Lễ hội trò chiềng tại xã yên ninh huyện yên định tỉnh thanh hóa

Trung tâm Văn hóa- Thể Dục- Thể thao là đơn vị sự nghiệp văn hóa, thông tin, thể thao, trực thuộc UBND huyện; tham mưu giúp UBND huyện tổ chức các hoạt động văn hóa- văn nghệ, thể dục- t

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài: 3

1.1.Cơ sở lí luận: 3

1.2 Cơ sở thực tiễn: 4

2 Sơ lược về cơ sở thực tập 4

2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của huyện Yên Định: 4

2.1.1 Đặc điểm về kinh tế, văn hóa- xã hội và con người Yên Định 5

2.2 KHÁI QUÁT VỀ TRUNG TÂM VĂN HÓA – THỂ DỤC – THỂ THAO HUYỆN YÊN ĐỊNH 6

2.2.1 Sự thành lập và chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm VHTDTT huyện Yên Định 6

2.2.2 Cơ cấu tổ chức và bộ máy quản lí 7

CHƯƠNG I: NGUỒN GỐC CỦA LỄ HỘI TRÒ CHIỀNG VÀ CÔNG TÁC CHUẨN BỊ CHO LỄ HỘI 11

1.1 Nguồn gốc của lễ hội Trò Chiềng : 11

1.2 Công tác chuẩn bị cho lễ hội Trò Chiềng 12

1.2.1 Những quy định trước lễ hội: 12

1.2.2 Công tác chuẩn bị cho lễ hội: 13

CHƯƠNG II: TRÒ CHIỀNG – MỘT LỄ HỘI PHONG PHÚ, ĐỘC ĐÁO VÀ HẤP DẪN 15

2.1 Trò rước cỗ vàng: 16

2.2 Trò rước cỗ gà: 16

2.3 Trò rước Thành hoàng: 17

2.4 Trò đội Thiên vương: 18

2.5 Trò múa hát chèo: 19

2.6 Trò kén rể: 20

2.7 Trò chọi voi: 22

2.8 Trò tẩu mã: 23

2.9 Trò chọi rồng: 23

2.10 Trò giáo tàu: 24

2.11 Trò đốt pháo bông: 24

2.12 Trò kỳ lễ, kỳ phúc: 25

CHƯƠNG III: TÌNH HÌNH BẢO TỒN, KHÔI PHỤC LỄ HỘI TRÒ CHIỀNG CỦA ĐỊA PHƯƠNG HIỆN NAY 27

3.1 Sự gián đoạn và nguy cơ bị mai một của lễ hội Trò Chiềng 27

3.2 Những thành quả đạt được của địa phương trong quá trình khôi phục lễ hội Trò Chiềng: 28

KẾT LUẬN 31

và tiền đề của hiện thực, đồng thời cũng quay lại tác động vào hiện thực, phục

vụ đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh của con người Bằng các giá trị ổn định và các giá trị đang hình thành, lễ hội tạo nên một hệ thống các giá trị phục vụ con người Thông qua lễ hội, đời sống văn hóa tinh thần, tâm linh, tín ngưỡng cũng như phong tục, tập quán và đặc điểm tư duy của mỗi vùng, mỗi khu vực được phản ánh một cách sinh động, đậm nét

Là một trong những cái nôi của loài người Yên Định nói riêng và Thanh Hóa nói chung đã để lại một kho tàng văn hóa phong phú, đặc biệt là lễ hội Hình thành từ đầu thế kỷ X, khoảng thời gian gắn liền với bao chiến công oanh liệt và đóng góp to lớn cho lịch sử, văn hóa dân tộc của triều đại nhà Lý,

lễ hội Trò Chiềng là một di sản văn hóa phi vật thể quý giá của dân tộc Trò Chiềng vừa mang sắc thái văn hóa, vừa mang dấu ấn lịch sử, xã hội sâu sắc, vừa mang bản sắc chung của lễ hội Việt lại vừa có những nét độc đáo riêng

mà không nơi nào có được Có thể nói lễ hội Trò Chiềng là nơi hội tụ của tinh hoa nguồn cội, của nét đẹp văn hóa dân gian Việt Nam, không lặp lại, không lạc hậu mà độc đáo, đa dạng, mới mẻ, hấp dẫn

Lễ hội Trò Chiềng là niềm tự hào của người dân Yên Ninh Nói đến Yên Ninh người ta nhớ ngay đến lễ hội Trò Chiềng cũng như nói đến Trò Chiềng là người ta nhớ ngay đến quê hương Yên Ninh Văn hóa chung và lễ hội Trò Chiềng nói riêng là niềm tự hào như máu thịt đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi người dân nơi đây Lễ hội và văn hóa làm nên hình ảnh của một vùng đất, làm nên biểu tượng cho nét đẹp con người nơi đây và là nỗi nhớ cho những ai đã một lần được thưởng thức

1.2 Cơ sở thực tiễn:

Trò Chiềng là một lễ hội tương đối lớn được diễn ra vào tháng Giêng hàng năm Cứ mỗi độ Xuân về, cùng với không khí tết sôi động, tươi vui, nhân dân Yên Ninh lại nô nức chuẩn bị vào hội Với nhiều trò diễn đặc sắc, độc đáo, lễ hội đã thu hút sự quan tâm, hưởng ứng và tham gia nhiệt tình của nhân dân Yên Ninh cũng như bà con các vùng lân cận

2 Sơ lược về cơ sở thực tập

2.1 Lịch sử hình thành và phát triển của huyện Yên Định:

Yên Định là một huyện bán sơn địa nằm dọc theo sông Mã, cách thành phố Thanh Hóa 28 km về phía tây bắc, phía bắc và phía tây giáp huyện Cẩm Thủy và huyện Vĩnh Lộc, phía đông giáp huyện Vĩnh Lộc (lấy sông Mã làm ranh giới), phía tây giáp huyện Ngọc Lặc, phía tây và tây nam giáp huyện Thọ Xuân phía nam giáp huyện Thiệu Hóa (lấy sông Cầu Chày làm ranh giới) Diện tích: 210,24 km2 Dân số: 172,527( 2003) Hành chính: bao gồm 3 thị trấn( Quán Lào, Kiểu, thống Nhất) và 27 xã ( Quý Lộc, Yên Bái, Yên Hùng, Yên Giang, Yên Lạc, Yên Lâm, Yên Ninh, Yên Phong, Yên Phú, Yên Tâm, Yên Thái, Yên Thịnh, Yên Thọ, Yên Trung, Yên trường, Định Bình, Định Công, Định Hải, Định Hòa, Định Hưng, Định Liên, Định Long, Định Tăng, Định Tân, Định Thành, Định Tiến, Định Tường)

Lịch sử: Gần hai ngàn năm trước, đây là vùng đất tạo nên các huyện

Từ Phố và Võ Biên thuộc quận Cửu Chân, sau đó đổi tên thành các huyện

Ðến thời Ðại Việt tự chủ, huyện được gọi là An Ðịnh rồi Yên Ðịnh Sau Cách mạng Tháng Tám (năm 1945), Yên Ðịnh vẫn là đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Thanh Hoá, bỏ đơn vị hành chính trung gian là cấp tổng và thành lập đơn vị hành chính cấp xã Trong đó có 6 xã được bắt đầu bằng chữ Yên (Phong, Phú, Ninh, Thọ, Khang, Quý) và 6 xã bằng chữ Ðịnh (Hoà, Thanh, Tân, Hưng, Long, Tường) Ðến năm 1949 - 1950, 12 xã được tách thành 24

xã Khi thực hiện giảm tô (1954 - 1955) huyện được chia thành 28 xã Năm

1976 còn 27 xã do hai xã vùng Yên (Yên Quý và Yên Lộc) nhập thành xã Quý Lộc Ngày 18-11-1996, Chính phủ ra Nghị định số 72/CP tái lập lại các huyện cũ Huyện Yên Ðịnh trở lại tên gọi truyền thống với 27 xã, hai thị trấn: Quán Lào và Nông trường Thống Nhất

2.1.1 Đặc điểm về kinh tế, văn hóa- xã hội và con người Yên Định

- Tốc độ tăng trưởng GDP: 9 - 10%/năm Trong đó:

+ Nông nghiệp: 6,0 - 7,0%/năm

+ Công nghiệp - xây dựng 17 - 19%/năm

+ Dịch vụ - thương mại: 9%/năm

- GDP bình quân đầu người: tăng gấp 1,5 lần so với năm 2005

2.2 KHÁI QUÁT VỀ TRUNG TÂM VĂN HÓA – THỂ DỤC – THỂ THAO HUYỆN YÊN ĐỊNH

2.2.1 Sự thành lập và chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm

VHTDTT huyện Yên Định

Trung tâm Văn hóa- Thể Dục- Thể thao là đơn vị sự nghiệp văn hóa, thông tin, thể thao, trực thuộc UBND huyện; tham mưu giúp UBND huyện tổ chức các hoạt động văn hóa- văn nghệ, thể dục- thể thao nhằm đáp ứng nhu cầu sang tạo, hưởng thụ văn hóa, thể thao của nhân dân địa phương.dấu và được mở tài khoản theo quy định của pháp luật Trung tâm văn hóa- thể dục- thể thao huyện Yên Định thực hiện những chức năng sau:

- Tổ chức các hoạt động văn hóa- tể dục- thể thao nhằm đáp ứng nhu cầu sang tạo, hưởng thụ văn hóa, thể thao của nhân dân địa phương

- Tuyên truyền- cổ động phục vụ chính trị- kinh tế, văn hóa- xã hội theo đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà Nước

- Hướng dẫn về chuyên môn,nghiệp vụ cho cán bộ công tác văn hóa, thông tin thể thao cơ sở

- Tổ chức các dịch vụ công về văn hóa, thông tin và thể thao

- Đối tượng phục vụ của Trung tâm Văn hóa- thể thao cấp huyện trên địa bàn Nhiệm vụ và quyền hạn

- Căn cứ chương trình phát triển kinh tế, văn hóa- xã hội của địa phương và

kế hoạch của phòng văn hóa và thể thao, xây dựng kế hoạch hoạt động ngắn hạn, dài hạn và tổ chức thực hiện sau khi được UBND cấp huyện phê duyệt;

- Tổ chức các hoạt động thông tin, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước và nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của địa phương

- Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, TDTT, vui chơi, giải trí, câu lạc

bộ, nhóm sở thích, lớp năng khiếu về văn nghệ, kỹ năng ngành nghề và các loạt hoạt động khác phù hợp với nhiệm vụ được giao;

- Tổ chức liên hoan, hội diễn văn nghệ, TDTT quần chúng, lễ hội truyền thống Tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ phương pháp công tác cho những người làm công tác văn hóa, thông tin ở xã, phường, thị trấn theo kế hoạch phòng Văn hóa và thông tin

- Tổ chức các hoạt động thư viện, bảo tàng, giáo dục truyền thống, triễn lãm, hoạt động nhà văn hóa

- Biên soạn, xuất bản và phát hành theo quy định của pháp luật các tài liệu chuyên môn phục vụ cho các hoạt động nghiệp vụ;

- Tổ chức các dịch vụ văn hóa, thông tin, thể thao phù hợp với chức năng, nghiệm vụ theo quy định của pháp luật

- Hợp tác; giao lưu, trao đổi về chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động văn hóa, thể thao cở sở với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài tỉnh;

- Thực hiện báo cáo định kỳ và báo đột xuất về hoạt động của trung tâm với UBND cấp huyện, với phòng Văn hóa Thể dục- Thể thao và cơ quan quản lí văn hóa theo quy định

- Quản lí tổ chức, cán bộ, viên chức, tài chính và tài sản của Trung tâm theo quy định của cấp có thẩm quyền; được ký kết hợp đồng lao động và quản lí lao động theo quy định của pháp luật;

- Thực hiện các nhiệm vụ khác do UBND và phòng Văn hóa- thể dục- thể thao huyện giao quy định

2.2.2 Cơ cấu tổ chức và bộ máy quản lí

1 Ban Giám đốc Ban Giám đốc gồm có Giám đốc và 03 Phó Giám đốc:

- Giám đốc: bà Nguyễn Thị Mai – Đại học VHTT& DL là người phụ trách chung, chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND huyện về các hoạt động sự nghiệp văn hóa- thông tin- thể dục thể thao; đi sâu công tác tổ chức, tài chính, các hoạt động TDTT và thực hiện các nhiệm vụ khác được giao

- Phó Giám đốc: ông Trịnh Trọng Định- Đại học Văn hóa Quần chúng; giúp giám đốc điều hành Trung tâm khi giám đốc đi vắng, phụ trách sự nghiệp văn

hóa-thông tin (thông tin cổ động, văn nghệ quần chúng), bảo tàng; công tác thường trực, bảo vệ, nội vụ cơ quan

- Phó Giám đốc: ông Lê Văn Tùng– Đại học TDTT là người phụ trách các hoạt động sự nghiệp TDTT, hoạt động thư viện, vệ sinh, cảnh quan môi trường các khu vực do Trung tâm quản lí, hoạt động khai thác các dịch vụ của Trung tâm

- Phó Giám đốc: ông Lê Tiến Dũng là người phụ trách mảng thông tin- cổ động, nhằm tuyên truyền rộng rãi cho quần chúng nhân dân trên địa bàn huyện bằng các hình thức cổ động trực quan, dễ hiểu, thu hút được sự quan tâm của người dân

Ban Giám đốc của Trung tâm đều có trình độ Đại học chính quy, đã được bồi dưỡng về quản lí hành chính Nhà nước trình độ trung cấp và việc bổ nhiệm, miễn nhiệm giám đốc, phó giám đốc của Trung tâm được thực hiện theo quy định về quản lí cán bộ công chức

2 Ngoài ra còn có các bộ phận chuyên môn, nghiệp vụ

- Bộ phận Thông tin- Cổ động: có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động tại chỗ và lưu động về thông tin, tuyên truyền, cổ động, triển lãm, biên soạn, in ấn tài liệu thông tin, tuyên truyền, tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ về tuyên truyền, cổ động cho cán bộ nghiệp vụ cơ sở (xã, thị trấn) và thực hiện các dịch vụ công ích về tuyên truyền, cổ động… Về tổ chức: cán bộ quản lí là đồng chí Lê Tiến Dũng chịu trách nhiệm chính

- Bộ phận Văn hóa văn nghệ quần chúng: có nhiệm vụ nghiên cứu nhu cầu và

tổ chức các hoạt động liên hoan, hội thi, hội diễn văn nghệ quần chúng, lễ hội truyền thống, xây dựng các đội văn nghệ quần chúng, các loại hình hoạt động câu lạc bộ, nhóm sở thích, các lớp năng khiếu về nghệ thuật Biên soạn, in ấn các tài liệu nghiệp vụ hướng dẫn phong trào văn nghệ quần chúng ở cơ sở; bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ về phương pháp công tác văn hóa, văn nghệ cho cán bộ nhà văn hóa các xã, thị trấn Về tổ chức: cán bộ quản lí

là đồng chí Trịnh Trọng Định - Bộ phận Thể dục thể thao: bộ phận TDTT có các nhiệm vụ:

+ Tổ chức hướng dẫn và thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về phát triển sự nghiệp thể dục, thể thao; thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động thể dục thể thao;

+ Tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển thể thao quần chún; vận động nhân dân trên địa bàn huyện tham gia phát triển phong trào thể dục thể thao phù hợp với sở thích, lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp;

+ Phối hợp với ngành giáo dục- đào tạo tổ chức thực hiện giáo dục thể chất

và tổ chức Hội Khỏe Phù Đổng trong các nhà trường;

+ Tổ chức các cuộc thi đấu thể dục thể thao, Đại hội thể dục thể thao cấp huyện, phát triển các môn thể thao đặc trưng, truyền thống dân tộc;

+ Tổ chức thực hiện việc tuyển chọn vận động viên tập luyện tham gia các giải thi đấu tại tỉnh và khu vực ;

+ Tổ chức thực hiện việc tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ huấn luyện viên, hướng dẫn viên, cộng tác viên, trọng tài thể dục thể thao

Về tổ chức: cán bộ quản lí là đồng chí Lê Văn Tùng - Bộ phận Thư viện: có nhiệm vụ hướng dẫn tổ chức hoạt động của hệ thống thư viện từ huyện đến cơ

sở Tuyên truyền giới thiệu sách, báo, tạp chí, tư liệu…và tổ chức phục vụ người đọc

Về tổ chức: cán bộ quản lí là đồng chí Lê Thị Điệp; - Bộ phận Bảo tàng – Đền liệt sỹ: có nhiệm vụ nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, giữ gìn các hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, truyền thống đấu tranh dựng nước và giữ nước, xây dựng quê hương Thuyết minh giới thiệu cho mọi người thấy được ý nghĩa, giá trị của các hiện vật được trưng bày

Về tổ chức: cán bộ quản lí là đồng chí Trịnh Thị Quế; - Bộ phận Hành chính – Quản trị - Dịch vụ: có nhiệm vụ thực hiện công tác hành chính – quản trị, văn thư lưu trữ; quản lí cung ứng vật tư, trang thiết bị cho hoạt động của Trung tâm; xây dựng kế hoạch tài chính – kế toán; thực hiện công tác thống kê, báo

cáo và các hoạt động nội bộ của Trung tâm Khai thác, tổ chức các dịch vụ theo chức năng, nhiệm vụ trên cơ sở phát huy hiệu quả cơ sở vật chất và trình

độ chuyên môn của viên chức Trung tâm

3.Phương pháp nghiên cứu:

Khi tiến hành đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu :

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thống kê, đánh giá

CHƯƠNG I: NGUỒN GỐC CỦA LỄ HỘI TRÒ CHIỀNG VÀ CÔNG

TÁC CHUẨN BỊ CHO LỄ HỘI

1.1 Nguồn gốc của lễ hội Trò Chiềng :

Bất kì một sự kiện văn hóa, một lễ hội nào cũng đều gắn liền với hiện thực, có nguồn gốc từ hiện thực, phản ánh ước mơ, thế giới tinh thần của con người Lễ hội là một hoạt động văn hóa được phát sinh, hình thành từ chính những yêu cầu và khả năng của hiện thực Nó phản ánh hiện thực đồng thời cũng quay trở lại phục vụ chính hiện thực mà thực chất là cuộc sống tinh thần của con người

Lễ hội Trò Chiềng cũng vậy Nó không chỉ phản ánh được cuộc sống lao động, chiến đấu mà phản ánh ước mơ nhân dân, phản ánh lịch sử phát triển của một vùng đất, đánh dấu dấu ấn quan trọng trong lịch sử và văn hóa Lễ hội Trò Chiềng gắn liền với tên tuổi của Tam công Trịnh Quốc Bảo – người được phong Thành Hoàng làng của làng Trịnh Xá

Trịnh Quốc Bảo sinh vào khoảng năm 998 Ông làm quan cho triều Lý,

là một vị tướng văn võ toàn tài Ông đã hai lần cầm quân đi đánh giặc Tống ở phía Bắc, hai lần dẹp loạn quân Chiêm Thành ở phía Nam Năm 1065, ông được vua Lý Thánh Tông phong là Phúc thần làng Trịnh Xá, hiệu là Đông phương hắc quang Đại vương Tam công Đông Phương Sóc Trong suốt quá trình làm quan cho nhà Lý, ông đã lập được nhiều công trạng và có nhiều đóng góp to lớn Ông được vua Lý Thái Tông tấn phong là Phong vinh Quốc trượng Đại phu

Năm 80 tuổi, ông về tĩnh quan ở địa phương, tức làng Trịnh Xá ngày nay Là một người học rộng, chí lớn, tài cao và luôn canh cánh trong tám lòng

lo cho dân, cho nước nên về tĩnh quan ông vẫn không ngừng nghỉ Nhằm tái hiện lại những năm tháng trên quan trường, tái hiện lại quá trình lao động, chiến đấu của triều đình và nhân dân ta thời Lý, cũng là để cho con cháu sau

này không bao giờ quên đi cội nguồn, ông đã tạo dựng nên Trò Chiềng độc đáo và hấp dẫn

Với 12 trò diễn, lễ hội Trò Chiềng đã đi vào nhiều chủ đề khác nhau, phản ánh sinh động, sâu sắc cuộc sống lao động, chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc, vui chơi, giải trí của nhân dân cũng như tưởng nhớ hình ảnh và công lao to lớn của Tam công Trịnh Quốc Bảo Chính vì lẽ đó, Trò Chiềng vừa phong phú, hấp dẫn, độc đáo lại vừa khỏe khắn, tươi vui và không lạc hậu

Cùng với sự ra đời của lễ hội Trò Chiềng, theo thời gian, dần dần các công trình kiến trúc: đình, chùa, đền, nghè được xây dựng rất độc đáo, điêu luyện

và tinh xảo Vì những công lao to lớn như trên, Tam công Trịnh Quốc Bảo được tôn là Thành hoàng làng Trịnh Xá, hai lần được sắc phong Thượng đẳng thần Có thể nói, Thành hoàng Trịnh Quốc Bảo được xem là linh hồn của lễ hội Trò Chiềng Ông mất năm 1085, thọ 87 tuổi

1.2 Công tác chuẩn bị cho lễ hội Trò Chiềng

Trò Chiềng là một lễ hội tương đối lớn Để bước vào lễ hội đúng quy củ, trình

tự làng đã được đặt ra những quy định và phân công việc tỉ mỉ, chặt chẽ, huy động tất cả các dòng họ trong làng tham gia

1.2.1 Những quy định trước lễ hội:

Lễ hội bao giờ cũng có những nguyên tắc và ý nghĩa riêng Tùy theo nội dung và bản chất của lễ hội mà có trình tự tổ chức sao cho hợp lý, đồng thời cùng với đó là những quy định buộc cộng đồng phải thực hiện nhằm thể hiện bản sắc văn hóa và nét đẹp riêng của từng địa phương Trước khi lễ hội Trò Chiềng được diễn ra, làng có những quy định chung như sau :

- Quy định đầu tiên là việc chia mạn, lễ hội diễn ra có sự góp mặt của hai mạn : mạn Nhất và mạn Nhì Mạn Nhất là dòng họ Trịnh, lấy đình Nhất làm nơi tụ họp, tế lễ Mạn Nhì gồm các dòng họ : Lê, Nguyễn, Lưu, Đỗ và mạn này lấy đình Nhì làm nơi tụ họp, tế lễ Làng cũng dành riêng ra hai mẫu đất để làm bãi diễn trò

- Quy định thứ hai, con trai , con gái trong làng chư có gia đình từ 16 tuổi trở lên là những con trò chính Còn nếu đã có gia đình thì phải tách riêng, cách ly trước lễ hội nửa tháng cho tinh khiết thì mới có thể tham gia lễ hội

- Quy định thứ ba, ngày mồng 8 tháng Giêng là ngày duy nhất chuẩn bị

và hoàn tất các con trò Vì vậy, từ 7 giờ sáng đến 9 giờ sáng, mây, tre, nứa trong làng không ai được giữ Các con trò và thành viên trong ban làm con trò được tự do lựa chọn những cây đẹp nhất, phù hợp nhất để tạo nên những con trò

- Quy định cuối cùng, những nhà có tang khi vào lễ thì phải cử người thay nhau đội voi bị

1.2.2 Công tác chuẩn bị cho lễ hội:

Lễ hội trong làng được chia làm hai mạn tham gia: mạn Nhất và mạn Nhì Hai mạn sẽ vào trò thi đấu với nhau để giành giải Để đảm bảo khi bước vào lễ hội suôn sẻ, công việc không bị chồng chéo, gián đoạn, từng mạn phải được phân công công việc cụ thể, công bằng cho từng người Trong mỗi trò diễn sẽ có một cái trò đã được phân công từ đầu năm Trong suốt năm, đặc biệt là cuối năm, các cái trò cứ theo quy định đã phân công mà chuẩn bị cho các con trò và dụng cụ cần thiết cho lễ hội Sau đây là những cái trò cụ thể:

- Cái voi: Người được phân công đảm nhiệm cái voi phải lo chọn được một đội ngũ để đan được ba loại voi: hai voi chầu, hai voi chọi, hai voi bị Đồng thời, cái voi cũng là người chọn ra cho mạn mình một đội hình gồm 5 nam thanh niên khỏe mạnh, cường tráng để làm con trò tham gia chọi voi với mạn kia

- Cái chèo: Người được phân công đảm nhiệm vị trí cái chèo phải là một phụ nữ có năng khiếu văn nghệ, hát hay, múa giỏi Cái chèo có nhiệm vụ tập trung con gái trong làng từ 16 trở lên vào đội chèo, ai cũng phải vào, ai cũng phải biết hát chèo Đội chèo phải tập trung thường xuyên, liên tục trong

cả năm, sau đó khi gần vào lễ hội thì mới chọn ra một đội đẹp nhất từ 10-12 người để biểu diễn trong lễ hội

- Cái ngựa: Người đảm nhiệm vai trò cái ngựa cũng phải lo đan được 3 loại ngựa: Ngựa chầu, ngựa chiến, ngựa bay

- Cái rồng: Người ở vị trí này cũng phải lo làm được hai loại rộng: một đôi rồng chọi và một đôi rồng múa

- Cái Thiên vương: Cái này có nhiệm vụ chọn ra một đôi khoảng từ

8-10 nam thanh niên trong mạn mình để thành lập đội Thiên vương Đội Thiên vương được tập luyện võ nghệ với khiên, đao và khi lễ hội diễn ra thì biểu diễn để giành giải

- Cái pháo: Cái pháo có nhiệm vụ làm pháo bông theo quy định của làng Mỗi mạn đều phải có một cây pháo bông và cũng để giành giải Kích thước của pháo tùy thuộc vào yêu cầu của làng từng năm

Những quy định và phân công của làng được xem là những luật lệ, ai cũng phải nghiêm chỉnh chấp hành Điều đó thể hiện tính cộng đồng và đoàn kết rất chặt chẽ trong cấu trúc làng xã của văn hóa Việt

CHƯƠNG II: TRÒ CHIỀNG – MỘT LỄ HỘI PHONG PHÚ, ĐỘC ĐÁO

VÀ HẤP DẪN

Với quy mô tương đối lớn và hoành tráng, lễ hội Trò Chiềng đã mang đến cho văn hóa dân gian một hệ thống những trò diễn hay, đặc sắc và độc đáo được chuẩn bị công phu, tỉ mỉ, sáng tạo từ chính những vật liệu quen thuộc với làng quê Việt Nam Màu xanh muôn thuở của lũy tre làng, giậu mây, với bàn tay lao động sáng tạo của dân làng đã tạo nên những con trò sống động, biểu diễn có hồn Lễ hội là sản phẩm của tập thể, được sử dụng, lưu giữ và bảo vệ cũng bởi tập thể Thấm nhuần tính cộng đồng và bản sắc văn hóa dân tộc, lễ hội Trò Chiềng đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi người dân Yên Ninh Đó là lí do giải thích vì sao sức sống của nó bền bỉ và mạnh mẽ đến vậy Trong suốt gần mười thế kỉ qua, nó trường tồn cùng với lịch sử dân tộc Kể cả khi đất nước bị chiến tranh tàn phá liên miên, nó vẫn sống trong lòng mỗi người dân của vùng đất này

Khác với những lễ hội khác, lễ hội Trò Chiềng không tổ chức liền mạch trong một khoảng thời gian liên tục mà được phân bố vào ba mốc thời gian khác nhau Với một hệ thống gồm 12 trò diễn, lễ hội đi vào tái hiện tất cả mọi lĩnh vực của cuộc sống, có lao động, có sản xuất, có đánh giặc, có vui chơi, giải trí, tế lễ có điều không phải tổ chức tập trung một thời điểm Ngoài ba ngày chính là 10,11,12 tháng Giêng hàng năm thì còn một vài trò được tổ chức và sau thời điểm chính ý nghĩa mang tính chất thủ tục, tế lễ Một lễ hội

đa tính chất và hướng vào nhiều mục đích khác nhau nhưng lại thống nhất trong một hệ thống Chính vì thế, lễ hội đa dạng mà vẫn hấp dẫn và không kém phần sâu sắc Nó thể hiện lối tư duy và quan niệm của người Việt cũng như đặc điểm, phong tục của cư dân nông nghiệp nói chung: ưa tín ngưỡng và mong cầu sự yên bình, ổn định

Nội dung chính của lễ hội được thể hiện ở 12 trò diễn lần lượt, cụ thể tôi sẽ giới thiệu sau đây: