Hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp của công ty cổ phần chế tạo điện cơ hà nộicnguyễn thị hà thu (tt)

Trong giai đoạn hiện tại, đặc biệt là từ sau khi thực hiện cổ phần hóa tham gia cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường, Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội phải đối mặt với rất nhiều

1 Tính cấp thiết của Đề tài

Văn hóa doanh nghiệp là công cụ quản lý hiện đại có thể giúp doanh nghiệp đương đầu với môi trường cạnh tranh quốc tế bằng cách xây dựng lợi thế cạnh tranh bằng giá trị Văn hóa doanh nghiệp tạo ra bản sắc riêng cho doanh nghiệp, hình thành thương hiệu và tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp

Công ty CP Chế tạo Điện Cơ Hà Nội thuộc Tổng Công ty Cổ phần Thiết bị điện Việt Nam - Bộ Công Thương, được thành lập từ năm 1961 và hiện là doanh nghiệp lớn tại Việt Nam trong lĩnh vực chế tạo động cơ điện, máy phát điện, máy biến thế và các thiết bị kỹ thuật điện khác Với quá trình lịch sử như vậy, công ty đã hình thành những nét văn hóa doanh nghiệp riêng, tuy nhiên những nét văn hóa doanh nghiệp sẵn có chưa được định hướng để tạo ra giá trị, tạo ra sức mạnh cạnh tranh cho doanh nghiệp

Trong giai đoạn hiện tại, đặc biệt là từ sau khi thực hiện cổ phần hóa tham gia cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường, Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội phải đối mặt với rất nhiều thách thức cạnh tranh.Vì vậy, vấn đề hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp đề tạo dựng giá trị, tạo sức mạnh canh tranh, nâng cao hiệu quả quản lý trong sản xuất và kinh doanh là một vấn đề bức thiết được đặt ra cho các nhà quản lý của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó của doanh nghiệp, tác giả quyết định chọn đề tài:

“Hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội” để

làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sỹ của mình

2 Phương pháp nghiên cứu

2.1 Khung lý thuyết, lựa chọn mô hình nghiên cứu

Luận văn sử dụng lý thuyết về văn hóa doanh nghiệp của E.Schien về cấu trúc của văn hóa doanh nghiệp, và các lý thuyết về Văn hóa doanh nghiệp, các yếu tố của văn hóa doanh nghiệp, các biểu hiện, vai trò và yếu tố ảnh hưởng tới văn hóa doanh nghiệp

Để thực hiện việc đánh giá và đo lường văn hóa doanh nghiệp tại công ty Cổ phần chế tạo điện cơ Hà Nội, luận văn sử dụng mô hình DOCS (Denison Organizational Culture Survey) do Daniel R Denison đề xuất và phát triển Mô hình Denison khai thác khá đầy đủ các yếu tố của văn hóa doanh nghiệp từ việc nhận thức của nhân viên về sứ

mệnh, mục tiêu chiến lược cũng như các giá trị cốt lõi của doanh nghiệp hay việc phân quyền, phát triển nguồn nhân lực như thế nào cho đến khả năng thích nghi của doanh nghiệp thể hiện trong việc tạo ra sự thay đổi thích nghi với môi trường như thế nào Điều này giúp chúng ta có được cái nhìn toàn diện và sâu sắc về văn hóa doanh nghiệp tại doanh nghiệp được nghiên cứu

2.2 Nguồn dữ liệu

Luận văn sử dụng cả nguồn dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp, cụ thể:

- Dữ liệu thứ cấp: Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp là từ các công trình khoa học nghiên cứu về vấn đề văn hóa doanh nghiệp, qua báo chí, internet, … các tài liệu nội

bộ, ấn phẩm của công ty, các báo cáo tổng kết, báo cáo tài chính, thông tin trên website Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nôi

- Dữ liệu sơ cấp:

• Luận văn tiến hành thu thập dữ liệu sơ cấp bằng cách tiến hành lấy ý kiến của cán

bộ, công nhân viên trong Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội thông qua bảng hỏi, điều tra, phỏng vấn Bảng hỏi được thiết kế theo mô hình DOCS, nhằm tìm kiếm khả năng thích nghi của doanh nghiệp cũng như sự hòa hợp giữa doanh nghiệp với môi trường của mình Mô hình sẽ nghiên cứu bốn khung đặc điểm chính của văn hóa doanh nghiệp, mỗi khung đặc điểm được đại diện bởi 3 chỉ số liên quan đến các đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp Mỗi chỉ số được thiết kế thành 5 câu hỏi trong bảng hỏi để thu thập ý kiến cán bộ công nhân viên Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

• Quan sát văn hóa công ty trong thực tế thông qua các hoạt động, cách ứng xử trong công ty

2.3 Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

Phương pháp phân tích tài liệu: Thu thập, tổng hợp, phân tích, đánh giá các tài

liệu từ các nghiên cứu trước, kế thừa có chọn lọc những tài liệu cần thiết Cụ thể, đề tài

sẽ đi sâu tham khảo các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã công bố có liên quan, từ đó sẽ rút ra được kết luận, cách thức phù hợp để hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp trong trường hợp cụ thể của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

Phương pháp điều tra xã hội học: Tiến hành điều tra thu thập dữ liệu thông qua

bảng hỏi đối với các công nhân viên làm việc trong công ty Bảng hỏi được phát phiếu hoặc gửi email đến các nhân viên trong công ty, sau đó tập hợp lại để đo lường, lượng hóa các khía cạnh văn hóa doanh nghiệp củaCông ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

Phương pháp xử lý dữ liệu: Phân tích tổng hợp các số liệu thực tế thu thập được,

để đánh giá thực trạng, điểm mạnh, điểm yếu của văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

Tiến hành điều tra chọn mẫu là các cán bộ nhân viên đang làm việc tại Công ty Cổ phần chế tạo điện cơ Hà Nội.Luận văn sử dụng mô hình DOCS (Denison Organizational Culture Survey) để nghiên cứu và đánh giá các yếu tố văn hóa doanh nghiệp hiện tại của Công ty

Các đối tượng tham gia trong nghiên cứu là các cán bộ, công nhân viên đang làm việc tại Công ty cổ phần chế tạo Điện cơ Hà Nội, gồm nhân viên ở tất cả các phòng ban, xưởng sản xuất

Kích thước mẫu trong nghiên cứu là n=200 (Kích thước mẫu này chọn theo kinh nghiệm có nhà nghiên cứu cho rằng kích thước mẫu tới hạn phải là 200 (Hoelter, 1983) Với nhân thức về những ưu khuyết điểm trong mô hình Denison cùng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi và những hạn chế của bản thân trong vai trò là người nghiên cứu, nên tác giả nhận thấy phương pháp thu thập thông tin thích hợp sẽ là sự phối hợp giữa các phương pháp quan sát văn hóa doanh nghiệp theo mô hình E Schein và phương pháp điều tra bảng hỏi của mô hình Denison Trong đó mô hình Denison sẽ đóng vai trò chủ đạo, nhằm đánh giá, định lượng văn hóa doanh nghiệp, và mô hình E Schein để đưa ra cái nhìn tổng quan về văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

3 Cơ sở lý luận của Đề tài

3.1 Tổng quan về văn hóa doanh nghiệp

3.1.1 Khái niệm

Có rất nhiều khái niệm về văn hóa đã được đưa ra, mà tựu chung lại văn hóa là một tổng thể bao gồm những nét khác biệt giữa các dân tộc về vật chất cũng như về tinh thần, văn hóa là những sáng tạo của con người, mang lại giá trị cho con người, trong đó bao gồm cả giá trị vật chất và tinh thần Những giá trị này lắng đọng và kết tinh từ đời sống thực tiễn của con người trong sự tương tác với môi trường tự nhiên và xã hội mà họ đang sống Đó là tất cả những gì con người tạo ra và được kết tinh thành giá trị

Cũng như văn hóa nói chung, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp có rất nhiều khái niệm Tuy vậy, định nghĩa phổ biến và được chấp nhận rộng rãi nhất là định nghĩa của chuyên gia nghiên cứu các tổ chức Edgar Schein: “ Văn hoá công ty là tổng hợp những quan niệm chung mà các thành viên trong công ty học được trong quá trình giải quyết các vấn đề nội bộ và sử lý các vấn đề với môi trường xung quanh”

3.1.2 Cấu trúc của văn hóa doanh nghiệp

Theo Schein (2004), văn hóa doanh nghiệp là tập hợp các giá trị, chuẩn mực và niềm tin căn bản được tích lũy trong quá trình doanh nghiệp tương tác với môi trường bên ngoài và hòa nhập trong môi trường bên trong, các giá trị và chuẩn mực này đã được xác lập qua thời gian, được truyền đạt cho những thành viên mới như một cách thức đúng

để tiếp cận, tư duy và định hướng giải quyết những vấn đề họ gặp phải

Schein (2004) đã đưa ra cấu trúcvăn hóa doanh nghiệp được mô hình hóa thành

3 nhóm thành tố sau:

- Cấu trúc hữu hình

- Các giá trị được công bố

- Các quan niệm ngầm định

3.2 Mô hình Denison trong phân tích đánh giá doanh nghiệp

Mô hình khảo sát nghiên cứu văn hóa doanh nghiệp của Denison (Denison organization culture survey – DOCS) là một công cụ để xác định sự thay đổi của doanh nghiệp dưới sự tác động của văn hóa doanh nghiệp

3.2.1 Niềm tin và quan niệm

Tại vị trí trung tâm của mô hình Denison là “Niềm tin và quan niệm” Mỗi chúng ta

có một niềm tin sâu xa về doanh nghiệp của mình, những người cùng làm việc, khách hàng, các đối thủ cạnh tranh và ngành mà mình đang kinh doanh Những niềm tin và quan niệm này, cùng với sự kết nối của chúng với các hành vi xác định nên văn hóa của doanh nghiệp Mô hình Denison và DOCS cho phép chúng ta bộc lộ niềm tin và quan niệm trong cách nhận biết và đo lường tác động đến văn hóa doanh nghiệp

3.2.2 Các đặc điểm và chỉ số

Các đặc điểm được nêu trong mô hình Denison trả lời cho 4 câu hỏi về doanh nghiệp:

• Sứ mệnh: Doanh nghiệp có hiểu rõ về định hướng và con đường phát triển?

• Khả năng thích ứng: Doanh nghiệp có hiểu về thị trường và khách hàng để chuyển thành các hành động cụ thể?

• Sự tham chính: Đội ngũ nhân viên có cam kết với các mục tiêu và định hướng đã đặt ra

• Tính nhất quán:Doanh nghiệp đã có các hệ thống để thực hiện hiệu quả hoạt động kinh doanh?

Đó là những đặc điểm trong mô hình Denison Mỗi đặc điểm của các tổ chức này tiếp tục được chia thành 3 chỉ số Các chỉ số mô tả hành vi cụ thể trong ngôn ngữ kinh doanh tạo ra kết quả xác đáng và có tính thực tiễn trong doanh nghiệp

Sứ mệnh: Là một chỉ dẫn trong dài hạn cho doanh nghiệp Những tổ chức thành

công luôn có những định hướng rõ ràng về mục tiêu cũng như phương hướng hoạt động dài hạn Khung đặc điểm Sứ mệnh được đánh giá thông qua 3 chỉ số

- Định hướng chiến lược

- Hệ thống mục tiêu

- Tầm nhìn

Khả năng thích ứng:Là hoạt động của doanh nghiệp nhằm chuyển đổi các yêu cầu

của môi trường bên ngoài thành hành động của doanh nghiệp Khả năng thích ứng được đánh giá qua các yếu tố

- Đổi mới

- Định hướng vào khách hàng

- Tổ chức học tập

Sự tham chính: Xây dựng nguồn nhân lực có năng lực và tạo ra sự chia sẻ tinh thần

làm chủ và trách nhiệm xuyên suốt trong doanh nghiệp Đặc điểm Sự tham chính được đánh giá qua các chỉ số

- Việc phân quyền

- Định hướng nhóm

- Phát triển năng lực

Tính nhất quán: Xác định các giá trị và hệ thống là nền tảng cơ bản của văn hóa và

được sử dụng để xác định sự vững chắc và tính cố kết trong nội bộ của văn hoá doanh nghiệp Tính nhất quán được đánh giá qua 3 chỉ số

- Giá trị cốt lõi

- Sự đồng thuận

- Hợp tác và hội nhập

Phân tích kết hợp theo chiều dọc và chiều ngang của mô hình

- Linh hoạt và ổn định

- Hướng nội và hướng ngoại

Phân tích cắt chéo của mô hình

- Liên kết Sứ mệnh và Sự tham chính

- Chuỗi giá trị khách hàng (Khả năng thích ứng và Tính nhất quán)

4 Kết quả nghiên cứu

4.1 Tổng quan về công ty cổ phần chế tạo điện cơ Hà Nội và văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

Giới thiệu về Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội bao gồm: Lĩnh vực hoạt động, lịch sử hình thành và phát triển, một số thành tích đã đạt được của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội Và đặc biệt tác giả đã nêu được thực trạng các thành tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội thông qua mô tả theo mô hình cấu trúc văn hóa doanh nghiệp của E Shein

4.2 Sử dụng mô hình Denison đánh giá văn hóa doanh nghiệp của công ty cổ phần chế tạo điện cơ Hà Nội

Nêu cụ thể các bước tác giả đã thực hiện để tiến hành nghiên cứu, đánh giá văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội, sử dụng mô hình Denison Quy trình nghiên cứu được thực hiện theo sơ đồ:

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu với kích thước mẫu 200, tác giả đã phát 250 bảng câu hỏi khảo sát và thu về được 208 bảng trả lời hợp lệ Thông qua kết quả nghiên cứu tập hợp được từ 208 bảng hỏi, tác giả tiến hành phân tích, thống kê, tập hợp số liệu và xây dựng được mô hình Denison về văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội như sau:

Từ mô hình thu được, tác giả tiến hành nhận xét từng đặc điểm, sự liên kết giữa các đặc điểm văn hóa doanh nghiệp theo mô hình Denison để thấy rõ hơn từng khía cạnh, ý nghĩa của mô hình về văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

4.3 Đánh giá văn hóa doanh nghiệp Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

Từ những phân tích, thống kê số liệu nghiên cứu về văn hóa doanh nghiệp của Công

ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội trên cơ sở phân tích, cơ sở lý thuyết , cơ sở thực tế tác giả đưa ra một số nhận xét đánh giá văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội Chỉ ra những điểm mạnh, những hạn chế

Nhìn chung văn hóa doanh nghiệp của HEM chỉ được đánh giá ở mức trung bình chứ không thể nói rằng HEM có văn hóa doanh nghiệp mạnh vì hầu hết các chỉ số hầu hết chỉ được đánh giá ở mức điểm trung bình hoặc trên trung bình một chút

4.4 Nhận xét và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội

Từ những phân tích, nhận xét về văn hóa doanh nghiệp của Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội đã trình bày trong chương 3 Để hoàn thiện Văn hóa doanh nghiệp của Công ty cần có những giải pháp tổng thể để phát triển và nâng cao tất các các đặc

điểm, khía cạnh văn hóa doanh nghiệp Tuy nhiên, cũng từ kết quả nghiên cứu, có thể dễ dàng nhận thấy điểm yếu lớn nhất trong văn hóa doanh nghiệp Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội là các đặc điểm thuộc về tính hướng nội bao gồm Tính nhất quán và Sứ mệnh Do đó tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm tập trung vào việc cải thiện Sứ mệnh

và Tính nhất quán

4.4.1 Truyền thông Sứ mệnh rộng rãi trong công ty

Một doanh nghiệp hoạt động hiệu quả phải có Sứ mệnh để giúp cho nhân viên biết rằng tại sao họ phải làm việc mà họ đang làm, và những việc họ làm hàng ngày đóng góp

ra sao? Tác giả đã đề xuất các giải pháp để:

- Hoàn thiện Tầm nhìn

- Hoàn thiện Định hướng chiến lược

- Hoàn thiện Hệ thống mục tiêu:

4.4.2 Cải thiện tính nhất quán

Tất cả các doanh nghiệp hoạt động hiệu quả đều có các khía cạnh văn hóa nhất quán

và ổn định Tác giả đề xuất một số chiến lược cụ thể để cải thiện Tính nhất quán theo từng chỉ số

- Giá trị cốt lõi

- Sự đồng thuận

- Hợp tác và hội nhập

4.4.3 Nâng cao khả năng thích ứng

Một doanh nghiệp hoạt động hiệu quả là một doanh nghiệp có khả năng thích ứng cao, họ luôn tìm kiếm những cách thức mới để cải tiến hoạt động của họ Khả năng thích ứng của Văn hóa doanh nghiệp Công ty cổ phần Chế tạo điện cơ Hà Nội được đánh giá khá tốt tuy nhiên chưa đạt được sự cân bằng giữa các yếu tố do đó tác giả đề xuất các chiến lược nhằm nâng cao yếu tố Đổi mới, tạo sự cân bằng cho đặc điểm Khả năng thích ứng và nâng cao Khả năng thích ứng của Văn hóa doanh nghiệp