Đề thi HSG môn Vật lý 9 năm học 2019-2020 trường THCS Huỳnh Văn Lũy có đáp án

c) Nối tắt hai đầu bóng đèn Đ3 bằng một dây dẫn không có điện trở.. Chứng minh công thức trên. Tính bán kính vết sáng. b) Dịch chuyển thấu kính lại gần màn M sao cho  luôn luôn là trục [r]

Trang 1

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TÂN UYÊN - & -

ĐỀ CHÍNH THỨC

TRƯỜNG THCS HUỲNH VĂN LŨY

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG

NĂM HỌC 2019 - 2020 MÔN VẬT LÝ 9

(Thời gian làm bài 60 phút, không kể thời gian giao đề )

Đề gồm 04 trang

Câu 1 (1,5 điểm):

Một chiếc ca nô chạy đi chạy lại nhiều lần trên quãng sông thẳng nhất định, người lái ca nô nhận thấy: để đi hết quãng sông, những hôm nước sông chảy thì thời gian ca nô khi xuôi dòng ít hơn thời gian những hôm nước sông đứng yên là 9 phút, khi ngược dòng thì mất nhiều thời gian hơn và để đi hết quãng sông phải mất một khoảng thời gian là 1h24 phút Tính thời gian ca nô chạy hết quãng sông những hôm nước sông yên lặng Coi tốc độ dòng nước những hôm nước sông chảy đối với bờ là không đổi và công suất ca nô luôn luôn

ổn định

Câu 2 (1,5 điểm):

Một ấm điện bằng nhôm trên vỏ có ghi 220V-1000W, khối lượng ấm là m1 = 0,5kg, được mắc vào nguồn có hiệu điện thế 220V để đun sôi 2 lít nước có nhiệt độ ban đầu 200C Hiệu suất của ấm điện là 80% Biết nhiệt dung riêng của nhôm và nước lần lượt là c1= 880J/kgđộ, c2 = 4200J/kgđộ; khối lượng riêng của nước là D =103

kg/m3 Tính điện năng mà ấm điện đã tiêu thụ khi đun nước và thời gian để đun sôi lượng nước trên?

Câu 3 (3,0 điểm):

Mạch điện như hình vẽ 1: cho biết Đ1 là bóng đèn loại 30V- 30W, Đ2 là bóng đèn loại 60V- 30W Biến trở

Trang 2

W: www.hoc247.net F: www.facebook.com/hoc247.net Y: youtube.com/c/hoc247tvc Trang | 2

a) Tính điện trở toàn phần của biến trở PQ

b) Đặt con chạy C ở vị trí độ dài PC = 2CQ thì các đèn đều sáng bình thường Xác định hiệu điện thế định mức và công suất định mức của bóng đèn Đ3

c) Nối tắt hai đầu bóng đèn Đ3 bằng một dây dẫn không có điện trở Để hai bóng đèn Đ1 và Đ2 vẫn sáng bình

thường thì phải di chuyển con chạy C về phía nào? một đoạn dài là bao nhiêu ?

Câu 4 (1,5 điểm):

Hãy trả lời các câu hỏi sau:

1.Vì sao máy biến thế chỉ sử dụng dòng điện xoay chiều mà không sử dụng dòng điện nguồn pin hay acqui ? 2.Tăng điện áp (hiệu điện thế) từ 220V lên 22kV trước khi truyền tải điện đi xa thì có lợi gì ?

3.Cực từ Bắc và cực từ Nam của Trái đất nằm ở sát vị trí địa lí nào? Lấy căn cứ nào để chứng tỏ các khẳng định trên là đúng?

Câu 5 (2,5 điểm):

Thấu kính hội tụ có tiêu cự f, một điểm sáng S nằm cách thấu kính một khoảng d qua thấu kính cho ảnh thật S’ cách thấu

kính một khoảng d’ Giữa d, d’, f có công thức liên hệ 1 1 1

f  d d



Trang 3

1 Chứng minh công thức trên

2 Đặt điểm sáng S trên trục chính  của thấu kính hội tụ, một màn chắn M

vuông góc với ; điểm sáng S và màn M luôn cố định và cách nhau một

khoảng L = 45cm Thấu kính có tiêu cự f = 20cm và có bán kính đường rìa

r = OP = OQ = 4cm (O là quang tâm, P, Q là các điểm mép thấu kính), thấu

kính có thể di chuyển trong khoảng từ S đến màn ( hình vẽ 2)

a) Ban đầu thấu kính cách S một khoảng d = 20cm, trên màn M quan sát được

một vết sáng tròn do chùm ló tạo ra Tính bán kính vết sáng

b) Dịch chuyển thấu kính lại gần màn M sao cho  luôn luôn là trục chính của thấu kính thì kích thước vết sáng tròn thay đổi, người ta tìm được một vị trí thấu kính cho kích thước vết sáng trên màn là nhỏ nhất Hãy xác định vị trí đó của thấu kính và bán kính của vết sáng nhỏ nhất tương ứng trên màn

- HẾT -

Họ và tên thí sinh………SBD…………

HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN VẬT LÝ

(Hướng dẫn chấm gồm 4 trang)

TT Những yêu cầu về nội dung và cách phân phối điểm

Trang 4

Câu 1

(1,5 đ)

 Gọi độ dài quãng sông, vận tốc ca nô, vận tốc của nước sông lần lượt là S, v, u

Vận tốc tổng hợp của ca nô khi xuôi dòng sẽ là vx= v + u ; khi ngược: vn = v – u Thời gian ca nô chạy hết quãng sông khi nước sông đứng yên là t = S

v

Thời gian ca nô chạy hết quãng sông khi xuôi dòng tx = S

v u

Thời gian ca nô chạy hết quãng sông khi ngược dòng tn = S

v u = 1h24phút=

7

5 (1)

 Theo bài ra ta có: t – tx = 9 phút = 3

20h  S

v -

S

v u =

3

20 (2)

 Chia vế với vế của (2) và (1) ta được: (v-u) 1 1 3

28

Biến đổi và rút gọn ta được: 28u2 – 25v.u + 3v2 = 0

 Chia cả 2 vế cho tích v.u ta được: 28.u

v + 3.

v

u - 25 = 0

Đặt x = v/u  3x + 28/x – 25 = 0  3x2 – 25x + 28 = 0  x = 7 và x = 4/3

 Với x =7  v/u = 7 hay u = v/7 thay vào (2) , biến đổi  S/v = 6

5h= 1h12phút

Đây cũng chính là thời gian ca nô chạy hết quãng sông khi nước sông đứng yên

 Với x=4/3  v/u = 4/3 hay u = 3v/4 thay vào (2) ,biến đổi  S/v = 7

20h= 21 phút

Đây cũng chính là thời gian ca nô chạy hết quãng sông khi nước sông đứng yên

Cả 2 nghiệm đều được chấp nhận

Câu 2

(1,5 đ)

 Nhiệt lượng mà ấm và nước nhận được khi đun sôi nước (phần năng lượng có ích) là:

Q = (c1m1 + c2m2).(t2 –t1)

 Thay số Q = (0,5.880 + 2.4200).(100-20) = 707200(J)

 Gọi A là điện năng mà ấm đã tiêu thụ, hiệu suất của ấm là: H = 0,8

A Q

 Suy ra A = 884000 J( )

H

 Vì hiệu điện thế đặt vào ấm bằng hiệu điện thế định mức nên công suất tiêu thụ của ấm bằng công suất định mức

1000

884000

s P

A t t

Trang 5

Câu 3

(3,0 đ)

a) Tính điện trở toàn phần của biến trở PQ (0,5điểm)

 Áp dụng công thức RPQ = 

S , trong đó l là chiều dài, S là thiết diện dây

 Thay số: RPQ = 2.10-5 0, 90 6

0,1.10 

b) Xác định Uđ3 và Pđ3 (1,25điểm)

 Do A nối với cực dương, B nối với cực âm của nguồn nên các dòng điện I1

và I2 qua các đèn Đ1 và Đ2 có chiều như hình vẽ, độ lớn : I1= P1/U1= 1A;

I2= P2/U2 = 0,5A; vì I1 > I2 nên dòng qua Đ3 phải có chiều từ M đến C

 Tại nút M ta có I1= I2 + I3  I3 = I1 – I2 I3 = 1 – 0,5 = 0,5A, tại C thì I4 + I3 = I5  I5 = I4 + 0,5 Ngoài ra do điện trở tỉ lệ thuận với chiều dài nên dễ dàng thấy rằng RPC = R4 = 120Ω; RCQ = R5 = 60Ω

 Ta có :UAB = I4.R4 + I5.R5 = I4.120 + (I4 + 0,5).60 = U1 + U2 = 30V + 60V = 90V 180I4 = 60  I4 = 1/3 A

 UPC= U4 = I4.R4 = 40V, mà U1 + U3 = U4  Uđ3= U3 = U4 – U1 = 40 – 30 = 10V;

 Pđ3 = I3.U3 = 0,5.10 = 5W Vậy các giá trị định mức của Đ3:

R PQ = 180Ω

U 3 = 10V; P 3 = 5W

Trang 6

c) Xác định vị trí con chạy C (1,25điểm)

 Gọi vị trí mới của con chạy là C’ ; điện trở đoạn PC’ là x , điện trở đoạn C’Q sẽ là 180 –

x ; Do các đèn Đ1 và Đ2 sáng bình thường tức đúng định mức nên dễ thấy rằng các dòng điện I1, I2, I3 vẫn có giá trị cường độ như cũ, các dòng điện I4 và I5 có giá trị cường độ thay đổi ( nhưng để cho tiện ta vẫn giữ nguyên kí hiệu là I4 và I5 )

Và ta vẫn có I5 = I4 + 0,5 (1)

 Vì MC’ có điện trở bằng không nên

I4 = U1/x = 30/x (2)

I5 = U2/(180 – x) = 60/(180 – x) (3)

 Thay (2) và (3) vào (1), ta được

2 180



giải phương trình này , ta có x2 = 3.602 x = 60 3 Ω

 Vậy điện trở của đoạn CC’ là Rx = 120 - 60 3 ≈ 16Ω ( = 16,077 Ω)

 Vì 1cm chiều dài của biến trở ứng với 2Ω  độ dài CC’ ≈ 16/2

 (=8,038 cm) Vậy: phải di chuyển con chạy sang bên trái ( phía đầu P ) một đoạn dài 8cm để các đèn sáng bình thường

Câu 4

(1,5 đ)

1  Máy biến thế hoạt động dựa trên nguyên tắc cảm ứng điện từ Cụ thể là khi có “sự biến đổi số đường sức xuyên qua tiết diện của cuộn dây dẫn” thì trong cuộn dây dẫn xuất hiện dòng điện cảm ứng

 Nếu dòng điện đưa vào cuộn sơ cấp lấy từ nguồn pin, acqui (dòng điện không đổi) thì

số đường sức do nó tạo ra không đổi vì vậy không thể có dòng điện cảm ứng ở cuộn dây thứ cấp (máy biến thế không hoạt động)

2  Sự hao phí năng lượng do toả nhiệt trên đường dây tải điện là Php = RP2/U2 Nếu tăng điện áp từ U1 = 220V lên U2 = 22kV, nghĩa là tăng lên 100 lần Theo công thức trên, tổn thất điện năng trên đường truyền giảm đi được 1002

= 104 lần

3  Cực từ Nam của Trái đất nằm ở cực Bắc địa lí, và ngược lại cực từ Bắc nằm ở cực Nam địa lí

 Chứng minh bằng cách sau: khi để kim la bàn ở trạng thái tự do thì cực từ của kim la bàn phải hướng về cực từ trái tên của Trái đất

CC’ ≈ 8cm

Trang 7

Câu 5

(2,5 đ) 1 Chứng minh công thức '

f  d d (0,75 điểm)

 Dựng ảnh thật S’ của S bằng cách sử dụng 2 tia tới :

Tia SI// xx’ qua thấu kính cho tia ló đi qua tiêu điểm F’

Tia SO đi qua quang tâm O của thấu kính thì truyền thẳng

Dựng SH và S’H’  xx’

 Xét các tam giác vuông đồng dạng SOH và S’OH’

S H OH

SH  OH (1)

OF’I H’F’S’ S H' ' F H'' '

IO  F O (2)

Các vế trái của (1) và (2) bằng nhau  OH'

OH  F H'' '

F O

Hay

' '





 Biến đổi : d’.f = d.d’ – f.d  d.d’ = f.d’ + f.d (3) (4) Chia cả 2 vế (3) cho tích d.d’.f  (đccm)

x’



S

H

S’

H’

’

O

I

h

h’

f

x

Trang 8

2 Xác định bán kính chùm ló trên màn a) Khi thấu kính cách S một khoảng d = 20cm (0,5 điểm)

 Dễ dàng nhận thấy: d = 20cm = f nên S nằm ngay trên tiêu điểm F của thấu kính, qua thấu kính ta được chùm ló song song

 Vết sáng tròn trên màn M do chùm

ló tạo thành, độ lớn bán kính vết sáng được giới hạn bởi các tia đi qua mép thấu kính (hình vẽ) Vì chùm ló song song nên R = r = 4cm

b) Khi thấu kính di chuyển sao cho kích thước vết sáng nhỏ nhất (1,25 điểm)

 Khi dịch thấu kính về bên phải, chùm ló trở thành hội tụ,

S’ là ảnh thật của S, gọi r’ là bán kính vết sáng trên màn, z

là khoảng cách từ ảnh S’ đến màn M (hình vẽ)

 Từ hình vẽ: Xét 2 tam giác vuông S’GE  S’PO, ta có các tỉ số đồng dạng

GE S E

PO S O





      

Ở đây r , L là các đại lượng không đổi; d , d’ là các biến số  r’min

min

r r



 

 

 

 Để khảo sát ta đặt y = r’ / r ; d = x (x > f = 20cm) ; thay d’ = df xf

d f  x f

thay vào (1) y = 1 - (L x).(x f)

xf

Tiếp tục khai triển phân thức và rút gọn, ta được:

y = L x L

x f f thay số y = 45 45

20 20

x

 Ta nhận thấy: ymin

min

45 20

x x

Để ý biểu thức trên là tổng của 2 số mà tích của nó là 1 số không đổi (bằng 45/20)

nên tổng này bé nhất khi 2 số này bằng nhau (dấu hiệu cô si)

Trang 9

Vậy ymin 45

20

x

x   x2 = 900  x = 30cm Vậy TK cách S đoạn d = 30cm

 ymin = 1,5 + 1,5 – 2,25 = 0,75 = r’ / r  r’min = 3cm Vậy: bán kính nhỏ nhất của vết sáng đạt được trên màn là 3cm

Trang 10

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,

giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên

danh tiếng

các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Phạm Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành

tích cao HSG Quốc Gia

học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	1,06 MB