tạo môi trường, hỗ trợ phát triển, kiểm soát và điều tiết vĩ mô nền kinh tế

Gắn liền công nghiệp hóa với hiện đại hóa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa để đến năm 2020, về cơ bản Việt Nam trở thành một nước công nghiệp hóa theo hướng hiện đại Trong cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá

độ lên chủ nghĩa xã hội (2001), Đảng ta đã nhấn mạnh phải thực hiện “công nghiệp hóa đất nước theo hướng hiện đại” và coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, phương hướng cơ bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc Tại hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII, Đảng ta đã khẳng định, công nghiệp hóa, hiện đại hóa là con đường thoát khỏi nguy cơ tụt hậu xa hơn so với các nước chung quanh, giữ được ổn định, chính trị, xã hội, bảo vệ được độc lập chủ quyền và định hướng phát triển xã hội chủ nghĩa Cũng bắt đầu từ đây, một quan niệm mới về CNH được định hình rõ nét, CNH không chỉ đơn giản là phát triển công nghiệp, xây dựng nhà máy Đó là quá trình cải biến căn bản, toàn diện để tạo nền tảng của một nước công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại,

cơ cấu kinh tế tiên tiến, quan hệ sản xuất phù hợp với sự phát triển của đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội trong từng bước thực hiện chính sách phát triển vì mục tiêu phát triển con người

Việc chuyển từ quan niệm “công nghiệp hóa” sang quan niệm “công nghiệp hóa đất nước theo hướng hiện đại (Đại hội VII) và “công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” (Đại hội Đảng lần thứ VII và Đại hội Đảng lần thứ IX) là một

sự phát triển quan trọng trong tư duy lý luận và thực tiễn của Đảng ta về CNH, HĐH đất nước Tiếp tục phát triển tư duy lý luận và thực tiễn về CNH, HĐH, tại đại hội đảng lần thứ IX (2011), lần đầu tiên trong văn kiện của Đảng, Đảng ta điều chỉnh và khẳng định quan điểm rút ngắn thời gian thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa “Con đường CNH, HĐH của nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian, vừa có những bước tuần tự, vừa có bước nhảy vọt”

Trong thực tế, quá trình CNH ở từng quốc gia, tuy vẫn phải tuân theo những lôgích tổng quát, nhưng lại rất khác nhau trong việc lựa chọn mô hình, nội dung chiến lược, bước đi và giải pháp CNH cụ thể Các nước đi sau đều có khả

năng rút ngắn quá trình thực hiện CNH so với các nước đi trước Tùy vào điều kiện lịch sử cụ thể của mỗi quốc gia mà họ có thể rút ngắn quá trình CNH, HĐH

Trên cơ sở kết hợp tốt cơ hội thuận lợi do bối cảnh quốc tế tạo ra, với những tiềm năng và lợi thế của đất nước, nhất là tiềm năng và lợi thế về con người, chúng ta có đủ điều kiện thực tế để rút ngắn quá trình CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức và hội nhập kinh tế quốc tế có hiệu quả Để hiện thực hóa khả năng rút ngắn, có nhiều việc phải làm, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến việc hình thành đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và coi phát triển giáo dục và đào tạo khoa học và công nghệ thật sự là nền tảng và động lực của CNH, HĐH đất nước Trên cơ sở đổi mới, phát triển tư duy lý luận

và thực tiễn của Đảng ta về CNH, HĐH đất nước, một hệ thống các quan điểm chỉ đạo về đẩy mạnh CNH, HĐH đã hình thành Đó là: Coi trọng việc đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn; Đa dạng hoá các chủ thể thực hiện CNH, HĐH; công nghiệp hóa là sự nghiệp của toàn dân, của mọi thành phần kinh tế trong đó kinh tế nhà nước là chủ đạo; Gắn chặt việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế; nội lực là quyết định, ngoại lực là quan trọng, kết hợp tốt nội lực và ngoại lực trở thành nguồn lực tổng hợp của quốc gia để đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

Một trong những nội dung quan trọng trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là phải coi trọng việc đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn Trong quá trình lãnh đạo đất nước, với nhận thức sâu sắc về đặc điểm của nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nền nông nghiệp lạc hậu, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định tầm quan trọng của nông nghiệp, nông dân, nông thôn Chỉ có công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn mới thúc đẩy nền kinh tế phát triển, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho dân cư nông thôn, tạo tiền đề để giải quyết hàng loạt các vấn đề chính trị - xã hội của đất nước, đưa nông thôn nước ta tiến lên trình độ văn minh, hiện đại Chủ trương CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng ta được hình thành và phát triển khá sớm trong quá trình đổi mới đất nước Từ Hội nghị Trung ương bảy

(khoá VII), Đảng ta đã xác định những nội dung cơ bản của CNH, HĐH Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng (tháng 6-1996) mở đầu thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đã quyết định và chỉ đạo phải coi trọng và đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (2001) nêu rõ: “Con đường CNH, HĐH của nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian, vừa có những bước tuần tự, vừa có bước nhảy vọt” Đối với nông nghiệp, nông thôn, “tăng cường sự chỉ đạo và huy động các nguồn lực cần thiết để đẩy nhanh CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn” [35, tr 88] Đặc biệt Hội nghị lần

thứ năm Ban Chấp hành trung ương Đảng khóa IX ra quyết định về Đẩy

nhanh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn thời kỳ 2001 – 2010 Đến Đại hội đại

biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng (4-2006) chủ trương tranh thủ cơ hội thuận lợi

do bối cảnh quốc tế tạo ra và tiềm năng, lợi thế của nước ta để rút ngắn quá trình CNH, HĐH đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh tế tri thức là xu hướng tất yếu của nền kinh tế Đại hội cũng khẳng định “Đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân” [35, tr 88] Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: “Phát triển nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, phát huy lợi thế của nền nông nghiệp nhiệt đới Trên cơ sở tích tụ đất đai, đẩy mạnh cơ giới hóa, áp dụng công nghệ hiện đại (nhất là công nghệ sinh học); bố trí lại cơ cấu cây trồng, vật nuôi; phát triển kinh tế hộ, trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp, vùng chuyên môn hóa, khu nông nghiệp công nghệ cao, các tổ hợp sản xuất lớn” [37, tr 195 – 196]

Đảng ta xác định quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông

thôn ở nước ta tập trung vào các nội dung cơ bản sau: Thứ nhất, phát triển nông

nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững, phát huy lợi thế của

nền nông nghiệp nhiệt đới; Thứ hai, phát triển lâm nghiệp toàn diện, bền vững, trong đó chú trọng cả rừng sản xuất, rừng phòng hộ và rừng đặc dụng; Thứ ba,

phát triển mạnh nuôi trồng thuỷ sản đa dạng theo quy hoạch, phát huy lợi thế từng

vùng gắn với thị trường; Thứ tư, khẩn trương xây dựng các quy hoạch phát triển

nông thôn, thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới; Thứ năm, xây dựng,

phát huy vai trò của giai cấp nông dân, chủ thể của quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn

Việc xác định vị trí quan trọng của nông nghiệp, nông thôn và nông dân trong quá trình hiện đại hóa đất nước là thực tế khách quan Với tỷ lệ lớn cư dân nông thôn Việt Nam hiện nay, không có sự giàu có của nông dân thì không có sự giàu có của đất nước, không có hiện đại hóa nông thôn thì không có HĐH quốc

gia Trong giai đoạn hiện nay, Đảng ta xác định CNH, HĐH nông nghiệp, nông

thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình CNH, HĐH đất nước; là

cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế xã hội, giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh quốc phòng, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái

Quá trình xây dựng đúng đắn những quan điểm về công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt nam hiện nay có vị trí rất quan trọng đối với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa Vì vậy, xây dựng đầy đủ các quan điểm về quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ là cơ sở đúng đắn cho việc đề ra đường lối, tổ chức thực hiện các nội dung, các bước đi của CNH, HĐH phù hợp bối cảnh xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.2.2 Các yếu tố tác động đến giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam

Trong Đại hội X Đảng ta đã xác định quan điểm: “Nông nghiệp, nông dân,

nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân và nông thôn, nông dân

là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng các

cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản; phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp là then chốt” Ngày nay, trong giai đoạn

đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vấn đề nông nghiệp, nông thôn

và nông dân là chủ thể cho sự phát triển kinh tế tại nông thôn, là lực lượng sản xuất chủ yếu tại nông thôn càng đóng vai trò quan trọng Bên cạnh những thành tựu mà quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đem lại thì giai cấp nông dân phải chịu sự tác động của các yếu tố trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đặt ra:

Một là, sự tác động của chính quá trình công nghiệp hóa, hiện đại

Nói đến quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nói đến việc chuyển từ lao động thủ công sang lao động máy móc Đối với Việt Nam hiện nay, công nghiệp hoá - hiện đại hoá không chỉ là quá trình mang tính tất yếu mà đó còn là một đòi hỏi bức thiết Đứng trước thực trạng là nước nghèo, bị chiến tranh tàn phá nhiều năm, tình trạng khủng khoảng kinh tế xã hội vẫn chưa chấm dứt, lạm phát còn ở mức cao, sản xuất chưa ổn định, bội chi ngân sách lớn, lao động thất nghiệp hoặc không đủ việc làm ngày càng tăng; Gắn liền với nền kinh tế đó lại là lối làm

ăn tản mạn, tùy tiện của sản xuất nhỏ, những thói quen của thời kì bao cấp trong sản xuất, kinh doanh còn tồn tại ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình phát triển kinh tế đất nước Vì vậy công nghiệp hóa - hiện đại hoá còn là quy luật tất yếu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đưa sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn

Nhận thức rõ tầm quan trọng của CNH, HĐH , Đảng và nhà nước ta đã có nhiều nghị quyết quan trọng về khoa học - kỹ thuật và khẳng định: Cùng với giáo dục, đào tạo, khoa học và kỹ thuật là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội, là điều kiện cần thiết để giữ vững độc lập dân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước bằng cách dựa vào khoa học, kỹ thuật Như vậy, với vai trò là động lực, là lực lượng sản xuất trực tiếp, khoa học và kỹ thuật đã được Đảng ta xác định và coi đó là điều kiện hàng đầu trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão, khoa học và công nghệ đã quyết định trực tiếp đến

năng suất và chất lượng sản phẩm, trong đó có sản phẩm nông nghiệp Việc nghiên cứu, ứng dụng đưa các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã có sự tác động lớn đến nông nghiệp Quá trình đã tác động mạnh đến sản xuất, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, mở rộng không gian thị trường tiêu thụ tăng thu nhập cho nông dân qua nguồn hàng xuất khẩu Công tác khuyến nông, khuyến lâm đã có tác dụng tích cực trong việc hướng dẫn, hỗ trợ nông dân sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ Nhiều giống lúa đặc sản tuy năng suất không cao, nhưng bán được giá, một số loại cây ăn quả có sản lượng lớn và có thương hiệu, các mô hình thâm canh, luân canh, ứng dụng công nghệ cao đã và đang phát triển nhân rộng Các dịch vụ vật tư, phân bón, thuốc trừ sâu, bảo vệ thực vật đã cung cấp kịp thời phục vụ cho sản xuất Việc quảng bá, xúc tiến thương mại về hàng nông sản được quan tâm Mối liên kết giữa sản xuất - khoa học, công nghệ - tiêu thụ đã mang lại kết quả thiết thực Ngày càng xuất hiện nhiều mô hình nông dân sản xuất giỏi thu nhập cao, những cánh đồng có giá trị lớn trên một đơn vị diện tích

Qua đó tạo cho nông dân có sự thay đổi lớn trong phương thức canh tác, thích nghi với phương thức sản xuất mới, cơ giới hóa trong nông nghiệp, giúp cho người nông dân ngày càng năng động, tích cực, sự nhạy bén hơn làm giàu cho gia đình, cho xã hội Quá trình này còn giúp cho người nông dân có được nhận thức mới trong sản xuất, kinh doanh, nhận thức được việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất là một tất yếu của quá trình phát triển trong nông nghiệp

Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để phát triển kinh tế và đặc biệt là kinh tế nông thôn, miền núi là ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước ta nhằm nâng cao năng lực sản xuất và tăng thu nhập cho người nông dân Với việc đưa máy móc khoa học kỹ thuật vào quá trình sản xuất trong nông nghiệp đã gặt hái nhiều thành tựu; đem lại năng suất lao động cao, lợi nhuận lớn cho nông dân, đời sống người dân ngày càng cải thiện Tuy nhiên, trong quá trình này để tiếp tục phát triển đòi hỏi người nông dân phải năng động sáng tạo, tìm tòi học hỏi, nhạy bén với các vấn đề trong lao động trong sản xuất, cần phải khắc phục những thói quen kinh nghiệm

giản đơn trong sản xuất thoát khỏi hạn chế mặc cảm, thiếu tự tin ngại tiếp xúc với khoa học kỹ thuật

Hai là, tác động của quá trình đô thị hóa

Đô thị hóa là xu thế toàn cầu, là quá trình tất yếu diễn ra không chỉ ở các nước phát triển mà nó đã trở thành xu thế mạnh mẽ ở tất cả các quốc gia trong điều kiện hiện nay Nền kinh tế càng phát triển thì quá trình đô thị hóa diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh Là một nước đang phát triển, Việt Nam cũng không nằm ngoài xu thế đó Quá trình đô thị hóa đang diễn ra sôi động trên khắp cả nước Đô thị hóa góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội của khu vực, nâng cao đời sống cho nhân dân Sự hình thành trên địa bàn nông thôn những khu công nghiệp, khu chế xuất, các trung tâm dịch vụ các khu đô thị mới… Đã nâng giá trị sử dụng đất đai, tạo ra những ngành nghề và việc làm mới, nâng cao giá trị lao động, tạo môi trường ứng dụng khoa học công nghệ rộng rãi… Đô thị hóa thúc đẩy và tạo

cơ hội làm cho con người ngày càng năng động, sáng tạo trong việc tìm kiếm, lựa chọn phương thức sản xuất, kinh doanh phù hợp với khả năng của mình, vươn lên làm giàu chính đáng, kinh tế phát triển đời sống nông dân được nâng cao, đó là ưu điểm lớn của quá trình đô thị hóa

Quá trình đô thị hóa đã làm cho diện mạo của nông thôn và đời sống tinh thần của người nông dân ngày càng phong phú, đa dạng, khơi dậy tinh thần phát huy độc lập tự chủ, tư lực vươn lên làm giàu thoát khỏi cảnh nghèo nàn lạc hậu của nông dân.Tuy nhiên quá trình đô thị hóa cũng đã để lại những nhược điểm không nhỏ trong quá trình phát triển mà chính người nông dân phải gánh chịu Đó

là ảnh hưởng từ việc thu hồi đất thực hiện các dự án Trong 5 năm, từ 2001 đến

2005, tổng diện tích đất nông nghiệp thu hồi là 366,44 nghìn ha (chiếm 3,89% đất nông nghiệp đang sử dụng) Trong đó, diện tích đất nông nghiệp thu hồi để xây dựng khu công nghiệp và cụm công nghiệp là 39,56 nghìn hecta (ha), xây dựng đô thị là 70,32 nghìn ha và xây dựng kết cấu hạ tầng là 136,17 nghìn ha Trong đó vùng đồng bằng sông Hồng có số hộ dân bị ảnh hưởng do thu hồi đất lớn nhất: khoảng 300 nghìn hộ; Đông nam bộ khoảng 108 nghìn hộ Số hộ bị thu dất ở các

vùng khác thấp hơn: Tây nguyên 138,291 hộ, Thành phố Hồ Chí Minh 52, 094

hộ Việc thu hồi đất trong giai đoạn vừa qua đã ảnh hưởng đến đời sống của 627,5 nghìn hộ gia đình với 2,5 triệu người và 950 nghìn lao động Mặc dù nhà nước và các doanh nghiệp đã có nhiều cố gắng đến bù, hỗ trợ giải quyết việc làm nhưng 53% thu nhập của số hộ bị thu hồi đất bị giảm và có tới 34,5 % số hộ có điều kiện sống thấp hơn Đây là nguyên nhân chính dẫn đến khiếu kiện đông người, kéo dài ở nhiều địa phương Nếu chậm khắc phục sẽ dẫn đến rạn nứt mối liên hệ liên minh công - nông (Theo trung tâm thông tin và dự báo kinh tế xã hội Quốc gia – NCEIF)

Nhiều nông dân không có nghề gì ngoài nghề trồng lúa nước được nối nghiệp từ cha truyền con nối trong thửa ruộng vườn nhà Khi bị thu hồi đất, họ không còn biết làm gì để mưu sinh Việc sử dụng số tiền đền bù chưa hiệu quả Và thực tế hiện nay, đang có tình trạng một bộ phận nông dân rời khỏi đất canh tác,

bỏ nghề truyền thống trong khi có ít cơ hội chuyển sang ngành nghề khác phi nông nghiệp Nhiều nông dân sau khi được đền bù, có một số vốn nhưng sau đó lại bị trắng tay rơi vào tình trạng đói nghèo do không biết sử dụng vốn hợp lí… Đất đai là tài sản quý giá đối với giai cấp nông dân trong quá trình sản xuất nông nghiệp Hiện nay một bộ phận nông dân không có đất hoặc thiếu đất sản xuất đang

có chiều hướng gia tăng Đây là một trong những khó khăn lớn gây ảnh hưởng và cản trở việc phát huy vai trò của giai cấp nông dân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Ba là, sự tác dộng của cơ chế thị trường

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ chế thị trường

có sự tác động rất lớn trong quá trình sản xuất và đời sống của giai cấp nông dân Với cơ chế thị trường nó đã giúp cho người nông dân ngày càng năng động, có sự sáng tạo trong sản xuất nhằm đem lại lợi nhuận kinh tế cao, tạo được sự cạnh tranh, sự ganh đua trong sản xuất kinh doanh, biết đầu tư sản xuất một cách nhạy bén, tạo điều kiện làm giàu cho những nông dân có đầu óc sáng tạo, nhạy bén, năng động nắm bắt được thị hiếu, nhu cầu của thị trường Qua đó, phát huy được

thế mạnh khác nhau của nông dân trong việc sản xuất, kinh doanh Có thể ví cơ chế thị trường như một con dao hai lưỡi mặt tích cực của nó rất lớn, nhưng mặt trái của nó cũng gây tác hại không nhỏ, làm cho việc phân hóa giàu nghèo ngày càng trở nên sâu sắc Bản thân cơ chế kinh tế thị trường đã tạo nên trong lòng nó những nghịch lý, mâu thuẫn Ở đó, một bộ phận nông dân do chịu khó, cần cù làm

ăn, có kinh nghiệm trong sản xuất, nhạy bén sáng tạo trong cách làm, biết chớp lấy những thời cơ đúng lúc nên khi có điều kiện về kinh tế, họ đạt được kết quả tốt

và thành công nhanh chóng Họ đẩy mạnh sản xuất theo hướng chuyên canh mà

mô hình được họ trọng dụng nhiều đó là mô hình kinh tế trang trại; trồng trọt chăn nuôi được đẩy mạnh trên quy mô lớn, mở rộng các nghề truyền thống … từ đó họ

đã giàu lên nhanh chóng trở thành đại gia trong nông dân Ngược lại một bộ phận nông dân do hạn chế về khả năng tiếp cận khoa học, kỹ thuật, nắm bắt thông tin, rơi vào những hoàn cảnh khó khăn, do thiên tai, sức khỏe … cuộc sống của họ không được cải thiện đáng kể thậm chí còn nghèo đi Ở vùng sâu, vùng xa vẫn còn một bộ phận nông dân sống theo phương thức tự túc, tự cấp; cũng có trường hợp một bộ phận nông dân đã đem đất ở, đất sản xuất của mình đi bán, cầm cố, sang nhượng…từ đó càng làm cho tình trạng thiếu đất sản xuất gia tăng Chính điều đó

đã làm cho khoảng cách giàu nghèo ở nông thôn ngày càng gia tăng ra tạo nên những xung đột phức tạp trên địa bàn Mặt khác, do bản chất của cơ chế thị trường

là cạnh tranh, nên buộc người nông dân phải sáng tạo, năng động trong sản xuất, kinh doanh Vì vậy diễn ra theo hai xu hướng: một là, tích cực, năng động chuyển đổi cơ cấu sản xuất, cải tiến kỹ thuật nâng cao chất lượng sản phẩm Hai là, chạy theo lợi nhuận vi phạm đạo đức trong sản xuất kinh doanh Vì vậy, một bộ phận nông dân vì ma lực của đồng tiền đã sẵn sằng vi phạm pháp luật, coi thường sức khỏe của người tiêu dùng: trong trồng trọt bơm quá liều thuốc tăng trọng vào những mặt hàng nông sản, trong chăn nuôi sử dụng hóc môn tăng trưởng… có thể gây bệnh ung thư cho người tiêu dùng, miễn sao đem lai lợi cho họ đó cũng chính

là một trong những vấn đề cấp thiết góp phần tạo ra những rào cản cản trở sự phát triển kinh tế xã hội Vì vậy đòi hỏi Đảng và nhà nước cần có những biện pháp phù

hợp khắc phục những hiện tượng tiêu cực này Việc khắc phục được tình trạng đó

có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc phát huy vai trò của giai cấp nông dân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Bốn là, sự tác động của quá trình hội nhập quốc tế

Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, đất nước ta đã thu được nhiều thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử Trong lĩnh vực đối ngoại, chúng ta đã chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc

tế Cho đến nay,Việt Nam đã có quan hệ kinh tế thương mại với hơn 250 quốc gia và vùng lãnh thổ, tham gia các tổ chức kinh tế khu vực và thế giới tháng 12 năm 2006 Việt Nam đã gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) Có thể khẳng định rằng, chủ trương chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng và Nhà nước ta là đúng đắn, đã góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, góp phần nâng cao uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế Đối với nông nghiệp, nông thôn quá trình hội nhập kinh tế đã đem lại nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đạt được những thành tựu khá toàn diện và to lớn Nông nghiệp tiếp tục có tốc độ tăng trưởng khá cao theo hướng sản xuất hàng hóa, năng suất chất lượng, hiệu quả, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia, một số mặt hàng xuất khẩu chiếm vị trí cao trên thị trường quốc tế Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, đời sống nông dân được cải thiện theo hướng tích cực… Chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn của Đảng, Nhà nước ta đã có những thay đổi rất cơ bản theo hướng phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc

tế Thị trường trong nước được tự do lưu thông gắn với thị trường thế giới, mọi hình thức ngăn sông cấm chợ bị lên án và xoá bỏ, nhà nước tạo điều kiện, môi trường thuận lợi và bảo đảm cho mọi chủ thể sản xuất kinh doanh ở cả thành thị

và nông thôn làm ăn hợp pháp, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng kết cấu

hạ tầng… Nhờ vậy, không chỉ thị trường trong nước ngày càng phát triển mà nhiều loại hàng nông sản Việt Nam đã vươn ra chiếm lĩnh và có vị trí quan trọng trên thị trường quốc tế góp phần tăng thu ngoại tệ để nhập khẩu tư liệu sản xuất

cho nông nghiệp, tái đầu tư cho nông nghiệp, nâng cao đời sống nông dân Đồng thời, góp phần tăng sức cạnh tranh của các doanh nghiệp nông nghiệp và các sản phẩm nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế Hội nhập kinh tế quốc tế đã

có tác động tích cực đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngay trong nội bộ ngành nông nghiệp, giảm tỷ trọng nông nghiệp thuần túy, ngay trong nông nghiệp theo nghĩa hẹp, giảm tỷ trọng trồng trọt, tăng dần tỷ trọng chăn nuôi Đặc biệt là đã hình thành những vùng chuyên canh, sản xuất hàng hóa lớn, tập trung, tạo điều kiện để đưa nhanh tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất, phát triển công nghiệp chế biến như: cá tra, ba sa, nước mắm, các loại cây công nghiệp, cây ăn trái… Bên cạnh những thuận lợi do quá trình hội nhập kinh tế đem lại lại thì những khó khăn của quá trình này đặt ra cho nông dân, nông thôn Việt Nam cũng rất lớn Hội nhập kinh tế quốc tế có nghĩa là chúng ta phải tiếp tục mở rộng thị trường, tìm kiếm thị trường mới, khôi phục thị trường truyền thống, điều đó nói lên là các sản phẩm từ nông nghiệp, nông thôn phải có mặt tại từng căn hộ, từng bữa ăn của người nước ngoài Hạn chế chất lượng sản phẩm kém, sản phẩm chế biến còn hạn chế, sức cạnh tranh thấp Trên thị trường quốc tế, các hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như gạo, thủy sản, cà phê,…chưa thực sự đảm bảo tiêu chuẩn sản phẩm sạch theo quy định của WTO và các yêu cầu của các nước nhập khẩu, đặc biệt là các nước có thu nhập cao yêu thích hàng Việt Nam Chính những yếu kém về vệ sinh an toàn thực phẩm, đã và sẽ cản trở việc mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản của Việt Nam Vì vậy, những thách thức đặt ra cho các sản phẩm Việt Nam khi vượt qua các hàng rào khắt khe từ những quy định của quốc tế là rất lớn Vìvậy, xuất phát từ những yêu cầu đó đòi hỏi giai cấp nông dân cần phải có sự ý thức về trách nhiệm trong quá trình sản xuất nông sản, đảm bảo được an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng là hàng đầu, tránh chạy theo lợi ích của cá nhân, đảm bảo uy tín, chất lượng mẫu mã hàng hóa, sản phẩm, thương hiệu của quốc gia

Xuất phát từ thực tế cho thấy, những yếu tố trên có tác động rất lớn đến giai cấp nông dân trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Vì vậy cần phải

có những bước đi, chính sách phù hợp để đảm bảo sự hài hòa trong quá trình xây dựng đất nước

1.2.3 Vai trò và xu hướng biến đổi của giai cấp nông dân Việt Nam trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

a Vai trò của giai cấp nông dân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Chủ nghĩa Mác –Lê Nin đã từng khẳng định vai trò của quần chúng nông dân lao động là người quyết định, là người sáng tạo chân chính ra lịch sử xã hội Ở nước ta , nông dân chiếm hơn 70% số dân cả nước – họ là một bộ phận của dân

cư, là lực lượng đông đảo trong quần chúng nhân dân lao động trực tiếp sản xuất

ra của cải nuôi sống xã hội Là một trong những động lực cơ bản của cách mạng

Hiện nay, trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, giai cấp nông dân ngày càng có vai trò quan trọng góp phần vào việc thực hiện công cuộc đổi mới Nông dân không chỉ là lực lượng chủ yếu sản xuất ra của cải cho xã hội, nuôi sống

xã hội mà còn là động lực cho sự phát triển của xã hội, là nhân tố cơ bản cho quá trình tiến hành thành công công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng một

nước Việt Nam ngày một phát triển và giàu mạnh hơn Vai trò của giai cấp nông dân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa thể hiện ở những nội dung sau:

Thứ nhất, nông dân là lực lượng đông đảo nhất, là một trong những

chủ thể chính trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Với dân số chiếm hơn 70% số dân cả nước, có lòng yêu nước và nhiệt tình cách mạng, chịu đựng gian khổ, hy sinh, lao động cần cù sáng tạo, giai cấp nông dân luôn là đội quân chủ lực của cách mạng Trong cách mạng giải phóng dân tộc Hàng chục triệu nông dân đã tham gia quân đội, du kích, thanh niên xung phong

mở đường, tiếp lương tải đạn phục vụ chiến trường Trong kháng chiến chống giặc ngoại xâm, với tinh thần vừa kháng chiến vừa kiến quốc giai cấp nông dân đã có những đóng góp to lớn về sức người, sức của cho sự nghiệp kháng chiến Trong công cuộc đổi mới hiện nay, tinh thần, ý chí, sức mạnh và truyền thống của giai cấp nông dân tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực

Trên thế giới, đối với các quốc gia đang phát triển, khi nói đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HÐH), vấn đề vốn và các thiết bị kỹ thuật và cách quản

lý hiện đại là yêu cầu trước hết được đặt ra Ðiều đó đúng, nhưng chưa đủ, bởi vì trong CNH, HÐH, ngoài kỹ thuật, phương tiện, gọi chung là "kỹ thuật hóa" thì còn

có một nhân tố quan trọng quyết định thành công chính là con người, môi trường

xã hội, tức "chủ thể hóa" Trong quá trình CNH, HÐH nông nghiệp, nông thôn nông dân chính là người thực hiện và được thụ hưởng kết quả của quá trình này Với môi trường xã hội nông thôn, đây là một quá trình diễn ra phức tạp, lâu dài,

đa dạng, tính đặc thù cao, phụ thuộc vào từng dân tộc, từng vùng miền, địa phương với những truyền thống văn hóa, môi trường lịch sử, xã hội khác nhau, từ

đó quyết định những thành bại của quá trình này

Ngày nay, trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đảng ta luôn luôn khẳng định nông nghiệp là cơ sở để phát triển công nghiệp Sự khẳng định đó cũng chính là sự khẳng định vai trò quan trọng của giai cấp nông dân trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

mà nhiệm vụ chính là xây dựng nền nông nghiệp theo hướng hiện đại Nước ta là

một nước nông nghiệp, giai cấp nông dân là lực lượng đông đảo nhất trong xã hội chiếm phần lớn tỷ lệ lao động của cả nước Vì vậy giai cấp nông dân có vai trò là lực lượng chính, chủ thể trực tiếp lao động trong nông nghiệp, quyết định sự thành công, phát triển nền nông nghiệp của nước nhà Khẳng định vai trò của nông nghiệp và công nghiệp trong quá trình xây dựng và phát triển của đất nước, trong bài nói chuyện tại hội nghị đoàn thanh niên lao động Việt Nam toàn miền Bắc nói ngày 22/9/1962, chủ tịch Hồ Chí Minh đã ví công nghiệp và nông nghiệp như là hai chân của con người Hai chân có mạnh thì đi mới chắc Nông nghiệp không phát triển thì công nghiệp cũng không phát triển được Ngược lại, không có công nghiệp thì nông nghiệp cũng khó khăn Công nghiệp và nông nghiệp quan hệ với nhau rất khăng khít Vì vậy, công nghiệp muốn tiến nhanh và vững chắc thì nhất định phải dựa trên cơ sở sự phát triển toàn diện và mạnh mẽ của nông nghiệp Bên cạnh đó, nông dân còn là nguồn nhân lực dồi dào cung cấp lao động cho xã hội và các ngành kinh tế khác Vì tầm quan trọng đó, Đảng và nhà nước phải chăm lo toàn diện mọi mặt cho người nông dân.Trong quá trình phát triển nông nghiệp cần phải đầu tư toàn điện nhằm đạt năng suất cao như: khoa học – kỹ thuật, trang bị máy móc, thiết bị vật tư… Trong sản xuất cần động viên và có những giải pháp thích hợp nhằm phát huy vai trò của nông dân Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn cần quan tâm, chú trọng đến việc đầu tư, áp dụng khoa học, công nghệ mới hiện đại nhằm phát huy tối đa hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp

Thứ hai, giai cấp nông dân là lực lượng cơ bản của khối liên minh công

– nông – trí thức quyết định thắng lợi sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội

Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng Trong điều kiện của nước ta, phong trào cách mạng thực sự phải là một phong trào dân tộc mà trong đó đội quân chủ lực phải bao gồm hai lực lượng cơ bản là công nhân và nông dân Có dựa trên lực lượng cơ bản vững chắc đó, Đảng ta mới có khả năng mở rộng đội ngũ cách mạng tới các giai cấp và tầng lớp khác có tinh thần yêu nước trong dân

tộc Xuất phát từ đặc điểm nông dân nước ta, Đảng rất quan tâm đến giáo dục nông dân, lãnh đạo họ đi theo cách mạng, từng bước đem lại quyền lợi thiết thân cho nông dân, xây dựng củng cố khối liên minh công nông thành đạo quân chủ lực

của cách mạng Trong luận cương chính trị 1930, Đảng ta xác định: Trong cách

mạng tư sản dân quyền vô sản giai cấp và nông dân là hai động lực chính, nhưng

vô sản có cầm quyền lãnh đạo thì cách mạng mới thắng lợi được Xuất phát từ địa

vị kinh tế của mình, giai cấp nông dân không thể tự giải phóng mình, liên minh giai cấp chính là cơ sở để họ tránh khỏi sự lôi kéo, lợi dụng của giai cấp bóc lột, giúp họ phát huy được sức mạnh, khả năng cách mạng của mình Sự tiến bộ của nông dân sẽ ngày càng được nâng cao do gắn bó hơn với công nhân, trí thức Ngày nay, trong quá trình đổi mới đất nước, để đẩy nhanh sản xuất nông sản hàng hóa, làm cho nông nghiệp phát triển bền vững, nông dân rất cần sự hỗ trợ của công nghiệp và những tri thức khoa học – kỹ thuật Đây là nhu cầu thiết thực để nông dân tìm đến các cơ quan nghiên cứu, các cơ sở dịch vụ kỹ thuật Công nghiệp và khoa học góp phần đắc lực vào quá trình giải phóng nông dân, giúp họ tiếp xúc với nền văn minh nhân loại hiện đại, đồng thời có dịp để phát huy các giá trị văn hóa được tích tụ trong quá trình lao động ở nông thôn Trong xây dựng củng cố cơ sở kinh tế của khối liên minh công – nông – trí, giai cấp nông dân có vai trò rất lớn trong việc cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, đồng thời, nông thôn là thị trường lớn tiêu thụ sản phẩm của ngành công nghiệp Mặt khác, phát triển nông nghiệp và nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa không thể thiếu sự tham gia, đóng góp của khoa học - công nghệ Khoa học và công nghệ là nền tảng, là động lực làm đòn bẩy cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn phát triển nhanh và bền vững Hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ đã và đang có sự đóng góp đáng kể vào trong quá trình sản xuất nông nghiệp Hoạt động tuyên truyền giáo dục giúp người nông dân áp dụng thành công các tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào quá trình sản xuất của mình đem lại năng suất lao động cao Qua đó, giúp người nông dân mạnh dạn hơn trong đầu tư sản xuất tùy thuộc vào điều kiện hoàn cảnh thực tiễn của gia đình

Vai trò của khoa học - công nghệ rất quan trọng nhưng có phát huy được hay không lại phụ thuộc vào ý thức, sự nỗ lực của bản thân, mức độ tiếp thu khoa học – công nghệ của nông dân Như vậy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn theo hướng hiện đại không thể thiếu sự đóng góp khoa học và công nghệ, nhưng để khoa học và công nghệ đạt được nhiều thành tựu to lớn góp phần đưa nền nông nghiệp của địa phương phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi hỏi phải thông qua hoạt động của nông dân Đây chính là điều kiện để khối liên minh công- nông – trí thức có mối quan hệ ngày càng khăng khít

và bền vững

Nhờ nắm vững vai trò và khả năng của giai cấp nông dân, Đảng ta chẳng những có đường lối chiến lược và sách lược đúng đắn, mà còn sáng tạo ra phương pháp cách mạng thích hợp với khả năng và truyền thống cách mạng của nông dân nước ta Phát huy được vai trò, sức mạnh của giai cấp nông dân trong cách mạng

Thứ ba, giai cấp nông dân là lực lượng đông đảo nhất có vai trò đặc

biệt quan trọng biến những chủ trương, nghị quyết của Đảng về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn thành hiện thực

Ngay từ khi miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng

và nhà nước ta hết sức quan tâm đến kinh tế nông nghiệp, lấy nông nghiệp làm điểm xuất phát Vì Việt Nam căn bản là một nước nông nghiệp, muốn phát triển công nghiệp, phát triển kinh tế nói chung, phải lấy phát triển nông nghiệp làm gốc

Vì vậy, Đại hội lần thứ III của Đảng (9-1960) khẳng định: “Trong nền kinh tế quốc dân miền Bắc, nông nghiệp chiếm bộ phận rất quan trọng; nông dân lao động

là một lực lượng sản xuất to lớn Muốn đưa miền Bắc tiến lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta phải đi từ nông nghiệp, phải dựa vào lực lượng của nông dân lao động và phát huy tính tích cực cách mạng của họ” [22, tr 537] Đảng chủ trương: “Tập trung phát triển mạnh nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, đưa nông nghiệp một bước lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa” [31, tr 62] Nước ta là nước nông nghiệp, muốn trở thành nước công nghiệp thì khâu đột phá trước hết phải là lĩnh vực nông nghiệp, phải là địa bàn nông thôn, nơi gần 80% dân cư sinh

sống, chiếm phần lớn lực lượng lao động xã hội Chính vì vậy, ngay từ Đại hội VI, đặc biệt là Đại hội VIII Đảng ta đã nhấn mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn Đây là quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất trong nông nghiệp và bộ mặt kinh tế - xã hội nông thôn, biến lao động thủ công thành lao động cơ giới, đưa sản xuất nhỏ lên thành sản xuất lớn hàng hóa, là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng tăng tỉ trọng các hoạt động sản xuất phi nông nghiệp nhằm khai thác tiềm năng tạo ra năng suất lao động, hiệu quả kinh tế - xã hội cao trong nông nghiệp từ đó biến đổi

bộ mặt kinh tế- xã hội nông thôn tiến gần với thành thị

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn là chủ trương lớn của Đảng là sự nghiệp của toàn Đảng toàn dân trong đó, lực lượng cơ bản là nông dân quyết định sự thành công Công cuộc đổi mới nông nghiệp theo hướng hiện đại này phụ thuộc rất lớn vào nhận thức của người dân Nếu bản thân người nông dân không tự nhận thức được vai trò, vị trí của mình trong xã hội thì những chủ trương chính sách của Đảng và nhà nước không thể thực hiện được

Thứ tư, nông dân là lực lượng quan trọng góp phần xây dựng Đảng,

chính quyền, đoàn thể nhân dân trong sạch vững mạnh trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Trong điều kiện nước ta là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân số nông nghiệp ở nông thôn Do đó giai cấp nông dân là lực lượng to lớn trong việc hiện thực hóa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước Thông qua hoạt động thực tiễn, nông dân trực tiếp đóng góp ý kiến, nguyện vọng với Đảng, chính quyền các cấp nhằm đưa ra đường lối, chính sách phù hợp thúc đẩy sản xuất phát triển

Với số lượng đông đảo, nông dân là lực lượng tham gia giám sát hoạt động của hệ thống chính trị, hoạt động của đội ngũ cán bộ, đảng viên Qua giám sát, nông dân lựa chọn, giới thiệu những cán bộ đảng viên có đức có tài tham giai vào

bộ máy của hệ thống chính trị Đồng thời góp ý phê bình để cán bộ đảng viên sữa chữa sai lầm, khuyết điểm; tham gia đấu tranh chống tham nhũng và các biểu hiện