Thu hút và giữ chân nguồn nhân lực Thư viện – Thông tin thời đại mới ( Qua khảo sát sinh viên theo học ngành Thư viện – Thông tin trường Đại học Văn hóa Hà Nội)

Thực trạng chung của ngành TV TT đang ở mức báo động, nếu không thu hút và giữ chân nguồn nhân lực TVTT thì mấy chốc thư viện đã tụt hậu lại càng bị đẩy lùi về phía sau hơn.Chính vì vậy em đã chọn đề tài : “ Thu hút và giữ chân nhân lực Thư viện Thông tin thời đại mới” để tìm hiểu về vấn đề này.

Đề tài: Thu hút và giữ chân nguồn nhân lực

Thư viện – Thông tin thời đại mới

( Qua khảo sát sinh viên theo học ngành Thư viện – Thông tin

trường Đại học Văn hóa Hà Nội)

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

Chương 1:TỔNG QUAN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC THƯ VIỆN – THÔNG TIN THỜI ĐẠI MỚI

1.1 Khái quát về nguồn nhân lực TV-TT

1.1.1 Tổng quan về nguồn nhân lực TV-TT hiện nay

1.1.2 Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển khoa TV– TT trườngĐại học Văn hóa Hà Nội

1.2 Cơ sở lý luận về nguồn nhân lực TV-TT

1.2.1 Khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.2.2 Yếu tố tác động đến việc thu hút và giữ chân nhân lực TV-TT

Chương 2:THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC THU HÚT VÀ GIỮ CHÂN NGUỒN NHÂN LỰC TV-TT HIỆN NAY

2.1 Bức tranh thực trạng chung

2.1.1 Hiện trạng đào tạo ngành TV- TT ở Việt Nam

2.1.2 Nguồn nhân lực TV- TT hiện nay và hiện tượng rò rỉ chất xám

2.2 Hình thức quảng bá thu hút và giữ chân nguồn nhân lực TT

TV-2.3 Nguyên nhân dẫn tới nghề thư viện – thông tin không thu hút

và giữ chân được nguồn nhân lực

2.2.1 Nguyên nhân chủ quan

2.2.2 Nguyên nhân khách quan

Chương 3: YÊU CẦU, GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ VÀ DỰ BÁO XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TV-TT

3.1 Những yêu cầu đối với nguồn nhân lực TV- TT

3.2 Giải pháp thu hút và giữ chân nguồn nhân lực TV- TT

3.2.1 Đối với ngành thư viện – thông tin

3.2.2 Đối với trường ĐH Văn hóa Hà Nội

3.3 Kiến nghị và Dự xu hướng phát triển nguồn nhân lực thư viện – thông tin trong thời gian tới

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

LỜI NÓI ĐẦU

Có lẽ trong mắt của một số người khi nói đến thư viện người ta thườngnghĩ ngay đến những kệ sách cùng cô thủthư khó tính với những công việcnhàm chán Tại sao lại vậy?Đó là câu hỏi muôn thuở và đến nay cần có câu trảlời thích đáng

Không lẽ với tấm bằng tốt nghiệp cử nhân Khoa học Thư viện chúng tôisẽtrởthành những con người nhăn nhó, khó tính và phải làm những công việc tẻnhạt : Lau trùi bụi bặm, xếp và phân loại sách, chờ người đến đọc chăng? Đó làhình ảnh của một Cán bộ thư viện – thông tin ( CBTV-TT) thụ động, kém linhhoạt ngày xưa cần phải thay đổi Chúng ta không thể bỏ mặc, nhắm mắt nhìn

nó bị trôn vùi bởi những suy nghĩ lạc hậu áp đặt cho nghề thư viện Xã hộiđang dần thay đổi, các ngành kinh tế đang chạy cùng đường đua để thu thêm lợinhuận chọ họ và cho đất nước Vậythư viện cũng nên bắt tay vào đường đuanày

Vấn đề đặt ra đối với ngành Thư viện- Thông tin (TV-TT) hiện naykhông phải là chỉ nói xuông, đưa lý thuyết rỗng tuếch ra khiến bạn đọc có suynghĩ tốt đẹp về mình mà cần tìm ra giải pháp để cho họ thấy thư viện ngày nay

là nơi họ thật sự cần tới khiến họ thay đổi suy nghĩ lạc hậu về thư viện.Nhưngbằng cách nào thì không hề đơn giản, không thể thay đổi trong một sớm mộtchiều.Sự thật TV-TT là ngành có thể đứng và ngang tầm với các ngành khácbởi nó góp một phần không nhỏ vào sư phát triển của thông tin và tri thức tạonền móng cho sự phát triển của một đất nước

Giáo dục là hoạt động xã hội quyết định đến sự phát triển của đấtnước, các hoạt động giảng dạy, học tập, đào tạo ngoài quan hệ thầy trò còncần đến một kho tài liệu vô cùng lớn trong thư viện Thế nhưng mấy ai biếtrằng thư viện thông tin có vai trò to lớn như thế nào đối với nhịp sống của xã

hội Là nguồn tri thức vô giá, truyền tải thông tin tới mọi người Nếu ai hỏi,nơi nào không có sự phân biệt giàu nghèo thì đó là thưviện bởi nó phục vụchung không chỉ cho riêng ai.Để đáp ứng được tốt nhu cầu đó thì CBTV- TT

là yếu tố then chốt để duy trì và phát triển thư viện Nguồn nhân lực Thưviện – Thông tin ở nước ta đang bị rò rỉ và giảm đi đáng kể Trường đào tạothì nhiều mà sinh viên theo học thì ít, cán bộ thư viện lương thấp nên bỏnghề, chuyển nghề…Thực trạng chung của ngành TV- TT đang ở mức báođộng, nếu không thu hút và giữ chân nguồn nhân lực TV-TT thì mấy chốcthư viện đã tụt hậu lại càng bị đẩy lùi về phía sau hơn.Chính vì vậy em đãchọn đề tài : “ Thu hút và giữ chân nhân lực Thư viện- Thông tin thời đạimới” để tìm hiểu về vấn đề này

Trong phạm vi của đề tài, bài viết không có tham vọng trình bày hếtmọi khía cạnh về nguồn nhân lực TV-TTmà chỉ xin trình bày về cách thu hút

và giữ chân nguồn nhân lực qua khảo sát đối tượng là sinh viên đã và đangtheo học ngành TV-TT tại trường Đại học Văn Hóa Hà Nội Hi vọng, quabài viết này mọi người sẽ dành sự quan tâm và giúp đỡ để Thư viện ngàycàng gần gũi với bạn đọc hơn

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọ đề tài

Trong thời đại hiện nay, thời đại của khoa học công nghệ ai cũng muốn

đè bẹp lên nhau để có một chỗ đứng trong xã hội.Chính điều đó đã tác độngđến công việc của họ và cùng chạy đua với cuộc chiến kinh tế Thư viện cũngkhông đứng ngoài lề song vận tốc quá chậm khiến thư viện đang dần bị tụt lùi

về phía sau Và đó là vấn đề mà nhiều thư viện đang gặp phải, cần khắc phục

mà nếu chỉ có một mình thì khó có thể làm được Bạn nghĩthư viện là gì? Câuhỏi có vẻ ngây ngô, nhưng rõ ràng cái nghịch lý về chỗ đứng của thư việntrong đời sống xã hội hiện nay đã diễn ra Có nhiều lý do để công chúng ítnhiều xao lãng về sự hiện hữu của thư viện tại các thành phố, các địa phương,

vì sách vở ít, lạc hậu, vì khó tiếp cận… và cả vì sự sinh tồn Sự phát triểnmạnh mẽ của công nghệ, internet có thể đang dần dần thay thế đi các thư việnlạc hậu Nhiều bạn trẻ ngày này đã quen với việc ngồi tại nhà lướt web tìmkiếm tài liệu trên mạng chứ không quen với việc đến thư viện Nguồn nhânlực đổ xổ vào các ngành kinh tế khiến một số ngành xã hội bị bỏ quên vàtrong đó có cả ngành thư viện của chúng ta

Một thực tế cho thấy, thư viện là nơi được gợi nhắc tới đầu tiên khi nóitới sách vở, tri thức, song nó đang dần mất đi chỗ đứng bởi sự thiếu hụt nhânlực và sự quan tâm của Nhà nước.Đó không phải là vấn đề nóng đối với một

số nước bạn nhưng lại là vấn đề đáng báo động đối với Việt Nam Sinh viênViệt Nam thường ít sử dụng thư viện sau mỗi giờ lên lớp Có chăng khi làmbài tập cũng chỉ ngồi tại nhà tìm kiếm qua mạng Internet.Còn sinh viên ở cáctrường đại học nước ngoài họ tìm đến thư viện đọc sách như một thóiquen Điều đó cho thấy có một sự chênh lệch trong cách học, cách làm việccủa sinh viên Việt Nam.Lấy dẫn chứng cụ thể hơn là hiện nay trường Đại học

Văn hóa Hà Nội đang có rất nhiều bạn sinh viên Hàn Quốc sang học tập,họ córất nhiều thứ đáng để chúng ta phải học hỏi Dường như thư viện trở nên bậnrộn và đông hơn khi có sự góp mặt của các sinh viên Hàn Quốc Họ lên thưviện để học, để thư giãn… mặc dù đa phần những tài liệu ấy viết bằng tiếngViệt song họ vẫn ham muốn học hỏi Một sự thay đổi và cũng là cách đểchúng ta nhìn nhận lại mình về sự hoạt động của thư viện trường, có như thếchúng ta mới thấy mình còn tụt hậu và không chịu học hỏi như thế nào Đókhông nằm ở sự chênh lệch về kinh tế mà do họ đã có thói quen đó từ nhỏ khisống ở nước họ Còn Việt Nam thì việc này có lẽ chưa được giáo dục haychăng? Ngay cả việc làm thẻ thư viện cho mỗi công dân cũng vậy, ởSingapore, Malaysia, Thái Lan hay Nhật Bản…đó là một thủ tục khá đơngiản, nhanh chóng, và được hướng dẫn một cách nhiệt tình, còn ở Việt Namđôi khi lại rất rườm rà trong việc “hành chính”.Nhiều trường hợp sinh viênnăm 2, năm 3 vẫn chưa có thẻ thư viện bởi không được học lớp sử dụng thưviện Nói như vậy để thấy rõ cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan trong ýthức và quan niệm của công dân Việt Nam về thư viện ngày nay.

Vậy nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do đâu? Do sinh viên Việtnghe giảng nhiều hơn tự học, sinh viên ít có thời gian đến thư viện, sinh viênkhông được yêu cầu hay bắt buộc phải tham khảo tài liệu bằng tiếng nướcngoài, và người thầy không chịu thay đổi cách dạy, cách đánh giá kết quả họctập của sinh viên để từ đó sinh viên phải thay đổi cách học chủ động tích cực.Nhìn ngược lại, một phần là do thư viện nghèo nàn, thiếu thốn sách báo, cungcách quản lý ít tôn trọng bạn đọc khiến sinh viên xa rời thư viện Đó là cáivòng luẩn quẩn của sự phát triển theo kiểu lập luận đèn cù cái trứng và gàcon? Ai cũng có cái lý khi nói trứng có trước gà và gà có trước trứng Nhưngviệc cần thiết lúc này không phải là tìm ra trên lý thuyết mà phải nhìn nhậnvào thực tế xem nguồn nhân lực chúng ta đang đào tạo đã thực sự tốt hay

chưa?Cách đào tạo đã thực sự phù hợp hay chưa? Và nó có được đưa vào sửdụng theo đúng nghĩa của thư viện hay không? Hay chúng ta chỉ dạy họ học,trao cho họ tấm bằng mà không cần biết là với tấm bằng đó sau khi ra trường

họ có làm được đúng ngành nghề hay không? Hay lại làm trái nghề vì thấtnghiệp.Và ngay cả đến những người làm việc trong ngành, họ có thực sự ápdụng hết kiến thức và tận tâm với công việc hay không?Vì hàng loạt nhữngthắc mắc đó nên em quyết định xây dựng đề tài này với hi vọng có thể gópmột phần nhỏ cho ngành thư viện hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu

Qua một quá trình tìm hiểu và thu thập thông tin để hoàn thành bàinghiên cứu khoa học này, nhận thấy đây là một vấn đề cũ nhưng lại có tínhmới rất cao Sở dĩ em nhận định như vậy bởi vì khi tìm kiếm thông tin về đềtài này có rất ít tài liệu, tạp chí liên quantrực tiếp tới vấn đề này Song nó cũ ởchỗ đây là đây luôn là câu hỏi đặt ra đối với rất nhiều người và đặc biệt là cácbạn đang theo học ngành TV – TT

Ở các nước phát triển thì vấn đề này trước kia một thời cũng báo động

đỏ nhưng đến nay thì nó đã được giải quyết và thực hiện hiệu quả Còn ởtrong nước ta vấn đề này khá mới bởi chưa có sự can thiệp nhiệt tình Việcquan tâm để đó thì chưa làm được gì, đa phần chỉ là những bài báo, bài viếtnói về thực trạng nghề thư viện đang bị quên lãng và xa bạn đọc Nhiều nhàbáo, cán bộ thư viện đã viết đề tài này nhưng có lẽ không thể đến hết tận taynhiều bạn đọc Với vấn đề báo động này, với hướng đi mới theo cách đi tổngquan hi vọng sẽ khắc phục được những vấn đề còn tồn tại cần nghiên cứu tiếp

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Nguồn nhân lực TV-TT hiện nay ( Dựa theokhảo sát thực tế sinh viên theo học ngành TV-TT tại trường Đại học Văn hóa

Hà Nội)

-Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu là sinh viên trường đại họcVăn hóa Hà Nội khoa Thư viện - Thông tin(do điều kiện khách quan,bàinghiên cứu chỉ thực hiện khảo sát phiếu hỏi đối với sinh viên đang theo học

và phỏng vấn đối với sinh viên mới tốt nghiệp).Giới hạn trong việc lấy ý kiến,thu thập, phân tích, tổng kết qua khảo sát tại trường ĐH Văn hóa Hà Nội

4 Mục đích nghiên cứu:

- Tìm hiểu thực trạng, tình hình và điều kiện học tập nâng cao nhậnthức cho sinh viên và chất lượng đào tạo chuyên ngành TV-TT trường Đạihọc Văn hóa Hà Nội

-Đánh giá thực trạng về nguồn nhân lực TV-TT hiện nay

- Đề xuất các giải pháp để vừa thu hút nhiều nhân lực vừa tạo niềm tin

về ngành nghề cho người học TV-TT

5 Phương pháp nghiên cứu

 Ngiên cứu Lý thuyết

 Phân tích tổng hợp tài liệu có nội dung liên quan tới đề tài

 Nghiên cứu định tính nhằm xây dựng và hoàn thiện bảngcâu hỏi phỏng vấn

 Phân tích định lượng nhằm thu thập, phân tích dữ liệu,khảo sát để mô tả dữ liệu

6 Điểm mới của đề tài

Điểm mới của đề tài là mang tính thiết thực, gần gũi với sinh viêntương lai sẽ trở thành những nhân lực chính cho thư viện.Việc thu hút đã khóthì việc giữ chân họ ở lại càng khó bởi ai cũng muốn có một nghề với mứcthu nhập cao

Với đềtài mới này đã tạo ra mộtlối đi thẳng, định hướng được tương lạicho sinh viên.Tạo một cái nhìn khác cho ngành TV-TT trong mắt mọi người,khẳng định vai trò vô cùng quan trọng cho ngành thư viện nước ta hiện nay

7 Kết cấu của đề tài

Mở đầu, Phụ lục, và thư mục tham khảo, đề tài gồm 3 chương

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC

THƯ VIỆN – THÔNG TIN 1.1.Khái quát về nguồn guồn nhân lực thư viện thông tin

1.1.1.Tổng quan về nguồn nhân lực TV-TT hiện nay

Thư viện vẫn luôn là nơi những người ham mê tri thức tìm tới Thưviện là nơi thông tin được tổ chức, nơi dễ dàng tìm thấy thông tin, và nó chỉ

có giá trị khi nó có thông tin và có người biến thông tin trở nên hữu ích Đểlàm được điều đó, thư viện cần thay đổi nhận thức trong tiếp cận công chúng.Thư viện là một thiết chế văn hóa, giáo dục, góp phần đắc lực trong việc nângcao dân trí, giải phóng nội lực cá nhân, xây dựng tinh thần dân chủ trong một

xã hội, là nơi thực thi quyền hạn ấy Bởi vậy, nhìn từ bên ngoài, thư viện ViệtNam thiếu hẳn một triết lý để tổ chức và hoạt động

Nhà nước và các đơn vị quản lý liên quan đến thư viện đã rất cố gắng

mở rộng phạm vi ảnh hưởng và tiếp cận công chúng, độc giả Song dườngnhư đấy là cách làm theo kiểu “ấn xuống”, áp đặt cho bạn đọc Bởi vì ngànhthư viện chưa hiểu thấu đáo về cộng đồng độc giả Vì họ chưa quan tâm đếnnhu cầu, thói quen của độc giả bằng cách làm các khảo sát, thống kê xã hộihọc để thu thập ý kiến của độc giả, theo từng thời điểm nhất định, ở mộtnhóm xã hội, một khu vực, hay một lĩnh vực… cụ thể Trong khi đó công việcnày được các nước rất quan tâm thực hiện.Vì thế, họ hiểu bạn đọc như làkhách hàng Họ dễ tính đến mức một số thư viện còn có các phòng dành riêngcho người hút thuốc, các câu lạc bộ nam nữ và cả các trò chơi điện tử… Việcgia hạn mượn trả sách của thư viện được thực hiện qua điện thoại, tài nguyênthông tin được trao đổi qua e-mail, chat Chuyện này được các nước thực hiện

đã hơn một thập niên.“ Trong những năm gần đây, với sự ứng dụng của công nghệ thông tin thì thư viện viện Việt Nam cũng có những bước chuyển mình

đáng kể Gần đây việc xây dựng thư viện điện tử ở nước ta bắt đầu được sự quan tâm khi Nhà nước đề ra chương trình quốc gia về áp dụng công nghệ thông tin và định hướng chiến lược phát triển thông tin thư viện cho đến năm 2010,2020” (2).

Nếu thư viện chỉ là nơi chứa sách và phục vụ bạn đọc khi cần cùng vớinhững cô thủ thư có ánh mắt quan sát nghiêm nghị như một cô bảo vệ thì có

lẽ nghề thư viện sẽ dần dần bị lãng quên Nếu hằng ngày đều đặn CBTV chỉtrông kho sách và lấy sách cho bạn đọc thì công việc đơn giản như vậy khôngcần tới những CBTV mà chỉ cần một người có bằng Cao đẳng, trung cấp…Với nguồn nhân lực đào tạo dồi dào, cấp bằng thạc sỹ khi về thư viện cũngchỉ làm những công việc như thế thì quả thực quá lãng phí Các thư viện cầnphải nhìn nhận lại và có định hướng phát triển cụ thể hiện để khắc phục tìnhtrạng này Cải thiện tình trạng, nâng cao phục vụ, tang hoạt động dịch vụ…

để thu hút nhân lực và giữ vững ngành thư viện Nếu vẫn giữ thói quen làmviệc lạc hậu kiểu cũ thì những người có học, có tài cũng sẽ tự động chuyểnnghề khác để phù hợp với năng lực của họ

Ở các trường đại học trên Thế giới, thư viện có vai trò hỗ trợ các giảngviên, đào tạo kiến thức chuyên môn và kỹ năng bên ngoài Nhiều thư viện đã

cố gắng làm cho các phòng đọc trở nên ấm cúng và vui vẻ, đó là nơi giao lưugiữa tri thức và con người, giữa các luồng thông tin quá khứ và tương lai Đó

là cách làm việc của các thư viện nước ngoài? Còn Việt Nam thì sao? Nhiềutrường Đại học, Cao đẳng cũng đã đầu tư hang chục tỉ đồng để xây dựng một

hệ thống thư viện hiện đại với đầy đủ tiện nghi như thư viện Đại học Báchkhoa Hà Nội, thư viện Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Quốc Gia HàNội… đây là những thư viện được xem là những thư viện hàng đầu ở nước ta.Thế nhưng sinh viên chỉ chăm chỉ tới thư viện vào các mùa thi cuối kỳ và cácngày thường thì thưa thớt vắng vẻ Lý do là do đâu khi có điều kiện tốt mà thư

viện vẫn không thu hút được nhiều sinh viên Do sự thay thế của mạnginternet, do sự lười đọc sách của sinh viên, không có tư duy độc lập, hay dohình thức giảng dạy của thầy cô vẫn còn mang thói quen cũ dạy chay họcchay, thầy đọc trò chép, hình thức thi lạc hậu.

Ngày nay các trường đại học đang bắt đầu thay đổi hình thức đào tạo

từ niên chế sang hình thức tín chỉ Đó là một điều đáng mừng song cũng rấtđang lo Bởi đây là cách đào tạo đa phần dành cho sinh viên tự học, rèn luyệnđược tính tự giác, độc lập, tăng khả năng tuy duy, làm việc nhiều hơn với sáchvở… Nhưng điều đáng lo ở đây là sinh viên Việt Nam vẫn giữ khá nhiều thóiquen cũ, ít va chạm nên khả năng thích nghi chưa cao Nếu coi tri thức là bầutrời rộng lớn thì sinh viên chính là chìa khóa để mở ra bầu trời tri thức ấy.VàCBTV là người đang giữ những ổ khóa để trao cho sinh viên song trước hết

họ phải biết sử dụng chìa khóa đúng cách Việc thu hút đào tạo ra nguồn nhânlực TV-TT trong thời đại mới là một điều nên làm trong các thư viện đặc biệt

là các thư viện trường học Cách duy nhất để phát triển nghề thư viện đó làchất lượng phục vụ, thu hút đông đảo người tham gia học tập , sử dụng…Vẫncòn khá nhiều tồn tại và bất cập trong việc đào tạo ra một đội ngũ nhân lực cótài cho ngành thư viện thông tin cần phải khắc phục và thay đổi

1.1.2 Sơ lược về lịch sử hình thành và phát triển khoa Thư viện – Thông tin trường Đại học Văn hóa Hà Nội

Lịch sử thư viện đã trải qua hơn hai mươi lăm thế kỷ Hình ảnh và nghềthư viện đã có từ lâu đời, tuy nhiên lần đầu tiên nghiệp vụ thư viện được tổchức giảng dạy như một ngành khoa học là vào ngày 01 tháng 01 năm 1887tại Trường Kinh tế Thư viện thuộc Đại học Columbia, Hoa Kỳ do nhà thưviện học Melvil Dewey khởi xướng (Chan, 1994)

Kể từ lần đầu tiên khoa Thư viện Thông tin, trường Đại học Văn hóa

Hà Nội mở ngành đào tạo thư viện năm 1961, đến nay công tác đào tạo cán

bộ thông tin thư viện ở Việt Nam phát triển hơn bao giờ hết cả về quy mô vàtrình độ đào tạo Tính đến năm học 2008-2009, có 54 trường tham gia đào tạonguồn nhân lực thông tin thư viện từ bậc cao đẳng trở lên Trong đó 09 cơ sởđào tạo cán bộ thư viện ở trình độ đại học, 03 cơ sở đào tạo ở trình độ thạc sỹ

và duy nhất trường Đại học Văn hóa Hà Nội đào tạo cả bốn bậc từ cao đẳng,đại học, thạc sỹ đến tiến sỹ (5)

Trong giai đoạn từ năm 1961- 1991, mục tiêu chủ yếu của Khoa là đàotạo cán bộ thư viện cho hệ thống thư viện công cộng Các thí sinh thi tuyểnđầu vào chủ yếu theo khối C (Văn, Sử, Địa) với thời gian đào tạo 4 năm.Chương trình đào tạo được thiết kế theo mô hình đào tạo cán bộ thư viện đạichúng của Liên Xô, lấy khoa học xã hội làm cơ sở, sinh viên học các mônchuyên sâu về khoa học xã hội như văn học, lịch sử Riêng các môn chuyênngành được chia thành 2 lĩnh vực: Thư viện học và Thư mục học Sau mộtthời gian chuẩn bị và thử nghiệm, Khoa đã thay đổi mục tiêu sang đào tạo cán

bộ thư viện khoa học đa ngành và chuyên ngành như khóa 2, 4, 5 cho phù hợpvới nhu cầu xã hội Để đạt mục tiêu này, khoa đã đổi mới phương thức đàotạo, 3 năm đầu, sinh viên được gửi sang các trường đào tạo khoa học cơ bản,sau đó trở về trường học tiếp 1,5 năm các môn chuyên ngành

Giai đọan 2 từ 1992 đến nay, nhằm đáp ứng nhu cầu công cuộc đổimới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Khoa Thư viện đã 4 lần đổi mớichương trình đào tạo vào các năm 1992, 1997, 2003 và 2010, để cập nhật và

bổ sung nhiều tri thức và môn học mới cho sinh viên Chẳng hạn, thực hiệnchủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới chương trình, nâng caochất lượng đào tạo nguồn nhân lực, năm 1992 Khoa đã thay đổi mục tiêu đàotạo: đào tạo cán bộ thư viện thông tin đa năng, có khả năng thích nghi với các

loại hình thư viện và trung tâm thông tin Trong chương trình đào tạo xácđịnh khoa học chuyên ngành TV-TT, tin học và ngoại ngữ làm nền tảng.

Kể từ lần đầu tiên khoa TV- TT trường Đại học Văn hóa Hà Nội mởngành đào tạo thư viện đến nay công tác đào tào CBTV với quy mô phát triểnmạnh về quy mô và trình độ đào tạo Tính đến năm 2008- 2009 có 54 trườngtham gia đào tạo nguồn nhân lực TV-TT từ bậc đại học, cao đẳng thạc sỹ đếntiến sỹ.Tính đến nay khoa đã 3 lần đổi mới chương trình đào tạo vào các năm1992,1997 và 2003 Đặc biệt năm 2008 khoa 1 lần nữa xem xét bổ sung themcác môn mới: Thư viện số, xuất bản điện tử, thiết kế và quản trị cơ sở dữ liệu…

Cũng rất may mắn khi trong quá trình làm đề tài này cũng đúng vàothời điểm Trường Đại học Văn hóa Hà Nội long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 50năm ngày thành lập Khoa Thư viện - Thông tin (1961 – 2011) Buổi lễ cũng

đã để lại cho sinh viên toàn trường nói chung và khoa thư viện – thông tin nóiriêng có cơ hội giao lưu, trao đổi giữa thầy và trò khoa thư viện Đặc biệt là

phát biểu của TS: Nguyễn Văn Thiên, Phó Chủ nhiệm khoa : “Từ những ngày đầu đầy gian khó về cơ sở vật chất, thiếu thốn đội ngũ giảng viên cũng như tài liệu giảng dạy, hoàn cảnh khắc nghiệt của chiến tranh… nhưng khoa thư viện ngày ấy (khoa Thư viện - Thông tin ngày nay) vẫn làm tốt công tác đào tạo, đảm bảo số lượng và chất lượng sinh viên tốt nghiệp ra trường về công tác trên mọi miền của Tổ quốc” (3).Thật xúc động và có cảm giác rất tự hào khinghe thầy kể về những khó khăn, gian khổ chứng tỏ thư viện tuy không phải

là khoa nổi trong trường nhưng 50 năm qua là cả một sự cống hiến to lớn củathầy và trò

Tuy nhiên không có gì là hoàn hảo tuyệt đối,ngoài những thành tích thìkèm theo đó là những hạn chế Việc đào tạo nhân lực vẫn còn tồn tại nhiềuhạn chế Trước tiên phải nói đến đó là các chương trình đào tạo đã phù hợp

hay chưa?Phương pháp giảng dạy của giảng viên có mang lại hiệu quả thiếtthực.Tình trạng thầy đọc trò cặm cụi chép còn không? Sinh viên ít phải làmbài tập về nhà, ít thảo luận nhóm, ít khả năng thuyết trình độc lập…điều đó

đã dần tạo cho sinh viên của chúng ta thói ỉ lại, lười tư duy dẫn đến thư việnkhông còn là nơi để sinh viên lui tới Nếu muốn thay đổi thì trước tiên cầnthay đổi cách học cho sinh viên, cách dạy cho giảng viên như thư viện có lẽ sẽtrở nên gần gũi với sinh viên khi tới trường

Vì vậy, để nâng cao chất lượng đào tạo, cùng với chương trình đào tạo,đội ngũ giảng viên đóng vai trò quyết định Đội ngũ giảng viên chính là ngườitriển khai các nội dung giảng dạy mới và thực hiện các phương pháp giảngdạy tích cực nhằm tạo hứng thú trong học tập cho sinh viên Các quan niệm

cũ thường lấy người thầy làm trung tâm thì trong kỷ nguyên thông tin vai tròcủa người thầy truyền thống đã có những thay đổi rất căn bản.Người thầy sẽ

là người định hướng cho sinh viên chứ không còn là người vừa dạy vừa đọccho sinh viên học thuộc

1.2 Cơ sở lý luận về nguồn nhân lực TV-TT

1.2.1 Khái niệm liên quan đến đề tài

là một chuyên gia về thông tin, lưu trữ, xắp sếp hồ sơ, phân loại, sắp xếp sách

vở, đánh bút lục, lau, quét sách ở các kệ sách, hướng dẫn tra cứu thông tin được đào tạo về khoa học thư viện, là người thông thạo việc tổ chức và quản

lý dịch vụ thông tin hoặc các tài liệu cho những người có nhu cầu thông tin” (7)

Thu hút

Theo cách hiểu chung nhất: Thu hút là lôi cuốn, làm dồn mọi sự chú ývào mình, có sức hút mạnh mẽ tới đông đảo quần chúng tham gia

Theo khía cạnh riêng trong hoạt động TV-TT thu hút có thể được hiểu

là hình thức quảng bá tuyên truyền và giới thiệu cho nhiều người biết tới Đốivới ngành thư viện việc thu hút có thể hiểu đó là dịch vụ Marketting tronghoạt động TV-TT

Có khá nhiều định nghĩa về Marketing như:

Từ điển giải nghĩa Thư viện học và Tin học Anh – Việt (ALA-1996)

đưa ra định nghĩa: “Marketing – Tiếp thị: Là một nhóm hoạt động có mục đích dùng để cổ vũ cho sự trao đổi một cách xây dựng và đáp ứng giữa nhà cung cấp dịch vụ thư viện và truyền thông với người đang sử dụng hay sẽ có thể là người sử dụng những dịch vụ này Những hoạt động này quan tâm đến sản phẩm, giá cả, phương pháp giao hàng, và phương pháp quảng bá sản phẩm.” (4)

“Marketing trong hoạt động thông tin – thư viện là một quá trình quản lý giúp tổ chức đạt được mục tiêu của mình dựa trên nhu cầu của NDT

và tìm cách thỏa mãn nhu cầu đó thông qua sự trao đổi”

Trong xã hội thông tin hiện nay các thư viện nói chung và thư viện ViệtNam nói riêng ngày càng phải cạnh tranh với các nhà cung cấp thông tinkhác Hơn bao giờ hết cán bộ thư viện cần nắm và vận dụng được kiến thứcmarketing vào các hoạt động của mình.Marketing trong hoạt động thư việnthông tin chính là các hoạt động của thư viện để nắm bắt nhu cầu, thuhút ,quảng bá nhằm đáp ứng nhu cầu của NDT và đạt được mục tiêu, hoànthành nhiệm vụ của cơ quan Thư viện – Thông tin

Giữ chân

Trên thực tế, thu hút được nguồn nhân lực đã khó, giữ chân họ còn khógấp bội Các nhân viên giỏi, có trình độ cao luôn đánh giá được giá trị bảnthân.Đồng thời họ cũng biết rằng có nhiều lựa chọn nghề nghiệp khác dànhcho mình ở mọi thời điểm.Nếu chúng ta thu thút được người học thư viện, tạo

sự yêu thích và niềm tin cho sinh viên Và ngay sau đó chính chúng ta làngười khiến họ rời bỏ.Như vậy quả thật là lãng phí.Haefner nói rằng: “Nhânviên muốn cảm thấy họ có giá trị, đồng thời muốn thừa hưởng xứng đáng vớinhững gì họ đạt được, họ muốn đóng góp một cái gì đó có ý nghĩa và có một

sự cân bằng tốt trong công việc và cuộc sống”

Giữ chân nguồn nhân lực TV-TT là chiến lược, không phải là biện phápđối phó nhất thời Giữ chân là dung các biện pháp nhằm tạo điều kiện thuậnlợi nhất, khiến nhân viên cảm thấy thoả mãn với công việc của mình

Việc giữ chân nguồn nhân lực hiện nay không chỉ nói đơn giản là bằngtiền bạc hay tình cảm Một mức thu nhập chính đáng, một môi trường làmviệc khuyến khích sang tạo và tôn vinh những giá trị của sự sang tao… Đó lànhững yếu tố nhỏ giúp thu hút nhân lực có lòng say mê và tận tâm với nghề

1.2.2 Yếu tố tác động đến việc thu hút và giữ chân nhân lực TV-TT

Nguồn nhân lực luôn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của các

cơ quan thông tin – thư viện hay trong bất kỳ một cơ quan tổ chức nào.Mộttrong những yếu tố quan trọng nhất tác đọng đến nguồn nhân lực đó làtạođộng lực cho nhân viên.Động lực là tổng hòa của tất cả mọi thứ dể dẫn dắtcon người hoạt động, người có động lực có thể đặt nỗ lực cao hơn để đạt đượcthành tích hơn rất nhiều so với những người không có động lực, động lựccũng có nghĩa là khuyến khích những người khác hành động

Để thu hút cũng như giữ chân nhân lực ở lại với nghề cần đáp ứngđược những mong muốn , cho nhân viên cảm thấy thỏa mãn, được đánh giá,cảm nhận được thành tích của công việc, cảm thấy mình là thành viên trongmột đội và cảm thấy sự hợp lý được coi trọng Những nhân viên này đã đượctạo động lực tích cực và cam kết làm việc lâu dài và ít mắc lỗi hơn.Giúp họlàm việc hiệu quả hơn.Những yếu tố tạo động lực trong thư viện bao gồm:

Công việc hay nơi làm việc đúng với mong đợi

Nhân viên sẽ rời bỏ nếu như cảm thấy công việc không phù hợp vớihọ.Làm việc cần có sự đam mê và nhiệt huyết vì thế một công việc phù hợpluôn là đông lực để giữ chân họ ở lại Một ví dụ minh họa: Một người quengiới thiệu cho bạn một công việc và trước khi làm việc này bạn đã được người

đó miêu tả, trình bày là công việc rất tốt Tuy nhiên, sau 1 thời gian bắt đầuvới công việc, bạn thấy nó thực sự không như mình nghĩ.Và điều tất yếu làbạn sẽ ra đi

Cơ hội để phát triển

Điều quan trọng nhất để thu hút người đến với nghề đó là cơ hội Cơhội này phải luôn luôn để tạo động lực , cái nhìn tích cực đối với nghề cũngnhư giữ chân họ khi đã thu hút thành công Tạo nhiều cơ hội chính là độnglực để thu hút và giữ chân nhân lực đối với nghề

Hoạt động công việc

Công việc áp lực là một trong những nguyên nhân khiến nhân viên bỏnghề Khi có quá nhiều việc dồn vào một lúc, nhân viên dễ bị stress cộngthêm mức lương của nghề thư viện không quá cao Điều này cũng tác độngtới nghề thư viện đáng kể

Chế độ lương và phúc lợi xã hội

Chế độ phúc lợi, chế độ lương thưởng cũng như cơ chế lao động phảiphù hợp Cần xây dựng một hệ thống lương và phúc lợi công bằng để họ cảmthấy phù hợp với công sức mà họ bỏ ra để từ đó không ngừng phát triển vềtrình độ lẫn ý trí phấn đấu.

Môi trường làm việc

Môi trường làm việc thường được nhân viên xem là ngôi nhà thứ 2 củamình Họ coi nơi đó là nơi để đóng góp những sang tạo và cống hiến trí tuệphát huy năng lực của mình Muốn thu hút nhân viên trước tiên cần tạo cho

họ môi trường làm việc thoải mái và được ghi nhận

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THU HÚT VÀ GIỮ CHÂN NGUỒN NHÂN LỰC THÔNG TIN- THƯ VIỆN HIỆN NAY 2.1 .Bức tranh thực trạng chung

2.1.1Hiện trạng đào tạo ngành TV- TT ở Việt Nam

Hiện nay, cùng với sự những thay đổi rõ rệt của nền kinh tế thị trường

đã làm ảnh hưởng đến nhiều ngành nghề khác nhau và tác động đến cả lĩnhvực thư viện Hiện tại, sốlượng nhân viên thư viện trong mỗi đơn vị khôngnhiều.Đa phần vẫn còn thiếu thốn nguồn nhân lực có chuyên môn và khảnăng quản lý Không được chuyên môn hóa cao,chất lượng đào tạo còn nhiềubất cập, một người phải ôm nhiều công đoạn, dẫn tới tình trạng mỗi nhân viênthư viện sẽ phải phục vụ rất nhiều bạn đọc

Qua khảo sát có một số ý kiến đáng lưu đó là tình trạng sinh viên nghegiảng nhiều hơn tự học, sinh viên ít có thời gian đến thư viện, sinh viên khôngđược yêu cầu hay bắt buộc phải tham khảo tài liệu bằng tiếng nước ngoài vàngười thầy không chịu thay đổi cách dạY, cách đánh giá kết quả học tập củasinh viên để từ đó sinh viên phải thay đổi cách học chủ động tích cực Hiệnnay tại nhiều trường đã bắt đầu áp dụng học theo hình thức tín chỉ, đây cũng

là cách giúp sinh viên tự học và quan tâm tới thư viện trường hơn Nhìnngược lại, một phần là do thư viện nghèo nàn, thiếu thốn sách báo, cung cáchquản lý ít tôn trọng bạn đọc, không thoải mái khiến sinh viên xa rời thư viện

Có người cho rằng, sách vở thiếu và lạc hậu, phương tiện tra cứu và tiếp cậnkhó khăn Người khác lại cho rằng ngân sách rót cho thư viện quá ít, nên côngtác tổ chức hoạt động và phát triển khó hiệu quả Có người đổ lỗi cho văn hóađọc xuống cấp, các phương tiện giải trí khác phát triển mạnh, mạng internetbùng nổ khiến thư viện theo đó xuống dốc…Song hạn chế lớn nhất vẫn là khảnăng tương tác với công chúng Nghĩa là khả năng tiếp cận đời sống còn rất

yếu, yếu cả ở hai phương diện: tiếp cận tài nguyên thông tin khổng lồ đểthành tài nguyên thư viện, và tiếp cận nguồn lực công chúng để đưa tàinguyên thông tin thành tri thức cá nhân trong cộng đồng.

Hiện tại các ngành khác ngày nay hưởng hết chế độ trợ cấp này đến trợcấp khác…chẳng hạn gần nhất là ngành Sư phạm khi họ được hưởng trợ cấpđứng lớp, tiền thâm niên Còn chúng ta được gì?chỉ 0,2% độc hại thì mấy ai

có tâm huyết với ngành để mà nghiên cứu tìm tòi, học hỏi và cố gắnghơn.Nhân lực TV-TT chuyên nghiệp phân bổ khá đều trong cả nước Họ đanglàm ở các thư viện đại học hay giảng dạy ngành TV - TT Nguồn nhân lựcnày hứa hẹn mang lại một sự khởi sắc cho ngành Tuy nhiên, ngành thư việnvẫn chưa có bước đột phá với sự đóng góp từ nguồn nhân lực này thì đã xảy

ra hiện tượng rò rỉ Thực vậy, hiện tượng chảy máu chất xám nguồn nhân lực

TV - TT ở nước ta đã và đang diễn ra, âm ỉ và khó thừa nhận.Đành rằng trongbất kỳ ngành nghề gì, chuyện đi hay ở của nhân viên đều xảy ra, chỉ khácnhau là ở mức độ bình thường hay bất thường.Nhưng lý thuyết quản trị conngười cũng chỉ ra rằng, cho dù ở mức độ nào đi nữa thì giữ chân nhân viên lànội dung không thể thiếu trong chiến lược quản trị nhân lực của bất kỳ nhàquản lý nào.Nhân lực TT-TV thế hệ hiện nay của Việt Nam là những ai? Đó

là những sinh viên mới tốt nghiệp trình độ Cao học, Đại học, Cao đẳng Lànhững người đã có vài ba tấm bằng cử nhân, thạc sĩ nhưng chưa tìm được mộtcông việc ổn định và cả những cán bộ thư viện đang công tác, giảng dạy làmviệc trong các nhà trường, các cơ quan đoàn thế Đó đều là những nhân tài trẻ,

có tài năng,tuổi trẻ, trình độ ngoại ngữ vững vàng, hầu hết có trình độ chuyênmôn nghiệpvụ, nắm vững kỹ năng thông tin và tin học, năng động, cầu tiến vàtriển vọng

Bên cạnh đó, với xu hướng hội nhập, thế hệ mới của Việt Nam tiếp thukịp thời những thành quả của công nghệ, và ngược lại công nghệ cũng tác

động đến thái độ và phong cách làm việc của họ song lại đang rơi vào tìnhtrạng nửa khóc nửa cười với tấm bằng tốt nghiệp ngành TV-TT.Liệu tương laicủa họ sẽ đi về đâu? Đó là câu hỏi muôn thuở cho không ít sinh viên sau khi

ra trường với tấm bằng tốt nghiệp trên tay Liệu những sinh viên học tốtnhưng không có một tấm vé an toàn chờ sẵn như những người khác Họ sẽ đi

về đâu và ngành thư viện sẽ còn lại gì khi nguồn nhân lực đang bị rò rỉ vớinạn mua quyền, chạy chức

“Vào năm 2000, Stueart đã phát biểu rằng đang có một sự thiếu hụt nghiêm trọng về nhân lực TT-TV chuyên nghiệp ở nhiều nước châu Á và Việt Nam không phải là trường hợp ngoại lệ”(Welch, & Murray, 2010) Vậy mà

đến nay, sau hai dự án đào tạo thạc sĩ tại trường Simmons và Victoria ofWellington, lực lượng chuyên nghiệp vẫn chưa đủ mạnh để tạo ra bước độtphá cho ngành

Ngành TV-TT hiện nay có sự phân bổ trình độ chuyên môn theo hìnhkim tự tháp (xem Hình 1) (6)

Hầu hết các đơn vị có rất ít cán bộ có học vị tiến sĩ chuyên ngành

TT-TV Kế đến là nhân lực có trình độ thạc sĩ Phần lớn nhân viên thư viện hiệnnay là những người tốt nghiệp cử nhân/cao đẳng TT-TV hoặc các chuyênngành khác đã qua đào tạo nghiệp vụ thư viện Hai đối tượng sau cùng chính

là những người của thế hệ mạng

Hình 1: Sơ đồ kim tự tháp trình độ chuyên môn TT-TV

Trong những năm gần đây, một số nhân viên được đào tạo chuyênnghiệp bắt đầu rời bỏ ngành TV-TT.Qua sơ đồ trên có thể thấy rằng càng lêncao, số lượng nhân lực càng ít nhưng chất xám lại càng nhiều.Sự rò rỉ chấtxám diễn ra mạnh mẽ nhất là ở trình độ thạc sĩ Nhân lực có trình độ thạc sĩ ,vốn trẻ tuổi, hoài bão, có năng lực và nổi trội, cộng với nhiều tác động ngoạicảnh đã làm lung lay ý chí theo đuổi nghề nghiệp của họ, được cho là rời bỏngành nhiều nhất Điều này đã được nhận định bởi Welch và Murray (2010)trong nghiên cứu về đào tạo nhân lực TT-TV ở Việt Nam, phản ánh một cáinhìn khách quan của những chuyên gia nước ngoài Sau khi được cấp họcbổng và hoàn thành khóa học thạc sĩ nước ngoài, một số người trở lại nhiệm

sở không lâu thì chuyển sang làm ngành có khả năng sinh lợi nhiều hơn

2.1.2 Nguồn nhân lực TV- TT hiện nay và hiện tượng rò rỉ chất xám

Trong nền kinh tế tri thức ngày nay, cạnh tranh trở nên mạnh mẽ hơn.Tất cả các ngành đều đang không ngừng phát triển để tăng khả năng cạnhtranh của mình trên mọi lĩnh vực Một trong những yếu tố tạo nên thành công

đó là con người Con người là một yếu tố quan trọng, then chốt trong quátrình tạo dựng lợi thế cạnh tranh của bất kì ngành nghề nào Do đó việc quảntrị nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức quan trọng Trong đó, việc làm thế nào

để thu hút và giữ chân được những người tài, để họ cống hiến, gắn bó lâu dàivới tổ chức là một vấn đề mà các nhà lãnh đạo quan tâm nhất Không phải cứtrả lương cao cho nhân viên thì họ sẽ gắn kết với tổ chứ Vậy tại sao nghề thưviện lại không chạy đua cùng nó.

Nghề thư viện được nhận định là nghề không có thêm thu nhập nàokhác ngoài lương cứng và trợ cấp độc hại Ngày xưa các cán bộ thư viện haycác cô thủ thư có một công việc hằng ngày là quản lý sách và cho mượn sách

Và trợ cấp là những hộp sữa mỗi tháng, nhưng sữa thì đâu thể ăn hoài khôngngán.Công việc cứ lặp đi lặp lại hằng ngày, hằng tuần, hằng năm, vài năm…hỏi sao không trở thành nghề nhàm chán Bạn đọc đến thư viện cũng thế,chính thói quen và môi trường tạo cho họ sự lười suy nghĩ, và không ham họchỏi thêm Đó là điều đáng mừng

cho các thủ thư chăng? Có một vài ý kiến đưa ra: Thủ thư đến và rờikhỏi thư viện khi hết ngày Công việc làm việc nhẹ nhàng, ít áp lực Quá tốtchứ! Lại có ý kiến trái chiều: Quanh năm với một công việc, quá nhàn rỗisinh ra lười biếng hơn… Tại sao lại để cho nghề thư viện xảy ra tình trạngnhư thế, do ai và do đâu? Giải đáp thắc mắc nghề thư viện là nghề chỉ có một

là một, không thêm pha được nghề nào khác để tăng thêm lợi nhuận Họkhông có đông cơ gì để làm việc, làm tốt cũng không thêm gì, làm không tốtcũng không bị trừ lương.Làm thế nào thì vẫn như thế, 3 năm lên lương 1lần.Đó là thư viện thời xưa, còn ngày này nếu vẫn giữ cách làm việc lạc hậunhư thế thì e rằng thư viện sẽ không còn chỗ đứng trong cái xã hội đang dầnthay đổi hiện nay

Một ví dụ cho thấy nghề làm thư viện không có động cơ, bàn đẩy đểtrượt nhanh :Một siêu thị muốn bán được nhiều hàng, cần phải thu hút đượcnhiều khách hàng Vì thế họ đưa ra các chiêu trò, hình thức khuyến mại,

quảng cáo… nhằm mục đích cuối cùng là lợi nhuận Đó chính là động lực để

họ làm còn thu hút là cách mà họ chiêu mộ người tiêu dùng Hay làm địachính, họ phải tạo ra các mối quan hệ làm ăn để thu thêm lợi nhuận về tay họ.Còn thư viện thì ngược lại, không ai hối lộ để mượn sách mà chính thư việnphải cần tới bạn đọc để duy trì sự sống Ví như một cái cây, bạn đọc là gốc rễ,thân là vốn tài liệu, cành, lá là cơ sở vật chất- thiết bị, quả chính là thư viện.Cây mà thiếu gốc rễ thì không thể sống và phát triển bình thường được

Có thể nói, thu nhập là một yếu tố hết sức quan trọng để thu hút và giữchân người tài, tuy nhiên, đó không phải là yếu tố quyết định trong việc giữchân người tài (Tại Nhật Bản và nhiều quốc gia khác, thu nhập của công chứcvẫn thấp hơn khu vực tư nhân) Một trong những nguyên nhân “hắt hủi ngườitài” quan trọng khác là do môi trường làm việc còn chưa thực sự tạo cơ hộithuận lợi cho người có năng lực thanh thản lao động và cống hiến, thậm chícòn gây nhiều áp lực đè nặng lên những người thực sự có tài, có tâm Côngtác đánh giá công chức còn được thực hiện hình thức, cào bằng, chưa thực sựtôn vinh người có cống hiến.Công tác quy hoạch nguồn công chức lãnh đạocòn mang tính cục bộ, khép kín, mang nặng tư duy níu kéo, thiếu sự tìm tòi,đột phá.Công tác đề bạt, bổ nhiệm còn quá phụ thuộc vào quy trình bỏ phiếutín nhiệm, mang nặng tư duy xếp hàng, sống lâu lên lão làng mà chưa thực sựtạo được một cơ chế chọn ưu thông qua cạnh tranh công bằng Áp lực, sự đố

kỵ từ những đồng nghiệp không đủ các phẩm chất cần thiết cho công tácchuyên môn…

Trong thực tế, với những người có tâm huyết, muốn cống hiến chỉ đòihỏi được đánh giá công bằng, đúng năng lực và bố trí đúng công việc.Là tríthức, với lòng tự trọng, những công chức có năng lực sẽ tìm một miền đất mớinơi mà họ được phát huy được tối đa năng lực và sở trường của mình Chính

vì vậy, khu vực hành chính công không thể là vũng ao tù với những người an

phận mà khu vực này cần phải được tổ chức như một một nơi quy tụ đượcnhững giá trị sống tốt đẹp nhất, tạo dựng một môi trường làm việc hiệu quảnhất để thu hút và giữ chân người tài.

Qua khảo sát ý sinh viên thường nói cán bộ thư viện khó tính và haycằn nhằn khiến một số bạn đọc khi bị quát một lần là lần sau sợ cạch khônggiám tới nữa Nếu tới gặp đúng cô ý chắc cũng không giám vào Nếu bạntrong vai một cán bộ thư viện, tôi trong vai bạn đọc vào một ngày trời nắng,sinh viên đổ vào thư viện đọc sách Bạn mượn một cuốn sách và chỉ 10 phútbạn đổi vài ba lần thì phản ứng của bạn với tôi (trong vai cán bộ thư viện) sẽnhư thế nao? Tôi cảm thấy bực mình còn bạn thì khó chịu với tôi, hai bênmâu thuẫn với nhau vì không ai hiểu ai Lỗi sai là do ai? Sẽ có người cho làbạn, người cho là tôi và tôi là người sai trong việc này Bởi không biết nhìnvào bạn để phán đoán xem bạn cần sách gì, tôi đã thiếu kỹ năng phỏngvấn.Vậy các bạn đừng xem ai cũng là cán bộ khó tính, bởi còn rất rất nhiềungười có khả năng hiểu và lmà bạn thoải mái tìm được đúng tài liệu mình cần

Trong thư viện thì bạn đọc tới sử dụng có rất nhiều đối tượng khácnhau nên để phục vụ được hầu hết tất cả là điều không dễ nhưng không phải

là không làm được Nó đòi hỏi ở cán bộ thư viện long nhẫn nại và sự kiêntrì.Tình huống xảy ra là có một anh cán bộ ở một thư viện trường ĐH lớn nhưBách Khoa chẳng hạn Anh ta tới thư viện của bạn đọc tài liệu, trong quá trình

ở đó anh có nghe điện thoại và nói rất lớn Bạn tới nhắc trật tự và giữ im lặngthì anh ta quát lớn rằng bạn là ai mà giám cắt ngang cuộc nói chuyện khẩncủa tối với xếp.Thực ra bạn đúng nhưng lí của anh ta đang to, và bực tức Bạnđừng nóng tính và nói nội quy ở ngay trong thư viện mà hãy mời anh ta rangoài để nói chuyện chứ không nên cãi lộn trước mặt đám đông Đó là cáchhành xử của người cán bộ thư viện hiện nay theo đúng chuẩn mực Chúng ta

phải làm cho nó đẹp lên dần dần trong mắt mọi người để lấy được sự tôntrọng và đưa chúng ta đi một cách xa hơn không sừng lại

“Hiện nay, theo thống kê, trên toàn quốc có 27.203 trường học thì có 23.344 trường có thư viện Tuy nhiên, tỷ lệ 85 % này chưa nói lên được điều

gì, khi mà chỉ có 10.596 thư viện đạt tiêu chuẩn (chiếm 45,4%) và 9.171 cán

bộ thư viện chuyên trách (chiếm 35,7%) Trong năm vừa qua, tổng số kinh phí đầu tư cho thư viện khoảng hơn 229.274 triệu đồng, nghĩa là mỗi thư viện được đầu tư khoảng 10 triệu đồng, chủ yếu để mua sách” [Theo HNM -

TTTT&CTGD].Các công ty Sách - Thiết bị trường học có nhiều sáng kiếncủng cố cơ sở vật chất cho thư viện như phát động phong trào Nhà nước vànhân dân cùng xây dựng thư viện trường học, vận động chính quyền địaphương ủng hộ kinh phí, ủng hộ sách báo… Nhờ vậy, nhiều thư viện đã đượcxây mới, nâng cấp; lượng sách trong thư viện ngày càng được tăng thêm Tuynhiên, để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học, thư viện trườnghọc còn phải được quan tâm, đầu tư hơn Đặc biệt, mỗi nhà trường, mỗi thưviện phải quan tâm tới công tác tuyên truyền và hướng dẫn sử dụng sách

Hầu hết những người xin thôi việc đều đang làm việc trong một lĩnhkhác Nếu một bác sĩ nghỉ việc nơi này và chuyển đến nơi mới thì thôngthường họ vẫn hành nghề bác sĩ Tuy nhiên, những thạc sĩ TV- TT hầu hếtkhông còn theo đuổi nghề này sau khi rời bỏ vị trí trước đó Lý do thứ nhất là

có thể họ muốn tìm một công việc khác hơn là làm thư viện Lý do thứ hai là

họ muốn tìm kiếm nghề phù hợp với trình độ cử nhân của họ (không phảichuyên ngành TV-TT) và bằng thạc sĩ là “tấm vé” lợi thế hơn những ứng cửviên khác.Bất kỳ sự ra đi nào cũng gây ra một sự xáo trộn nhất định Đó là sựxáo trộn về cơ cấu tổ chức nếu nhân viên đó có quản lý, thiếu hụt lực lượngchủ lực có chuyên môn, và hơn hết là xáo trộn về tâm lý trong nội bộ tổ chức,chưa nói đến tạo nên một tiền lệ cho những người ở lại

Có một thực tế là ngày càng ít thí sinh đăng ký dự thi vào ngành thôngtin thư viện, có nhiều trường đến tuyển đến NV3 mà vẫn không đủ chỉ tiêu.Không rõ, thực tế này ở các cơ sở đào tạo khác đang diễn ra như thế nào? Tuynhiên, có thể nhận thấy là nghề thư viện đã, đang và sẽ (trong tương lai gần)chưa trở thành một nghề được tuổi trẻ ưu tiên cân nhắc khi lựa chọn chotương lai của mình.Có nhiều câu hỏi cần trả lời để có thể hiểu được thực trạngnày Do người làm việc ở các cơ quan TV-TT có thu nhập thấp (vì ít cáckhoản "kiếm thêm")? Do công việc kém hấp dẫn?Do tự ti về vị thế nghềnghiệp? Do kiến thức đầu ra sau khi tốt nghiệp không đủ "tinh" và "rộng" để

có thể thích nghi với nhiều môi trường làm việc khác có liên quan như: báochí, truyền thông, lưu trữ, quản trị nội dung, tư vấn thông tin, quản trị tri thức

Từ góc độ là sinh viên bạn cảm nhận và đánh giá của bạn về nội dung

và phương thức đào tạo hiện nay (đối chiếu với mong muốn và kỳ vọng củabạn về nghề nghiệp)? Bạn thấy cần phải bổ sung và thay đổi điều gì? Từ góc

độ người làm nghề cán bộ thư viện trong tương lai: Bạn cảm nhận của bạn vềcông việc hiện tại? Bạn đánh giá thế nào về lượng kiến thức mà bạn có vớiđòi hỏi của công việc? Cụ thể, bạn thấy thiếu điều gì (kỹ năng nghề nghiệp,kiến thức chuyên môn, kỹ năng mềm)? Theo bạn, để cải thiện hình ảnh ngườilàm thư viện, tự bản thân mỗi người làm nghề phải làm gì và làm như thế nào?

Bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và lấy ý kiến của các bạn đangtheo học ngành TV-TT và những anh chị vừa mới tốt nghiệp tại trường thuhút rất nhiều kết quả, và cả những ý kiến trái chiều khác nhau

Ý kiến của sinh viên đang theo học khoa TV-TT

Bạn Trần Thị Thúy- TV42A cho biết: “ Với tư cách là một sinh viên khoa TV- TT năm 4, sắp tốt nghiệp ra trường tôi cảm thấy hơi lo lắng về công việc sắp tới Thực trạng việc các trường hiện nay tuyển sinh ngành thư viện