Thuyết minh về khu danh thắng Sa pa Lào Cai

Nằm ở phía Tây Bắc của Việt Nam, thị trấn Sa Pa nằm ở độ cao 1600 mét so với mực nước biển, cách thành phố Lào Cai 38 km và 376 km so với Hà Nội. Là một thị trấn vùng cao, Sa Pa không chỉ nổi tiếng là một khu nghỉ mát thuộc huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai, mà nơi đây còn ẩn chứa nhiều điều kỳ diệu của tự nhiên. Phong cảnh thiên nhiên với địa hình của núi đồi, màu xanh của rừng cây, cùng với những nét văn hóa đặc sắc của người dân nơi này, tất cả tạo nên bức tranh hài hòa, quyến rũ và thơ mộng của đất trời vùng Tây Bắc Tổ quốc.

Đề bài thi : Thuyết minh về khu danh thắng Sapa-Lào Cai.

I/ Tổng quát về Sapa:

1.Vị trí

Nằm ở phía Tây Bắc của Việt Nam, thị trấn Sa Pa nằm ở độ cao 1600 mét sovới mực nước biển, cách thành phố Lào Cai 38 km và 376 km so với Hà Nội Làmột thị trấn vùng cao, Sa Pa không chỉ nổi tiếng là một khu nghỉ mát thuộc huyện

Sa Pa tỉnh Lào Cai, mà nơi đây còn ẩn chứa nhiều điều kỳ diệu của tự nhiên.Phong cảnh thiên nhiên với địa hình của núi đồi, màu xanh của rừng cây, cùng vớinhững nét văn hóa đặc sắc của người dân nơi này, tất cả tạo nên bức tranh hài hòa,quyến rũ và thơ mộng của đất trời vùng Tây Bắc Tổ quốc

2.Tên gọi

Tên Sa Pa có nguồn gốc từ tiếng Quan Thoại Trong tiếng Quan Thoại, phát

âm là Sa Pả hay Sa Pá tức "bãi cát", bởi ngày trước, khi có thị trấn Sa Pa thì nơiđây chỉ có một bãi cát mà cư dân thường họp chợ Ngoài ra, Sa cũng có thể là cáchnói lệch đi theo phiên âm tiếng Tàu là Sha cũng có nghĩa là Cát

Từ hai chữ “Sa Pả”, người phương Tây phát âm không dấu, thành SaPa và họ

đã viết bằng chữ Pháp hai chữ đó thành “Cha Pa” và một thời gian rất dài sau đóngười ta dùng “Cha Pa” như một từ tiếng Việt Về sau, từ này viết được thống nhất

là SaPa

Thị trấn SaPa trước đây có một mạch nước đùn lên màu đỏ đục, nên dân địaphương gọi là “hùng hồ”, tức “suối đỏ” Từ hai chữ ban đầu, trải qua thời giancùng nhiều giả thuyết mà trở thành Sa Pa, cái tên vừa thân quen, vừa tiềm ẩn biếtbao điều kỳ diệu mà mỗi lần đặt chân đến vùng đất này là một lần được khám phá Thị trấn Sa Pa như một viên ngọc, ẩn mình trong làn mây rồi bất chợt hiện ralung linh, rực rỡ dưới ánh nắng mùa xuân Sa Pa đã trở thành nguồn cảm hứng củacác nghệ sĩ với biết bao mỹ từ đã dành cho miền đất này

3.Lịch sử

Trước kia, SaPa là một cao nguyên nhỏ mang tên Lồ Suối Tủng Năm 1897chính quyền thuộc địa Pháp quyết định mở một cuộc điều tra về người dân tộc

thiểu số miền núi vùng cao Những đoàn điều tra đầu tiên đến Lào Cai vào năm1898

Mùa đông năm 1903, trong khi tiến hành đo đạc xây dựng bản đồ, đoàn thámhiểm của Sở địa lý Đông Dương đã khám phá ra cảnh quan cao nguyên Lồ SuốiTủng và làng SaPả Sự kiện này đánh dấu việc ra đời của thị trấnSaPa

Năm 1905, người Pháp đã thu thập được những thông tin đầu tiên về địa lý,khí hậu, thảm thực vật… SaPa bắt đầu được biết tới với không khí mát mẻ, tronglành và cảnh quan đẹp Năm 1909 một khu điều dưỡng được xây dựng Năm 1917,một văn phòng du lịch được thành lập ở SaPa và một năm sau, người Pháp bắt đầuxây dựng những biệt thự đầu tiên Năm 1920, tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Caihoàn thành, SaPa được xem như thủ đô mùa hè của miền Bắc Tổng cộng, ngườiPháp đã xây dựng ở SaPa gần 300 biệt thự

SaPa bị tàn phá nhiều trong Chiến tranh biên giới Việt – Trung 1979 Hàngngàn ha rừng thông bao phủ thị trấn bị đốt sạch, nhiều toà biệt thự cổ do Pháp xâycũng bị phá huỷ Vào thập niên 1990,SaPađược xây dựng, tái thiết trở lại Nhiềukhánh sạn, biệt thự mới được xây dựng Từ 40 phòng nghỉ vào năm 1990, lên tới

300 vào năm 1995 Năm 2003,SaPacó khoảng 60 khách sạn lớn nhỏ với 1.500phòng Lượng khách du lịch tớiSaPatăng lên từ 2.000 khách vào năm 1991 đến60.000 khách vào 2002

4.Khí hậu

Sa Pa có khí hậu mang sắc thái ôn đới và cận nhiệt đới, không khí mát mẻquanh năm Thời tiết ở thị trấn một ngày có đủ bốn mùa Buổi sáng là tiết trời mùaXuân Buổi trưa tiết trời như vào Hạ thường có nắng nhẹ, khi hậu dịu mát Buổichiều mây và sương rơi xuống tạo cảm giác lành lạnh như trời Thu và ban đêm, làcái rét của mùa Đông

Thị trấn Sa Pa là một trong những nơi hiếm hoi ở Việt Nam có tuyết Nếu maymắn, bạn sẽ được đắm chìm trong không gian của vùng ôn đới khi những bôngtuyết trắng phủ xuống vùng đất này Hãy đắm mình trong cái giá lạnh của vùngcao, thỏa thích ngắm nhìn và vui đùa với những bông tuyết trắng Là hiện tượngthời tiết của các nước ôn đới, với Sa Pa đây là điều tuyệt vời mà tạo hóa đã bantặng, rất hiếm khi khách du lịch được gặp hiện tượng thời tiết hi hữu này

II Dân tộc thiểu số sinh sống ở Sapa.

SaPalà vùng đất xinh đẹp không chỉ vì cảnh quan mà còn bởi sự hội tụ củanhiều sắc tộc cùng chung sống Đến nơi đây ngày chợ phiên du khách sẽ khôngkhỏi thích thú với đủ mọi váy áo rực rỡ của các dân tộc H’Mông Đen, Dao Đỏ,Tày, Giáy, Xá Phó Mỗi dân tộc là một sự khác biệt về trang phục, lối sống, tập tục,phương thức canh tác…, cùng những bản sắc văn hóa riêng biệt, phong phú và bí

ẩn Và tôi xin được giới thiệu về tộc người H’Mông và người Dao đỏ ở Sapa:

1 Người H’Mong ở Sapa

SaPalà vùng đất xinh đẹp không chỉ vì cảnh quan mà còn bởi sự hội tụ củanhiều sắc tộc cùng chung sống Đến nơi đây ngày chợ phiên du khách sẽ khôngkhỏi thích thú với đủ mọi váy áo rực rỡ của các dân tộc H’Mông Đen, Dao Đỏ,Tày, Giáy, Xá Phó Mỗi dân tộc là một sự khác biệt về trang phục, lối sống, tập tục,phương thức canh tác…, cùng những bản sắc văn hóa riêng biệt, phong phú và bí

ẩn Và tôi xin được giới thiệu về tộc người H’Mông ở Sapa:

Dân tộc H’mông là một dân tộc sinh sống đông nhất ởSaPa, chiếm khoảng53% dân số Trước đây họ là tộc người làm lúa nước rất giỏi, sống dọc theo khuvực sông Dương Tử (Trung Quốc), trong một cuộc xung đột với tộc người Hán,phần đông họ di cư về phía Nam và chia thành nhiều nhóm nhỏ Những tộc ngườiH’Mông đầu tiên đến Sapa thì tập trung chủ yếu ở dãy Hoàng Liên từ khoảng 300năm trước Ở Sa Pa bản làng người H’mông sinh sống đông nhất là Cát Cát – San

Sả Hồ cách thị trấn Sa Pa 2 Km, Sa Pả, Lao Chải, Séo Mí Tỷ, và Tả Giàng Phình.Tên gọi khác: Mông Đơ (Mông Trắng), Mông Lềnh (Mông Hoa), Mông Sí(Mông Đỏ), Mông Đú (Mông Đen), Mông Súa (Mông Mán).Nhóm ngôn ngữ :Mèo – Dao

Dân số: 558.000 người

Đặc điểm kinh tế:

Sống nơi núi non hiểm trở, thiếu đất đai màu mỡ nhưng với kinh nghiệmtrồng lúa nước từ xa xưa, người H’mông đã san đắp những sườn núi, sườn đồithành những thửa ruộng bậc thang độc đáo, mỗi năm có thể trồng được hai vụ lúa

hoặc hai vụ ngô Du khách có dịp lênSaPavào mùa thu, lúc lúa chín rộ sẽ vô cùngngạc nhiên khi nhìn thấy vô số ruộng bậc thang từ thấp lên cao, vàng óng quanh couốn lượn dọc theo sườn núi Có thể nói đó là một trong những cảnh quan đẹp nhấtvùng núi cao Tây Bắc.

Khoảng vài chục năm trước, người H’Mông có thói quen đốt rừng, pháthoang để làm ruộng rẫy và sống du canh du cư Nhưng nay thì thói quen này đãchấm dứt và được Nhà Nước giao rừng, giao đất để tự quản, sinh sống, rừng Sa Pacũng hồi sinh, ruộng nương rộng lớn, trù phú và xanh tốt

Mặc:

Trang phục của người Hmông rất sặc sỡ, đa dạng giữa các nhóm

Phụ nữ Hmông Trắng trồng lanh, dệt vải lanh, váy màu trắng, áo xẻ ngực,thêu hoa văn ở cánh tay, yếm sau Cạo tóc, để chỏm, đội khăn rộng vành Phụ nữHmông Hoa mặc váy màu chàm có thêu hoặc in hoa văn bằng sáp ong, áo xẻ nách,trên vai và ngực đắp vải màu và thêu Ðể tóc dài, vấn tóc cùng tóc giả Phụ nữHmông Ðen mặc váy bằng vải chàm, in hoa văn bằng sáp ong, áo xẻ ngực Phụ nữHmông Xanh mặc váy ống Phụ nữ Hmông Xanh đã có chồng cuốn tóc lên đỉnhđầu, cài bằng lược móng ngựa, đội khăn ra ngoài tạo thành hình như hai cái sừng.Tộc người H’Mông sinh sống chủ yếu ở Sa Pa là người H’Mông Đen do quần

áo của họ toàn màu đen nhưng trang phục của họ lại khác hẳn người H’Mông Đen

ở nơi khác, vì thế thường được gọi là người H’Mông Sa Pa Người đàn ông thườngmặc quần màu đen hoặc xanh đen (màu chàm) giống nhau, áo cánh ngắn tay bênngoài khoác áo không tay kiểu như áo gilê có vạt dài quá mông Trên đầu đội mộtcái mũ bé tí, tròn, nông, ôm lấy đỉnh đầu trông như cái mũ của Giáo hoàng, cóchiếc đen tuyền, có chiếc còn viền một vòng thêu thổ cẩm Mũ của đám con traicòn được khâu thêm vào các dải vải màu hoặc các đồng tiền lủng lẳng Người phụ

nữ cũng mặc đồ đen, trên đầu cũng đội một chiếc khăn đen, vành thẳng đứng nhưmột cuộn giấy cao vượt đỉnh đầu Bên ngoài là một chiếc áo khoác không có tay,vạt dài gần tới gối như của đàn ông Chiếc áo khoác này được lăn ép bằng sáp ong

vì thế có màu đen ánh bạc Để giữ gìn, nhiều khi người ta mặc lộn mặt trái có màutrắng ra ngoài Đặc biệt nhất là phụ nữ H’Mông Sa Pa lại mặc quần ngắn ngangđầu gối chứ không mặc váy Họ cuốn xà cạp quanh bắp chân rất khéo bằng mộtbăng vải hẹp Trang trí trên y phục chủ yếu bằng đắp ghép vải màu, hoa văn thêu

chủ yếu hình con ốc, hình vuông, hình quả trám, hình chữ thập.Những ô trang trínhững đường diềm hình chữ thập, chữ đinh, chữ công được chuyển biến một cáchhết sức phong phú, đa dạng, tài tình, kết hợp với các ô hình quả trám hoặc tam giác

có các đường viền hình gẫy khúc trong các thể bố cục khác nhau lúc thẳng đứng,lúc nằm ngang tạo cho đồ án trang trí hoa văn của người H’mông có vẻ linh hoạt,không những thể hiện trên thân váy vẽ bằng sáp ong, mà cả trên thể loại khác, chothấy trang trí hoa văn H’mông có một phong cách riêng biệt đặc sắc, không hề lẫnlộn với các trang trí của dân tộc khác

Ngoài các họa tiết có cấu tạo bằng đường thẳng, đoạn thẳng Người H’môngcòn thành thục trong việc bố cục đồ án văn hình tròn, đường cong, hình xoáy trôn

ốc hay các biến thể của nó là hai hình xoáy trôn ốc được bố trí đối xứng qua gươngtạo thành hình móc hoặc đối xứng trục quay thành hình chữ S là những loại họa tiết

có đường cong, đường xoáy dứt khoát thanh thoát, nhịp nhàng, uyển chuyển tạocho bố cục hài hòa, không đơn điệu – chỉ thấy xuất hiện trong trang trí y phục củangười H’mông Những họa tiết này biểu hiện cho sự biến chuyển của mặt trời, thờitiết, không gian và thời gian, trong vũ trụ quan cổ đại của nhiều cư dân, là vốn vănhóa chung của nhiều dân tộc, nhưng được thể hiện đậm đà trong trang trí H’mông.Chắp vải mầu của người H’mông rất dầy, nhiều lớp đè lên nhau, tạo thành cácđường viền lé mầu bao quanh các hình, các đường nét, chứng tỏ một kỹ thuật thànhthạo, có truyền thống riêng khác hẳn các dân tộc anh em Mầu sắc ưa dùng trongthêu và chắp vải là đỏ tươi, đỏ thắm, nâu, vàng, trắng, xanh lá cây, lam Ngay trêncác đồ án hoa văn vẻ sáp ong nhuộm mầu chàm người ta cũng ưa ghép thêm hìnhvải mầu đỏ-trắng, xanh-trắng, rực sáng tươi vui Đó cũng là điều khác biệt

Kỹ thuật thêu của người H’mông có hai cách thêu lát và thêu chéo mũi Haicách thêu này làm cho việc tạo nét mềm mại chủ động, phóng khoáng, không bị gò

bó trong kỹ thuật thêu luồn sợi, mầu, dựa theo thớ vải ngang, dọc mà các dân tộckhác thường làm Ngoài họa tiết hình hoa tám cạnh, biểu thị sự chuyển động củamặt trời, trang trí H’mông không nhằm diễn đạt một nội dung nào, nhưng mangđược sắc thái rất riêng biệt có bản sắc thẩm mỹ của dân tộc rất rõ nét

Lễ hội

Trong những lễ hội truyền thống của người H’Mông thì lễ hội Gầu Tào diễnngày 12 tháng giêng là đặc sắc nhất.Lễ hội thường tổ chức tại những thửa ruộng

rộng hay vùng đồi với mong ước cầu thần linh ban cho sự bình an, thịnh vượng.Trong lễ hội còn có các cuộc thi bắn cung, bắn nỏ, múa khèn, múa võ, đua ngựa rấtvui nhộn.

Đến đấy du khách có thể trực tiếp thấy cách sinh hoạt hằng ngày của họ, cùngthưởng thức món thắng cố, tiết canh gà, rượu ngô, nhái nấu măng, bánh ngô vàmón đậu xị… độc đáo

Ăn:

Người Hmông thường ăn ngày hai bữa, ngày mùa ăn ba bữa Bữa ăn với cácthực phẩm truyền thống có mèn mén (bột ngô đồ) hay cơm, rau xào mỡ và canh.Bột ngô được xúc ăn bằng thìa gỗ Phụ nữ khéo léo làm các loại bánh bằng bộtngô, gạo vào những ngày tết, ngày lễ Người Hmông quen uống rượu ngô, rượugạo, hút thuốc bằng điếu cày Ðưa mời khách chiếc điếu do tự tay mình nạp thuốc

là biểu hiện tình cảm quý trọng Trước kia, tục hút thuốc phiện tương đối phổ biếnvới họ

Thắng cố (chảo canh) là món ăn được ưa thích của người Hmông Ðây là móncanh gồm các loại thịt, xương, lòng, gan, tim, phổi bò (dê) cắt thành từng miếngnhỏ được nấu chung trong chảo to Người Hmông thường nấu Thắng cố khi nhà cóbữa đám hay trong các chợ phiên

Thắng cố (chảo canh) là món ăn được ưa thích của người Hmông

số nơi có nhà kho chứa lương thực ở ngay cạnh nhà

Chuồng gia súc được lát ván cao ráo, sạch sẽ

Ở vùng cao núi đá, mỗi nhà có một khuôn viên riêng cách nhau bằng bứctường xếp đá cao khoảng gần 2 mét

Phương tiện vận chuyển: Người Hmông quen dùng ngựa thồ, gùi có hai quaiđeo vai

Thờ cúng:

Trong nhà có nhiều nơi linh thiêng dành riêng cho việc thờ cúng như nơi thờ

tổ tiên, ma nhà, ma cửa, ma bếp Những người biết nghề thuốc, biết làm thầy cònlập bàn thờ cúng những vị tổ sư nghề của mình Nhiều lễ cúng kiêng cấm người lạvào nhà, vào bản Sau khi cúng ma cầu xin ai thường đeo bùa để lấy khước

Mỗi gia đình Hmông đều có bàn thờ ở gian giữa nhà

Học: Chữ Hmông tuy được soạn thảo theo bộ vần chữ quốc ngữ từ nhữngnăm sáu mươi nhưng cho đến nay vẫn chưa thực sự phổ biến

2 Dân tộc Dao Đỏ Sapa

Tên tự gọi: Kìm Miền, Kìm Mùn (người rừng)

Tên gọi khác: Mán, Đông, Trại, Dìu Miền, Kim Miền, Lù Giang, Làn Tẻn,

Đại Bản, Tiểu Bản, Cốc Ngáng, Cốc Mùn, Sơn Đầu

Nhóm địa phương: Dao Đỏ (Dao Cóc Ngáng, Dao Sừng, Dao Dụ lạy, Dao Đại

Bản), Da Quần chẹt (Dao Sơn Đầu, Dao Tam Đảo, Dao

Nga Hoàng, Dụ Cùn), Dao Lô gang (Dao Thanh Phán,

Dao Cóc Mùn), Dao Tiền (Dao Đeo Tiền, Dao Tiểu Bản), Dao Quần trắng (DaoHọ), Dao Thanh Y, Dao Làn Tẻn (Dao Tuyền, Dao áo dài)

Dân số: người Dao ở Việt Nam có dân số 751.067 người (năm 2009) (1)

Ngôn ngữ: Mông - Dao

Địa bàn cư trú: Dọc biên giới Việt - Trung, Việt - Lào; Một số tỉnh trung du

và ven biển Bắc Bộ Trong đó, phía Bắc, tập trung chủ yếu ở các tỉnh: Hà Giang,Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái, Quảng Ninh, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lai Châu,Lạng Sơn, Thái Nguyên, sơn La, hào Bình, Phú Thọ Phía Nam là các tỉnh như:Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai, Kon Tum, Đắc Nông và miền Đông Nam bộ như:Đồng Nai, Bình Phước

Tết:

Hàng năm, cứ đến đầu tháng 12 Âm lịch trở đi, khi mùa màng đã thu hoạch

xong, mỗi gia đình người Dao lại tổ chức ăn Tết “năm cùng”, để báo công với ông

bà tổ tiên thành quả của một năm lao động của gia đình Bên cạnh đó, người dao

còn có một tết đặc biệt Đó là tết nhảy (người Dao gọi là Nhiang chằm Đao) Song

lễ này không tổ chức ở mọi nhà, không phải năm nào cũng tổ chức Tết Nhảy chỉlàm ở “Nhà cái” (con trưởng, trưởng họ) tùy hoàn cảnh từng người để chọn năm tổchức, thường vài năm làm một lần Nếu quá 10 năm thì bị coi là vong ân bội nghĩavới tổ tiên, trời đất, người có công tìm đất Trong tết Nhảy, mỗi người phải nhảymúa đến hàng trăm lượt trong tiếng trống, tiếng thanh la giục giã

Về nghề thủ công: Nghề trồng bông, dệt vải phổ biến (Người Dao ưa dùngvải nhuộm chàm) Hầu hết các xóm đều có nghề rèn để sản xuất nông cụ Nghề thợbạc là nghề gia truyền, chủ yếu là làm đồ trang sức Bên cạnh đó, nhóm Dao Đỏ vàDao Tiền có nghề làm giấy bản (loại giấy dùng để chép sách cúng, sách hát, sáchtruyện, viết sớ, tiền ma) Một số nơi còn có nghề dầu thắp sáng, dầu ăn, làm đườngmật

Trang phục

Với trí tưởng tượng phong phú cùng sự cần cù và đôi bàn tay khéo léo, ngườiphụ nữ dân tộc Dao Đỏ đã biến tấu những điều đơn giản trong cuộc sống hàngngày thành những họa tiết rực rỡ tạo nên sự ấn tượng và làm nên bản sắc riêng chodân tộc trong bộ trang phục truyền thống

Phải mất rất nhiều công sức để trang trí hoa văn cho bộ trang phục của phụ nữDao Đỏ Để tạo thành bộ y phục đẹp người ta kết hợp 5 màu cơ bản, nhưng chủyếu là màu đỏ để làm phụ tiết Họ đã tìm thấy trong thiên nhiên như cỏ, cây, hoa lá,các loài động vật để tạo nên những họa tiết trang trí cho bộ trang phục thêm đẹp

và rực rỡ

Theo phong tục của người Dao Đỏ thì trong bộ y phục, quan trọng nhất làchiếc áo dài có màu chàm hoặc màu đen Bên trong chiếc áo dài, phụ nữ Dao cònmặc một chiếc áo “lui ton” giống như cái yếm, mặc bên trong che kín cả ngực, cổ

tròn mở sau gáy Một trong những thứ tạo nên nét độc đáo cho bộ y phục không thểkhông kể đến khăn đội đầu và các đồ trang sức bằng bạc.

Chiếc khăn đội đầu được người Dao Đỏ trang trí hình vết hổ, cây vạn hoa,hình cách đoạn Hoa văn ở trên khăn từ ngoài vào có 5 lớp, 5 lớp này được baokhuôn ổ vuông ở trung tâm "điểm" của khăn Khi đội lên đầu, các hoa văn họa tiếtcủa 5 lớp văn sẽ phô ra ngoài, làm tăng thêm vẻ đẹp của chiếc khăn Tua len làmbằng sợi len có tua rua bằng sợi tơ đỏ, ở lớp ngoài với nhiều màu, không chỉ có tácdụng thẩm mỹ mà còn giúp để khi vấn giữ cho khăn chặt hơn Các họa tiết trên tualen gồm có hình sôm, hình gấp khúc, hình cây thông

Tiếp đến là chiếc áo bé Họa tiết hoa văn trên áo bé, tập trung chủ yếu ở phầnngực, cổ và lưng áo Hoa văn được trang trí trên ngực áo bé là cách đính cúc hoabạc theo chiều dọc ở giữa áo, áo bé mặc trong, áo dài mặc ngoài, hàng hoa bạcgiữa hai hàng quả bông len đỏ Hoa văn trang trí trên thân sau áo bé được thêu theochiều dọc của áo, gồm các họa tiết hình cây thông - với dân tộc Dao, hình câythông chính là hình đuôi chó cách điệu; hình dấu chân hổ - chính là hình chân chócách điệu mà người Dao vẫn đang thờ; hình hoa kiệu; hình thập ngoặc; hình răngcưa được thêu ở hai bên, cúc hoa bạc đính ở giữa rất đẹp

Khác với chiếc áo bé, hoa văn trang trí trên áo dài tập trung ở viền nẹp ngực

tà áo và đầu ống tay áo được trang trí các họa tiết hình sôm, hình dấu chân hổ, hìnhrăng cưa, hình quả trám, hình thập ngoặc Nẹp ngực mỗi bên đính 7 quả bông len

đỏ và các tua len được đính ở nơi xẻ tà

Ở phần dây lưng, hoa văn trang trí tập trung ở hai đầu gồm các họa tiết hìnhsôm, hình dấu chân hổ, hình cây thông, hình thập ngoặc và hình người mặc váy.Khi thắt dây lưng phải cuốn từ 3 đến 4 vòng và buộc chặt ở phía sau

Nhưng cầu kỳ, tỷ mỉ nhất vẫn là hoa văn trang trí trên quần Họa tiết ở nửadưới của hai ống quần là các họa tiết thêu hình vuông, hình chữ nhật màu đỏ - vàng

- trắng, hình cây thông, hình chữ vạn, hình quả trám; bên trong là các họa tiết hìnhsôm, hình thập ngoặc, hình dấu chân hổ, hình răng cưa, hình người mặc váy

Cuối cùng là hoa văn trang trí trên tạp dề Hoa văn trang trí chủ yếu là hìnhrăng cưa, hình cây thông, hình quả trám vuông có chữ "Vạn" Viền có các tua lenmàu đỏ, khi đã mặc áo, quần, thắt lưng thì cuốn tạp dề ở ngoài cùng Thắt tạp dềkhông những để che phần vải không thêu hoa văn của áo dài mà còn tăng thêm vẻđẹp sang trọng của bộ lễ phục…

Có thể nói, hoa văn trang trí trên y phục của người phụ nữ Dao Đỏ không chỉbiểu hiện tính cần cù, nhẫn nại và bàn tay khéo léo, trí tưởng tượng phong phúcùng với con mắt thẩm mỹ mà về nghệ thuật còn rất tinh tế trong việc sử dụng màusắc, bố cục cân đối hài hòa, vui tươi, trong sáng, góp phần tô điểm thêm cho vườn

hoa trang phục đầy hương sắc của các dân tộc ở tỉnh Yên Bái nói chung và bản sắcriêng vốn có của dân tộc Dao Đỏ.

Điểm nhấn quan trọng trong bộ trang phục của phụ nữ Dao chính là khăn vấnđầu Khăn quấn đầu dài hơn 1 mét được thêu nhiều hoa văn sặc sỡ góp phần làmnổi bật trang phục của người phụ nữ Dao Khăn có 3 loại: khăn vuông, khăn chữnhật và khăn dài Ngoài trang phục chính, người phụ nữ Dao còn ưa dùng đồ trangsức làm cho bộ trang phục của mình thêm sang trọng: vòng cổ, nhẫn, túi ăn trầu,các đồ trang sức bằng bạc hình bán cầu, hình sao 8 cánh Có những cô gái Dao đeo

10 chiếc vòng cổ, 12 chiếc nhẫn, cùng những chiếc khuy bạc đường kính 6-7cm,nổi bật trên màu áo chàm

Trang phục phụ nữ Dao đặc sắc và cầu kỳ bao nhiêu thì trang phục nam giớilại đơn giản bấy nhiêu Đó là những chiếc áo ngắn, xẻ ngực, cài cúc trước ngực vàthường cài 5 cúc Quần rất rộng đũng, có thể cử động trong mọi tư thế

Cả nam, nữ và trẻ con người Dao đều thích đeo trang sức như vòng cổ, chân,tay Ngoài việc làm đẹp thì chúng còn mang giá trị nhân văn, tín ngưỡng Theotruyền thuyết kể lại, người dân đeo trang sức bằng bạc thì sẽ trừ tà ma, tránh gió vàthậm chí là được thần linh phù hộ

Ngày nay, trang phục của người Dao đã bị mai một do tác động của kinh tế thịtrường và quá trình giao lưu văn hóa Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyềnthống, các cơ quan chức năng đã có nhiều biện pháp tích cực, đặc biệt là tổ chứccác cuộc thi “Trang phục dân tộc” để người dân gìn giữ những gì mà cha ông đã đểlại

Người Dao Đỏ chuẩn bị đón Tết khá công phu Trước hết nam thanh niên ônluyện các điệu múa cổ truyền, các thiếu nữ lo nhuộm chàm, thêu áo mới cho chồngcon đi chơi Tết Tết nhảy sẽ diễn ra ở nhà ông trưởng họ, nên các thành viên trong

họ đều tấp nập giúp trưởng họ chuẩn bị Tết

Ban đầu, một tốp nam thanh niên "sài cỏ" theo sự hướng dẫn của thầy cả

"chái peng pi" tổ chức 14 điệu nhảy dẫn đường, bắc cầu đưa đón tổ tiên, thần linh

về "ăn" Tết Để chào bố mẹ, tổ tiên đã khuất, điệu nhảy chỉ được thực hiện bằng

một chân, đầu cúi, ngón tay trỏ giơ cao; Để mời tiên nương, tiểu nữ giáng trần,điệu nhảy được diễn tả bằng múa cò "pẹ họ", mô phỏng cảnh chim cò sải cánh bay

xa, rồi dáo dác tìm chỗ đậu lại; Điệu nhảy mời thần linh "ăn" Tết được diễn tả bằngnhịp bước khoan thai và uy lực của loài hổ Các điệu múa mang tính hình tượngcao và độc đáo Không biết có từ bao giờ, nhưng đêm của những vũ điệu vẫn đượcngười Dao Đỏ lưu giữ cho tới ngày nay, và coi như một sinh hoạt văn hóa khôngthể thiếu trong những ngày đất trời vào xuân

Kết thúc các điệu nhảy mở đường, đón chào tổ tiên, thần linh, cả dòng họ tiếnhành điệu nhảy rước tượng tổ tiên Tượng tổ tiên làm bằng gỗ tốt, là tác phẩm điêukhắc độc đáo của người Dao đỏ Tượng được chạm khắc đẹp với nét hoa văn trangphục thời cổ xưa, dài khoảng 25 cm, đường kính thân 5 cm, bàn tay phải của tượng

có cầm thẻ bài ghi rõ tên ông tổ

Ngày thường trong cả năm, tượng được bọc kín bằng vải trắng Đến ngày Tết,con cháu rước tượng xuống làm lễ tắm gội, thay khăn choàng mới Nước tắm chotượng cũng làm từ lá thơm qua một quy trình chưng cất nghiêm ngặt

Sau lễ tắm gội cho tượng tổ tiên, con cháu tổ chức các điệu nhảy dâng gà, xôi

và lễ vật Thầy cả và 3 thanh niên tay cầm con gà trống sống, nhảy theo điệu dâng

gà, có động tác rước gà lên đầu, có động tác vác gà qua hai vai, rồi vừa nhảy múavừa vặt đầu gà làm thịt Kết thúc là điệu nhảy múa cờ

Trong Tết nhảy, người Dao đỏ còn hát các điệu hát nói về công lao của đấng

tổ tiên, sự tích dòng họ, các sinh hoạt cấy trồng, dệt vải, săn bắn Mục đích chínhcủa nghi lễ này là để cầu cúng tổ tiên, cầu khấn tổ tiên phù hộ sang năm mới mọingười trong gia tộc, dòng họ được mạnh khoẻ, mưa thuận gió hoà cho mùa màngbội thum, gia súc, gia cầm phát triển không bị dịch bệnh

Trong Lễ hội còn có hội hát giao duyên của trai gái trong bản và các trò chơimang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số như: ném còn, bịt mắt bắt

dê, đẩy gậy, leo cột mỡ, đi cầu tre… thu hút rất nhiều khách du lịch trong nước vàquốc tế đến tham gia và khám phá

Văn hóa ẩm thực

Giống như một số tộc người anh em, người Dao cũng thường xuyên đồ xôi để

ăn trong những ngày Tết và lễ như: lễ vào nhà mới, lễ cưới hoặc trong những ngàygia đình nhờ anh em giúp cây ruộng, gieo trồng ngô lúa, làm chuồng trại gia súc.Đặc biệt, trong Tết Thanh minh nhiều nhà còn đồ xôi nhiều màu

Ngoài các nguồn lương thực chính là gạo và ngô, người Dao cũng có nhiềumón chế biến từ thịt và cá rất đa dạng

Món xào: Khi thịt gà, thịt lợn, thịt dê, thịt bò người Dao thường đem xào

gừng và nghệ Đối với thịt lợn, thịt gà khi chế biến món sào đều cho một ít nước vàthường cho thêm gừng Một số món như thịt bò, thịt trâu còn tươi cũng được đem

xào chín với gừng Chỉ có lòng gan lợn thịt chim, thịt chuột đồng, nhộng được xàokhô và cho thêm hành, gừng hoặc lá chanh thái nhỏ và cho một ít rượu Trườnghợp xào cho nhiều người ăn còn nêm thêm một số hương vị như thảo quả, quế,

gừng, sả

Món luộc: Để làm món thịt luộc, người Dao thường rửa sạch thịt và cắt thành

miếng to bằng bàn tay Sau đó bỏ vào nồi hoặc chảo, cho nước vừa đủ rồi bắc lênbếp lửa đun sôi, dùng đũa lật và chọc vào thịt để kiểm tra, nếu thấy chín đều thì vớt

ra Nước luộc thịt được đem nấu canh với rau cải, cải bắp hoặc với rau ngót, mồngtơi Trước khi ăn, thịt luộc chín được đem thái hoặc chặt thành miếng nhà xếp vàobát, đĩa hay đổ thịt ra lá dong, lá chuối

Món hầm: Thịt hầm cũng được người Dao ưa thích Món thịt hầm thường

phải có thêm những thứ bổ trợ như đu đủ, khoai sọ, măng khô, giá đậu tương, suhào Tuỳ theo đặc điểm của món thịt hầm, họ có cho thêm một số gia vị như rượu,hành, hồ tiêu, củ sả, riềng, gừng

Món nấu (o khấu): Trong các món ăn của người Dao, nếu so sánh với các

món xào, luộc và hầm thì các món nấu từ thịt cũng không phải là ít Họ rất thích ănthịt lợn nạc nấu hoặc rim, nhất là thịt gà nấu canh gừng Nhiều khi đậu phụ, trứng

gà cũng được đem nấu canh Ngoài ra, họ còn hay nấu canh thịt lợn nạc với phởhoặc miến dong, nấu xương lợn với bí đao Khi bắt được những con cá to họ cũnghay đem nấu canh với gia vị Nhìn chung, trong những ngày Tết hoặc lễ thườngthấy xuất hiện nhiều món thịt nấu Với ốc đồng hoặc ốc suối, họ thường đem rửasạch, chặt đuôi rồi nấu canh nghệ, khi ăn thì mút lấy thịt bỏ vỏ

Món rán: Món rán được chế biến khá đơn giản Khi thấy chảo nóng thì cho

mỡ vừa đủ, sau đó đập trứng hoặc cho đậu phụ hay cá xuống rán cho đến khi chínthì vớt ra

Món nướng: Trước đây khi thịt lợn, người Dao có thói quen lấy ít gan có cả

mật và thịt nạc đem ướp muối rồi dùng tre gắp lại, đặt cạnh than hồng để nướng.Khi chín gan được thái từng miếng, mật thì cho vào bát rượu, sau đó chia cho mọingười cùng ăn, thịt nướng thái ra bát cho trẻ con ăn

Đối với các món rau, trong các món thức ăn hàng ngày, món rau nấu canhmặn hoặc nhạt là món chính Bất kể loại rau nào cũng được người Dao đem nấucanh, chẳng hạn như rau cải, cà chua, bắp cải, đu đủ, su su, rau bí, rau rền, măng,mướp, bầu, bí, khoai sọ Các loại rau như: mùi khai, ngọn khoai lang, lá non củacây sắn, rau cải làn, rau đớn thường được xào, ít dùng nấu canh Tuy gọi là rau xàonhưng vẫn phải cho một ít nước để đun cho rau chín, tránh cho rau bị cháy Hiệnnay, do ảnh hưởng văn hoá, người Dao cũng ưa thích món rau luộc Rất nhiều loạirau như rau cải, bắp cải, su hào, rau rền được họ đem luộc ăn với nước chấm.Người Dao có tập quán uống rượu từ lâu đời Tuy vậy, chỉ có đàn ông Dao làhay uống rượu, nhất là khi nhà có khách Còn nữ giới chỉ uống rượu thuốc để chữabệnh hoặc trong dịp lễ Tết cũng như lúc có bạn bè

Nước uống thường ngày của người Dao là nước lã đun sôi với một loại rễ, lácây rừng hoặc hạt vối, vừa mát vừa bổ Hiện nay, nhiều gia đình người Dao đã tựtrồng chè nên nước chè xanh cũng bắt đầu trở thành đồ uống phổ biến của họ.Theo tập quán, cứ đến bữa ăn chính, tất cả các thành viên trong gia đình đềuphải ngồi vào mâm cùng ăn uống Về vị trí ngồi, hàng phía trên là nơi ngồi của đànông, còn hàng phía dưới hoặc tiếp giáp bếp là chỗ ngồi của phụ nữ và trẻ con Việcchia ra thành nhiều mâm để ăn uống thường chỉ xảy ra khi trong nhà có khách hoặccác thành viên quá đông, không đủ chỗ ngồi ăn cùng mâm Tuy vậy, hiện nay cũng

có một số gia đình thích chia ra thành 2 mâm để ăn uống cho thuận tiện Khi đó,mâm trong gian bếp có bà, mẹ cùng con dâu và các cháu nhỏ, còn mâm trong giankhách có ông, bố cùng các con trai và các cháu trai lớn tuổi

Trong ăn uống của người Dao, khi mọi người ngồi vào mâmphải chờ cho đủ

cả gia đình mới được cầm bát đũa Người Dao có thói quen trong bữa ăn mời,nhường nhịn và gắp thức ăn cho nhau Bố mẹ gắp cho ông bà và con cái, ông bàgắp cho các cháu nhỏ Khi thịt gà dù to hay bé đều đành bộ gan cho ông bà, đùichân cho những đứa trẻ bé nhất, còn đầu cánh để cho những đứa lớn hơn

Trong bữa ăn, nếu có khách chủ nhà cũng không quên mời và luôn tay gắpmiếng ăn ngon cho khách Đúng theo tập quán trước kia, người Dao vừa ăn cơmvừa uống rượu, khách thường nhấc chén uống rượu mỗi khi chủ nhà nâng chénmời nhưng không chạm chén Do vậy, khách cần dựa theo khả năng của mình màuống nhiều hay ít mỗi khi nhấc chén uống rượu Khi uống cạn chén khách cứ tựnhiên để cho chủ nhà rót rượu xuống Nếu cảm thấy không muốn uống nữa thì lấytay đẩy nhẹ miệng chai lên mỗi khi thấy chủ nhà định rót rượu xuống chén củamình Khi ăn cơm xong hoặc đang ăn không được để đũa lên miệng bắt, bởi vì họquan niệm rằng chỉ trong những ngày ma chay hoặc xới cơm cúng vong hồn ngườichết mới được để đũa như vậy

Đối với các nghi lễ của người Dao như đám cưới, vào nhà mới, đám ma, cómột số món ăn thường được chế biến theo chuẩn mực đã được tập quán cộng đồngquy định Chẳng hạn, trong đám cưới thường phải có các món như: xôi, thịt lợnluộc, thịt gà thiến, xương lợn nấu với một số món như măng, đậu tương hầm Nhìn chung, nếu đám cưới to thì có khá nhiều món và được chế biến như trongnhững ngày Tết Nguyên đán Trong lễ cấp sắc, họ thường ăn thịt lợn, thịt gà cùngvới một số món như cá suối và thịt sóc để cúng lễ Còn trong đám ma có thịt lợnluộc, thịt lợn xào, rau cải nấu, nhất thiết phải có món đu đủ nấu hoặc bi chuối rừngnấu với xương lợn Về cách sắp xếp số lượng người ngồi ăn trong mâm, vị trí ngồi,ngôi thứ, vị thế trong dòng họ, chỗ ngồi theo tuổi tác và địa vị của khách… thì tuỳtheo sự quy định của từng loại nghi lễ

III Các thắng cảnh ở Sapa

1.Nhà thờ đá cổ Sapa

Nhà thờ Sa Pa toạ lạc trên một vị trí đắc địa với phía sau là núi Hàm Rồng chechắn, phía trước là khu đất rộng, bằng phẳng, nơi diễn ra những lễ hội đầy màu sắccủa phố núi

Nằm ở ngay trung tâm thị trấn, được xây dựng vào năm 1935 Đây được coi

là dấu ấn còn lại vẹn toàn nhất của người Pháp từ khi họ đặt chân đến Sa Pa xâydựng thị trấn này Sau nhiều lần trùng tu, đến nay ngôi thánh đường vẫn lưu giữđược vẻ đẹp gần nguyên gốc với tháp chuông cao 36m, các bức tường đá, hệ thốngmái và gian cung thánh Bên trong giáo đường là 32 ô cửa kính mầu, có hình cácmàu nhiệm mân côi các chặng Thánh Giá và các thánh Rất có thể, du khách sẽ bắtgặp một buổi học hát thánh ca bằng tiếng H'mông của các em thiếu nhi ngườiH'mông ở đây Một bức ảnh kỉ niệm với nhà thờ đá Sa Pa là điều không thể thiếuđối với bất cứ ai đã từng đặt chân đến thị trấn xinh đẹp này

Nhà thờ cổ còn có tên là nhà thờ đá hay nhà thờ Đức Mẹ Mân

Trước khi đặt những viên gạch móng đầu tiên cho công trình này, nhữngngười kiến trúc sư Pháp đã chọn lựa rất kỹ địa thế để xây dựng Việc chọn hướngcủa nhà thờ có ý nghĩa tâm linh quan trọng đối với người Công giáo: Đầu di tíchquay về phía Đông, là hướng mặt trời mọc, hướng đón nguồn sáng Thiên Chúa.Cuối nhà thờ (khu Tháp chuông) là hướng Tây, nơi sinh thành của Chúa Kitô.Hình dạng và kiến trúc của Nhà thờ được xây theo hình thập giá theo kiếntrúc Gotic La Mã Kiến trúc đó thể hiện ở mái nhà, tháp chuông, vòm cuốn…đều làhình chóp tạo cho công trình nét bay bổng thanh thoát Toàn bộ nhà thờ được xâybằng đá đẽo (tường, nền nhà, tháp chuông, sân nhà thờ, bờ kè xung quanh) đượcliên kết với nhau bằng hỗn hợp của cát, vôi và mật mía Phần tường của cánh thánhgiá bên phải được tạo nhám như nhũ đá chảy xuống làm tăng thêm vẻ đẹp tự nhiêncho di tích Mái nhà lợp ngói, trần nhà bằng vôi rơm (nay làm mới) Đặc biệt trần ởphần gác chuông (gần quả chuông) là hỗn hợp của vôi, rơm, sắt, chưa sửa chữa lầnnào

Với tổng diện tích của khuôn viên nhà thờ hơn 6.000 m2, nhà thờ Sa Pa có đủchỗ cho việc bố trí các khu bao gồm: Khu nhà thờ, dẫy nhà xứ, nhà ở của thầy tu,nhà chăn nuôi, nhà thiên thần, phần sân phía trước, hàng rào, khu Vườn Thánh.Dãy nhà xứ xây song song với khu nhà thờ gồm 5 gian.

Nhà thiên thần gồm: một tầng hầm, ba gian tầng trên là nơi cứu chữa ngườibệnh tật, người lữ hành qua đêm, khu để xác, công trình vệ sinh, bếp ăn…; khuvườn thánh có hai ngôi mộ, 5 cây Kháo Vàng trên trăm tuổi, trong đó 4 cây mọctrên đá

Khu nhà thờ gồm 7 gian rộng hơn 500 m2, phần tháp chuông cao 20 m, trongtháp có quả chuông cao 1,5 m, đúc năm 1932, nặng 500 kg, tiếng vang trong vòngbán kính gần 1km Hiện, trên bề mặt của chuông còn rõ nét ghi đúc, số ngườiquyên góp tiền đúc chuông…Phần giá đỡ chuông bằng gỗ pơmu vẫn giữ nguyênsau lần trùng tu

Nhà thờ Mân côi giữa khu trung tâm Sa Pa là điểm hẹn của nhiều du kháchmỗi khi có dịp đến đây Tuy qua một số lần trùng tu, cải tạo do chiến tranh và sựtàn phá khốc liệt của thiên nhiên nhưng nhà thờ vẫn giữ được nét duyên dáng vàhồn của công trình kiến trúc tôn giáo

Từ khi được xây dựng đến nay, nhà thờ Sa Pa luôn là địa điểm diễn ra nhiềuhoạt động văn hoá truyền thống của các dân tộc nơi đây Ngay phía trước Nhà thờ

là khu vực Sân quần và hàng thông lưu niên, nơi đây vào mỗi tối thứ 7 hàng tuầnthường diễn ra các sinh hoạt văn hoá độc đáo của các dân tộc thiểu số mà du kháchquen gọi với cái tên “chợ tình” Với tiếng sáo, kèn lá, đàn môi dìu dặt, tha thiết vànhững điệu xoè chao nghiêng của những chàng trai, thiếu nữ người Mông, Dao Cùng với hoạt động cầu nguyện diễn ra trong những ngày cuối tuần tạo cho khônggian của Nhà thờ thêm lung linh, huyền ảo và có sức lôi cuốn lạ thường

2 Núi Hàm Rồng

Núi Hàm Rồng , cao hơn 1800m so mới mực nước biển, là một ngọn núi hìnhđầu rồng nằm ngay sát trung tâm thị trấn SaPa, đồng thời cũng là khu du lịch sinhthái nổi tiếng của thị trấn xinh đẹp này Hàm Rồng SaPa là một trong số ít những

ngọn núi của Việt Nam có hình tượng đẹp và rõ nét, gắn liền với đó là truyềnthuyết thú vị, ly kỳ

Núi Hàm Rồng là một trong số ít điểm du lịch có được sự sáng tạo của conngười Chất sáng tạo của con người được hoà quyện với vẻ đẹp tự nhiên tạo chonơi đây vẻ đẹp riêng mà không nơi nào có được Bởi Hàm Rồng là một Sapa thunhỏ, nhìn xa trông như con rồng đang bay giữa làn mây trắng Có nhiều truyềnthuyết về ngọn núi này trong dân gian kể rằng: thưở Sapa còn chìm trong đạidương, có hai anh em nhà rồng trốn đến đây chơi Vua cha phát hiện gọi về, rồnganh nghe thấy đã bay về trời, rồng em mải chơi mãi chốn thủy cung nên chẳngnghe thấy Trời sập tối, rồng em mới sực tỉnh quẫy đuôi ngoi lên thì cổng trời đãđóng chặt lại Rồng em đành phải mãi mãi ở lại hạ giới và hóa thành núi đá với tưthế đầu lúc nào cũng ngẩng lên, dõi mắt về trời Từ đấy ngọn núi nằm trong dãyHoàng Liên Sơn hùng vĩ được mang tên Hàm Rồng

Lại có truyện kể rằng, thuở hồng hoang có đôi rồng quấn quýt bên nhau, chơiđùa nơi trần thế mà không hề biết rằng cơn đại hồng thủy đang ập đến, cho đến khi

bị những con nước khổng lồ, cuồn cuộn nhấn chìm Chàng rồng vùng vẫy mạnh

mẽ rồi may mắn thoát thân, còn nàng rồng do đuối sức bị cơn đại hồng thủy nhấnchìm, chỉ biết ngước đầu lên nhìn chàng rồng bay về trời Theo thời gian, nàngrồng hóa đá, thân thể trở thành dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ, còn phần đầu trởthành núi Hàm Rồng

Nhưng cũng có truyền thuyết kể lại rằng: Cách đây đã lâu, khi lãnh địa mênhmông này mọi sinh vật đều sống hỗn độn trong bùn đất Vào một thời lập địa,Ngọc hoàng ban lệnh: Tất cả mọi sinh vật còn sống sót trong bùn lầy hãy tự lập lấyđịa phận của mình Lệnh vừa ban, các loài sinh vật tranh nhau chỗ ngụ cư; lúc đócòn lại ba anh em nhà Rồng đang sống trong cái hồ lớn, được tin này nhìn sanghướng đông đã chiếm hết chỗ Ba anh em chạy về hướng Tây còn rộng hơn giànhđược địa phận cho mình Hai người anh lớn khoẻ nên chạy nhanh hơn, ở đó chờngười em Vì yếu nên người em chạy chậm, không nhìn thấy hai anh, nên đã lạcvào đám đông toàn là sư tử, hổ, báo, gấu… đang giành nhau địa phận Nhìn thấyđám sinh vật quái ác kia, người em sợ quá rùng mình, co người, há mồm để tự vệ.Vừa lúc đó lời ban của Ngọc Hoàng đã hết thời hạn, thân hình người em út nhàRồng hoá thành núi đá, có dáng đầu ngẩng cao, mồm há, nhe răng Và hai ngườianh nhà Rồng cũng hoá thành đá, hình dáng đó vẫn còn cho tới ngày nay.Núi ở độ

cao 1.780m so với mặt nước biển.

Ngày nay, ngọn núi kỳ thú này được xây dựng trở thành một khu du lịch sinh tháihấp dẫn của thị trấn SaPa, bao gồm 3 khu vực chính, đó là vườn hoa hàm rồng,

"vườn đá" Thạch Lâm và cuối cùng là đỉnh hàm rồng, nơi du khách có thể thu vàotầm mắt toàn bộ thị trấn Sapa xinh đẹp

Vườn hoa Hàm Rồng là nơi mà du khách sẽ đi qua trong hành trình lên đỉnhHàm Rồng Vườn hoa được xây dựng dựa theo địa thế tự nhiên của núi, để thamquan, du khách sẽ phải đi qua chặng đường dài hàng trăm bậc đá Cứ cách mộtđoạn, cảnh trí lại trải ra trước mắt như một bình nguyên thu nhỏ rực rỡ, với muônvàn sắc hoa Mùa nào hoa nấy, đem lại cho du khách mới lạ và cảm xúc khácbiệt Hoa ở đây có đủ loại với muôn sắc màu: đỗ quyên, hồng, cẩm tú cầu, tràngpháo… Điều thú vị là mọi người được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hơn 300 loài lanvới những cái tên khác nhau như: lan hài, lan kiếm, hoàng lan… đang đua nhau nở

rộ nơi Vườn lan 1 và Vườn lan 2 Quả là thiên nhiên đã vô cùng ưu đãi Sapa khiban tặng cho nơi đây những loài hoa như vậy Sắc hoa tươi thắm xen lẫn giữa rừng

đá muôn hình vạn dạng, quyện trong cảnh bồng lai mây trời khiến bất kỳ ai lên đâycũng đều có cảm giác lạc giữa chốn thiên đàng Nếu có dịp đến Hàm Rồng vàođúng tiết xuân sẽ còn được chứng kiến đủ các màu hoa rực rỡ của những rừng đào,mận, lê trên núi Hàm Rồng Không xa cách khu Vườn lan 1 là sân ngắmPhanxipang Từ đây, các bạn được mở rộng tầm mắt bởi bức tranh khung cảnh thịtrấn Sapa Xa xa, những con đường ngoằn nghèo dẫn tới những bản làng cheo leobên sườn núi Khi tầm mắt phóng lên cao là dấy núi Hoàng Liên Sơn với đỉnh núi

Vườn đá Thạch Lâm, khu vườn của nhiều vách đá kỳ lạ, được thiên nhiên sắp xếp

vô tình mà như hữu ý, đã khiến người xưa khéo tưởng tượng thành vô vàn móngvuốt, vây lông của "nàng" rồng Đi giữa rừng đá dựng đứng, du khách sẽ có cảmgiác bí hiểm, âm u như lạc vào mê cung khó lòng tìm thấy lối ra

Cuối cùng, sau cuộc hành trình dài 1 km, qua quãng đường không hề dễ dàng,

du khách sẽ lên đếnđỉnh Hàm Rồng (hay còn gọi là Sân Mây) được bố trí như mộtchòi quan sát Tại đây, du khách có thể thu toàn bộ thị trấn SaPa cũng như khu dulịch Hàm Rồng vào trong tầm mắt Đứng trên chòi quan sát cao ngất ở độ cao hơn1800m, hít thở không khí trong lành, mát lạnh và chiêm ngưỡng toàn cảnh Sapa

Núi Hàm Rồng với phong cảnh hoang sơ nhưng kỳ vĩ của nó đã cuốn hút dukhách Con đường lên núi tạo cho họ một ấn tượng rất khó quên với những bậcthang lên xinh xắn, hai bên là rừng mận, rừng đào đang mơ màng rũ lá Lên caochút nữa là một bãi đất dốc thoai thoải với những thảm cỏ xanh mượt mà gối đầuvào vách đá, mở ra không gian thoáng đãng, thư giãn sau những bước chân mỏinhừ Trên núi Hàm Rồng, một trong những điều hấp dẫn nhất chính là hoa Hoa ởđây có đủ loại với muôn sắc màu: đỗ quyên, hồng, cẩm tú cầu, tràng pháo… Điềuthú vị là mọi người được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hơn 300 loài lan với những cáitên khác nhau như: lan hài, lan kiếm, hoàng lan… đang đua nhau nở rộ nơi Vườnlan 1 và Vườn lan 2 Quả là thiên nhiên đã vô cùng ưu đãi Sapa khi ban tặng chonơi đây những loài hoa như vậy Sắc hoa tươi thắm xen lẫn giữa rừng đá muônhình vạn dạng, quyện trong cảnh bồng lai mây trời khiến bất kỳ ai lên đây cũngđều có cảm giác lạc giữa chốn thiên đàng Nếu có dịp đến Hàm Rồng vào đúng tiếtxuân sẽ còn được chứng kiến đủ các màu hoa rực rỡ của những rừng đào, mận, lêtrên núi Hàm Rồng Không xa cách khu Vườn lan 1 là sân ngắm Phanxipang Từđây, các bạn được mở rộng tầm mắt bởi bức tranh khung cảnh thị trấn Sapa Xa

xa, những con đường ngoằn nghèo dẫn tới những bản làng cheo leo bên sườn núi.Khi tầm mắt phóng lên cao là dấy núi Hoàng Liên Sơn với đỉnh núi Phanxipanglúc ẩn lúc hiện trong mây

3 THÁC BẠC

Sa Pa không chỉ hấp dẫn bởi bầu không khí trong lành mát mẻ với núi nontrùng điệp hút mắt nhìn mà vẻ đẹp kỳ vĩ, huyền ảo của dòng thác Bạc Sa Pa đượcthiên nhiên ưu đãi ban tặng cho nơi đây cũng khiến cho lòng người choáng ngộp Nằm cách thị trấn Sapa chừng 15km về phía Lai Châu, Điện Biên, mấtchừng 30 phút bằng xe máy hay xe bus nếu muốn có một chuyến du lịch giá rẻ, dukhách sẽ tới thăm thác một trong số ít thác nước đẹp nhất Việt Nam Phong cảnhtrên đường đi, những rừng thông, những giàn su su trải rộng trên những sườn đồi,

phía dưới con đường đi là những cánh đồng hoa hồng quanh năm tươi tốt sẽ khiến

du khách quên đi đoạn đường dài

Với độ cao hơn 200m là thượng nguồn của dòng suối Mường Hoa với độcao 1.800 mét nằm dưới chân đèo Ô Quy Hồ, quanh năm dòng nước trắng xoá đổtràn xuống dòng suối Những hôm trời trong xanh, đứng trên núi Hàm Rồng, dukhách sẽ thấy phía xa xa là dòng nước trắng như bạc đang ào chảy xuống Vì thếngười dân nơi đây đặt cho nó cái tên thật lãng mạn – Thác Bạc

Khi tới gần dòng thác tuyệt đẹp hiện ra trước mắt du khách, phía trên lànhững bụi nước bay ra như những đám mây che khuất phần nào ngọn thác, phíadưới chân thác là những bọt nước bắn tung ra vì sức chảy rất mạnh

Thác Bạc – thuộc xã San Sả Hồ, huyện Sa Pa tỉnh Lào Cai Thác nằm ngaycạnh quốc lộ 4D, tuyến đường huyết mạch để đến tỉnh Lai Châu nên khá thuận lợi

để thăm quan Vì thế Thác Bạc là một thắng cảnh thu hút nhiều khách du lịch thamgia những tour Sa Pa thác Bạc là một trong những nơi tuyết rơi dầy nhấtSaPa, cónhững năm khu vực thác có tuyết phủ dày tới trên 10cm

Từ chân thác leo lên độ cao khoảng 30 mét, du khách sẽ có cảm giác nhưthác nước đang đổ về phía mình, những dòng nước nhỏ đang ầm ầm đổ xuống đểkịp bắt dòng với con suối phía dưới kia

Dưới chân con dốc dẫn lên Thác Bạc có một trung tâm giống cá Hồi, nơiđây có tham vọng trở thành trạm nghiên cứu các đối tượng thủy sản nước lạnh lớnnhất cả nước Cá hồi ở trung tâm được nuôi với nguồn nước dẫn từ thác Bạc về vớihơn 1.000 mét ống dẫn nước

Đi qua thác Bạc chừng 2km, du khách sẽ tới Trạm Ton, nơi các cuộc chinhphục đỉnh núi Fanxifan bắt đầu, và cũng nơi đây, du khách sẽ có phần nào trongmình những hành trình chinh phục nóc nhà Đông Dương.

4 THUNG LŨNG MƯỜNG HOA

Thung lũng Mường Hoa thuộc xã Hầu Thào, cách thị trấn Sa Pa khoảng8km về phía Đông Nam Từ thị trấn Sa Pa vượt qua một con đèo men theo dãy núicao, chúng ta sẽ đến với thung lũng Mường Hoa Điều đặc biệt ở thung lũng này làbãi đá cổ có khắc nhiều hình khác nhau, nằm xen kẽ giữa cỏ cây và ruộng bậcthang của đồng bào dân tộc Hàng trăm tảng đá sa thạch có khắc những hình vẽ,những kí tự kì lạ đến nay vẫn chưa xác định được nguồn gốc và ý nghĩa Ngày nay,khu chạm khắc cổ này đã được xếp hạng di tích quốc gia, là di sản độc đáo củangười Việt cổ

Dòng suối Hoa, chảy dọc thung lũng Mường Hoa, kéo dài qua suốt các xãLao Chải, Tả Van, Hầu Thào… Chính tại nơi này, rải dọc qua các dãy núi là mộtkhu chạm khắc đá kỳ lạ Trải dài trên chiều dài hơn 4km, rộng 2 km, với ít nhất

159 hòn đá, chứa nhiều hình họa bí ẩn, bãi đá từng là điểm tập trung nghiên cứucủa nhiều nhà khoa học Việt Nam, Nga, Pháp Australia…

Thung lũng Mường Hoa là điểm dừng chân của nhiều tour du lịch Sa Pamỗi ngày

Cả quần thể bãi đá cổ có những hòn đá với hình khắc đẹp, tập trung ở BảnPho Với những hòn đá lớn, trên bề mặt có khắc những hình khác nhau Đặc biệt làcác dạng hình người ở nhiều tư thế: hình người dang tay, đầu tròn tỏa ánh hàoquang; có hình người nắm tay nhau; có hình người lộn ngược; có hình nhữngngười cặp đôi với bộ phận sinh dục nối liền nhau như biểu hiện của tín ngường thờsinh thực khí trên các hình vẽ của trống đồng Đông Sơn Khảo sát kỹ, ở đây có tới

11 mô-típ hình người kỳ lạ Hầu hết các nhà khoa học đều đánh giá đây là một disản lớn của loài người Chúng không chỉ mang các giá trị về mặt mỹ thuật mà nócòn có ý nghĩa về mặt tâm linh, như một bức thông điệp bí ẩn mà tổ tiên gửi lại chocon cháu mai sau.

GS Lê Trọng Khánh, một chuyên gia về “Chữ viết người Việt cổ” đã đưa ranhững hướng giải mã khác nhau về bãi đá cổ Sa Pa, rồi khẳng định: “Tổng thể cáchình khắc trên đá ở Sa Pa là một bộ sách khổng lồ được khắc bằng văn tự đồ họacổ” Còn GS Diệp Đình Hoa và một số đồng nghiệp của mình thì chia các hìnhkhắc trên đá này ra thành 6 loại cơ bản và đi tới kết luận: “Các hình vẽ này thuộcnhiều thời đại khác nhau Nhưng nếu nhìn kỹ các biểu tượng mặt trời, và đặc biệt

là hình nhà sàn mái cong kiểu hình thuyền úp ngược Ở đây, người ta nhận thấy córất nhiều nét tương đồng với văn hóa Đông Sơn, có niên đại cách đây từ 2.300 đến3.000 năm Vậy, chủ nhân của lớp văn hóa cổ này có phải là người Việt cổ từ thờiĐông Sơn?”

Theo ý kiến tâm huyết của một lãnh đạo văn hóa tỉnh Lào Cai: Những hình

vẽ bí ẩn ở bãi đá cổ Sa Pa có thể là của nhiều tộc người sống ở nhiều thời kỳ khácnhau Họ vẽ những hình hoặc là thô sơ, hoặc là tinh xảo đó lên đá để thể hiện tínngưỡng âm dương, đó là dấu ấn nhân sinh quan của nhiều người ở nhiều lớp vănhóa khác nhau Họ có thể hoặc là người Dao, hoặc là người Mông… Mà thực tế đãchứng minh điều này

Trong Hội nghị Thông báo Khảo cổ học năm 2000 ở Hà Nội, những ngườitừng lăn lộn ở Phong Thổ- Lai Châu, Mèo Vạc – Hà Giang đã đưa ra những thôngtin làm sửng sốt về bãi đá cổ Sa Pa: Đã tìm ra những bãi đá tương tự ở Phong Thổ

và Mèo Vạc Nếu điều này được nghiên cứu trên một diện rộng và bao quát hơn,

thiết nghĩ, những thông tin trên sẽ là chiếc chìa khóa mở cửa kho bí ẩn ở bãi đá cổ

Sa Pa

5 Bãi đá cổ

Bãi đá khắc cổ Sa Pa trải ra trên địa phận của ba xã Tả Van, Hầu Thào và SửPan, nằm trong thung lũng Mường Hoa với diện tích khoảng 8 km2 Nằm ngay bênđường đi quanh co dốc núi, bãi đá khắc cổ gồm 159 tảng đá lớn nhỏ nằm lẫn trongcây lá, nằm sát ngay bên đường hay giữa ruộng lúa nước Nếu chỉ xét về mật độtập trung các tảng đá thì bãi đá khắc Tả Van xứng đáng xếp hàng đầu 159 tảng đácòn rõ nét khắc hình họa, nét chữ viết ở dạng sơ khai và tiến tới hoàn chỉnh, được

ví như 159 tấm bia đá cổ xưa nhất Việt Nam

Với những hòn đá lớn, nhỏ trên bề mặt có khắc những hình khác nhau Nhìntổng thể, các hình chạm khắc có thể quy về vài nhóm chính: hình tròn khắc vạchtương đối giống cấu trúc hoa văn thời kỳ văn hóa Hoa Lộc có thể dùng để tượngtrưng cho mặt trời, hình nam nữ giao phối, nhấn mạnh vào bộ phận sinh dục, cácđường vạch song song tựa như những quẻ Kinh dịch, ngắn hoặc có thể kéo dài ômlấy viên đá dường như thể hiện những cánh đồng, hoặc thửa ruộng bậc thang, cáchình vuông, chữ nhật đục chìm là nhà cửa hoặc tượng trưng cho khu dân cư sinhsống Đại bộ phận đều mang đậm dấu ấn của tư duy tạo hình giản đơn và khúctriết, xuất phát từ những con người nguyên sơ có đời sống gắn bó sâu sắc với tựnhiên Ngoài ra, còn thấy nhiều hình vẽ, biểu tượng khác nhau được khắc trênnhững tảng đá đó như: các hình vẽ như hình vuông, hình chữ nhật, các nét vạchđơn, vạch đôi, những đường song song và những đường cắt ngang, những hìnhngười, hình chim thú, cảnh sinh hoạt

Dựa vào giả thuyết về nguồn gốc hình thành bãi đá trên, ta có thể tạm phânchia nội dung nội dung các bức chạm khắc thành hai loại ý nghĩa

Loại một có nội dung mang ý nghĩa tôn giáo hoặc dùng trong những hoạtđộng có tính tôn giáo, thể hiện những ý thức sơ khai đầu tiên về tự nhiên và conngười Đó là những bức chạm đơn giản trên những viên đá kích thước nhỏ và vừa,mỗi bức là một hoặc vài hình chạm đặt cạnh nhau Như tổ hợp các đường vạchsong song; tổ hợp vạch song song và hình tròn; hình người, các đường song song

và hình tròn Tương ứng với đó có thể hiểu là theo từng nội dung là mặt trời- ruộng

đất, con người-ruộng đất, mặt trời-ruộng đất-con người Những môtíp này có ýnghĩa không xa lạ với các biểu tượng tôn giáo thường gặp ở các dân tộc sinh sốngbằng sản xuất nông nghiệp tôn thờ tự nhiên, hay các ý niệm tôn giáo sơ khởi đầutiên của con người như thờ mặt trời, bái phật giáo Chủ nhân của chúng là nhữngcộng đồng tôn giáo nhỏ, sống thành từng nhóm nhỏ phân tán, chưa hình thànhcộng đồng lớn với lối sống quần cư.

Loại hai, nội dung mang ý nghĩa hành chính, là các bản đồ phân chia khu vực,hay những quy ước phân định đất đai - một loại hương ước về lãnh thổ tương tựtục lệ của người Việt dưới đồng bằng Các bức chạm này do đó sẽ gắn với những ýthức hệ phức tạp hơn, có sự phát triển phong phú và tích lũy lâu dài về tư duy nhậnthức Nó thuộc về một cộng đồng lớn, có lối sống quần cư, bắt đầu dư thừa của cảivật chất và hình thành tổ chức xã hội Ở các viên đá lớn có diện tích chạm khắcdày đặc, các môtíp không thay đổi nhưng có tần số xuất hiện nhiều lần trên mộtbức chạm và được sắp đặt theo những kết cấu phức tạp, không còn đơn giản là đặtcác hình cạnh nhau một cách vô thức mà tuân theo những cấu trúc, sắp xếp có chủ

ý Bức chạm khắc có hình dạng tựa như là một tấm bản đồ mô tả về một vùng đấtvới đồng ruộng là những nhóm đường vạch song song, nối liền hoặc được liên kếtvới nhau bằng các đường vạch dài có thể hiểu là đường đi hoặc các dòng suối, nhàcửa hay khu dân cư là những nhóm hình vuông hay chữ nhật đúc chìm

Như vậy ta lại có thể nhìn nhận mối liên hệ giữa hai dòng ý nghĩa của cáchình chạm theo hai hướng: một là sự phát triển tư duy nhận thức từ thấp đến cao,dẫn đến hình chạm từ đơn giản phát triển thành phức tạp; hai là sự phân chia theomục đích sử dụng, một để phục vụ cho nhu cầu tôn giáo, một là những quy ướcmang tính hành chính xã hội

GS Lê Trọng Khánh, một chuyên gia về “Chữ viết người Việt cổ” đã đưa ranhững hướng giải mã khác nhau về bãi đá cổ Sa Pa, rồi khẳng định: “Tổng thể cáchình khắc trên đá ở Sa Pa là một bộ sách khổng lồ được khắc bằng văn tự đồ họacổ” Còn GS Diệp Đình Hoa và một số đồng nghiệp của mình thì chia các hìnhkhắc trên đá này ra thành 6 loại cơ bản và đi tới kết luận: “Các hình vẽ này thuộcnhiều thời đại khác nhau Nhưng nếu nhìn kỹ các biểu tượng mặt trời, và đặc biệt

là hình nhà sàn mái cong kiểu hình thuyền úp ngược Ở đây, người ta nhận thấy córất nhiều nét tương đồng với văn hóa Đông Sơn, có niên đại cách đây từ 2.300 đến3.000 năm Vậy, chủ nhân của lớp văn hóa cổ này có phải là người Việt cổ từ thờiĐông Sơn?”

Cũng có ý kiến của một lãnh đạo văn hóa tỉnh Lào Cai: Những hình vẽ bí ẩn

ở bãi đá cổ Sa Pa có thể là của nhiều tộc người sống ở nhiều thời kỳ khác nhau Họ

vẽ những hình hoặc là thô sơ, hoặc là tinh xảo đó lên đá để thể hiện tín ngưỡng âmdương, đó là dấu ấn nhân sinh quan của nhiều người ở nhiều lớp văn hóa khácnhau Họ có thể hoặc là người Dao, hoặc là người Mông… Qua đó, có thể thấyđược bàn tay, trí óc người Việt khi ấy đã khá phát triển, củng cố thêm nhận định

của giới khoa học cho rằng Việt Nam là một trong những cái nôi của nền văn minhnhân loại

Bãi đá khắc cổ Sa Pa mới chỉ được phát hiện ra từ năm 1923 do nhà Đôngdương học nổi tiếng người Pháp gốc Nga tên là Vichto Gôlubép (Victor Goloubev).Sau đó, nhiều nhà nghiên cứu phương Tây đã đến đây tìm hiểu và giới thiệu rộngrãi trên các phương tiện truyền thông

Đối với Việt Nam nói chung và Sapa nói riêng, đây là một điều kỳ diệu,chứng tỏ con người từ xa xưa đã bám trụ vững vàng trên mặt đất, chế ngự thiênnhiên để tồn tại và phát triển Đối với du lịch Sapa, đây là một trong những địađiểm du lịch thu hút khách du lịch trong và ngoài nước khi tới Sapa, đặc biệt lànhững khách du lịch thích tìm hiểu về nền văn hóa của đồng bào dân tộc nơi đây,cũng như văn hóa cổ của Việt Nam

cũng là địa điểm khởi đầu của cuộc hành trình chinh phục đỉnh Phan Xi Păng hùngvĩ.

Tên gọi thác Tình Yêu bắt nguồn từ truyền thuyết về truyện tình của chàngtrai Ô Quí Hồ, con trai cả của thần rừng với nàng tiên thứ 7 Truyền thuyết kể rằng,xưa kia, các nàng tiên rất hay lui tới dòng thác này chơi đùa tắm mát Trong mộtlần dạo chơi, nàng tiên thứ 7 đã vô tình bắt gặp chàng trai Ô Quí Hồ đang thổi sáobên dòng suối Vàng Tiếng sáo của chàng trong trẻo, ngân vang cả núi rừng khiếnnàng mê đắm, đến nỗi quên mất rằng màn đêm đã buông xuống, cửa trời đã đóngnên không thể quay về trời Đêm đó, do không chịu được cái giá lạnh của núi rừng,nàng đã đến bên bếp lửa của chàng Ô Quí Hồ sưởi nhờ và chuyện tình của 2 người

đã nảy nở từ đó Nhưng rồi một ngày, nhà trời phát hiện và cấm nàng mãi mãikhông được xuống trần gian Vì quá thương nhớ, nàng đã chết và hóa thành conchim lông vàng, ngày ngày bay quanh cổng trời kêu 3 tiếng Ô Quí Hồ da diết mãikhông nguôi

Để đến thác Tình Yêu, du khách sẽ phải đi trên một con đường đất đỏ, xuyênqua rừng trúc bạt ngàn xanh mướt, xen kẽ dưới rừng trúc là những cây hoa đỗquyên rừng đua nhau khoe sắc quanh năm Đi hết con đường đất đỏ, du khách sẽbắt gặp dòng suối Vàng, men con suối lên thượng nguồn, du khách sẽ đến đượcthác Tình Yêu

Thác Tình Yêu ngày đêm tuôn những cột nước trắng xóa, dữ dội từ độ caogần 100m, mang theo cái giá lạnh thấu xương từ đỉnh Fansipan vời vợi lưng trời.Nhìn từ xa, dòng thác trông như một chiếc nón khổng lồ, tuôn những dòng nướctrong vắt, mát lạnh xuống một bồn tắm thiên nhiên, nơi những nàng tiên trongtruyền thuyết vẫn thường đắm mình Hai bên thác là thảm thực vật xanh tốt, nhữngbụi trúc gai cùng những thảm cỏ xanh mượt Nếu may mắn đến thăm thác vào ngày

có nhiều sương mù, cảnh vật xung quanh mờ ảo sẽ khiến du khách có cảm giácnhư đang lạc bước giữa chốn bồng lai

7 Đèo Ô Quy Hô

Từ trung tâm thị trấn SaPa qua Thác Bạc hùng vĩ đến đèo Ô Quy Hồ khoảng

10 – 12 km Đèo Ô Quy Hồ là con đèo được mệnh danh là: một trong số những

cung đường đèo dài, hiểm trở và hùng vĩ vào bậc nhất ở miền núi phía Bắc ViệtNam Nằm trên tuyến quốc lộ 4D cắt ngang dãy Hoàng Liên Sơn, đèo nối liền haitỉnh Lào Cai và Lai Châu với đỉnh đèo cũng chính là ranh giới giữa hai tỉnh.

Đèo Ô Quy Hồ còn có tên gọi là đèo Hoàng Liên, Đèo Hoàng Liên Sơn do đèo vượt qua dãy núi Hoàng Liên Sơn, hoặc đèo Mây do trên đỉnh đèo quanh năm

mây phủ, tuy nhiên du khách đến Tây Bắc Việt Nam thường biết đến đèo dưới tên

Ô Quy Hồ Tương truyền ở vùng núi này, trước hay hiện diện một loài chim cótiếng kêu da diết, gắn với huyền thoại về câu chuyện tình yêu không thành của một

đôi trai gái Từ đó, theo thời gian chính tiếng kêu ô quy hồ của loài chim ấy đã

được đặt thành tên cho con đèo này

Với chiều dài lên đến 50km dài hơn cả đèo Pha Đin (dài 32km) hay đèo KhauPhạ (gần 40km,) Độ cao, sự hiểm trở và chiều dài của đỉnh Ô Quy Hồ khiến người

ta vừa ngưỡng mộ, vừa sợ hãi Bởi thế nó được danh xưng không chính thống là

“vua đèo vùng Tây Bắc”… Đứng trên đỉnh đèo hùng vĩ, cảnh sắc thiên thiên củađại ngàn được thu trọn vào tầm nhìn của du khách, khí hậu trong lành mang lại cho

ta cảm giác thật dễ chịu Đến Ô Quý Hồ vào mùa đông, nếu may mắn ta có thểđược chiêm ngưỡng một cảnh tượng hiếm gặp ở Việt Nam đó là những bông tuyết

và hiện tượng băng đá Những giọt nước đọng lại trên những cành cây, bông hoa bịđóng băng tạo nên hình ảnh thật đẹp và độc đáo Ở nơi cao hơn, ta có thể thấy đượctrên nền đất màu trắng xóa của những bông tuyết và bắt gặp hình ảnh của nhữngđứa trẻ, các cặp tình nhân đang thích thú nô đùa cùng nhau và quên đi cái giá rétkhắc nhiệt của thời tiết

8 Cầu Mây

Một cây cầu nổi tiếng được kết bằng các sợi dây mây bắc qua dòng suốiMường Hoa, cách trung tâm thị trấn Sapa khoảng 17km về phía đông nam Nếunhư may mắn khi đến thăm Cầu Mây vào những ngày có sương mù cuộn từ dòngsuối Mường Hoa phủ kín cây cầu, đồng thời cảm giác bồng bềnh khi đi qua câycầu, quý khách sẽ cảm thấy như đang đi trên mây… Vì vậy cây cầu có tên là: CầuMây – Là một cây cầu có tính thẩm mỹ và giá trị du lịch cao

Theo người dân trong bản kể lại: Cầu Mây trước là cây cầu phục vụ nhu cầu

đi lại của người dân nên mỗi thôn bản trong vùng thay phiên nhau xây dựng Nhànào có nhiều ruộng phải đóng góp 90 sợi mây, mỗi sợi dài 45 sải Còn nhà ít cũng

góp 30 sải Nguyên vật liệu hoàn toàn lấy từ cây mây, tấm ván bằng gỗ pơmu Haiđầu dây chịu lực bám vào các cây gỗ to ở hai bên bờ suối, trong đó có bám vào câySung trên 200 tuổi Đến năm 1964, khi có cây cầu sắt xuất hiện thì không sử dụngcây cầu Mây nữa Đến năm 2005, ông Lê Văn Hà mới phục dựng lại để thu hútkhách du lịch.

Trước kia, đây là cây cầu duy nhất để các cư dân địa phương đi từ Xã Tả Vanđến trung tâm thị trấn Sapa, do quá trình phong hoá nên cây cầu càng ngày càngxuống cấp Đồng thời do sự phát triển của du lịch Sapa, lượng khách hiếu kỳ vềmột cây cầu đẹp ngày càng tăng nên người ta đã làm thêm một cây cầu mới bằng

gỗ vững chãi nằm bên cạnh dành cho người dân địa phương đi lại còn cây cầu cũthì được tu sửa lại và chỉ dành cho những du khách hiếu kỳ đến thăm quan

Để đi qua chiếc cầu này đòi hỏi du khách phải có lòng dũng cảm, vì mỗi váncách nhau cỡ 20cm sẽ gây ra hiện tượng hoa mắt nếu nhìn xuống… Dù đầy thửthách như vậy nhưng rất nhiều du khách từ khắp mọi miền của Đất Nước mỗi khiđến Sapa đều muốn thử cảm giác mạnh này Đây cũng được coi là một trải nghiệmkhó quên khi đến với Sapa

9 Cổng trời Sapa

Lâu nay khi nhắc đến cổng trời, người ta thường nghĩ đến Hà Giang, nơi cócổng trời Quản Bạ Nhưng ít ai biết rằngSapa cũng có một cổng trời Đây là đỉnhđường bộ cao nhất Việt Nam, từ đây có thể đi tới để chiêm ngưỡng đỉnh Fansipan -

Ra khỏi thị trấn Sapa, đi theo hướng Bắc khoảng 18 km, đường lên cổng trời ngoằnngoèo uốn lượn giữa lưng chừng núi Con đường đèo này có tên là Đèo Ô Quy

Hồ, len lỏi giữa dãy Hoàng Liên Sơn hùng vĩ Và cổng trời chính là đỉnh của conđèo này

Đứng giữa cổng trời Sapa, có thể phóng tầm mắt bao quát cả thung lũng rộnglớn phía dưới với những ruộng nương xanh rì, con đường ôtô xuôi ngược PhongThổ (Lai Châu) - Sapa (Lào Cai), xa xa là Thác Bạc - một trong 10 thác nước đẹpnhất Lào Cai, luôn được giới trẻ tìm đến khám phá Cao khoảng 200m, Thác Bạcngày đêm ào ào nước đổ như góp nên âm thanh của núi rừng heo hút Cũng ở cổngtrời này mới cảm nhận được vẻ kiêu hùng của đỉnh Fansipan vời vợi lưng trời Bêndưới là những vực sâu thăm thẳm, với thảm rừng nguyên sinh chứa đựng nhiều bí

ẩn chưa được khám phá Đây cũng là nơi năm xưa có trạm khí tượng địa cầu xa xôihẻo lánh, ít người qua lại đã được nhà văn Nguyễn Thành Long lấy làm nguyênmẫu trong truyện ngắn nổi tiếng của mình "Lặng lẽ Sa Pa".

Từ ngày tái lập tỉnh tới nay, cổng trời trở nên hấp dẫn du khách mỗi dịp lên Sa

Pa, vì nhiều người tham quan Thác Bạc bao giờ cũng cố ngược lên cổng trời đểngắm cảnh sắc kỳ vĩ của núi rừng Hoàng Liên đã được vinh danh là

"Vườn di sản Asian Sa Pa"

Lên cổng trời mới biết Sapa không chỉ nổi tiếng vì cảnh đẹp, vì những thửaruộng bậc thang đã được tạp chí Travel and Leisure của Mỹ bình chọn là một trongbảy thửa ruộng bậc thang đẹp nhất châu Á và thế giới, mà bởi nó còn đậm néthoang sơ, phảng phất vẻ yên bình lặng lẽ của vùng rẻo cao Tây Bắc

Cổng Trời SaPa là cái tên quen thuộc không chỉ với những người yêu du lịchViệt Nam, mà còn quen thuộc với nhiều du khách quốc tế Nhiều trang web, blog

du lịch trên thế giới đã xếp Cổng Trời là một trong số những địa điểm đẹp nhất,nên đến nhất ở Việt Nam Cổng Trời SaPa là một thắng cảnh lý tưởng để du kháchchiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng Tây Bắc, cùng cảnh quan thiên nhiênngoạn mục, kỳ vĩ của đại ngàn Hoàng Liên

10 Đỉnh Phan Xi Păng Phan Si Păng là ngọn núi cao nhất của bán đảo Đông Dương (nằm ở độ cao3.143 so với mực nước biển ), nằm ở trung tâm dãy Hoàng Liên Sơn Tuy chỉ cáchthị trấn Sapa 9 km về phía Tây Nam, nhưng nếu đi bộ, leo núi bạn phải mất 6 đến 7ngày mới chinh phục được đỉnh núi này Được một lần đặt chân lên đỉnh Phan XiPăng, một trong 5 nóc nhà thế giới là khát khao,mơ ước của hàng triệu người ViệtNam suốt hàng thập kỷ qua Hay theo như một câu nói đã được dân du lịch bụitruyền tụng: “ Phi Phan bất phượt kí” – nghĩa là chưa leo đến đình Phan-xi-păngthì không phải là dân “Phượt”

Hiện nay, rất nhiều nhà leo núi cả chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư tìm đườngchinh phục đỉnh Phan Si Păng Họ có thể đi theo tour của các công ty du lịch hoặc

tự tổ chức với sự dẫn đường của dân địa phương, người dân tộc Mông, Dao (ở bảnCát Cát)

Phan Si Păng là điểm đến ko thể thiếu của khách du lịch Sapa

Trên đường lên đỉnh núi, du khách sẽ được khám phá hệ động thực vật vàthiên nhiên kỳ thú của dãy Hoàng Liên Tại đó có rất nhiều cây Hoàng Liên, mộtloại dược liệu quý, các loại gỗ quý, chim thú như gà gô, gấu, khỉ, sơn dương, cácloài chim…

Hành trình phổ biến nhất với khách du lịch là ba ngày Sáng ngày đầu tiên đi ô

tô từ Sa pa đến trạm kiểm lâm trên đỉnh đèo Trạm Tôn Bắt đầu chuyến leo núi ở đó,

đi xuyên qua các dãy núi, du khách sẽ dùng chân ở một địa điểm cao khoảng 1.900mcạnh suối để cắm trại, nấu ăn và nghỉ qua đêm Ngày thứ hai từ địa điểm cao 1.900m

đó, du khách sẽ leo lên tới đỉnh Phan Xi Păng 3.143m và nghỉ ăn trưa trên đỉnh, đây

là quãng đường vất vả nhất trong toàn bộ cuộc hành trình Sau đó du khách quay vềtrại nghỉ đêm thứ hai Ngày thứ ba từ trại nơi 1.900m sẽ quay về Sa pa theo mộtđường khác

Chinh phục Phan Xi Păng là một hành trình khó khăn, gian khổ và đầy thửthách Bạn cần phải có đam mê và thực sự quyết tâm, cũng như phải có một thể lựcthật tốt để chinh phục nóc nhà Đông Dương này

IV Các bản làng của người dân tộc thiểu số ở Sapa

1 Bản Cát Cát

Bản Cát Cát là một bản của người H'Mông được hình thành vào giữa thế

kỷ 19, nằm cách thị trấn Sa Pa 2km Đến với bản Cát Cát, du khách sẽ đượctìm hiểu văn hóa người dân tộc gắn với thiên nhiên hoang sơ, đây là nơi thíchhợp cho những khách du lịch đã mệt mỏi với chốn phồn hoa nơi đô thị

Cát Cát là một bản lâu đời của người Mông, rất hấp dẫn với những ngườimuốn tìm hiểu về cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số ở đây

Du khách thường đi bộ từ trung tâm thị trấn Sa Pa đến bản Cát Cát, phần

vì địa hình đồi núi không tiện sử dụng xe cộ, phần vì nếu đi bộ du khách sẽ cóthời gian tận hưởng cảnh đẹp của núi rừng, làng bản người dân tộc, và cũng chỉ

có 2km

Sau hành trình khoảng 02km thì bạn đến với Bản văn hoá Cát Cát và bắtđầu hành trình bộ hành khám phá và trải nghiệm cuộc sống của người dân hai

bên đường với những căn nhà nhỏ được xây dựng bên chiền núi Những ngôinhà này được xây dựng dựa trên những đặc điểm nổi bật nhất của phong cáchkiến trúc cổ kính của người dân địa phương như là: Nhà được làm theo kiểu bagian, lợp ván gỗ pơmu, bộ khung nhà có vì kèo ba cột ngang, các cột đều được

kê trên phiến đá tròn hoặc vuông Vách được lợp bằng gỗ xẻ, có 3 cửa ra vào:cửa chính ở gian giữa, 2 cửa phụ ở hai đầu nhà

Cửa chính luôn được đóng kín, chỉ mở khi có việc lớn như đám cưới, tang

ma, cúng ma vào dịp lễ Tết Trong nhà có không gian thờ, sàn gác lương thực

dự trữ, nơi ngủ, bếp và nơi tiếp khách… Các ngôi nhà nằm cách nhau bởinhững thửa ruộng bậc thang Đằng sau những ngôi nhà ấy là những bụi tre umtùm hòa màu xanh lá với những cánh đồng hình vòng cung cao thấp lượn lờ.Thích nhất là bắt gặp những chiếc cối giã gạo không dùng sức người Nướcsuối khi chảy đầy máng một đầu chài thì đầu chài kia bật cao lên Khi nướctrong máng đổ ra ngoài, đầu chài kia hạ xuống, giã vào cối gạo, cứ vậy cho ranhững hột gạo trắng tinh

Đến đây quý khách còn có cơ hội trải nghiệm những hoạt động thườngngày của người dân tộc như: trồng trọt ( cấy lúa – nếu vào ngày mùa cấy lúa )hoặc một số nghề phụ mà người dân thường làm mỗi khi nông nhàn như: Dệtvải, chạm khắc bạc và làm các đồ nông cụ, thủ công mỹ nghệ để bán cho khách

du lịch Ngày nay trước sự phát triển mạnh mẽ của ngành Du lịch, du khách đổ

về Sapa nói chung và Bản Cát Cát nói riêng càng ngày càng tăng mạnh nênmột số thanh niên có xu hướng tách ra làm nghề dịch vụ, một số bạn trẻ cònbiết nói tiếng nước ngoài và làm nghề hướng dẫn viên du lịch… có thể nói đây

là nét mới của du lịch Sapa

Ngoài những phong tục tập quán mang tính đặc trưng của người dân tộcthiểu số nơi đây còn sở hữu vẻ đẹp riêng biệt của thiên nhiên, ấy vậy mà BảnCát Cát là điểm Du lịch hấp dẫn ở Sapa ngay từ khi nó được thành lập… Bắt

đầu đến Bản quý khách sẽ đi qua 1 cây Cầy Si bắc qua Suối Cát Cát và Thácnước Cát Cát thơ mộng Càng đi sâu vào trong bản quý khách càng ngỡ ngàngtrước sự hùng vĩ của thiên nhiên Nếu dãy núi Hoàng Liên Sơn – ĐỉnhPhanxipăng nóc nhà Đông Đương đem đến cho bạn cảm giác thán phục trước

vẻ đẹp của thiên thì những thửa ruộng bậc thang lại mang đến cho bạn sự cảmphục trước sự sáng tạo của con người vùng cao Họ đã biết khắc phục nhữngnhược điểm của địa hình để tạo lên những thửa ruộng có khả năng canh tácđồng thời còn là một bức tranh kỳ vĩ, một vẻ đẹp hoang sơ trên nền không gianthiên nhiên hùng vĩ của núi đồi vùng cao và đây cũng chính là nguồn cảmhững vô tận cho các nhà nhiếp ảnh gia và du khách mỗi khi đến với Sapa nơigặp gỡ đất trời

Cát Cát là một bản làng của người dân tộc Mông Nơi đây có khá nhiềunghề thủ công truyền thống: trồng bông, lanh và dệt vải Qua những khung dệtnày, người Mông đã tạo nên những tấm thổ cẩm nhiều màu sắc và hoa văn: hoavăn mô phỏng cây, lá, hoa và muông thú, hoa văn góc cạnh… Gắn liền vớicông đoạn dệt vải bông, vải lanh là khâu nhuộm vải và in thêu hoa văn, phổbiến là kỹ thuật nhuộm chàm, nhuộm nước tro thảo mộc và cây lá rừng Vảinhuộm xong được đánh bóng bằng cách lăn vải với khúc gỗ tròn trên phiến đáphẳng có bôi sáp ong Ở làng Cát Cát, nghề chế tác đồ trang sức bằng bạc haybằng đồng, nhôm là một trong những nghề thủ công truyền thống đã có từ lâuđời và đã tạo ra được những sản phẩm khá tinh xảo

Quy trình chế tác bạc khá phức tạp gồm nhiều công đoạn: trước hết họcho nguyên liệu (bạc hoặc nhôm) vào nồi trên bễ lò đun đến khi bạc nóng chảythì rót vào máng Chờ khi bạc nguội thì lấy ra dùng búa đập, rèn sao cho thanhbạc có kích cỡ to, nhỏ, dài, ngắn, vuông, tam giác, tròn, dẹt hay kéo thành sợituỳ theo từng loại sản phẩm Tiếp đó giũa cho thật nhẵn và nếu cần trang trí thì

dùng đinh để chạm khắc, tạo hoa văn nổi hoặc chìm rồi mới uốn tạo hình sảnphẩm Cuối cùng là bước đánh nhẵn, làm trắng và bóng Sản phẩm chạm bạc ởCát Cát khá phong phú và đa dạng, gồm nhiều chủng loại khác nhau nhưng chủyếu là đồ trang sức của phụ nữ: vòng cổ, vòng tay, dây xà tích, nhẫn…

Lễ hội ở Cát Cát là những sinh hoạt văn hoá cộng đồng độc đáo Được tổchức vào các thời điểm đầu xuân hoặc tháng cuối hè và mùa thu, chỉ có quy mônhỏ và diễn ra trong phạm vi của làng, đó là các nghi lễ cúng “thổ ty” – “thổđịa” Những vị thần được thờ là những người có công lập làng

Lễ hội “gầu tào” là một trong những lễ hội quan trọng của người Mông,

có mục đích cầu phúc hoặc cầu mệnh Lễ hội “ăn thề” của làng được tổ chứcvào tháng giêng Các gia đình đóng góp cỗ làm hội, sau khi lễ cúng kết thúc,chủ làng nêu ra các vấn đề cấm kỵ của làng và mọi người cùng ăn thề thựchiện

Làng Cát Cát được hình thành từ giữa thế kỷ 19, các hộ gia đình cư trútheo phương thức mật tập: dựa vào sườn núi và quây quần bên nhau, các nócnhà cách nhau chừng vài chục mét Ngoài nơi ở còn có nơi sản xuất: họ trồnglúa bên ruộng bậc thang, trồng ngô trên núi theo phương phápcanh tác thủcông, sản lượng thấp Phần lớn nhà cửa đều đơn giản, chỉ có một cái bàn, cáigiường và bếp lửa nấu nướng…

Cát Cát là điểm du lịch tìm hiểu văn hóa người dân tộc gắn với thiênnhiên hoang sơ, một địa chỉ thích hợp cho những khách du lịch đã mệt mỏi vớiđời sống đô thị

2 Bản Tả Phìn