Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn lớp 7 năm 2020-2021 - Trường THCS Võng Xuyên

Hi vọng Đề cương ôn tập học kì 2 môn Ngữ văn lớp 7 năm 2020-2021 - Trường THCS Võng Xuyên được chia sẻ dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức bổ ích cho các bạn trong quá trình học tập nâng cao kiến thức trước khi bước vào kì thi của mình. Chúc các bạn thi tốt!

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN 7- HỌC KÌ 2

A Phần văn bản

t

1 Tục ngữ về thiên

nhiên và

lao động

sản xuất

-Những câu tục ngữ nói về cách

đo thời gian dự báo thời tiết quy luật nắng mưa, gió bão…Mùa

vụ kĩ thuật cấy trồng chăn nuôi

…thể hiện sự đúc kết những kinh nghiệm quý báu của nhân dân ta về thiên nhiên và lao động sản xuất

-Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn cô đúc, kết cấu diễn đạt theo kiểu đối xứng, nhân quả, hiện tượng ứng sử và cần thiết, tạo vần nhịp cho câu văn dễ nhớ dễ vận dụng

Không ít những câu tục ngữ về thiên nhiện và lao động sản xuất là những bài học quý giá của nhân dân ta

2 Tục ngữ

về con

người và

xã hội

- Tục ngữ thể hiện sự tôn vinh giá trị con người như đạo lí,lẽ sống nhân văn…

-Tục ngữ còn là những bài học,lời khuyên về cách ứng xử cho con người ở nhiều lĩnh vực như: đấu tranh xã hôi, quan hệ

xã hội

-Sử dụng cách diễn đạt ngắn gọn cô đúc, Sử dụng các phép so sáh, ẩn

dụ đối, điệp ngữ, tạo vần nhịp cho câu văn dễ nhớ

dễ vận dụng

Không ít những câu tục ngữ là những kinh nghiệm quý báu của nhân dân ta

về cách sống và cách đối nhân xử thế

3 Tinh thần

yêu nước

của nhân

dân ta

( Hồ Chí

Minh)-

văn nghị

luận

Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước đó là truyền thống quý báu Truyền thống ấy được thể hiện trong lịch sử chống giặc ngoại xâm và trong cuộc chiến đấu ngày hôm nay Nhiệm vụ của đảng và nhà nước là phải phát huy hơn nữa tinh thần yêu nước của toàn dân

-Xây dựng luận điểm

ngắn gọn xúc tích, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng toàn diện, tiêu biểu , chọn lọc Từ ngữ gợi cảm Câu văn nghị luận

có hiệu quả

- Sử dụng biện pháp liệt

kê , nêu các biểu hiện lòng yêu nước của nhân dân ta

Truyền thống yêu nước của nhân dân

ta cần được phát huy trong hoàn cảnh lịch sử mới để bảo

vệ đất nước

4 Đức tính

giản dị

của Bác

Hồ ( Phạm

Văn

Đồng)-Văn nghị

luận

- Đức tính giản dị của Bác được thể hiện trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong lời nói và bài viết

-Đức tính giản dị thể hiện phẩm chất cao đẹp của Hồ Chí Minh với đời sống tinh thần phong phú, hiểu biết sâu sắc quí trọng lao động, với tư tưởng và tình cảm làm nên tầm vóc văn hóa của người

Có dẫn chứng cụ thể, lí

lẽ bình luận sâu sắc, có sức thuyết phục Lập

luận theo trình tự hợp lí

- Ca ngợi phẩm chất cao đẹp,đức tính giản dị của Chủ Tịch Hồ Chí Minh

- Bài học về việc học tập và rèn luyện noi theo tấm gương

đạo đức Hồ Chí Minh

5 Ý nghĩa văn

chương

- Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là tình cảm, lòng thương người và muôn vật,

- Có luận điểm rõ ràng,được luận chứng minh bạch đầy sức

Văn bản thể hiện quan niệm sâu sắc của nhà văn về văn

( Hoài

Thanh)-Văn nghị

luận

muôn loài

- Văn chương là hình ảnh của sự sống và sáng tạo ra sự sống, gây cho ta những tình cảm mới, luyện những tình cảm vốn có làm cho đời sống tình cảm con người trử nên phong phú và sâu rộng hơn nhiều

- Đời sống của con người sẽ rất nghèo nàn nếu không có văn chương

thuyết phục

- Có cách nêu dẫn chứng

đa dạng: khi trước, khi sau,khi hòa vào luận điểm, khi là một câu chuyện ngắn

- Diễn đạt bằng lời văn giản dị , giàu cảm xúc

chương

6 Sống chết

mặc bay

( Phạm

Duy

Tốn)-Truyện

ngắn hiện

đại

- Tác phẩm làm tái hiện bức tranh hiện thực:

+ Về tình cảnh của nhân dân trong nạn lụt được miêu tả với nhiều chi tiết chân thực, nói lên tình thế căng thẳng cấp bách đe dọa cuộc sống của người dân

+ Sự lạnh lùng vô trách nhiệm của bọn quan lại trong đó đáng chú ý nhất là quan phụ mẫu

- Thể hiện sự đồng cảm, thương xót người dân trong thiên tai hoạn nạn do thiên tai đồng thời lên án thái độ tàn nhẫn của bọn quan lại trước tình cảnh ngàn sâu muôn thảm của nhân dân

- Xây dựng tình huống tương phản – tăng cấp và kết thúc bất ngờ, ngôn ngữ đối thoại ngắn gọ, rất sinh động

- Lựa chọn ngôi kể khách quan

- Lựa chọn ngôn ngữ kể,

tả, khắc họa chân dung nhân vật sinh động

Phê phán thói bàng quan vô trách nhiệm

vô lương tâm đến mức góp phần gây

ra nạn lớn cho nhân dân của quan phụ mẫu- đại diện cho nhà cầm quyền thời Pháp thuộc; đồng cảm xót xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động

do thiên tai và thái

độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên

7 Ca Huế

trên sông

Hương( H

à Ánh

Minh)

Văn bản

nhật dụng

Ca Huế một hình thức sinh hoạt văn hóa – âm nhạc thanh lịch và tao nhã; một sản phẩm tinh thần đáng chân trọng cần được bảo tồn và phát triển

- Viết theo thể bút kí

- Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu biểu cảm, thấm đẫm chất thơ

- Miêu tả âm thanh, cảnh vật con người sinh động

Ghi chép lại một

buổi ca Huế trên sông hương, tác giả thể hiện lòng yêu mến, niềm tự hòa đối với di sản văn hóa độc đáo của Huế, cũng là một di sản văn hóa dân tộc

Bài tập 1: Cho đoạn văn: “Đồng bào ta ngày nay cũng xứng đáng …ghét giặc”

a Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Của ai? Xác định kiểu văn bản?

b Hãy chép lại câu văn thể hiện rõ nhất tinh thần của văn bản?

c Cho biết nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn trên và nêu tác dụng? (Thủ pháp liệt kê theo mô hình “từ- đến” sử dụng hiệu quả có tác dụng thể hiện một cách sinh động lòng yêu

nước của nhân dân ta

Bài tập 2: Cho đoạn văn:“ Đấy là lúc các ca nhi cất lên những khúc điệu Nam nghe buồn

man mác, thương cảm, bi ai, vương vấn như nam ai, nam bình, quả phụ, nam xuân, tương tư khúc, hành vân.”

a Câu văn trên trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai?

b Chỉ ra biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu văn trên? Cho biết tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?

c Tại sao nói : “nghe ca Huế là thú chơi tao nhã”

Gợi ý:

a Câu văn trích trong văn bản “Ca Huế trên sông Hương”, tác giả: Hà Ánh Minh

b - Nghệ thuật liệt kê: buồn man mác, thương cảm, bi ai, vương vấn như nam ai, nam bình, quả phụ, nam xuân, tương tư khúc, hành vân.”

- Tác dụng: cho thấy sự phong phú, tinh tế của những cung bậc cảm xúc thể hiện trong các làn điệu ca Huế và sự tài tình của các ca công

c Cần giải thích:

+Tao nhã: thanh cao và lịch sự, dễ được cảm tình, yêu mến

+Ca huế là thú chơi tao nhã vì đó là 1 hình thức sinh hoạt văn hóa thanh cao, lịch sự, sang trọng,

và gần gũi, dễ say lòng người Điều đó thể hiện từ hình thức đến nội dung, từ không gian đến hình thức diễn xướng, từ cách biểu diễn đến thưởng thức, từ người hát đến nhạc công, từ ccahs ăn mặc

đến cách thể hiện giọng hát… Câu văn trích trong văn bản “Ca Huế trên sông Hương”, tác giả:

Hà Ánh Minh

Bài tập 3: Cho đoạn văn: …“Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn để trong khay

khảm,khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi hình chữ nhật, trong ngăn đầy những trầu vàng, cau đậu,

rễ tía, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt” ….

a Đoạn văn trên trích trong văn bản nào? Của ai? Thuộc thể loại nào?

b Chỉ ra nét nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn và nêu tác dụng?

Bài tập 4: Cho đoạn văn: “ Nhưng chớ hiểu lầm rằng Bác sống khắc khổ theo lối nhà tu hành,

thanh tao theo kiểu nhà hiền triết ẩn dật Bác Hồ sống đời sống giản dị, thanh bạch như vậy, bởi

vì Người sống sôi nổi, phong phú đời sống và cuộc đấu tranh gian khổ và ác liệt của quần chúng nhân dân Đời sống vật chất giản dị càng hoà hợp đời sống tâm hồn phong phú, với những tư tưởng, tình cảm, những giá trị tinh thần cao đẹp nhất Đó là đời sống thực sự văn minh mà Bác

Hồ nêu gương sáng trong thế giới ngày nay.”

a Đoạn văn trên trích từ tác phẩm nào? Của ai? Thể loại và hoàn cảnh ra đời tác phẩm?

b/ Tác giả đã gửi đến chúng ta điều gì qua đoạn văn trên? Suy nghĩ của em về lời gửi ấy?

Đáp án: a HS tự làm.

b.- Lời gửi của tác giả : Qua việc khẳng định sự hoà hợp giữa đời sống vật chất giản dị và đời

sống tinh thần phong phú trong con người Bác Hồ, tác giả còn muốn nói về ý nghĩa đích thực của đời sống con người: Không phải là sự thoả mãn càng nhiều về vật chất, mà là đời sống tinh thần,

tư tưởng , tình cảm phong phú, thậm chí là vô tận Cuộc sống như thế, theo tác giả là cuộc sống

thực sự văn minh mà Bác Hồ đã nêu gương sáng trong thời đại ngày nay.

- Suy nghĩ của em : HS cần nêu được suy nghĩ về ý nghĩa thực sự của đời sống con người, về mối

quan hệ giữa nhu cầu vật chất và đời sống tinh thần Nếu chạy theo hưởng thụ vật chất sẽ có thể dẫn đến sự nghèo nàn, què quặt về tinh thần, tình cảm

Bài tập 5: Phần kết văn bản “Ca Huế trên sông Hương” (Ngữ văn 7 tập hai), tác giả Hà Ánh

Minh viết:

“Nghe tiếng gà gáy bên làng Thọ Cương, cùng tiếng chuông chùa Thiên Mụ gọi năm canh,

mà trong khoang thuyền vẫn đầy ắp lời ca tiếng nhạc

Không gian như lắng đọng Thời gian như ngừng lại ”

Cảm nhận của em về vẻ đẹp của ca Huế trên sông Hương qua đoạn văn trên bằng một bài văn ngắn (Khoảng một trang giấy thi)

Gợi ý: - Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu vị trí và nội dung của đoạn văn cảm nhận

- Đoạn văn với ngôn ngữ trong sáng, lối so sánh nhân hóa độc đáo

- Ca Huế là một hình thức sinh hoạt văn hóa – âm nhạc thanh lịch, tao nhã

- Ca Huế khiến người nghe quên cả không gian, thời gian, chỉ còn cảm thấy tình người: nghe tiếng

gà gáy bên làng Thọ Cương cùng tiếng chuông chùa Thiên Mụ gọi năm canh

- Ca Huế làm giàu tâm hồn con người hướng con người đến những vẻ đẹp của tình người xứ Huế: trầm tư, sâu lắng, đôn hậu

- Ca Huế mãi mãi quyến rũ, làm say đắm lòng người bởi vẻ đẹp bí ẩn của nó

* Đánh giá: Ca Huế là một hình thức sinh hoạt văn hóa – âm nhạc thanh lịch và tao nhã, một sản phẩm tinh thần đáng trân trọng cần được bảo tồn và phát triển

Bài tập 6: Cảm nhận về hình ảnh dân phu qua đoạn trích :

"Dân phu kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ, hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người

thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột lột Tình cảnh trông thật thảm."

Yêu cầu: HS viết đúng kỹ năng của đoạn văn cảm nhận được các ý sau:

- Hàng loạt động từ mạnh liên tiếp: đội, vác, đắp, cừ… cùng những từ láy giàu sức gợi hình, gợi

thanh: bì bõm, lướt thướt, xao xác…Nt liệt kê, điệp ngữ nhịp điệu dồn dập, câu chữ như xô đẩy

nhau nhằm tái hiện hết sức sinh động cảnh hộ đê nhốn nháo, căng thẳng, lộn xộn trong sự cố gắng đến bất lực tuyệt vọng của những con người khốn khổ đang kiệt sức vì đói rét, sợ hãi… Đó là hành động khẩn trương, gấp gáp dành giật sự sống

- Dân phu đang vật lộn với thiên nhiên, gắng gượng dùng chút sức lực cuối cùng của mình để dành

giật lấy sự sống trong cuộc chiến chống thủy tặc đầy cam go và thử thách

B Phần tiếng Việt

1 Rút

gọn câu

- Khi nói hoặc viết, có thể lược bỏ một số thành phần của câu tạo thành câu rút gọn (rút gọn chủ ngữ, vị ngữ, hoặc cả chủ ngữ và vị ngữ)

- Làm cho câu gọn hơn, vừa thông tin nhanh hơn, vừa tránh lặp lại những từ ngữ đã xuất hiện ở phía trước

- Ngụ ý hành dộngđặc điểm nói trong câu là của chung mọi người( Lược

bỏ CN)

VD1: Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng

VD2: Bao giờ cậu đi Hà Nội ?

- Ngày mai

2 Câu

đặc biệt

- Câu đặc biệt là câu không cấu tạo theo mô hình chủ ngữ vị ngữ

- Xác định thời gian nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn;

- Liệt kê thông báo về sự tồn tại của sự vật hiện tượng

- Bộc lộ cảm xúc; gọi đáp

- Chim sâu hỏi chiếc lá:

- Lá ơi! Hãy kể chuyện

cuộc đời bạn cho tôi nghe đi!

- Bình thường lắm, chẳng

có gì đáng kể đâu

trạng - Về ý nghĩa : TN đượcthêm vào câu để xác - Công dụng:- Xác định hoàn cảnh , -Mùa xuân, cây gạo gọi đến bao nhiêu là chim ríu

ngữ

cho câu định thời gian, nơichốn, nguyên nhân,

mục đích cách thức diễn ra sự việc trong câu

- Về hình thức:TN có thể đứng ở đầu câu, cuối câu hay giữa câu.Giữa TN và CN và

VN thường có một quãng nghỉ khi nói hoặc một dấu phẩy khi viết

điều kiện diễn ra sự việc nêu trong câu,góp phần làm cho nội dung câu được đầy đủ chính xác;

- Nối kết các câu, các đoạn với nhau, góp phần làm cho đoạn văn, bài văn được mạch lạc

rít

- Về mùa đông, lá bàng đỏ

như màu đồng hun

5 Chuyển

đổi câu

chủ

động

thành

câu bị

động

- Câu chủ động là câu

có chủ ngữ chỉ người, vật thực hiện một hoạt động hướng vào

người,vật khác( chủ thể của hoạt động)

- Câu bị động là câu có chủ ngữ chỉ người, vật được hoạt động của người vật khác hướng vào( chỉ đối tượng hoạt động)

-Việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị

động( và ngược lại chuyển đỏi câu bị động thành câu chủ động ) ở mỗi đoạn văn đều nhằm liên kết các câu trong đoạn văn thành một mạch thống nhất

-Tập thể phê bình nó-> Câu chủ động

- Nó bị tập thể phê bình-> Câu bị động

6 Cách

chuyển

đổi câu

CĐ

thành

câu BĐ

Có hai cách:

-Chuyển từ( Hoặc cụm từ) chỉ đối tượng hoạt động lên đầu câu và thêm các từ bị hay được vào sau từ(cụm từ) ấy

- Chuyển từ (cụm từ) chỉ đối tượng hoạt động lên đầu câu, đồng thời lược bỏ hoặc biến từ(cụm từ)chỉ chủ thể của hoạt động thành một bộ phận không bắt buộc trong câu

- Một nhà sư vô danh đã xây ngôi chùa ấy từ thế kỉ XIII

-> Ngôi chùa ấy được nhà

sư vô danh xây từ thế kỉ XIII

-> Ngôi chùa ấy xây từ thế

kỉ XIII

cụm

chủ vị

để mở

rộng

câu

-Khi nói hoặc viết, có thể dùng nhữngcụm từ

có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm chủ-vị( C-V)làm thành phần của câu hoặc cụm từ để mở rộng câu

- Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm anh

từ, tính từ đều có thể được cấu tạo bằng C-V

- Chị Ba đến, khiến tôi rất vui và vững tâm

- Ông lão cứ nghĩ là mình còn chiêm bao

8 Liệt kê - Liệt kê là sắp xếp

hàng loạt từ hay cụm

từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của

- Xét theo cấu tạo có thể phân biệt liệt kê theo từng cặp và liệt kê không theo từng cặp

- Xét theo ý ngĩa có thể phân biệt kiểu liệt kê tăng

- Trong lớp em có nhiều đồ vật: bảng, bàn, ghế,

xô,chậu -> Liệt kê không theo từng cặp, không tăng tiến

- -> Liệt kê theo từng cặp

thực tế hay của tư tưởng, tình cảm tiên với liệt kê không tăngtiến - Lòng yêu nước trước hết là yêu gia đình, làng

xóm -> Liệt kê tăng tiến.

9 Dấu

chấm

lửng

- Dấu chấm lửng được dùng để:

- Tỏ ý còn nhiều sự vật hiện tượng chưa được liệt kê hết

-Thể hiện chỗ lời nói bị bỏ dở hay ngập ngừng ngắt quãng;

- Làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hước châm biếm

- Cơm áo, vợ con , gia đình bó buộc y

10 Dấu

chấm

phẩy

- Đánh dấu danh giới giữa các vế trong một câu ghép có cấu tạo phức tạp;

- Đánh dấu danh giới giữa các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạp

- Dưới ánh trăng này, dòng thác nước sẽ đổ xuống làm chạy máy phát điện; ở giữa biển rộng, cờ đỏ bay phất phới trên những con tàu lớn

11 Dấu

gạch

ngang

- Đặt ở giữa câu để đánh dấu bộ phận giải thích, chú thích trong câu;

- Đạt ở đầu dòng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê;

- Nối các từ nằm trong một liên danh

Đẹp quá đi, mùa xuân ơi -mùa xuân của Hà Nội thân yêu

- Tàu Hà Nội – Vinh khởi hành lúc 21 giờ

C Tập làm văn

- Văn nghị luận chứng minh: Chú ý xác định rõ vấn đề cần nghị luận; Chú ý giửi thích qua tạo cơ

sở lí lẽ cho vấn đề; chững minh từ 3-5 dẫn chứng nổi bật, có sắp xếp, phân tích khiến cho dẫn chứng hướng vào luận đề ; không quên liên hệ bài học

- Văn nghị luận giải thích: Chú ý xác định rõ vấn đề cần giải thích; cần giửi thích rõ: Vấn đề đó nghĩa là thế nào? Tại sao lại có vấn đề đó? Ta cần làm gì để ứng dụng vấn đề đó

* Một số đề tham khảo:

ĐỀ BÀI : 01 Tục ngữ có câu: “Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao”

Bằng những dẫn chứng lịch sử trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, em hãy chứng minh câu tục ngữ đó

MB: Dân tộc ta rất coi trọng tinh thần đoàn kết Sức mạnh đoàn kết là niềm tin là sức mạnh làm nên chiến thắng của nhân dân ta Chính vì thế ông bà cha mẹ luôn luôn nhắc nhở con cháu ghi nhớ và thực hiện đúng câu tục ngữ

“Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.”

TB: 1 Giải thích qua: Thật vậy: “một cây”chỉ số ít sống trơ trọi, đơn lẻ thì không thể làm nên

“non” làm nên rừng xanh được “ba cây”chỉ số lượng lớn, biết chụm lại gắn bó với nhau vì thế mới

có thể làm nên “hòn núi cao

Câu ca dao đã mượn hình ảnh ẩn dụ “một cây”; “ba cây chụm lại nên hòn núi cao”nhân dân khẳng định và đề cao một bài học sống: sống đơn lẻ thì yếu, biết đoàn kết xẽ làm nên sức mạnh to lớn

2 Chứng minh: -Đúng như vậy đoàn kết để tạo nên sức mạnh dân tộc để xây dựng Tổ quốc

-Được thể hiện trong lịch sử chống ngoại xâm sức mạnh đoàn kết đã làm nên chiến thắng vĩ đại của thời đại Bà Trưng, Bà Triệu,Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung……Sức mạnh đoàn kết ấy còn được phát huy trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân pháp và đế quốc Mĩ của dân tộc ta -Trong lao động sản xuất thì tinh thần đoàn kết được thể hiện ở hình ảnh những con sông Hồng, sông Thái Bình vững trãi ngăn nước lũ, lũ lụt, bảo vệ mùa màng, tài sản, con người của cha ông ta

-Bằng sức lao động và tinh thần đoàn kết trong xây dựng Tổ Quốc nhân dân ta dã biến những con sông thành các công trình: thủy điện Sông Đà, Trị An,thủy điện YALY phục vụ công cuộc công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Đoàn kết dân tộc là nhân tố hàng đầu để công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

-Tinh thần đoàn kết còn thể hiện sự yêu thương đùm bọc lẫn nhau trong học tập lao động của chúng ta ngày hôm nay đó chính là những hoạt động học tập, lao động…

3 Bài học liên hệ:

-KB: Tóm lại tinh thần đoàn kết dân tộc được hun đúc hàng nghìn năm dựng nước và gữi nước,

phát huy cao độ thành sức mạnh nhân nghĩa Việt Nam Đoàn kết thì sống chia rẽ thì chết Hạnh phúc được xây dựng và vun đắp trong tình thương, tinh thần đoàn kết dân tộc Học sinh phải biết yêu thương đoàn kết, giúp đỡ nhau trong học tập

Đề bài : 02 Bạn em băn khoăn vì sao có câu tục ngữ : Không thầy đố mày làm nên mà lại còn có câu Học thầy không tày học bạn? Em hãy giải thích giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa và mối quan hệ giữa hai câu tục ngữ trên.

*Dàn ý

1.Mở bài

-Quan niệm và truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc ta

- Vai trò của thầy và bạn trong học tập đều vô cùng quan trọng

2 Thân bài

a.Giải thích ý nghĩa câu : Không thấy đố mày làn nên

-Đề cao mức tuyệt đối vai trò của người thầy đối với HS

-Thầy dạy cho HS những kiến thức cần thiết Thầy là người dẫn đường chỉ lối , không chỉ dạy chữ mà còn dạy nhân nghĩa, đạo lí làm người

-Thầy nhiều khi có ảnh hưởng quyết định tới việc tạo dựng sự nghiệp của HS

* lấy dẫn chứng trong thực tế học tập và đời sống của em để chứng minh

ĐỀ BÀI:03

Nhân dân ta thường khuyên nhau: “Có công mài sắt có ngày nên kim” Em hãy chứng minh lời khuyên trên.

+Yêu cầu hình thức: Thể hiện đúng kết cấu của bài văn với bố cục 3 phần Có cách lập luận chặt chẽ, cách hành văn trong sáng, mạch lạc, chữ viết dễ đọc

+Yêu cầu nội dung: Cần đảm bảo các ý:

MB: Dẫn dắt, giới thiệu, trích dẫn câu tục ngữ

.TB: 1 Giải thích từ ngữ khó trong luận đề:

+Công: Công sức, là sự bền bỉ kiên trì.

+Mài sắt: Công việc khó khăn, vất vả.

+Kim: đồ vật nhỏ bé mà hữu ích, là kết quả của sự miệt mài, vất vả, kiên trì

Mượn truyện mài sắt, nên kim, nhân dân ta muốn khẳng định một chân lí sâu sắc trong đời

sống : Có sự kiên trì nhẫn nại và quyết tâm lớn thì việc gì cũng làm xong cho dù việc đó có khó khăn, tưởng như không thể

2 Chứng minh bằng các dẫn chứng chân thực, tiêu biểu: (Có phân tích, có liên kết giữa các

dẫn chứng, làm nổi bật vấn đề )

-Bác Hồ

-Nguyễn Ngọc Kí

-Ê-đi-xơn

-Các cuộc đấu tranh của nhân dân ta

3 Liên hệ bài học bản thân từ việc học tập sự kiên trì bền bỉ từ câu tục ngữ

KB: Khẳng định câu tục ngữ đó hoàn toàn đúng, mang lại bài học bổ ích cho mọi người

Liên hệ cuộc sống ngày nay

Ví dụ tham khảo:

-Đúc kết kinh nghiệm học tập và lao động nhân dân ta có câu “Có công mài sắt có ngày lên

kim”nhằm khẳng định thành quả đạt được là nhờ đức tính kiên trì, nhẫn nại của con người

Chiếc kim được làm bằng sắt, trông nó hỏ bé, đơn sơ nhưng để làm ra nó, người ta phải mất nhiều công sức nói một cách khácthanh sắt to lớn xù xì nếu có công mài cũng sẽ thành một cái kim bé nhỏ, sáng loáng Ở câu tục ngữ này người xưa muốn mượn hình ảnh sắt ,kim để nói về đức tính kiên trì của con người Con người có lòng kiên trì thì việc gì cũng có thể làm được kiên trì là điều cần thiết để con người vượt qua mọi trở ngại trong cuộc sống Không có đức tính kiên trì con người không thể làm được gì

Thật vậy trong cuộc sống những người có đức tính kiên trì đều thành công Xưa có ông Nguyễn Hiền nhà nghèo, phải dùng vỏ trứng thả đom đón vào trong làm đèn để học, Chăm chỉ học và ông đã đỗ trạng nguyên

Cao Bá Quát nổi tiếng thế kỉ XIX vì văn hay chữ đẹp Nhưng ban đầu chữ ông rất xấu ông

đã kiên trì luyện chữ suốt mấy năm nên chữ viết mới đẹp

Những năm 20 của thế kỉ XX, Bác Hồ khi đó lấy tên là Nguyễn Ái Quốc, sống ở Pa- ri Người bắt tay vào viết báo bằng tiếng Pháp Bài đầu tiên Bác viết vài dòng, chép làm hai bản, một bản gửi tòa soạn, một bản gữi lại để so sánh rút kinh nghiệm xem tòa soạn sửa chỗ nào Dần dần Bác viết dài hơn… Nhờ kiên trì, quyết tâm và khổ luyện, Bác đã thành công Bút danh Nguyễn Ái Quốc, tác giả của hàng trăm bài báo, đã trở thành quen thuộc với bạn đọc nhiều tờ báo lớn ở Pa-

ri thời đó

Bên cạnh đó thì đức tính kiên trì lại giúp chúng ta vượt qua mọi trở ngại tưởng chừng

không thể vượt qua nổi Ông Nguyễn ngọc Kí bị liệt cả hai tay từ khi còn rất nhỏ Ông đã quyết tâm tập viết và làm nhiều việc khác bằng hai chân Nhờ kiên trì, khổ công, ông đã thành công Ông viết sách làm thơ, dạy học Ông đã vinh dự được nhà nước trao tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú

Các cuộc kháng chiến chống xâm lăng của dân tộc ta trong lịch sử đều theo chiến lược trường kì và đã kết thúc thắng lợi…Nhân dân ta bao đời bền bỉ đắp đe ngăn nước lũ bảo vệ mùa màng ở đồng bằng Bắc bộ …

Học sinh kiên trì học tập suốt 12 năm mới tạm đủ kiến thức phổ thông…

Ngày nay trong cuộc sông cũng có rất nhiều tấm gương kiên trì luyện tập vượt khó khăn để

đi tới thành công đó là những bạn học sinh nghèo vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống thường ngày vươn lên trong học tập để đạt được học bổng đèn đom đóm…

Dân gian đã có câu “ Nước chảy đá mòn” kiên trì nhẫn nại sẽ giúp chúng ta làm nên sự nghiệp.Thành công chỉ đến với nhữn ai kiên trì theo đuổi công biệc Điều đó cũng có nghĩa ai không “ mài sắt” sẽ chẳng thể “nên kim” Không bỏ công sức miệt mài làm việc thì sẽ không được thành quả theo ý muốn Bạn giỏi môn toán say mê học tập, ra sức giải bài tập không chụi

buông xuôi bài toán khó nào Nhưng lại không giành thời gian cho các môn khác thì bạn làm sao học giỏi các môn khác được trong nhiều công việc bỏ công ra thế nào thì thu lợi thế ấy Đó là lẽ công bằng “Có công mài sắt có ngày nên kim” cũng là một cách diễn đạt về sự công bằng ấy

“Có công mài sắt có ngày nên kim” Câu nói này đã trở thành kinh nghiệm sống học tập,lao động, sáng tạocho mọi người, mọi đất nước mọi thế hệ Những người thành đạt trong cuộc sông

họ đều nói rằng thành công là do 90% là lao động và 10% là tài năng mà có.Muốn thành công con người phải có sự ý chí bền bỉ, kiên nhẫn

Câu tục ngữ là một bài học thiết thực, quý giá mà người xưa đã đúc rút từ trong cuộc sống chiến đấu và lao độngTrong hoàn cảnh hiện nay, chúng ta phải vận dụng một cách sáng tạo bài học về đức tính kiên trì để thực hiện thành công mục đích cao đẹp của bản thân và xã hội

* Đề bài:04 Một nhà văn có nói: " Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người" Hãy giải thích nội dung câu nói đó.

MB: Sách có vai trò quan trọng trong đời sống nhân loại cuộc sống sẽ nghèo đi nếu không

có sách Là món ăn tinh thần của con người, sách luôn dem lại hứng thú được hiểu biết, khám phá

và sáng tạo, nhờ sách mà trí tuệ con người được tỏa sáng Bởi thế có nhà văn cho rằng: Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người

TB: 1 Giải thích: " Sách là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người"?

-Ở đây ta có thể hiểu : Ngọn đèn – vật thể dùng để chếu sáng những nơi tối tăm Ngọn đén sáng

bất diệt là ngọn đèn không bao giờ tắt

-Trí tuệ con người là sự thông minh sáng suốt,Sách khiến cho đầu óc người đọc trở nên sáng láng nên được coi là ngọn đèn của trí tuệ…

2 Vì sao sách lại là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người Bởi vì sách là ngọn đèn sáng, ngọn đèn sáng rọi chiếu, soi đường đưa con người ra khỏi chốn tối tăm Ai cúng biết sách là công

cụ ghi chép bảo lưu những nhận thức tìm tòi, khám phá về tự nhiên xã hội và con người Sách kết tinh những tri thức khoa học quý báu, giúp người đọc có thêm những hiểu biết về thế giới, Sách chứa đựng những tư tưởng nhân văn cao đẹp, những suy tư chiêm nghiệm về cuộc đời vaftri thức dạy khôn con người vậy sách chính là trí tuệ của con người Trí tuệ là tinh tế, tinh hoa của hiểu biết.Sách là người thầy thông thái, giáo dục điều hay lẽ phải, nhân đạo hóa con người Sách là người bạn tâm tình gần gũi với độc giả

Tuy nhiên hhông thể nói mọi cuốn sách đều là "Ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ" Những cuốn sách có giá trị ghi lại những hiểu biết quý giá nhất mà con người thâu tóm được trong quá trình sản xuất, chiến đấu, trong các mối quan hệ xã hội.Đó là sách có giá trị lại là ngọn đèn sáng bất diệt của trí tuệ con người nhờ có sách ánh sáng trí tuệ được truyền lại cho các đời sau

Nhưng cũng có những cuốn sách xấu bởi nó tuyên truyên lối sống vị kỉ, bạo lưc Gieo giắc những tư tưởng tình cảm tiêu cực làm cho con người trở nên xấu xa Vì vậy , việc chọn sách mà đọc là rất quan trọng mỗi người cần có phương pháp đọc sách khoa học, sao cho việc đọc sách thật sự là hữu ích, soi sáng tâm hồn và trí tuệ của mỗi người, giúp chúng ta chiếm lĩnh tri thức và thành công trong sự nghiệp

3 Liên hệ:

KB: Có thẻ khẳng định rằng trí tuệ con người làm cho sách trở thành ngọng đèn sáng bất diệt, đồng thời ngọn đèn đó lại soi sáng trí tuệ của người đọc Mong sao ánh sáng trí tuệ trong sách sẽ tạo nên nguồn năng lượng tinh thần giúp cho người đọc có thêm sức mạnh vươn lên trong cuộc sống

Đề bài: 05 Hãy giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ : Thất bại là mẹ thành công.

Dàn ý Mở bài : Giới thiệu vấn đề cần giải thích.- ý nghĩa của vấn đề.

b Thân bài:

1 Giải thích ý nghĩa của câu tục ngữ

+ Từ mẹ ở đây chỉ có nghĩa là điều sinh ra, điều làm nên.

+ Qua câu '' Thất bại là mẹ thành công'', người xưa muốn nói : Thất bại sẽ sinh ra được rhành công, sự thất bại có thể giúp ta làm nên những thành công

2 Vì sao người xưa lại nói như vậy?

+ Sự thất bại giúp ta hiểu rõ hơn bản chất công việc ta phải làm, giúp ta có thêm kinh nghiệm + Sự thất bại còn giúp ta tôi rèn ý chí

3 Ta phải vận dụng câu tục ngữ ấy như thế nào trong đời sống

+ Ta không nên ngã lòng trướcthất bại Thắng không nên kiêu, nhưng bại không được nản

+ Ta cũng cần tỉnh táo rút kinh nghiệm vì sao thất bại, để từ đó tìm tòi những con đường mới đưa

ta tới thành công

c, Kết bài:

- Nêu ý nghĩa của vấn đề đối với bản thân, với mọi người

Đế 06: Giải thích câu tục ngữ: Uống nước nhớ nguồn

Câu tục ngữ uống nước nhớ nguồn là bài học về lòng biết ơn, thái độ trân trọng đối với người đã tạo ra thành quả cho xã hội mà bản thân mỗi chúng ta được hưởng thụ

Vậy Uống nước nhớ nguồn là gì?

Uống nước phải nhớ đến nguồn, nơi khởi đầu của dòng nước Người hưởng thành quả lao động phải biết ơn người tạo ra thành quả đó Thế hệ sau phải ghi nhớ công ơn của thế hệ trước

Tại sao phải uống nước nhớ nguồnVì thành quả vật chất và tinh thần ta hưởng ngày nay là do công sức của bao thế hệ tạo nên Nhiều thành quả phải đổi bằng xương máu.Thái độ của ngưới Uống nước nhớ nguồn Đó là thái độ trân trọng biết ơn những người đã làm ra thành quả mà mình được hưởng ngày hôm nay.chúng ta phải biết vun đắp, bảo vệ và góp phần những thành quả đã đạt được Phê phán những biểu hiện trái với đạo lí dan tộc : Thái độ bạc bẽo, vô ơn, phủ nhận , quên ơn quá khứ …

Lòng biết ơn là truyền thống của dân tộc

Phải trau dồi thái độ biết ơn đối với người làm ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội Chúng

ta cần phải làm cho đạo lí tốt đẹp ấy ngày một phát triển bền vững Đó là câu hỏi đặt ra đói với tất

cả mọi người trong đó có bạn và tôi

Đề bài: 07 Giải thích ý nghĩa lời dạy của Lê –Nin: “Học, học nữa, học mãi”

1 Mở bài:

–Giới thiệu câu nói của Lê-Nin

-Khuyên chúng ta không ngừng học tập; câu nói trở thành phương châm sống của nhiều người 2.Thân bài

Giải thích ý nghĩa của lời khuyên

-Học nữa: Học thêm, học nâng cao, bổ sung thêm vào những điều đã học

-Học mãi:Học không ngừng học suốt đời

?Vì sao Lê- Nin khuyên chúng ta không ngừng học tập

-Những kiến thứ ở trường chỉ là cơ bản Muốn hoàn thành tốt công việc phải học mở rộng nâng cao để có kiến thức sâu rộng

-Tri thức nhân loại là vô hạn Để làm trí tuệ và tâm hồn phong phú, nâng cao giá trị bản thân, con người cần không ngừng học tập

-Xã hội phát triển, khoa học kĩ thuật ngày càng phát triển , không học xẽ ảnh hưởng tới đời sống của bản thân và sự phát triển của xã hội

?Làm thế nào thực hiểu được lời khuyên của Lê- Nin?

+Ngồi trên ghế nhà trường : Học nắn vững kiến thức cơ bản để làm cơ sở nắn kiến thức nâng cao