Sau cơn mưa thường xuất hiện cầu vồng là do sau cơn mưa trong không khí có rất nhiều các hạt nước li ti đóng vai trò là lăng kính, khi đó ánh sáng mặt trời (ánh sáng trắng) sẽ bị tán s[r]
Trang 1TỔNG HỢP LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP TÁN SẮC ÁNH SÁNG
I LÝ THUYẾT
1) Thí nghiệm về sự tán sắc ánh sáng của Niuton
- Sơ đồ thí nghiệm: như hình bên
- Kết quả thí nghiệm: Ánh sáng mặt trời khi đi qua lăng kính không những bị lệch về phía đáy
do khúc xạ, mà còn bị trải dài thành một dải màu sặc sỡ Quan sắt kỹ dải màu ta phân biệt
được bày màu: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím Tuy nhiên ranh giới giữa các màu không rõ rệt, tức là màu nọ chuyển dần sang màu kia một cách liên tục
- Dải sáng màu này gọi là quang phổ của Mặt Trời Ánh sáng mặt trời là ánh sáng trắng
- Hiện tượng này gọi là hiện tượng tán sắc ánh sáng (của ánh sáng trắng)
2) Giải thích hiện tượng tán sắc ánh sáng
Để kiểm nghiệm xem có phải thủy tinh đã làm thay đổi màu của ánh sáng hay không Niuton đã làm thí nghiệm sau:
- Sơ đồ thí nghiệm: như hình bên Ông tách lấy một chùm sáng màu vàng trong dải màu , rồi
cho nó khúc xạ qua lăng kính thứ hai
Trang 2- Kết quả thí nghiệm: chùm sáng chỉ bị lệch về phía đáy (do khúc xạ) mà không bị đổi màu
- Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng có một màu nhất định và không bị tán sắc mà chỉ bị lệch khi đi qua lăng kính
- Ánh sáng đa sắc là hỗn hợp của hai ánh sáng đơn sắc trở nên, và bị tán sắc khi đi qua lăng
kính
- Ánh sáng trắng là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến
tím Ánh sáng trắng là một trường hợp của ánh sáng đa sắc
- Sự tán sắc ánh sáng là: sự phân tách một chùm ánh sáng đa sắc thành các chùm sáng đơn
sắc tạo nên nó
- Giải thích hiện tượng tán sắc:
+ Ánh sáng trắng là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc
+ Chiết suất của thủy tinh đối với các ánh sáng đơn sắc có màu khác nhau là khác nhau, nên
góc lệch của chúng khi đi qua lăng kính là khác nhau, kết quả là khi ló ra khỏi lăng kính chúng
không trùng phương nữa mà bị tách ra
- Nhận xét: từ kết quả thí nghiệm: tia đỏ lệch ít nhất, tia tím lệch nhiều nhất, nên chiết suất của ánh sáng tím là lớn nhất, chiết suất của ánh sáng đỏ là nhỏ nhất:
nđỏ < ncam < nvàng < nlục < nlam < nchàm < ntím
3) Ứng dụng
- Giải thích một số hiện tượng tự nhiên như cầu vồng, Sau cơn mưa thường xuất hiện cầu
vồng là do sau cơn mưa trong không khí có rất nhiều các hạt nước li ti đóng vai trò là lăng kính, khi đó ánh sáng mặt trời (ánh sáng trắng) sẽ bị tán sắc qua các lăng kính nước thành dài màu cầu vồng Vì vậy cầu vồng không chỉ xuất hiện sau cơn mưa mà còn xuất hiện ở những nơi có nhiều hơi nước như thác nước,
Trang 3- Ứng dụng trong máy quang phổ: phân tích một chùm sáng thành các chùm sáng đơn sắc cấu tạo lên nó
II TRẮC NGHIỆM VẬN DỤNG
Câu 1: Sóng điện từ khi truyền từ không khí vào nước thì:
A tốc độ truyền sóng và bước sóng đều giảm
B tốc độ truyền sóng giảm, bước sóng tăng
C tốc độ truyền sóng tăng, bước sóng giảm
D tốc độ truyền sóng và bước sóng đều tăng
A có tính chất hạt
B là sóng dọc
C có tính chất sóng
D luôn truyền thẳng
Câu 3: Ba ánh sáng đơn sắc: tím, vàng, đỏ truyền trong nước với tốc độ lần lượt là vt, vv, vđ
Hệ thức đúng là:
A vđ = vt = vv
B vđ < vt < vv
C vđ > vv > vt
D vđ < vv < vt
Câu 4: Phát biểu nào sau đây là đúng?
A Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng bị tán sắc khi đi qua lăng kính
B Ánh sáng trắng là hỗn hợp của vô số ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím
C Chỉ có ánh sáng trắng mới bị tán sắc khi truyền qua lăng kính
D Tổng hợp các ánh sáng đơn sắc sẽ luôn được ánh sáng trắng
thì
A tần số tăng, bước sóng giảm
B tần số giảm, bước sóng tăng
Trang 4C tần số không đổi, bước sóng giảm
D tần số không đổi, bước sóng tăng
A màu sắc của ánh sáng
B tần số ánh sáng
C tốc độ truyền ánh sáng
D chiết suất lăng kính đối với ánh sáng đó
Câu 7: Chọn câu sai trong các câu sau:
A Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi đi qua lăng kính
B Mỗi ánh sáng đơn sắc khác nhau có màu sắc nhất định khác nhau
C Ánh sáng trắng là tập hợp của 7 ánh sáng đơn sắc: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím
D Lăng kính có khả năng làm tán sắc ánh sáng
Câu 8: Chọn câu trả lời không đúng:
A Đại lượng đặc trưng cho ánh sáng đơn sắc là tần số
B Tốc độ của ánh sáng đơn sắc không phụ thuộc môi trường truyền
C Chiết suất của chất làm lăng kính đối với ánh sáng đỏ nhỏ hơn đối với ánh sáng lục
D Sóng ánh sáng có tần số càng lớn thì tốc độ truyền trong môi trường trong suốt càng nhỏ
A Hiện tượng tán sắc ánh sáng
B Hiện tượng giao thoa ánh sáng
C Hiện tượng quang điện
D Hiện tượng phản xạ toàn phần
Câu 10: Khi một chùm sáng đơn sắc truyền từ không khí vào trong thuỷ tinh thì
A tần số tăng, bước sóng giảm
B tần số giảm, bước sóng tăng
C tần số không đổi, bước sóng giảm
D tần số không đổi, bước sóng tăng
Trang 5Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức
Tấn
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh
Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí