LUẬN văn KINH tế THƯƠNG mại (HOÀN CHỈNH) chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ của nhật và bài học kinh nghiệm đối với việt nam

ĐỗThịThanhHương Lớp:Nhật3–K41-KTNTKhoáluậntốtnghiệp TRƯỜNGĐẠIHỌCNGOẠITHƯƠNGKHOAKINHTẾNGOẠITHƯƠNGCHUYÊ NNGÀNHKINHTẾĐỐINGOẠI... Lớp:Nhật3–K41-KTNT ĐỗThịThanhHương Khoáluậntốtnghiệp MỤCLỤC

ĐỗThịThanhHương Lớp:Nhật3–K41-KTNT

Khoáluậntốtnghiệp

TRƯỜNGĐẠIHỌCNGOẠITHƯƠNGKHOAKINHTẾNGOẠITHƯƠNGCHUYÊ NNGÀNHKINHTẾĐỐINGOẠI

Lớp:Nhật3–K41-KTNT ĐỗThịThanhHương

Khoáluậntốtnghiệp

MỤCLỤC

Lờinóiđầu 1

ChươngI 9

Tổngquanvềdoanhnghiệpvừavànhỏvàchínhsách pháttriển doanh nghiệpvừavànhỏ 9

I Nhữngvấnđềchung vềdoanhnghiệpvừavànhỏ 9

1 Khái niệmvềdoanhnghiệpvừavànhỏ(SME) 9

2 Phân loại 10

2.1 Tiêu chíphânloại 10

2.2 Cácyếutốtácđộngđếnphân loại 10

2.2.1 Trìnhđộphát triển kinhtếxãhộicủatừngnước 10

2.2.2 Giaiđoạn pháttriển củanềnkinh tế 11

2.2.3 Ngành nghềcủacácdoanh nghiệp 11

2.3 Cáchphânloạidoanhnghiệpvừavànhỏcủamộtsốnướctrênthếgiới122.4.Cácc áchphânloạiởViệtNam 16

3 NhữngưuthếvàhạnchếcủacácSME 18

3.1 ƯuthếcủaSME 18

3.1.1 SMEđượctạolậpdễdàng,hoạtđộnghiệuquảvớichiphícố địnhthấp 18

3.1.2 SMEnăngđộng,dễthíchứngvớisựthayđổicủathịtrường 18

3.1.3.SMEdễthuhútvốnđầutưtrongdânvàtậndụngcácnguồnlựcđịaphương 19

3.2 Hạn chế 19

3.2.1 Khảnăngtài chínhhạnchế 19

3.2.2.Bấtlợitrongmuanguyênvậtliệu,máymócthiếtbịvàtiếpcậnthông tin 19

3.2.3 Hạnchếvềtrìnhđộquảnlý vàtaynghềcủangườilaođộng 20

3.2.4 Hạnchếvềkhảnăng cạnh tranhtrên thịtrường 20

4 VaitròcủaSME 21

4.1 ĐónggópkhôngnhỏvàoGDP 21

4.2 Làmchonềnkinhtếnăngđộng,hiệu quảhơn 22

4.3 Gópphầntạolậpsựpháttriểncânbằngvàchuyểndịchcơcấukinhtế.24 4.4 Tạoviệclàm,giảmtỉlệthấtnghiệp,nângcaothunhậpngườidân,ổnđ ịnh xãhội 24 4.5 Hỗtrợdoanh nghiệpquymôlớn,làc ơsởhìnhthànhnhữngdoanhnghiệp,tậ pđoànkinhtếlớntrongquátrìnhpháttriểnkinhtếthịtrường 25

4.6 Đàotạo,phát triểnđộingũdoanhnhângiỏi 26

4.7 Thúcđẩyphát triểncôngnghệ 26

II Nhữngvấnđềchungvềchínhsáchpháttriểndoanhnghiệpvừavànhỏ 27

1 Cáccơchế,chínhsáchhỗtrợpháttriểnSMEcủacácnướctrênthếgiới 271 1 Tạok hungkhổpháp lýkhuyếnkhíchcácSME 27

1.2 Các chiếnlượcphát triểnvàchínhsáchhỗtrợSME 28

1.3 ThànhlậpcáccơquanchuyêntráchvềquảnlýnhànướcđốivớiSME 29 1.4 KhuyếnkhíchthànhlậpcáctổchứchỗtrợvàcáchiệphộicủacácSME 30

2 VaitròcủacácchínhsáchpháttriểnSME 32

Lớp:Nhật3–K41-KTNT ĐỗThịThanhHương

Khoáluậntốtnghiệp

2.1 VaitròcủachínhsáchhỗtrợđốivớiSME 32

2.2 Vaitròcủachínhsách hỗtrợSMEđốivớiNhà nướcvàxã hội 32

ChươngII 34

Chính sách pháttriển doanhnghiệpvừavànhỏcủaNhật 34

I Trướcnăm1954 34

1 Từnăm1945trởvềtrước 34

2 Thờikỳphụchồikinhtế(1945–1954) 35

2.1 Đặcđiểmnềnkinhtế 35

2.2 Cácbiệnpháp hỗtrợSME 37

2.2.1 Thànhlập cáctổchứchỗtrợvàhiệphội cácSME 37

2.2.2 Ban hành Luậtchốngđộcquyền 38

2.2.3 Hỗtrợvềvốn 39

2.2.4 Hướngdẫn,tưvấnquảnlý 41

2.2.5 Hỗtrợvềthuế 42

II Thờikỳtăngtrưởngkinhtế(1955-1984) 43

1.Thờikỳtăngtrưởngkinhtếcao(1955-1973) 43

1.1.Đặcđiểmnềnkinhtế 43

1.2 Cácbiệnpháp hỗtrợSME 47

1.2.1 Banhành cácluật vềtổchứchiệp hộicácSME 47

1.2.2 HỗtrợcácSMElàm thầuphụ 48

1.2.3 Hỗtrợkinhdoanh 49

1.2.4.Hỗtrợphát triểncôngnghệ,hiệnđạihoá cácSME 50

1.2.5 Ban hànhLuật cơbản vềSME 51

2.Thờikìtăngtrưởngổnđịnh(1974-1984) 53

2.1 Đặcđiểmnềnkinhtế 53

2.2 Cácbiệnpháp hỗtrợSME 56

2.2.1 Hỗtrợvềkhoahọccôngnghệ,đầutưpháttriểntheochiềusâu 56

2.2.2 Khuyếnkhíchđầutưranướcngoài 57

2.2.3.Pháttriển cácSMEtronglĩnhvựcdịchvụ 59

III Thờikìđiềuchỉnhcơcấukinhtế( từnăm1985đếnnay) 60

1 Đặcđiểmnềnkinhtế 60

2 CácbiệnpháphỗtrợSME 62

2.1 HỗtrợSMEchuyểnđổingànhkinhdoanh 62

2.2 SửađổiLuậtcơbảnvềSME 63

2.3 Hỗtrợthànhlậpdoanhnghiệpmới,đổimớikinhdoanhvàkinhdoanhmạohiểm 64 2.4 HỗtrợSMEthíchnghivớinhữngbiếnđộngcủa kinhtế,xãhội 68

2.5 Cácbiệnphápkhác 69

IV Đánhgiá 70

1 Ưuđiểm 70

2 Nhượcđiểm 71

ChươngIII 73

Bàihọckinhnghiệmtừchínhsách pháttriểndoanhnghiệpvừavànhỏcủaNhậtđốivớiViệtNam 73

I NhữngtươngđồngvàkhácbiệtgiữaNhậtBảnvàViệtNam 73

1.Tươngđồng 73

Lớp:Nhật3–K41-KTNT ĐỗThịThanhHương

Khoáluậntốtnghiệp

1.1 Vềđiềukiệntựnhiên,dân số 73

1.1.1Vềđiềukiệntựnhiên 73

1.1.2.Vềdânsố 74

1.2.Vềchínhtrị,vănhoá,xãhội 74

1.2.1.Vềvănhóa 74

1.2.2 Vềxãhội 75

1.3.Vềkinhtế 76

1.3.1 Vềkhởiđiểmxâydựngkinh tếsau chiếntranh 76

1.3.2 Vềmôitrườngphát triểnthời kỳtăngtrưởngnhanh 76

1.3.3 Vềnhữngđộnglựcpháttriểncủa nền kinh tế 77

2.Khácbiệt 78

2.1 Vềđiềukiệntựnhiên,dân số 78

2.1.1 Vềđiềukiệntựnhiên 78

2.1.2 Vềdânsố 79

2.2 Vềchínhtrị,vănhoá,xãhội 79

2.2.1 Vềchếđộchínhtrị 79

2.2.2 Vềvănhoá,xãhội 79

2.3.Vềkinhtế 79

2.3.1.Vềkhởiđiểmxâydựngkinh tếsau chiếntranh 79

2.3.2 Vềmôitrườngphát triểnthời kỳtăngtrưởngnhanh 80

2.3.3 Vềnhữngđộnglựcphát triển của nền kinh tế 80

II NhữngbàihọckinhnghiệmtừchínhsáchpháttriểnSMEcủaNhậtđốivớiViệt Nam 83

1 Nhậnthứcsâu sắcvềvaitròcủa cácSMEtrongnềnkinhtế 83

2 Tạomôitrườngthuận lợichohoạtđộngcủa cácSME 83

3 HỗtrợcácSMEpháthuynộilực,nângcaonănglựccạnhtranh 86

3.1 Hệthốngcácbiện pháp hỗtrợvềvốnphongphú 87

3.2 Hỗtrợthúcđẩynângcao trìnhđộkỹthuật,côngnghệthôngtin 88

3.3 Hỗtrợđầutưphát triểnnguồnnhânlực 90

3.4 Xâydựngh ệthốngt ưvấn,đ àot ạonângc a o n ănglựckinhd o a n h t r o n g cảnư ớc 91 4 Khuyếnkhíchhìnhthành cácliênkếtkinhtế 92

5 Thựchiện cóhiệuquảcácchínhsáchđãbanhành 93

III MộtsốbiệnpháphoànthiệnchínhsáchpháttriểnSMEởViệtNam 94

1 Đổimớinhậnthức,quanđiểmvàđịnhhướngvềSMEtrongbốicảnhh i ện nay94 2 Tạomôitrườngthuận lợichoSME 95

2.1 Xâydựngmôitrườngpháp lýđồngbộ 95

2.2 Cải thiệnmôitrườngkinhdoanh 96

2.3 Tạomôitrườngtâmlýxãhộitíchcực 96

3 NângcaokhảnăngcạnhtranhcủacácSMEtrongđiềukiệnhộinhậpkinhtếqu ốctế 97

3.1 Hỗtrợcácdoanhnghiệptiếp cận cácnguồnvốn 97

3.2 Hỗtrợvềđào tạonguồnnhânlựccho cácdoanhnghiệp 97

3.3 Hỗtrợvềcôngnghệ 98

Lớp:Nhật3–K41-KTNT ĐỗThịThanhHương

1 Tínhcấpthiếtcủađềtài

Kểtừn ăm1986,k h i V i ệtN a m thựch i ệnđ ổ imớikinht

ế-xãh ội,vớic h ủtrươngpháttriểnnềnkinhtếhànghoánhiềuthànhphần,thừanhậnsựtồntạilâud à i củacáchìnhthứcsởhữukhácnhau,mộtthờikỳmớiđãmởrachocácloạihìnhd o a

n h nghiệp.T r o n g đ ó khôngt h ểkhôngkểđ ế ns ựp hát t r i ểnvượtb ậcc ủac á c d oanhnghiệpvừavànhỏ(SME).Từđóđếnnay,cácdoanhnghiệpnàyđãgópphầnquantrọngtrongviệctạothêmnhiềuviệclàmmới,giảiquyếtnhữngkhókhănvềs ảnp h ẩmhànghóad ịchvụt

r o n g thịtrường,đ ó nggópnguồnt h u c h o ngâns ác h Nhà nướcvàmặthàngxuấtkhẩuthu

ngoạitệ.Mớiđây,trongĐạihộiđạibiểutoànq uốclầnthứX,Đảngcũngđãnhậnđịnh“Nhàn ướcđịnhhướng,tạomôitrườngđểc á c doanhnghiệppháttriểnvàhoạtđộngcóhiệuqu ảtheocơchếthịtrường.Hỗtrợsựpháttriểncủacácdoanhnghiệpnhỏvàvừa”(VănkiệnĐại

hộiđạibiểutoànquốclầnthứX).Cóthểnóidoanhnghiệpvừavànhỏđãvàđangcóvaitròngàycàngquantrọngđốivớisựpháttriểncủanềnkinhtế

Đặcbiệtcùngvớiquátrìnhtoàncầuhoá,khuvựchoácũngnhưsựpháttriểnnhưvũb ã

o c ủak h o a h ọckỹthuậtvàsựtăngtrưởngnhảyvọtt r o n g thươngm ạiq u ốctế,vaitròcủacácdoanhnghiệpvừavànhỏcàngtrởnênquantrọng

Tuynhiên,sựpháttriểncủacácdoanhnghiệpvừavànhỏvẫngặpnhiềukhókhăntrởngại.Đókhôngchỉlànhữngkhókhănchủquandobảnthâncủamỗidoanhnghiệptrongquátrìnhpháttriểnmàcòncónhữngvấnđềthuộccơchếchínhsách

TạiNhậtBản,mộtquốcgiacóđiềukiệntựnhiên,chínhtrịxãhộicónhiềun é t tươngđồngvớiViệtNam,cácSMEcũngđãgiữmộtvaitròquantrọngtrongsựpháttriểncủanềnkinhtếNhật.KếtthúcchiếntranhthếgiớithứII,khôngnhữngb ịbạitrậnvàthiệthạinặngnềvềngườivàcủa,NhậtBảncònphảichitrảnhữngkhoảnbồithườngchiếntranhkhálớn.Tronghoàncảnhnhưthế,mộttrongnhữngnguyênnhângiúpchoNhậtcóthểphụchồivàcónhữngbướcpháttriểnthầnkỳlàsựthamgiavàpháttriểnkhôngngừngcủacácSME.SựpháttriểncủacácSMEcómộtphầnkhôngnhỏlànhờcácchínhsáchhỗtrợcủachínhphủNhật.Trongmỗi

giaiđoạnpháttriển,chínhphủđãcónhữngchínhsáchphùhợpvớiđặcđiểmcủan ềnkinhtế.

VậyNhậtBảnđãcónhữngchínhsáchhỗtrợcácSMEnhưthếnàođểgópphầnvàosựpháttriểncủađấtnước?

Cólẽnhữngbàihọckinhnghiệmtừviệcbanhànhđếnthựchiệncácchínhsáchpháttriển

SMEcủaNhậtsẽtrởnênrấthữuíchchoV i ệtNam.D o vậy,e m đ ã lựac h ọnđ ề tài“Chí

nhs á c h p h á t t r i ểnd o a n h nghiệpvừavànhỏcủaNhậtvàbàihọckinhnghiệmđốiv ớiViệtNam”.Hyvọngt ừđósẽtìmđượcnhữngbàihọctừkinhnghiệmpháttriểnSMEc

ủaNhậtđểđềx uấtramộtsốbiệnphápnhằmpháttriểnSMEởViệtNam

2 Mụcđíchnghiêncứu

Khoáluậntậptrungnghiêncứu,đánhgiácácchínhsáchp h á t triểnSMEcủachínhphủNhậttrongcácgiaiđoạnpháttriểnkinhtếsauchiếntranh

PhântíchnhữngđiểmgiốngvàkhácnhaugiữaViệtNamvàNhậtBản.Trênc ơsởđó,rútranhữngbàihọckinhnghiệmvàđềxuấtcácbiệnphápnhằmhoànthiệnhơnchínhsáchp h á t triểnSMEtạiViệtNam

3 Đốitượngvàphạmvinghiêncứu

ĐốitượngnghiêncứuchínhcủakhoáluậnlànhữngquyđịnhliênquanđếnchínhsáchpháttriểnSMEcủaNhậttronggiaiđoạnsauchiếntranhthếgiớithứII

PhạmvinghiêncứuchínhlàcácchínhsáchpháttriểnSMEcủaNhậttrongc á c giai

đ oạnp h á t t r i ểns a u c h i ếnt r a n h t h ếgiớit h ứIIđ ế nn a y T u y n h i ê n vớiphươngphápluậnnghiêncứukhoahọccủachủnghĩaduyvậtbiệnchứngvàduyvậtlịchsử,khoáluậnsẽnghiêncứuởgiớihạncầnthiếtnhữngvấnđề,lĩnhvựcliênq u a n khácnhằmlàmrõhơnmụctiêunghiêncứuchínhđặtra

4 Phươngphápnghiêncứu

Đềtàinghiêncứudựatrêncáclýluậnvàquanđiểmtheođịnhhướngpháttriểnkinhtế,nângcaohoạtđộngkinhdoanhcủacácSMEcủaĐảngvàNhànướcVi ệtNam

Khoáluậnsửdụngtổnghợpcácphươngphápnghiêncứunhưthuthập,phântích,diễngiải,quynạp,hệthốnghoá,sosánh,đốichiếu…

5 Kếtcấucủakhoáluận

Trướchết,emxinbàytỏlòngbiếtơntớitoànthểcácthầycôgiáoTrườngĐạih ọcNgoạithương.K h o á luậnkhôngc h ỉlàn ỗlựcc ủab ảnt h â n e m màc ò n chínhlàthànhquảcủacảquátrìnhhọctập,nghiêncứuhơn4nămtạitrườngdướis ựchỉbảo,dìudắtvàgiúpđỡcủacácthầycô

Đặcbiệt,emxindànhlờicảmơnchânthànhtớithầygiáohướngdẫn-PGS-TiếnsĩVũSĩTuấn.Sựgiúpđỡ ,chỉbảonhiệttìnhcủathầylà độnglựcvôcùngquantrọngđểemhoànthànhkhoáluận

TìmhiểuvềchínhsáchpháttriểnSMEcủaNhậttrongđiềukiệntàiliệuvàthờigiancóhạn,kinhnghiệmvàkhảnăngbảnthâncònhạnchế,khoáluậncủaemkhôngthểtránhkhỏinhữngthiếusót.Vìvậy,emrấtmongmuốnnhậnđượcnhiềuýkiếnđónggópcủathầycôđểkhóaluậncóthểhoànchỉnhhơn

Emxinchânthànhcảmơn

CHƯƠNGI TỔNGQUANVỀDOANHNGHIỆPVỪAVÀNHỎV À CHÍNHSÁCHPHÁ

TTRIỂNDOANHNGHIỆPVỪAVÀNHỎ

Trongnềnkinhtế,các doanhnghi ệpvừavàn h ỏđóngmộtvaitròhếtsứcq u an trọngmàbấtkỳquốcgianàonếum u ốnpháttriểnđềuphảiđẩymạnhhoạtđộngcủal o ạihìnhd o a n h n g h i ệpn à y V ậyd o a n h nghiệpvừavàn h ỏlàgì?

ĐiểmkhácbiệtcơbảntrongkháiniệmSMEgiữacácnướcchínhlàviệcchọnc á c tiêuthứcđánhgiáquymôdoanhnghiệpvàlượnghoácáctiêuthứcthôngquan hữngtiêuchuẩncụthể.MặcdùcónhữngkhácbiệtnhấtđịnhgiữacácnướcvềquiđịnhcáctiêuthứcphânloạiS

ME, songkháiniệmchungnhấtvềSMEcónộidungnhưsau:

SMElànhữngcơsởsảnxuấtkinhdoanhcótưcáchphápnhânkinhdoanhvìmụcđí chlợinhuận,cóquimôdoanhnghiệptrongnhữnggiớihạnnhấtđịnhtínhtheocáctiêuthứ cvốn,laođộng,doanhthu,giátrịgiatăngthuđượctrongtừngthờikìtheoquiđịnhcủa từngquốcgia.[6.8]

2 Phânloại

2.1 Tiêuchíphânloại

Quanghiêncứutiêuthứcphânloạiởcácnướccóthểnhậnthấymộtsốtiêuthứcchung,phổbiếnnhấtthườngđượcSMEsửdụngtrênthếgiớilà:

ViệcsửdụngcáctiêuthứcđểphânloạiSMEởcácnướctrênthếgiớicócácđặcđiểmchủyếusauđây:

-Cácnướcdùngcáctiêuthứckhácnhau.Trongsốđóhaitiêuthứcđượcsửd ụngnhiềunhấtởphầnlớncácnướclàquymôvàvốnlaođộng.Tiêuthứcđầurađượcsửdụngíthơn

- Sốlượngtiêuthứcđểsửdụngphânloạicũngkhônggiốngnhau.Cónướcc h ỉdùngmộttiêuthứcnhưngcũngcónướcsửdụngđồngthờihaihoặcnhiềutiêuthứcđểphânloạiSME

- Lượnghoácáctiêuthứcnàythànhcáctiêuchuẩngiớihạncụthểởcácnướckhácnhaukhônggiốngnhau.Độlớncáctiêuchuẩngiớihạnphụthuộcvàotrìnhđộ,h o à n cảnh,điềukiệnpháttriểnkinhtế,địnhhướngchínhsáchvàkhảnăngtrợgiúpc h o cácSMEcóthểrấtlớnhoặcvừavànhỏtuỳtheogiớihạnđộlớnkhốilượngvốnvàlaođộngsửdụngởmỗinước

2.2 Cácyếutốtácđộngđếnphânloại

KháiniệmSMEmangtínhtươngđối,nóthayđổitheotừnggiaiđoạnpháttriểnkinhtếxãhộinhấtđịnhvàphụthuộcvào:

2.2.1 Trìnhđộpháttriểnkinhtếxãhộicủatừngnước

Thôngthườngcácnướccótrìnhđộpháttriểncaothìgiớihạnquymôchỉtiêuquyđịnhlớnhơnsovớicácnướccótrìnhđộpháttriểnthấp.ChẳnghạnởNhậtBản,cácdoanhnghiệptrong lĩnhvựcchếtạovàcáclĩnhvựckhácsốvốntốiđakhôngquá300triệuyênhoặcsốlaođộngtốiđalà300người.Trongbánbuôn,consốnàylà100triệuyênhoặc100triệulaođộng.Bánlẻvàdịchvụđượctáchravàcónhữngquyđịnhriêng,bánlẻcósốlaođộngtốiđalà50ngườihoặcsốvốntốiđalà50triệuyên;dịchvụcósốlaođộngtốiđalà100ngườihoặcsốvốntốiđalà50triệuy ê n Ở Đ àiLoant h e o q u i địnhh i ệnn a y t r o n g n g à n h x â y d ựng

c á c d o a n h nghiệpcóvốndưới1,4triệuUSD,laođộngdưới300người;trongcôngnghiệpkhaikhoángcácdoanhnghiệpcóvốndưới1,4triệuUSD,500laođộngvàtrongthươngmại,dịchvụcódoanhsốdưới1,4triệuUSDvàdưới50laođộnglànhữngSME.Sựthayđổiquiđịnhnàythểhiệnkhảnăngthíchứngnhanhcủacơchếchínhsáchq u ảnlícủanhànướcđốivớikhuvựcSMEdướitácđộngcủasựpháttriểnkinhtế-xãhộivàcácmôitrườngbênngoài

2.2.2 Giaiđoạnpháttriểncủanềnkinhtế

Cácgiớihạntiêuchuẩnnàycònđượcquyđịnhtrongnhữngthờikìcụthểvàcósựthayđổitheothờigianchophùhợpvớitrìnhđộpháttriểnkinhtế–

xãhộicủat ừnggiaiđoạn.Chẳnghạnở

ĐàiLoantrong30nămquađãcósáulầnthayđổiquyđịnhgiớihạnvàcáctiêuthứcphânloạiSME(Bảng1)

ỞNhậtBản,nhữngtiêuthứcphânloạiđượcquyđịnhtrongLuậtvềdoanhnghiệpvừavàn h ỏn ăm1 9 6 3 vàLuậtvềd o a n h nghiệpvừav à n h ỏsửađ ổ in ăm1 9 9 9 cũngđãcónhiềusựthayđổiphùhợpvớihoàncảnhthựctế

2.2.3 Ngànhnghềcủacácdoanhnghiệp

GiớihạnchỉtiêuđộlớncủacácSMEđượcquyđịnhkhácnhautheonhữngngànhnghềkhácnhau.Đaphầncácnướccósựphânbiệtquymôcáctiêuthứcvốn,laođ ộ ngsửd ụngriêngchocá c ngànhnghề,lĩnhvựcn h ưsảnx u ấtcô n g nghiệp,thươngmạihoặcdịchvụ.Tuyvậyvẫncómộtsốnướcdùngchungmộttiêuthứcc h u n g chotấtcảcácngành

Trongtừngthờikìcáctiêuthứcvàtiêuchuẩngiớihạnlạicósựthayđổichop hùhợpvớiđườnglối,chínhsách,

chiếnlượcvàkhảnănghỗtrợcủamộtquốcgia.NhữngtiêuthứcphânloạiSMEđượcdùnglàmcăncứthiếtlậpnhữngchínhsáchp h á t triển,hỗtrợSMEcủacácchínhphủ

Việcxácđịnhcácgiớihạntiêuthứcnàycóýnghĩarấtquantrọng.Đólàcơs ởxácđịnhcáccơchếquảnlývớinhữngchínhsáchưutiênthíchhợpvàxâydựngc ơcấutổchức,quảnlýcóhiệuquảđốivớihệthốngcácdoanhnghiệpnày.

Bảng1.TiêuthứcxácđịnhSMEởĐàiLoanquacácthờikỳ

Thờikỳ

TiêuchíNgành

Vốngóp(tổnggiátrịtàisản)triệuT$

Laođộngthườngxuyên(người)

Doanhsố(triệuT$)

1967-1973 SảnxuấtcôngnghiệpThươngmại,dịchvụ <5 <100<50 <51973-

<300

<500

<50

-

-<201979-

<300

<500

<50

-

-<501982-

<300

<500

<50

-

-<401991-

<300

<500

<50

-

-<40

ịquốcgiaHồChíMinh,HàNội,1996 Chúthích:

phânngànhhẹphơnnhưngbaoquátnhiềulĩnhvựchơn(từhainhómngànhlênbanhóm,baoq u á t rộnghơn:cảcôngnghiệpvàxâydựng)

Hiệnnay,ởĐàiLoan,

kháiniệmSMEnhưsau:SMElàdoanhnghiệp:

- Tronglĩnhvựccôngnghiệpvàxâydựng:cóvốngópdưới40triệuđôlaĐàiLoan(khoảng1,4triệuUSD),sốlaođộngthườngxuyêndưới300người

- Trongkhaikhoáng:cóv ốngópdưới40triệuđôlaĐàiLoan(khoảng1,4triệuUSD),laođộngthườngxuyêndưới500người

- Trongt h ươngmại,vậnt ảivàdịchvụkhác:c ó tổngd o a n h s ốh à n g nămd ưới40triệuđôlaĐàiLoan,laođộngdưới50người

*HànQuốc

TheosắclệnhcơbảncủaHànQuốcvềSME,việcphânloạiquymôdoanhnghiệpđượcthựchiệntheohainhómngành:

- Trongngànhchếtạo,khaithác,xâydựng:doanhnghiệpcóvốnđầutưdưới6 0 0 0 0

0 USDvàsốlaođộngthườngxuyêndưới300người.Nếudoanhnghiệpcód ưới20laođộngthườngxuyênlàdoanhnghiệpnhỏ

- Trongthươngmại:SMEl à d o a n h nghiệpcód o a n h t h u mộtnămdưới2 5 0 0

0 0 USD.Doanhnghiệpcólaođộngdưới5ngườiđượccoilàd oa n h nghiệpnhỏ,doanhnghiệpcótừ6-20côngnhânlàdoanhnghiệpvừa

Tuynhiên,cómộtsốtrườnghợpngoạilệvớisốlaođộngcaohơnhoặcthấph ơnmứcnóitrênvẫnthuộcloạivừavànhỏ:

- Trongn g à n h s ảnx u ấtl i n h kiệnô tô,l i n h kiệnđiệntử:s ốc ô n g n h â n tới1000người;

- Trongcácngànhkhaikhoáng,may,sảnxuấtxămlốp,đúc,sảnxuấtxeđạp,kínhđeo,đồchơi:tới700người;

- Ngànhđồhộp,dệt,nhuộm,in,caosu,thuỷtinh,bóngđèn,phươngtiệnviễnthông,đồnghồđeotay,nhạccụ,vậntải:tới500người;

Doanhnghiệpvừa:c ó vốnt ừ1 5 t r i ệu– 6 0 t r i ệup e s o ( 7 2 0 0 0 0 -2,9t r i ệuUSD)

SME trong

côngnghiệpSMEtrongdịchvụ(trừgia

othôngvậntải)

<300

<20 <0,6triệuUSD

<0,25triệuUSDHồng

Kông

SME trong

côngnghiệpSMEtrongdịchvụ

<50trongthươngmại,dịchvụ

Trongthươngmạidịchvụ:<1,4 triệuUSD

Singapore SME <100 <500triệuđôla

<50triệuBath

<1triệuBath

<10triệuBathIndonesia SMEDoanhnghiệpcựcnhỏD

<60triệupeso

<150.000150.000-1,5triệupeso1,5triệupeso-15triệupeso

Trongcơchếbaocấp,cácdoanhnghiệpNhànướcđượ cchiathànhdoanhnghiệploại1,doanhnghiệploại2,doanhnghiệploại3vớitiêuchíphânloạichủyếulàsốlaođộngtrongbiênchếvàtheophâncấpTrungương-

địaphương.Trongđó,SMEgầnnhưtươngứngvớidoanhnghiệploại2vàloại3

Theothôngtưliênbộsố21/LĐTTngày17/6/1993củaBộLaođộng-Thươngb i n h vàX ã h ộivàBộT à i chính,c á c d o a n h nghiệpở V i ệtNamđ ư ợ cp h â n c

h i a thành5hạng:hạngđặcbiệt,hạngI,II,III,IVdựatrênđộphứctạpcủaquảnlývàh i ệuquảsảnxuất,kinhdoanhvới8tiêuchírấtphứctạpnhưvốn,côngnghệ,laođộng,lợinhuận,doanhthu…

Đốitượngphânloạichủyếuchỉgiớihạntrongcácdoanhnghiệpnhànướcvớimụcđíchchủyếulàđểxếplươngchocánbộquảnlýdoanhnghiệp

Trướcnăm1998,doyêucầucủathựctiễn,mộtsốcơquanvàmộtsốnhà nghiêncứucũngđãđưaramộtsốtiêuchíđểxácđịnhSMEởViệtNam.Cácýkiếnđ ề xuấtphầnlớnđềukiếnnghịlấyhaitiêuchílàvốnvàlaođộng.Cụthể:

- NgânhàngNgoạithươngViệtNam

quyđịnhmộtdoanhnghiệpvớikhôngq u á 500laođộng,trịgiátàisảncốđịnhdưới10tỷđồng,vốnlưuđộngdưới8tỷđồngvàdoanhthuhàngnămkhôngquá20tỷđồnglàSME

- BộTàichínhvàBộLaođộngthươngbinhxãhộiquyđịnhSMElàdoanhnghiệpcósốlaođộngthườngxuyêndưới100người,doanhthuhàngnămkhôngq u á10tỷđồngvàcósốvốnphápđịnhlàdưới1tỷđồng

- Chươngtrìnhhỗtrợdoanh nghiệptạiViệtNamVIE/US/

95/004đượ ctàitrợbởiUNIDO,đốitáccủaBộKếhoạchvàđầutưchorằngmộtdoanhnghiệpcósốlaođộngkhôngquá30ngườivàcóvốnđăngkýdưới1tỷđồnglàdoanhnghiệpnhỏ.Doanhnghiệpcósốlaođộng31ngườitrởlênvàvốnđăngkýdưới5tỷđồngl àdoanhnghiệpvừa

Ngày2 0 / 6 / 1 9 9 8 , C h í n h p h ủđ ã c ó côngvăn6 8 1 / C P

-K T N vềđịnhhướngchiếnl ượcvàchínhsách pháttri ểnSMEtrongđónêurõ:“ TạmthờiquyđịnhthốngnhấttiêuchíxácđịnhSMEởViệtNamtronggiaiđoạnhiệnnaylànhữngd o a n h nghiệpcóvốnđiềulệdưới5tỷđồngvàcósốlaođộngtrungbìnhhàngnămkhôngquá20người”

Côngvăncũngchỉrõdoanhnghiệpnhỏlàdoanhnghiệpcósốlaođộngdưới50n g ười( đ ố ivớic á c d o a n h n g h i ệpcôngnghiệp) h o ặc3 0 n g ười( đ ố ivớicácdoanhnghiệpthươngmại)vàvốnkhônglớnhơn1tỷđồng,còn“cácdoanhnghiệpvừa”sẽbaogồmdoanhnghiệpcósốlaođộngtừ31đến200ngườivàcósốvốntừ1tỷđến5tỷđồng

ME Theođó" Do an hnghiệpvừavànhỏlàcáccơsởsảnxuất,kinhdoanhđộclập,đã đăngkýki nh doanhtheophápluậthiệnhành,cóvốnđăngkýkhôngquá10tỷđồnghoặcsố

ặccảhaitiêuchítuỳthuộctìnhhìnhkinhtế-xãhộicụthểcủatừngngành,địaphương

DựatrênhaitiêuchínàythìphầnlớncácdoanhnghiệpViệtNamlàdoanhnghiệpvừavànhỏ,chiếmhơn95%trêntổngsốdoanhnghiệphiệncó.Cóthểnói,h oạtđ ộ ngcủa

S M E đ ã trởthànhmộtt r o n g n h ữngđặct r ưngcủah o ạtđ ộ ngkinhdo an hcủaViệtNam.Nhưvậy,saumộtthờigiandài,địnhnghĩavềSMEởViệtN a m đãđượcchínhthứcnêulên.Điềunàythựcsựcóýnghĩa,gópphầnkhôngnhỏvàoviệcnângcaohiệuquảviệcbanhànhvàthựchiệncácchínhsáchhỗtrợSMEcủacơquanNhànướcvàcáctổchứctrongvàngoàinước

3.1.2 SMEnăngđộng,dễthíchứngvớisựthayđổicủathịtrường

Vớiquymônhỏ,bộmáyquảnlýgọnnhẹ,lạithườngcómốiliênhệtrựctiếpvớithịtrườngvàngườitiêuthụnêncácSMEdễdàngtìmkiếmvàđápứngnhữngy êu cầutrongthịtrườngchuyênmônhoá,đặcbiệtcókhảnăng“len”vàocácthịtrường“ngách”.CơsởvậtchấtkỹthuậtkhônglớncũnggiúpSMEdễdàngchuyểnđ ổ isảnxuấthayđiềuchỉnhquymôcủamìnhmàkhônggâyhậuquảchoxãhội

SMEcókhảnăngtạoramộtlượngcungvềhànghoádịchvụđủsứcđápứngđầyđ ủ,kịpthờivớigiácảhợplýchonhucầusảnxuấtvàtiêudùngcủaxãhội.

3.1.3 SMEdễthuhútvốnđầutưtrongdânvàtậndụngcácnguồnlựcđịaphương

CácSMEthuhútđượckhánhiềuvốntrongdândotínhchấthiệuquả,quymôsảnxuấtcủanóđòihỏikhôngnhiều,thờigianthuhồivốnnhanh.Mặtkhác,trongquátrìnhhoạtđộng,cácdoanhnghiệpkiểunàycóthểdễdànghuyđộngvốndựatrênquanhệhọhàng,bạnbè.Hơnnữa,khácvớicácdoanhnghiệplớngặpkhókhăntrongviệcsửdụngnguyênliệusẵncótạiđịaphươngdotrữlượnghạnchếkhôngđảmbảochosảnxuấtlớn,cácSMEvớilợithếquymônhỏđượcphântánởhầuhếtkhắpcácđịaphương,vùnglãnhthổnênSMEcókhảnăngtậndụngtiềmnăngvềlaođộng,t ậndụngtàinguyênvàtưliệusảnxuấtsẵncótạiđịaphươngn h ưngcótrữlượnghạnchế,khôngđápứngnhucầusảnxuấtquymôlớn.Dovậy,c

3.2.2 Bấtlợitrongmuanguyênvậtliệu,máymócthiếtbịvàtiếpcậnthôngtin

Trongmôitrườngcạnhtranhngàycàngkhốcliệt,cácSMEthườnggặpnhiềubấtlợihơncácdoanhnghiệplớnkhimuanguyênvậtliệu,máymócthiếtbị.Bởilẽ,doquymôkinhdoanhnhỏ,khảnăngtàichínhhạnhẹpnêncácdoanh

nghiệpvừavànhỏkhôngđượchưởngkhoảnchiếtkhấugiảmgiátheosốlượng.Khicầnnhậpkhẩumáymócthiếtbịcủanướcngoài,doanhnghiệpthườngthiếungoạitệnênkhôngmuađượctrựctiếpmàphảiquakhâutrunggiannêngiámuabịđắt.Hơnnữa,SMEthườngbịthuathiệtsovớidoanhnghiệplớnvềthôngtin.Đólàdophạmvihoạtđộngvàgiao

3.2.3 Hạnchếvềtrìnhđộquảnlývàtaynghềcủangườilaođộng

NgườiquảnlýcủaSMEthườnglàngườichủdoanhnghiệp.Dophảitựthânl ậpnghiệp,họvừalànhàđầutư,vừalàchủ,vừalànhàquảnlý,nênđasốhọgặprấtnhiềukhókhăntrongnghiệpvụquảnlýdoanhnghiệp,quảnlýconngười,quảnl ý tàichính…

NhữnghạnchếđócũngtạonênnhữngbấtlợicủacácSMEsovớicácd o a n h nghiệplớnkhimàcácdoanhnghiệplớnluôncóđộingũcácnhàquảnlýdàyd ạnchuyênmôn,cókinhnghiệmnhiềunămởcácvịtríquảnlýkhácnhau

Vớiquymônhỏ,sảnphẩmtiêuthụkhôngnhiều,SMEkhócóthểtrảlươngcaochongườilaođộng.Doanhnghiệpcũngkhócókhảnăngthuhútđượcnhữngngườilaođộngcótrìnhđộcaotrongsảnxuấtvàquảnlý,điềuhành.Bêncạnhđó,địnhkiếncủangườilaođộngcũngnhưcủanhữngngườithâncủahọvềkhuvựcn à y vẫncònkhálớn.Ngườilaođộngítđượcđàotạo,đàotạolạidokinhphíhạnhẹp.Vìvậytrìnhđộthấpvàkỹnăngthấp.Ngoàira,sựkhôngổnđịnhkhilàmviệcc h o cácSME,cơhộiđểpháttriểnthấptạicácdoanhnghiệpnàycũngtácđộnglàmchonhiềulaođộngcókỹnăngkhôngmuốnlàmviệcchokhuvựcnày

3.2.4 Hạnchếvềkhảnăngcạnhtranhtrênthịtrường

Doquymônhỏ,cácSMEthườnggặpbấtlợikhicạnhtranhtrênthịtrườngvớicácdoanhnghiệplớn.CácSMEkhôngthểcónhiềuvốnvà“trườngvốn”bằngc á c doanhnghiệplớn.SMEcũngkhócóthểcónhữngchiếndịchquảngcáovàtiếpthịlớnnhằmthuhútngườitiêudùngnhưcácdoanhnghiệplớn.SMEthườngkhôngc ó mạnglướiphânphốirộngkhắpnhưc

4 VaitròcủaSME

QuátrìnhhìnhthànhvàpháttriểncủaSMEtạinhiềunướctrênthếgiớiđãkhiếnChínhphủvàcácnhàkinhtếcácnướcnhậnthứcđượcđầyđủvaitròquantrọngcủaSMEtrongnềnkinhtế.Đólà:

4.1 ĐónggópkhôngnhỏvàoGDP

Tạihầuhếtcácquốcgiavớiưuthếvượttrộivềsốlượng,cácSMEthườngđ ó nggópkhoảng20-

50%t h u n h ậpq u ốcdân.N ăm1994,SMEở M ỹtạor a trên5 0%GDP(trên3000tỷUSDsovớiGDPlà6000tỷUSD).ỞĐức50%,Indonesia:38,9% ,Philippin:28%,Malaysia:50,5

%GDPtrongcôngnghiệp[1.32]

TạiNhậtBản,sốliệucủabảng4dướiđâychothấykhuvựcSMEtạorahơn5 0 %doanhthucủakhuvựcdoanhnghiệp

Bảng4.DoanhthucủacácdoanhnghiệpngànhsảnxuấtởNhật

Đơnvị:tỷyên

1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002SME 157,139(51.3%) 159,523(51.0%) 164,025(50.8%) 157,940(51.6%) 150,550(51.7%) 153,624(51.1%) 146,818(51.2%) 137,776(51.1%)Doanh

159,047(49.2%)

147,929(48.4%)

140,900(48.3%)

146,854(48.9%)

139,849(48.8%)

131,586(48.9%)Tổng 306,030 313,068 323,072 305,869 291,450 300,478 286,667 269,362

Nguồn:CụcQuảnlývàHợptác,ĐiềutravềthànhlậpvàDoanhnghiệpNhật,năm2001.

Bêncạnhđó,cácSMEởNhậtcũngtạoragiátrịgiatăngl ớn,chiếmhơn5 0 % ConsốnàythểhiệntầmquantrọngcủacácSMEtrongsựđónggópvàoGDPcủaNhật

25%.Tuynhiên,sovớicácn ướctrongkhuvựcthìđâyvẫnlàmứcthấp

4.2 Làmchonềnkinhtếnăngđộng,hiệuquảhơn

DosốlượngcácSMElớnnênlàmtăngtínhcạnhtranh,giảmbớtmứcđộrủir o trongnềnkinhtế,đồngthờilàmtăngsốlượngvàchủngloạihànghóa,dịchvụtrongnềnkinhtế.Ngoàira,cácSMEcókhảnăngthayđổimặthàng,côngnghệ,vàchuyểnhướngkinhdoanhnhanhlàmchonềnkinhtếnăngđộnghơn.Sựcómặtcủac á c SMEtrongnềnkinhtếcótácdụnghỗtrợchocácdoanhnghiệplớnkinhdoanhc ó hiệuquảhơn:làmđạilý,vệtinhchocácdoanhnghiệplớn,giúptiêuthụhàng

Đồ thị 1 Số lƣợng các SME ở Nhật qua các giai đoạn

hóa,cungcấpcácđầuvàonhưnguyênliệu,thâmnhậpvàomọingõngáchcủathịtrườngmàcácdoanhnghiệplớnkhôngvớitớiđược,thúcđẩyquátrìnhchuyênmônh o á vàphâncônglaođộngtrongsảnxuất,làmtănghiệuquảcủachínhcácSMEcũngnhưcácdoanhnghiệplớn

TạiNhậtBản,sốlượngcácSMEcủaNhậttăngnhanhchóngtrongcácthờikỳhưngthịnhcủanềnkinhtế(Đồthị1).M ặcdùtrongnhữngnămgầnđâ y,tốcđột ăngcógiảmđi,songsốSMEvẫntănglênd o sựmởrộngcáctiêuchíxácđịnhSMEtheoLuậtcơbảnnăm1999.Tínhđế nnăm2001,Nhậtcógần5triệuSMEchiếmtới99,7%sốdoanhnghiệpcảnước(Bảng7).Sốdoanhnghiệpnàythựchiệnkinhdoanhởhầunhưtấtcảcáclĩnhvựckinhtế,tậptrungnhiềunhấtởcáclĩnhvựcb á n lẻ,dịchvụvàsảnxuất.ChínhsốlượngđôngđảocácSMEnàyđãgiúpchonềnkinhtếNhậtngàycàngtrởnênnăngđộng,hiệuquả

Nguồn:CụcQuảnlývàHợptác,ĐiềutravềthànhlậpvàDoanhnghiệpNhật,n ăm2001.

4.3 Gópphầntạolậpsựpháttriểncânbằngvàchuyểndịchcơcấukinhtế

Nềnkinhtếtồntạinhiềuloạihìnhdoanhnghiệpvớiquimôkhácnhauphụthuộcvàocácđặcđiểmkinhtế–

kỹthuậtcủatừngngànhquyđịnh.Mỗiquimôvớiưuthếcủamìnhlạiđảmnhậnmộtnhiệmvụkhácnhautheosựphâncôngtựnhiêncủanềnkinhtế.SựpháttriểnmạnhcácSMElàmdịchchuyểncơcấukinhtế:

- Cơc ấut h à n h p h ầnkinht ếthayđ ổ i:c á c c ơsởkinht ếngoàiq u ốcd o a n h tănglênnhanhchóng,cácdoanhnghiệpnhànướcđượcsắpxếpvàcủngcốlại,

kinhd o a n h cóhiệuquảđểpháthuyvaitròchủđạotrongnềnkinhtế

- Cơcấungành:pháttriểnnhiềungành,nghềđadạng,phongphú(cảngànhnghềhiệnđạivàtruyềnthống)theohướnglấyhiệuquảkinhtếlàmt h ướcđo

- Cơcấuvùnglãnhthổ:Sựphát triểncủaSMEgópphầnquantrọngtrongviệctạolậpsựcânđốitrongpháttriểngiữacácvùng.Nógiúpchovùngsâu,vùngx a,cácvùngnôngthôncóthểkhaithácđượctiềmnăngcủavùng,củađịaphươngđ ể phát triểncácngànhsảnxuất,tạorasựchuyểndịchcơc ấukinhtếtheovùnglãnhthổ.Đâycũnglàvấnđềcóýnghĩađểthựchiệncôngnghiệphoá,hiệnđạihoánôngnghiệpnôngthôn

4.4 Tạoviệclàm,giảmtỉlệthấtnghiệp,nângcaothunhậpngườidân,ổnđịnhxãh

ội

SựtồntạivàpháttriểncủaSMElàmộtphươngtiệnhiệuquảđểgiảiquyếtvấnđ ề thấtnghiệp,l à nguồnc h ủy ếut ạor a việclàm.Lýd o đ ơ ngiảnl à SMEthườngcólượngvốnkhônglớnvàthườngxuyênđápứngđượcnhucầuthayđổic ủathịtrường.Nhìnchungởcácnước,sốlượngdoanhnghiệpnàythườngchiếm81–

98%tổngdoanhnghiệptrongnềnkinhtế,nêntheoquyluậtsốđông,dùlaođộnglàmviệctrongtừngdoanhnghiệpkhôngnhiềunhưngcácSMEgiảiquyếtviệcl à m chokhoảng2/3lựclượnglaođộngxãhội[1.33].TạiNhậtBản,d o sốlượnghùnghậuvàtínhđadạngvềlĩnhvựckinhdoanhcủacácSME,chúngcóýnghĩađ ặ cb i ệtq u a n t r ọngt r o n g v i ệct ạoviệclàm,t h u h ú t l a o động.T r o n g n h ữngg i a i đoạnkhókhăncủanềnkinhtếNhật,cácdoanhnghiệplớnliêntụcsathảilaođộng,khuvựcSMEchínhlàmộtnguồnquantrọngthuhútsốlaođộngbịsathảiđó Hiện

nay,khuvựcSMEtạoviệclàmthườngxuyênchogần30triệulaođộng,chiếmhơn7 0%sốlaođộnglàmviệctrongkhuvựcdoanhnghiệpcảnước.

Nguồn:CụcQuảnlývàHợptác,ĐiềutravềthànhlậpvàDoanhnghiệpNhậtnăm2001.

ỞNhậtnăm2001,sốlượngSMElà4,6triệu,chiếm99,7%,giảiquyếtviệclàmcho19,9triệulaođộng,chiếm70,2%.Dovậy,khinềnkinhtếsuythoái,cácSMEluônđóngvaitròquantrọngtrongviệcgiảiquyếtcôngănviệclàm,ổnđịnhx ã hộidocótínhlinhhoạt,uyểnchuyển,dễthíchứngvớithayđổicủathịtrường,t ro ngkhidoanhnghiệplớnthườngphảicắtgiảmlaođộng

4.5 Hỗtrợdoanhn g h i ệpquym ô lớn,làcơsởhìnht h à n h nhữngd o a n h nghi

ệp,tậpđoànkinhtếlớntrongquátrìnhpháttriểnkinhtếthịtrường

Ởbấtkìquốcgianào,tấtcảcácnguồnlựckinhtếkhôngthểtậptrungvàocácd o a n h nghiệpcóquymôlớn,màphảicócác SMEđể tậptrung vào“thịtrườngngách”hỗtrợdoanhnghiệplớntiếpcậnthịtrường;đồngthờicungcấpcácsảnp h ẩmđầuvàochodoanhnghiệplớn.Chínhnhờđómàgiữacácloạihìnhkinhtếcómốiliênhệchặtchẽ,nângcaonănglựccạnhtranhcủatừngdoanhnghiệpvàcủacản ềnkinhtế.Mộtdoanhnghiệpkhimớithànhlậpkhôngphảilúcnàocũngcónguồnlựctàichínhdồidàođểhoạtđộngvớiquymôlớn.Rấtnhiềutậpđoànkinhtếđãđ ư ợ ct h à n h l ậpt ừn h ữngc h i n h á n h , p h â n xưởngn h ỏ…Nhờtíchl u ỹvốn,k i n h nghiệmmàcácdoanhnghiệp“vệtinh”cóthểtrởthànhcáccôngtylớn,cáctậpđ oànkinhtế

Nóicáchkhác,SMElàkhởinguồnchosựhìnhthànhvàpháttriểncácloạihìnhdoanhnghiệplớntrongxãhội

4.6 Đàotạo,pháttriểnđộingũdoanhnhângiỏi

CùngvớiviệcpháttriểncácSMElàsựxuấth i ệnngàycàngnhiềuhơncácchủdoanhnghiệp.Trongmôitrườngcạnhtranhngàycàngkhốcliệtnhưhiệnnay,cácchủdoanhnghiệpphảiđốimặtvớirấtnhiềukhókhăn.Tuynhiên,chínhmôitrườngcạnhtranhkhốcliệtấylạilànơiđểcáctàinăngkinhdoanhrènluyệnthửthách.Trảiquamỗithửthách,cáctốchấtkinhdoanhsẽcàngđượcbộclộ,nhữngkinhnghiệmngàycàngđượctíchluỹnhiềulênvàcácchủdoanhnghiệpngàycàngtrưởngthành.Đồngthờiquátrìnhnàytạocơhộiđểcủngcốđộingũcácchủdoanhnghiệp,vớinhữngtrọngtráchvàcamkếtđápứngcácthayđổicủanhucầukháchhàngngàycàngcao

4.7 Thúcđẩypháttriểncôngnghệ

Dos ốl ượngc á c d o a n h n g h i ệprấtl ớnn ê n tínhc ạnht r a n h giữac á c d o a n h nghiệprấtgaygắt.Các SMEmuốntồntạiphảiluônthayđổi,nângcaonănglựccạnhtranhcủabảnthân.Dovậy,nângcaotrìnhđộcôngnghệlàmộtđòihỏicấpthiết.Hơnnữa,cácdoanhnghiệpSMEthườngpháttriểnởcácthịtrườngngáchsẽpháttriểnnhữngkỹthuậtcôngnghệmàcácdoanhnghiệplớnkhôngthểlàmđược.V ớiquymôvừavànhỏ,cácSMEcũngdễdàngcảitiếncôngnghệđểphùhợpvớis ựpháttriểnnhưvũbãocủakhoahọckỹthuật.Thựctếđãchứngminh,nhiềuphátminhmớicóýnghĩathựctiễncaolạibắtnguồntừcácSME

TạiNhậtBản,cácSMEđóngvaitròhếtsứcquantrọng.NhữngsốliệuvàphântíchmangtínhchấtsosánhgiữacácSMEvớicácdoanhnghiệplớncủaNhậtd ướiđâysẽchothấytầmquantrọngcủakhuvựcSMEtrongnềnkinhtế

Nhưvậy,SMEcóvịtrí,vaitròrấtquantrọngtrongnềnkinhtếmỗinước,dùl à nướccótrìnhđộpháttriểncaohaynướcđangpháttriển.SựtồntạivàpháttriểncủacácSMElàmộttấtyếukháchquanvàcầnthiếttrongquátrìnhpháttriểncủamỗiquốcgia

- CộnghoàLiênbangĐứccóLuậtdoanhnghiệpnhỏ(1996)quyđịnhđiềukiệnđ

ượccôngnhậnlàdoanhnghiệpnhỏ,tiêuthứcvềđàotạonghềvàđiềukiệnt a y nghềcủanhữngngườidạynghềđốivớidoanhnghiệpnhỏ,kiểmtrataynghềđ ố ivớicácđốccông,điềukiệncungcấptàichính,…

- ĐàiLoancóSắclệnhcủaTổngthống(1991)vàĐạoluậtvềcấpvốnchoviệcphá

ttriểncác SME(BudgetingforSmallandmediumScaleBusiness DevelopmentAct).ĐạoluậtnàyquyđịnhvềphânloạiSME,khuyếnkhíchgiúpđỡvàh ỗtrợc á c SME, c u n g cấptàichính,khuyếnkhíchmởr ộngthịtrường,m i ễngiảmthuế,thànhlậpuỷbanhoạchđịnhchínhsách…

- HànQuốccó12đạoluậtvềSME:Đạoluậtcơbảnvềdoanhnghiệpnhỏ(1966)

,Đạoluậtvềhợptácgiữacácdoanhnghiệpnhỏ(1961),Luậtphốihợpgiữa

cácthànhphầncủadoanhnghiệpvừavànhỏ(1961),Luậtkhuyếnkhíchhệthốngthầuphụ(1975),Luậtkhuyếnkhíchdoanhnghiệpvừavànhỏ(1978),Luậtvềmuas ảnp h ẩmcủac

á c d o a n h n g h i ệpvừavàn h ỏ( 1 9 8 1 ) , Luậtvềthúcđ ẩ ycácd o a n h nghiệpvừavàn h ỏmớit h à n h l ập( 1 9 8 6 ) , Luậth ỗtrợq u ảnlývàđ ổ imớic ơc ấudoanhnghiệpvừavànhỏ(1962),LuậttàitrợcácdoanhnghiệpSMEsửdụngcôngnghệmới(1989)…

- Cócácgiảiphápđịnhhướngchotừnggiaiđoạn

ChínhsáchhỗtrợSME:chủyếutậptrungvàochínhsáchthuế,vốn,đàotạo,côngngh

ệ.Dướiđâylàmộtsốchínhsáchởcácnước,trongđógiảmthuếlàgiảip h á p kháphổbiến

ỞcộnghoàliênbangĐứccácdoanhnghiệpcólợinhuậnhàngnămdưới2triệuDMchỉphảinộpmứcthuếbằng50%cáchãnglớn.ChínhphủĐứctăngtàitrợchocácnghiêncứukhoahọc–

ứngdụngđổimớicácSME:năm1988là749triệuM D , n ăm1989l à 736triệu,n ăm1990

l à 675t r i ệu.Chínhp h ủĐứcc ó kếh o ạchgiúpcácSMEhoạtđộngtrongdiềukiệnthịtrườngchungchâuÂu.Chiphícủanhàn ướcĐứcchocácSMEnăm1991là1,3triệuDM

ỞPháp,doanhnghiệpđượcgiảm75%thuếtrong5nămđầusaukhiđivàoh o ạtđộngkinhdoanh

Ngoàira,nhiềunướcsửdụngcáchìnhthứckhácnhưtrợcấpxuấtkhẩu,bảohiểm,khuyếnkhíchc á c d o a n h n g h i ệpl ớnc h u y ểngiaocôngnghệ,mởrộngh ệ

Nhànướckhuyếnkhíchmởrộngsảnxuất:tăngđịnhmứckhấuhaomiễnphí,khôngđánhthuếlợinhuậndùngđểtrảlãisuấttíndụng

Ởmộtsốnướccócáchìnhthứcđángchúýnhưcấpvốnmạohiểm:thànhlậpngânhàngc

huyên tráchđảmbảo tàichínhchohoạtđộngnghiêncứuvàứngdụngthànhtựukhoahọc–côngnghệmới.ỞMỹcó10ngânhàngnhưvậyvớisốvốnlà16tỉUSD,ở CộnghoàliênbangĐứccó40tổchứctươngtựvớisốvốn1,6tỉDM

Mộthìnhthứchỗtrợphổbiếnvàcóhiệuquảlàhỗtrợvềtíndụng:cấptínd ụngtrựctiếp,chovaylãisuấtthấp,bảolãnhtíndụng.ChẳnghạnởAnh,trong5n ăm(1982–

1986),15nghìndoanhnghiệpnhỏnhậncáckhoảntíndụngtrịgiá500triệubảng.CácbangởcộnghoàliênbangĐứcđãlậpracácquỹtíndụngđểgiúpc á c SMEvayvốnngânhàng

LiênminhchâuÂu(EU)cócácbiệnpháptrợgiúpthấtnghiệp,bảolãnhtíndụngchocácSME,trợgiúpvềcôngnghệmớithôngqua“nhómlợiíchkinhtếchung”,trợgiúpđàotạolaođộngthôngquahệthốngđàotạobanđầu,cấpvốnmạohiểm…

1.3 ThànhlậpcáccơquanchuyêntráchvềquảnlýnhànướcđốivớiSME

HầuhếtcácnướctrênthếgiớiđềucócơquanquảnlýnhànướcđốivớicácSME.Dướiđâylàcáccơqua nởmộtsốnướctrênthếgiới,cảnhữngnướcphát triểnvànướcđangpháttriển

MỹcóTổngcụccácvấnđềkinhtếnhỏđượcthànhlậpnăm1953.

PhápcóUỷbanquốcgiavềcôngnghiệpvừavànhỏthànhlậptừnăm1961.

InđônêxiacóCụccôngnghiệpnhỏthuộcbộcôngnghiệpvớichứcnăngthựch i ệnvait

ròquảnlýnhànướcđốivớiSMEnhư:lậpkếhoạchvàchươngtrìnhpháttriển,xúctiếnpháttriểnSME(kểcảviệcthànhlậpcáctrungtâmhỗtrợ)…

MalaixiacóPhòngcông

nghiệpnhỏthuộcBộcôngnghiệpthươngmạithànhlậpnăm1989vớichứcnănglậpchương

trìnhpháttriểnSME,cungcấptàichính,n ốikếtcáchợpđồngkinhtếgiữacácSME,cungcấpcơsởdữliệuchoChínhphủh o ạchđịnhchínhsách.Ởnướcnàycótới13bộvà30cơquancôngcộngthamgiad ướihìnhthứcnàyhayhìnhthứckhácvàoviệcpháttriểnSME

PhilippincóUỷbandoanhnghiệpnhỏvàvừa,PhòngpháttriểnkinhdoanhvàPhò ngcôngthươnglàcơquancaonhấtvềphốihợpthựchiệnchínhsáchvàkếh o ạchpháttriểnS

ME

SingapocóVụpháttriểndoanhnghiệpvừavànhỏthuộcBộpháttriểncôngnghiệp.

NgoàiraNhànướcthànhlậpmộtmạnglướigồmcáctổchứcchínhphủvàp h i chínhphủđểhỗtrợcácSMEnhư:cáctrườngđạihọc,cơquanmáytínhquốcgia,cơquanpháttriểnthươngmại,cáctổchứctàichính,cáctrungtâmtưvấn…

TháiLancóVụkhuyếnkhíchpháttriểncôngnghiệpthuộcBộCôngnghiệpvớicácc

hứcnăngchủyếulàxúctiếnpháttriểnSME,cungcấpthôngtin,chuyểngiaocôngnghệ,tưvấnchocácdoanhnghiệpnày

1.4 KhuyếnkhíchthànhlậpcáctổchứchỗtrợvàcáchiệphộicủacácSME

CáctổchứchỗtrợdoanhnghiệpvừavànhỏởcácnướccóthểdoNhànướctrựct i ếpt h

à n h l ập,nhưngt r ê n thựct ếp h ầnl ớnc á c t ổchứcn à y d o d o a n h n h â n thànhlậpvớisựhỗtrợcủaNhànước.Dođócáctổchứcnàyvừamangtínhchấtkinhdoanh,vừathựchiệnchứcnănghỗtrợtrêncơsởnguồnngânquỹđượccấp.Cáctổchứcnàycóchứcnăngchủyếunhư:cungcấpvốn,nghiêncứu,chuyểngiaoc ô n g nghệ,hỗtrợtiếpthị,đàotạocôngnhânvàchủ

doanhnghiệp,tưvấnchoSME.ỞcácnướcchâuÁcónhiềutổchứchỗtrợSME.DướiđâylàcáctổchứchỗtrợSMEởmộtsốnước

- Trungt â m p h á t t r i ểnd o a n h nghiệp: t h à n h l ậpn ăm1 9 7 5 vớichứcn ăngchí

- ViệnpháttriểncôngnghiệpHànQuốc:thànhlậpnăm1970với140nhânviê

n,chứcnăngchínhlàđàotạo,tưvấnchoSME

- TrungtâmnăngsuấtHànQuốc:thànhlậpnăm1957,sốvốnhoạtđộnghàngnămlà3tr

iệuUSD,cóchứcnăngđàotạo,cungcấpvàchuyểngiaocôngnghệ,tưvấnchodoanhnghiệpvừavànhỏ

- Hộinghiêncứucácdoanhnghiệpnhỏ:thànhlậpnăm1978vớisốvốnhoạtđộnghà

ngnămlà32.000USD,chứcnăngchủyếulàđàotạochủdoanhnghiệp,cungcấpvàchuyểngiaocôngnghệ

- Ngânhàngdoanhnghiệpvừavànhỏ:thànhlậpnăm1961với7.305nhânviên,

cóchứcnăngđàotạovàtưvấnchoSME

2 VaitròcủacácchínhsáchpháttriểnSME

VaitròcủacácchínhsáchpháttriểnSMEđượcthểhiệnrõràngởnhữnglợiích tolớndoviệchỗtrợđómanglại,cảchochínhcácdoanhnghiệpvàNhànướcvàtoànxãhội

2.1 VaitròcủachínhsáchhỗtrợđốivớiSME

NângcaonănglựccủacácSME.CácSMEthườngrấtyếuớt,đặcbiệttrongkinhtếth

ịtrườngcạnhtranhkhốcliệtvớinhữnghạnchếnhư:nănglựcquảnlýyếu,côngnghệlạchậu,vốnít…

Dođó,đểnângcaonănglựcvàđểcácSMEcóthểtựpháthuysứcmạnhcủamình,cầnthiếtphảicósựhỗtrợcủaNhànước

Tạomôitrườngkinhdoanhthuậnlợi.Trongkhihoạtđộng,cácSMEcónhiềuvấnđềmà

bảnthânkhôngthểtựgiảiquyếtđượcnhưtạomôitrườngkinhdoanhthuậnlợi,

xâydựngcơsởhạtầng, mởrộngthịtrường,đàotạonguồnnhânlực…ChỉkhicósựhỗtrợcủacácchínhsáchcủaNhànướcthìnhữngvấnđềnàymớiđượcgiảiquyếtmộtcáchdễdàng

Dovậy,sựhỗtrợcủaNhànướcsẽlàmgiảmbớtnhữngkhókhănchodoanhnghiệp,t ạođiềukiệnc h o d o a n h nghiệpđứngv ữngđ ư ợ ct r ê n t h ịtrườngvàp h á t triểnthuậnlợi.Kinhnghiệmcủanhiềunướcchothấy,đểcácSMEđứngvữngvàvươnlên,Nhànướccầncónhữngchínhsáchvàgiảipháphỗtrợđắclựcchocácd o a n h nghiệpnày

2.2 VaitròcủachínhsáchhỗtrợSMEđốivớiNhànướcvàxãhội

Thựctếcủanhiềunướcchothấy,sựhỗtrợkhôngchỉcólợiđốivớicácdoanhnghiệpmàcòncólợichocảNhànướcvàxãhội.Lợiíchđóthểhiệntrêncácmặt:

NuôidưỡngcácnguồnthuchongânsáchNhànước.CácSMEthườngchiếmmộttỉlệr

ấtlớntrongnềnkinhtếcủacácnước.Dovậy,đónggópchongânsáchN h à nướccủacácSMEkhôngphảilànhỏ.ĐặcbiệtkhiNhànướccónhữngchínhsáchhỗtrợđểcácSMEpháttriểncảvềsốlượngvàquymôthìlượngtiềnmàcácSMEđónggópc h o ngânsá c h N hà n ướccàngkhôngphảil à nhỏ.T ạiViệtNam,mặcdùđónggópcủacácSMEvàothungânsáchcònnhỏnhưngtỷlệnàyđãtăngl ê n đángkểvàđangcóxuhướngtăngnhanhtrongmấynămgầnđây,từ6,4%năm2 00 1lênhơn7,2%năm2002.Thutừthuếcôngthươngnghiệpvàdịchvụngoài

Gópphầngiảiquyếtnhữngvấnđềxãhội.KhicácchínhsáchhỗtrợSMEcóh i ệuquảt

hìcácvấnđềnhưthấtnghiệpsẽgiảm.Bởilẽ,khicácSMEpháttriểnsẽt ạonhiềuviệclàm.ĐiềunàyrấthiệuquảvớinguồnvốnhạnhẹpcủaNhànước(t hayvìthànhlậpcácdoanhnghiệpmớiNhànước,thìvớisốvốnđócóthểhỗtrợchorấtnhiềudoanhnghiệpđãsẵncó)

%sốngườiđượchỏiýkiếnđềuchorằngcầnhỗtrợSME,trongđó6 4 , 4 % ýkiếnnóirằngrấtcầnhỗtrợdoanhnghiệpnày[1.71]

QuachươngI,chúngtacóthểthấyrõcácSMEđóngvaitròquantrọngđốivớinềnkinhtế,đặ cbiệtlàtrong nềnkinhtếN h ật.Ngoàira,chúngtacũngthấychínhsáchhỗtrợloạihìnhdoanhnghiệpnàylàrấtcầnthiết.Cácnướctrênthếgiớiđ ã cónhiềuchínhsáchkhácnhauđểhỗtrợsựpháttriểncủacácSME.VậyNhậtđ ã cónhữngchínhsáchhỗtrợSMEnhưthếnàođểcóthểpháthuyhiệuquảnhấttiềmnăngcủacácSME?

ChươngIIsẽchochúngtacâutrảlời

CHƯƠNGII CHÍNHSÁCHPHÁTTRIỂNDOANHNGHIỆPVỪ

AVÀNHỎCỦANHẬT

CácSMEởNhậtđãpháttriểnmạnhmẽvàđóngvaitròquantrọngđốivớisựpháttriểncủanềnkinhtế.ĐólàdochínhphủNhậtđãcónhiềuchínhsáchhỗtrợ,p h á t huyhiệuquảtiềmnăngcủaloạihìnhdoanhnghiệpnày.TrongmỗigiaiđoạnpháttriểncủanềnkinhtếchínhphủNhậtđềuđưaranhữngchínhsáchphùhợpvớiđặcđiểmcủanềnkinhtếgiaiđoạnấy.Đâychínhlànộidungđượcđềcậpđếntrongch ươngII

I TRƯỚCNĂM1954

1 Từnăm1945trởvềtrước

LàmộtnướcbaogồmnhiềuđảonhỏtrongvùnggiómùachâuÁ,nơicâylúalàcâylươngthựcphổbiến,nềnkinhtếNhậttừlâudựavàonôngnghiệpvàngưnghiệp.Gắnliềnvớinólànềnsảnxuấtgiadụngquymônhỏ,ngànhlưuthôngvànghềtrồnglúadựavàolaođộngcủacácgiađình.Đâychínhlàcơsởchosựrađờic ủacácSMEsaunày

Trongthờikỳđầuđểcóđượcmộtsốvốnnhỏvàcôngnghệtiêntiếnđểthựch iệnkinhdoanhvàlậpcácxưởngthủcônglàhếtsứckhókhăn.Hơnnữa,nhànướcp h o n g kiếnNhậtBảnchưacósựquantâmđúngmức,cũngnhưchưacócácchínhsách vàb i ệnp h á p thíchđángc h

o s ựpháttriểnc ủac á c SME.D o vậy,c á c SMEtro nggiaiđoạnnàychỉlànhữngxưởngthủcôngnhỏ,nhữnghộkinhdoanhgiađình.PhảiđếnnửađầuthờiMinhTrị,

cùngvớinhiềucảicách,chínhsáchpháttriểncôngnghiệpvàngoạithương,hoạtđộngcủacácthươngnhântănglênmạnhmẽ.Trongth ờigiannày,nhiềungânhàngnhỏrađờivàviệcvaymượntrởnênphổbiến.Dovậy,nguồnvốncungcấpchocáchoạtđộngsảnxuấtkinhdoanhtăngdầnlên.Từđ ócácSMEmớicóđượcsựhỗtrợvềvốn,bắtđầuhìnhthànhvàbướcvàohoạtđ ộ ngkinhdoanhmạnhmẽ

cácloạikinhdo an h nhỏlạinhanhchóngxuấthiệnvàtăngnhanhvềsốlượng

Dovậy,chỉkhichiếntranhthếgiớithứhaikếtthúc,cácSMEmớithựcsựđượccoilàloạihìnhxínghiệpcótácdụngvàvịtríquantrọngtrongnềnkinhtếNhật

2 Thờikỳphụchồikinhtế(1945–1954)

2.1 Đặcđiểmnềnkinhtế.

Mộtlànềnkinhtếphảiđốimặtvớinhiềukhókhăn.Tháng8năm1945,khivừabạitrận

,NhậtBảnbịtànphánặngnềvềmọimặt.Theođiềutracủacơquanổnđịnhkinhtếsauchiếntranhthìtổngthiệthạivềvậtchấtlêntới64,3tỉyên,bằng2l ầntổngthunhậpquốcdânnămtàichính1948-1949.Nhưvậylàtoànbộcủacảitíchluỹđượctrongmườinăm1935-

1945đãbịtiêuhuỷhoàntoàn

Nhữngvấnđ ề k i n h t ế,x ã h ộigayc ấnn h ấtl ú c n à y l à : t h ấtnghiệp,t h i ếunguyênliệuvàlươngthực,lạmphát.Khoảng4triệungườithấtnghiệpdongừngh oạtđộngsảnxuấtquânsự,7,6triệubinhsĩgiảingũ,1,5triệungườitừcácthuộcđịahồihương,nângtổngsốngườikhôngcóviệclàmlêntới13,1triệu.Nguồnnăngl ượngchínhlúcbấygiờlàthanvàthuỷđiệngiảmsútnghiêmtrọng.Thêmvàođó,vụlúanăm1945bịthấtbátnặng,sảnlượngchỉcòn2/3sovớinămtrungbìnhtrướcđ ó Lạmphátnghiêmtrọngbùngnổtừgiữanhữngnăm1945kéodàiđếnđầunăm1949.Trong thờigiannày,cuộcsốngcủangườidânthànhthịnóichungởt ro ng tìnhtrạngthiếuthốn,phảibándầntàisảnđểăn,nềnkinhtếhànghoáhầunhưmấtt ácdụng,thànhthịcónhiềunơidiễnracảnhhàngđổihàng,ởđâylúagạovàquầnáotrởthànhđốitượngtraođổichính.GDPhồiđókhoảng11tỷđôla(năm1950).Sảnx u ấtc

ô n g nghiệpn h ỏc h ỉb ằng30%giátrịbìnhquânc ủanăm1934– 1936trướcchiếntranh.[9.149]

HailàNhậtBảnđã bịcáclựclượngđồngminh,thựcchấtlàquânđộiMỹchiếmđ

óng.ChínhphủNhậtBảnvẫnđượccôngnhậnvàtiếptụccaitrịđấtnước.Q u â n độichiếmđóngtuychỉđiềukhiểnguồngmáyhoạtđộngmộtcáchgiántiếpn hưnglạithảoranhữngvănkiệnvàcácchínhsáchcảicáchcơbảnảnhhưởngđếnchiềuh ướngp h á t t r i ểnkinht ếc ủa

N h ậtB ản.Q u â n đ ồ ngminhc h ủy ếul à H ợpc h ủngquốcHoaKỳ(GHQ:BộtổngtưlệnhcáctưlệnhtốicaoLiênhợpquốc=GeneralHeadQuarters)trongthờigiannàyđãdùngchínhsáchkìmhãmtrìnhđộpháttriểnkinhtếcủaNhậtBảnởmứctrướcchiếntranh,tứclàthờikì1935–1937

Nhưngnăm1950,chiến tranhTriềuTiênbùngnổ,chínhsáchcủaquânđồngminhbuộcphảithayđổi.BởivìlúcđóquânđộiMỹrấtcầnNhậtBảnlàmcăncứh ậucần,làmnơiandưỡngcủaquânđội,nơisửachữavàbổsungvũkhíđạndược.CáccăncứquânsựthờichiếntranhnhưYokosuka,Kuređãđượcsửdụngvàomụcđícht r ê n Đ ồ ngthờic ác n h u c ầuđ ặ cb i ệtcủaq u â n đ ồ ngminh( c h ủy ếul à q u â n Mỹ)cũngđãtạocơhộichoNhậtBảnphụchồikinhtế

Balàsựđộcquyềncủacáczaibatsu.ĐâylàmộtđặctrưngcủanềnkinhtếNhậtlú

cbấygiờ.Zaibatsulànhữngtậpđoàntưbảnlớnthườnglàcủamộtdònghọ.NhữngtậpđoàncôngtygồmcóMitsui,Mitsubishi,Sumitomo,Yasuda,…

chiphốicôngtychínhlàmộtcôngtycổphầnmẹ.VídụTổngcôngtyMitsuidodònghọMitsuitrướcđâyđãthâutóm39côngtylớnnhưMitsuibussan,Toyoreon,Mitsuibank,Mitsuiseimei…

Nhữngzaibatsunàygầnnhưthâutómhếttoànbộnềnkinhtế,độcquyềnchiphốinềnkinhtếNhậttrướcchiếntranh.Điềunàygâyrấtnhiềutrởngạichosựpháttriểncủacácdoanhnghiệpvừavànhỏvốnđãrấtnhỏbévàgặpn h i ềukhókhăn

Bốnlàvấnđề“giớihạnđồngđôla”.Trongthờigiannày,NhậtBảncầncóngoạit

ệ,tứclàđôlađểnhậpnguyênliệunhưbông,lôngcừu,quặngsắt…

vànănglượngnhưthanđá,dầumỏ.Nhưngnhữngmặthàngxuấtkhẩuchủlựccóthểthuđượcngoạitệlúcbấygiờchỉlàhàngtạphoábìnhthườngnhưbóngđèntrangtrí,đ àibándẫn,đồchơi…vàhànghoáphụcvụnhucầuđặcbiệt

Trongđiềukiệnnhưvậy,nếusảnxuấtmởrộngthìđươngnhiênlàsẽthiếuđ ô la.Khinhậpnguyênnhiênliệubằngđôlanhiềulên,nếukhôngcóxuấtkhẩuđể

Biệnphápnàyđãhạnchếđượcnhucầutrongnước,việcnhậpnguyênnhiênliệugiảm,nhucầuđôlacầnchoviệcnhậpkhẩucũngítđi.Vìvậysẽgiảitoảđượcvấnđềthiếuđôla,nhưngngượclạinềnkinhtếvìthếmàchữnglại

Dođó,tronggiaiđoạnnàyhuyđộngsứcngười,sứccủađểtáithiếtvàpháttriểnlànỗlựcphithườngcủachínhphủvànhândânNhậtBản

Giảipháphữuhiệu,thựctếđể chínhphủNhậttínhđếnlànhanhchóngphụchồicácSME.Mộtmặt,việckhôiphụcvàpháttriểnloạihìnhdoanhnghiệpnàychophépgiảiquyếtnhiề

un h u cầucấpthiếtđangđặtralúcđó,đặcbiệtlàhàngtiêudùng.Trongđiềukiệnmàn hữngngànhkhaithác,chếtạosauchiếntranhgiảmxuốngcòn1/10sovớitrướcchiếntranhthìhànghoácủacácSMEsảnxuấtrađượctiêuthụrấtnhanh.Mặtkhác,các SMErađờicũnggiảiquyếtmộtlượnglaođộnglớnđangthấtnghiệpvàolúcđó.T r ê n cácbáo,ngườitađãgọicácSMElà“Nhữngconsưtửngày”

Tuynhiêntrongbốicảnhđó,cácSMEnàyphảiđốimặtvớinhiềukhókhănnhưthiếuvốn,nguyênnhiênliệuvàsựđộcquyềncủacáczaibatsu.Thêmvàođó,cácSMEcàngkhókhănhơndotrìnhđộquảnlýthấp,thiếucôngnghệvàkhảnăngtài chính

Dovậy,trongthờikỳnày,sựhỗtrợcủaChínhphủchocácSMElàrấtcầnthiết.CácchínhsáchmàChínhphủNhậtđưarakhôngnhữngnhằmtạođiềukiệnthuậnlợicácSMEtiếpcậnvớinguồnvốn,nângcaotrìnhđộquảnlýtạođiềukiệnthuậnl ợic h o h o ạtđộngcủac á

c SMEmàcònp h ảiđả mbảos ực ạnht r a n h côngbằnggiữacácSMEvàcácdoanhnghiệplớn

2.2 CácbiệnpháphỗtrợSME

2.2.1 ThànhlậpcáctổchứchỗtrợvàhiệphộicácSME

TronghoàncảnhmàcácSMEphảiđốimặtvớirấtnhiềukhókhănvềvốn,nguyênnhiênliệu,côngnghệnhưvậy,biệnphápđầutiênmàchínhphủNhậtđãápdụnglàthànhlậpngaycơquanchuyêntráchvềvấnđềnày

Cụcdoanhnghiệpvừavànhỏ(SMEA)thànhlậpnăm1948làmộtcơquanthuộcBộcôngthươngNhật(MITI),dướisựhướngdẫnđiềuhànhcủaGHQ.NhiệmvụchủyếucủaCụcdoanhnghiệpvừavànhỏlàtriểnkhaicáccôngviệchỗtrợcácSME.Cụthểnhư:racácchínhsáchvềSME,hướngdẫnthựchiện,lênkếhoạchvềvốnngâns á c h h ỗt r ợ…

Trêncơs ởđ ó ,c á c cơq u a n h à n h chínhđịaphương,c á c p h ò n g thươngmạivàcôngnghiệpđịaphương,vàcác tổchứckhácsẽtriểnkhaithựchiện.Cụcnàycócácvănphòngtạicácvùng,vàxuốngtậncácquận,huyện

Bêncạnhđó,chínhphủcũngkhuyếnkhíchthànhlậpcáchiệphội,cácnhómSMEvớimụcđíchlàtrongcáchiệphộinày,cácSMEsẽgiúpđỡnhaucùngkhắcphụcnhữngđiểmbấtlợicủahọlúcbấygiờlàvốn,côngnghệ,nguyênnhiênliệu.N ăm1948,nộicácNhậtBảnđãđềra“nhữngbiệnphápquantrọngđốivớidoanhnghiệpvừavànhỏ”màtheođó,

sẽhìnhthànhmộthệthốngtiếpcậngiữacácdoanhnghiệpvàHiệphộicácdoanhnghiệpvừavànhỏ.VìHiệphộinàyrậptheokhuônmẫucủaTổchứckinhdoanhnhỏcủaMỹnênnóđượcthànhlậpnhưmộtphầncủachínhsách“dânchủhoánềnkinhtế”,màtrongđónhữngdoanhnghiệpvừavànhỏđ ộ clậpđóngvaitròxoábỏtậptrungquyềnlựckinhtếvàchốnglạitìnhtrạngđộcquyền.LuậttổchứchợptáccủacácSMEđãcóhiệulựcvàonăm1949

Tiếpđó,vàonăm1953,vớisựrađờicủaLuậtvềPhòngthươngmạivàcôngnghiệp,PhònghỗtrợSMEthuộcPhòngthươngmạivàcôngnghiệpNhậtBảnđãtrởthànhtổchứccóchứcnănghỗtrợcácSMEmộtcáchhiệuquả.Cơquannàycu n g cấpchocácSMEcácthôngtinvềcơhộikinhdoanh,baogồmcácthôngtinvềthươngmạiquốctế,đốitácđầutư…

Đồngthờitổchứccáchộithảovềđầutư,x u ấtbảncácbảntingiớithiệucácđốitácliêndoanhvàcungcấpdịchvụtưvấn

2.2.2 BanhànhLuậtchốngđộcquyền.

CácSMEt r o n g giaiđ oạnnàycũnggặpphảimộtk h ó khănl ớnl à sựđộcq u y ềncủacáczaibatsu.Thêmvàođó,mộtnguyêntắcnữacủanềnkinhtếNhậtsauchiếntranhmàquânđồngminhthựchiệnlúcbấygiờlà“dânchủhoánềnkinhtế”.Chínhsáchđógồmbavấnđềchủyếulàgiảithểzaibatsu,cảicáchruộngđấtvàxâydựngtổchứccôngđoàn.Trongđóđángquantâmlàchínhsáchgiảithểcáczaibatsu

Giảit h ểz a i b a t s u l à b i ệnp há p giảit á n vàgiànhq u y ềnc h i p h ốic ổp h ầnc ủac á c zaibat su

Tháng4năm1947“Luậtchốngđộcquyềnvàduytrìthươngmạibìnhđẳng”đ ư ợ cbanhành.Tiếpđó,tháng12năm1947,“Luậtthủtiêusựtậptrungquámứcsứcmạnhkinhtế

”đãđượcbanhành.Luậtnàyquyđịnhlàcáccôngtyhiệnđangn ắmquyềnkiểmsoátthịtrườngbịbuộcphảithuhẹpquymôhoạtđộng.Trêncơsởluậtnày,Uỷbangiảiquyếtvấnđềcôngtycổphầnđãnêutên325côngtycầnphảiđượcphânchiarathànhnhữngtổchứcnhỏhơnvàotháng2năm1948.NhưngdoviệcxâydựnglạinềnkinhtếNhậtđãtrởnêncấpthiết,

dosựphảnđốiquámạnh

mẽđ ố ivớiluậtnàycảtrongvàngoàinướccùngvớisựtiếntriểncủacuộcchiếntranhlạnhchonêncácnhàcầmquyềnquânđộichiếmđóngNhậtBảnđãnớilỏngviệcthựchiệnLuậtthủtiêusựtậptrungquámứcsứcmạnhkinhtế.Chỉcó18côngtyđãthựcsựbịphânchiathànhcáctổchứcnhỏhơn.Sựrađờicủahailuậtnày,khôngchỉthểhiệnnguyêntắccơbảncủanềnkinhtếNhậtsauchiếntranhmàcònngănch ặncáczaibatsuphụchồi,thủtiêusựtậptrungkinhtế.Chúngđãtạoramộtnềnkinhtếđặctrưngbởisựcạnhtranhmạnhmẽtrongtấtcảcácngànhcôngnghiệp.M ặcdùcũngcómộtvàingànhcôngnghiệpnhưngànhsảnxuấtthépvàxehơimàởđótínhchấtcủangànhđãdẫnđếnsựcạnhtranhgiữamộtsốcôngtyđộcquyềnvàmộts ốngànhkhácnhưdệt,màở đócósựcạnhtranhcủakhánhiềucôngty,nhưngt r o n g bấtkỳtrườnghợpnào,xuhướngcơbảnsauchiếntranhvẫnlàsựcạnhtranhgiữanhữngSME.Chínhđiềunàyđãtạoramộtmôitrườngcạnhtranhbìnhđẳng,t ạođiềukiệnthuậnlợichosựpháttriểncủaSME

2.2.3 Hỗtrợvềvốn

Cùngvớicácbiệnphápvềhànhchínhlàsựhỗtrợvềtàichính.Tronggiaiđ oạnnày,nhiềucôngty,ngânhàngđãđượcthànhlậpđểhỗtrợvốnchocácSME

NgânhàngShokoChukin(SCB)đãđượcthànhlậptừnămtrêncơsởluậtvềSCB,với79,7%vốnlàcủaChínhphủ[31].NgânhàngnàychocácSMEvaydàih ạn( 15n ămvớivố

nc ốđịnh,1 0 nămvớivốnlưuđộng).T í n h ưuđã ic ủaSCBđượcthểhiệnởsựkhácnhauvềđiềukiệnchovaygiữangânhàngtưnhânvàSCB.Đ ố ivớiNgânhàngtưnhân,điềukiệnchovayrấtchặtchẽ,chỉđượcdùngđấtđểthế