Đề cương ôn tập học kì 1 môn Ngữ văn lớp 11 năm 2020-2021 - Trường THPT Phúc Thọ là tư liệu tham khảo hữu ích giúp cho học sinh dễ dàng hệ thống hóa kiến thức, phục vụ cho việc học tập và ôn luyện kiến thức để chuẩn bị cho kì thi sắp diễn ra. Mời các bạn cùng tham khảo đề cương.
Trang 1SỞ GDĐT HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT PHÚC THỌ NỘI DUNG ÔN TẬP KIỂM TRA CUỐI KỲ I
Năm học 2020 – 2021 MÔN: NGỮ VĂN KHỐI: 11
I HÌNH THỨC VÀ THỜI GIAN LÀM BÀI
1 Hình thức: Tự luận
2 Thời gian làm bài: 90 phút
II CẤU TRÚC ĐỀ THI HỌC KỲ I
Phần 1 Đọc hiểu (3 điểm)
Phần 2 Làm văn (7 điểm)
+NLXH (2 điểm)
+NLVH ( 5 điểm)
III NỘI DUNG ÔN TẬP
1 Thao tác lập luận
- Nhận biết được các thao tác lập luận
- Hiểu mục đích, tác dụng của việc sử dụng các thao tác lập luận
- Biết cách vận dụng các thao tác lập luận khi viết văn nghị luận
2 Phong cách ngôn ngữ báo chí
- Nhận biết được một số thể loại văn bản báo chí
- Nắm được các đặc trưng của phong cách ngôn ngữ báo chí
- Phân tích được các đặc trưng của ngôn ngữ báo chí trong một văn bản
3 Nghĩa của từ trong sử dụng
- Nắm được hiện tượng chuyển nghĩa của từ, quan hệ giữa các từ đồng nghĩa
- Hiểu ý nghĩa của từ để lựa chọn sử dụng thích hợp trong mỗi hoàn cảnh giao tiếp
4 Hai đứa trẻ (Thạch Lam)
- Cảm nhận được tình cảm xót thương của Thạch Lam đối với những con người sống nghèo khổ, quẩn quanh và sự cảm thông, trân trọng của nhà văn trước mong ước của họ về một cuộc sống tươi sáng hơn
- Nghệ thuật: nắm được vài nét độc đáo trong bút pháp nghệ thuật của Thạch Lam qua một truyện ngắn trữ tình
5 Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân)
Trang 2được quan điểm thẩm mĩ của Nguyễn Tuân.
- Hiểu được những đặc sắc về nghệ thuật: tình huống truyện độc đáo, tạo không khí cổ xưa, thủ pháp đối lập, ngôn ngữ góc cạnh, giàu tính tạo hình
6 Đoạn trích: Hạnh phúc của một tang gia (Trích-Số đỏ- Vũ Trọng Phụng)
- Thấy được bản chất lố lăng, đồi bại của xã hội “thượng lưu” thành thị những năm trước Cách mạng tháng 8
- Nghệ thuật trào phúng đặc sắc của Vũ Trọng Phụng
7 Chí Phèo (Nam Cao)
- Nắm được những nét chính về con người, về quan điểm nghệ thuật, các
đề tài chính, tư tưởng chủ đạo và phong cách nghệ thuật của Nam Cao
- Hiểu và phân tích được các nhân vật, đặc biệt là nhân vật Chí Phèo, qua đó thấy được giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc và mới mẻ của tác phẩm
- Nắm được đắc sắc nghệ thuật của tác phẩm: điển hình hóa nhân vật, miêu tả tâm lý, nghệ thuật trần thuật, ngôn ngữ kể chuyện…
IV HÌNH THỨC ĐỀ KIỂM TRA( 90 phút)
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
“Suốt bao nhiêu năm, cha đã làm người đưa thư trong cái thị trấn này Cha đã đạp xe theo những đại lộ hay những phố ngõ chật hẹp, gõ cửa và đem đến tin tức của một người họ hàng, đem những lời chào nồng nhiệt từ một nơi xa xôi nào đó […] Chiếc phong bì nào cũng đều chứa đựng những tin tức đã được mong chờ từ lâu.
Con muốn cha biết được rằng con vô cùng kính yêu cha cũng như khâm phục biết bao nhiêu cái công việc cha đã làm cho hàng vạn con người […] Khi con nghĩ về hàng ngàn cây số cha đã đạp xe qua, đem theo một túi nặng đầy thư, ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác, dù trời nắng hay mưa, lòng con tràn ngập lòng tự hào khi tưởng tượng ra niềm vui mà cha đem lại cho những ai đợi chờ tin tức từ những người yêu dấu Cha đã gắn kết những trái tim lại với nhau như một nhịp cầu vồng”
(Trích “Cha thân yêu của con”, theo “Những bức thư đoạt giải UPU”,
Ngữ văn lớp 10, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012, tr.28)
Câu 1 (0,5 điểm) Cho biết văn bản được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?
Trang 3Câu 2 (0,5 điểm) Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản trên
Câu 3 (2,0 điểm) Hiệu quả nghệ thuật của hai biện pháp tu từ (liệt kê và so
sánh) được sử dụng trong hai câu văn sau là gì?: “Khi con nghĩ về hàng ngàn cây số cha đã đạp xe qua, đem theo một túi nặng đầy thư, ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác, dù trời nắng hay mưa, lòng con tràn ngập lòng
tự hào khi tưởng tượng ra niềm vui mà cha đem lại cho những ai đợi chờ tin tức từ những người yêu dấu Cha đã gắn kết những trái tim lại với nhau như một nhịp cầu vồng”.
Phần II Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm ).Từ nội dung của văn bản ở phần đọc hiểu, anh (chị) hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về tinh thần trách nhiệm của mỗi người trong cuộc sống hôm nay
Câu 2 (5,0 điểm) Vì sao chị em Liên trong tác phẩm “Hai đứa trẻ” của Thạch
Lam đêm đêm lại cố thức để đợi đoàn tàu chạy qua phố huyện? Hãy phân tích
ý nghĩa việc đợi tàu của chị em Liên
ĐÁP ÁN :
Phần Câu Nội dung Điểm
I
Đọc hiểu 3.0
2 Phương thức biểu đạt : tự sự, biểu cảm… 0,5
3
Hiệu quả nghệ thuật:
- Liệt kê thời gian tăng tiến “ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác,…”: Nhằm nhấn mạnh những
khó khăn, nhọc nhằn trong công việc mà người cha phải trải qua Đồng thời thể hiện sự cảm thông, thấu hiểu của người con đối với những khó khăn mà người cha đã trải qua
- Cách so sánh “gắn kết những trái tim lại với nhau như một nhịp cầu vồng” giúp tác giả làm nổi bật ý nghĩa mà công việc người cha đem lại cho mọi người
2,0
Trang 4* Yêu cầu chung: Học sinh biết kết hợp kiến thức và
kĩ năng về đoạn văn nghị luận xã hội để viết đoạn
khoảng 200 chữ, tương đương ½ trang giấy thi Đoạn
văn viết có cảm xúc; diễn đạt dễ hiểu, bảo đảm tính
liên kết; không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp
* Yêu cầu cụ thể:
a) Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận về một tư
tưởng, đạo lí
b) Nêu đúng vấn đề
+ Vấn đề nghị luận: Tinh thần trách nhiệm trong cuộc
sống
+ Giải thích: Sống có trách nhiệm là làm tròn bổn
phận với mọi người, với xã hội, gia đình và bản thân;
dám làm dám chịu về những hành động của bản thân
+ Phân tích, chứng minh:
Sống có trách nhiệm để cuộc sống trở nên tốt đẹp và ý
nghĩa hơn
Sống có trách nhiệm là sống tận tâm (với công việc,
với mọi người), mang lại nhiều điều ý nghĩa: Quan
tâm, chăm sóc cho bản thân, gia đình, xã hội; trau dồi
tri thức để phát triển; cố gắng hoàn thành tốt công
việc, nhiệm vụ được giao; tham gia các hoạt động xã
hội
+ Bình luận: Sống có trách nhiệm còn là sống trọn vẹn
mỗi ngày, không lãng phí từng phút giây Cần phê
phán lối sống vô trách nhiệm, nhất là ở giới trẻ
+ Bài học: Từ việc ý thức được vai trò, ý nghĩa của
việc sống có trách nhiệm, mỗi người cần tôi rèn bản
thân để trở thành người sống có tinh thần trách nhiệm
c) Sáng tạo
d) Chính tả
0.25
0.25
1.0
0.25 0.25
Trang 5M
B
Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Thạch Lam là nhà văn có sở trường ở thể loại truyện ngắn Ông thường viết về những người dân nghèo sống mòn mỏi, bế tắc ở những phố huyện nghèo nàn xơ xác bằng sự cảm thương sâu sắc
- Đọc truyện “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam, chúng
ta không thể quên cảnh chị em Liên đêm đêm thức đợi đoàn tàu chạy qua phố huyện
0.5
T
B
a Khái quát về Hai đứa trẻ trong truyện ngắn
- Hai đứa trẻ là nhân vật trung tâm của tác phẩm
Toàn bộ bức tranh cảnh vật thiên nhiên và cuộc sống con người nơi phố huyện được miêu tả qua cái nhìn và cảm nhận của Liên
- Cũng giống như những người dân nơi phố huyện, hai đứa trẻ không được nhà văn miêu tả ngoại hình Những con người đáng thương tội nghiệp nơi đây bị bóng tối che khuất gương mặt đời của họ
Liên là kiểu nhân vật tâm trạng trong sáng tác Thạch Lam, nhân vật ít hành động mà đầy ắp suy
tư rung cảm Đặc biệt trong đoạn cuối cùng của tác phẩm hai chị em Liên đã chờ đợi chuyến tàu qua phố huyện nghèo với nhiều ý nghĩa
0.5
b Hai chị em Liên đêm đêm cố thức đợi đoàn tàu
từ Hà Nội về vì
- Chuyến tàu là hoạt động cuối cùng của đêm khuya Liên và An muốn nhìn chuyến tàu là muốn nhìn thấy một thế giới hoàn toàn khác với sự phẳng lặng tẻ nhạt, đơn điệu mà chúng đang sống
- Con tàu còn mang đến thế giới của kỉ niệm, đánh thức dậy trong hai chị em những kí ức về Hà Nội - nơi mà ở đó chúng đã có những ngày đẹp đẽ…
- Nhìn thấy đoàn tàu không chỉ đơn thuần là một hành động thoả mãn thị giác mà nó còn lấp đầy khoảng trống trong tâm hồn chị em Liên bằng hoài niệm và những ước mơ, phần nào làm bớt đi sự tẻ nhạt trong cuộc sống hằng ngày của hai đứa trẻ
1.5
Trang 6c Ý nghĩa
- Ánh sáng đoàn tàu vụt qua phố huyện với “các
toa đèn sáng trưng” là nỗi khát khao chờ đợi của
Liên Đó là ánh sáng của khát vọng,của ước mơ về
một cuộc sống tươi mới hơn, đẹp đẽ hơn, ánh sáng
của nhu cầu tinh thần được sống dù trong một
khoảnh khắc
- Đó cũng là tình cảm nhân đạo sâu sắc của Thạch
Lam, nhà văn luôn tin tưởng vào khả năng vươn
dậy của con người
1.0
d Đánh giá
- Liên là một nhân vật vừa đậm chất hiện thực vừa
đậm chất trữ tình được xây dựng qua ngòi bút tài
hoa của Thạch Lam Thể hiện khả năng đi sâu vào
thế giới nội tâm nhân vật, gợi tả những xúc động,
những biến thái mơ hồ, mong manh tinh tế trong
tâm hồn con người Nhân vật hầu như ít hành động
mà đầy ắp suy tư rung cảm
- Hai đứa trẻ thực sự như một bài thơ để lại cảm
xúc vấn vương, man mác trong lòng người đọc
Trong hoàn cảnh xã hội đầy rẫy những bất công,
mâu thuẫn, ngòi bút Thạch Lam vẫn biết nâng niu,
trân trọng những vẻ đẹp tinh tế trong tâm hồn con
người Điều đó chứng tỏ Thạch Lam là một tâm
hồn giàu yêu thương, giàu lòng nhân hậu với con
người
1.0
K
B
- Khái quát lại yêu cầu của đề
- Nêu cảm nghĩ của người viết 0.5
- Mức đầy đủ: HS trả lời như nội dung trên, diễn đạt thoát ý
- Mức không đầy đủ: HS hiểu nhưng chưa diễn đạt rõ ràng như trên GV căn cứ vào câu trả lời của HS để cho điểm
- Mức không tính điểm: HS không có câu trả lời hoặc hoàn toàn lạc đề (0đ)