I ) MỤC TIÊU : - Học sinh nắm được cấu tạo chung của một xương dài giải thích sự lớn lên của xương và khả năng chịu lực của xương - Thành phần hoá học của xương giúp xương đàn hồi và vững chắc KỸ NĂNG : Nhận biết , liên hệ thực tế THÁI ĐỘ : Giáo dục học sinh ý thức bảo vệ và giữ gìn xương theo hướng phát triển tốt nhất II) PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN : -PHƯƠNG PHÁP : Trực quan , vấn đáp , thảo luận nhóm , giảng giải...
Trang 1BÀI 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG
I ) MỤC TIÊU :
- Học sinh nắm được cấu tạo chung của một xương dài giải thích sự lớn lên của xương và khả năng chịu lực của xương
- Thành phần hoá học của xương giúp xương đàn hồi và vững chắc
KỸ NĂNG : Nhận biết , liên hệ thực tế
THÁI ĐỘ : Giáo dục học sinh ý thức bảo vệ và giữ gìn xương theo hướng phát triển tốt nhất
II) PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN :
-PHƯƠNG PHÁP : Trực quan , vấn đáp , thảo luận nhóm , giảng giải _PHƯƠNH TIỆN : Tranh 8.1 ,8.2 ,8.3 ,8.4 / 29 – 30 / sgk
Bảng phụ cấu tạo và chức năng xương dài / 31 /sgk III) HOẠT ĐỘNGDẠY VÀ HỌC :
KTBC : 1) Điểm khác nhau giữa xương tay và xương chân Điều này có
ý nghĩa gì đối với hoạt động của con người
2) Nêu vai trò của từng loại khớp
_ MỞ BÀI : Các em đã nắm được cấu tạo và chức năng của bộ xương người Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp , xem thành phần hoá học của xương như thế nào để thích nghi những chức năng chịu lực , chấn động tác động từ môi trường bên ngoài
Trang 2HOẠT ĐỘNG GIÁO
VIÊN
HOẠT ĐỘNG HỌC SINH
NỘI DUNG GHI
HĐ 1 : Tìm hiểu cấu tạo và
chức năng của xương
- Tranh 8.1 ,8.2 / 29 /sgk
- Dựa tranh giáo viên giảng
giải cấu tạo một xương dài
? Theo em xương dài cấu
tạo hình ống , nan xương ở
đầu xương xếp vòng cung
có ý nhgiã gì đối với chức
năng nâng đỡ của xương
Dựa vào cấu tạo hình ống
của xương và cấu trúc hình
vòm Con người đã đưa
vào kỹ thuật xây dựng đảm
bảo độ bền vững mà tiết
kiệm được nhiều nguyên
- Học sinh đọc thông tin / 28 /sgk
- Học sinh thảo luận theo nhóm : xương hình ống có tác dụng làm cho xương nhẹ và vững chắc , còn nan xương xếp vòng cung có tác dụng phân tán lực làm tăng khả năng chịu lực
- Học sinh nhìn vào hình Nêu và chỉ lại
I)CẤU TẠO CỦA XƯƠNG
1) Cấu tạo và chức năng của xương dài :
- Kẻ bảng 8.1 /29 /sgk
2) Cấu tạo của xương ngắn và xương dẹt :
* Màng xương
Trang 3liệu làm cột trụ , vòm cửa
……
các đặc điểm cấu tạo của một xương dài
- * Mô xương cứng
- * Mô xương xốp Giáo vịên giảng kỹ phần
chức năng của xương
? Cấu tạo của một xương
dài
? Cấu tạo của đầu xương
? Cấu tạo và chức năng
của thân xương
_ Yêu cầu học sinh thông
tin /29 /sgk và quan sát
hình
- Gồm có đầu xương và thân xương
- Gồm có sụn đầu xương giảm ma sát
- Mô xương xốp có nhiều nan xương P hân tán lực tác động , tạo ô chứa tuỷ đỏ
- Màng xương to ngang
- Mô xương cứng chịu lực đảm bảo vững chắc trong khoang xương chứa tuỷ đỏ ơ trẻ em , tuỷ vàng ở người lớn
- Học sinh quan sát
Trang 4? Hãy quan sát hình và
nhận xét xương dẹt và
xương ngắn khác với
xương dài như thế nào
TIỂU KẾT : Xương dài có
cấu tạo phù hợp với chức
năng
HĐ 2: Tìm hiểu sự lớn lên
và dài ra của xương
? Xương to ra là nhờ đâu
? Xương dài ra là nhờ vào
xương nào
_ Quan sát hình 8.5 /30
/sgk/ mô tả lại thí nghiệm
và chứng minh vai trò của
sụn tăng trưởng
TIỂU KẾT : Tuổi trưởng
thành sự phân chia sụn
hình 8.3 /sgk - Đọc thông tin / 29 /sgk
- Xương ngắn và xương dẹt cấu tạo không có hình ống
- Học sinh đọc thông /29 /sgk
_ Các tế bào màng xương phân chia
- Là do sự phân hoá của sụn tăng trưởng
ở hai đầu thân xương
- Chú ý B ,C , nằm phía
II) SỰ TO RA VÀ DÀI RA CỦA XƯƠNG :
- Xương to bề ngang nhờ sự phân chia của các tế bào xương
- Xương dài ra nhờ sự phân chia các tế bào lớp sụn tăng trưởng
Trang 5tăng trưởng không còn nên
không cao Tuy nhiên
màng xương vẫn có khả
năng sinh ra tế bào xương
để bồi đắp phía ngoài của
thân xương nên xương lớn
lên Trong khi đó các tế
bào huỷ xương , tiêu huỷ
thành trong của ống xương
làm cho khoang xương
ngày càng rộng ra
trong sụn tăng trưỏng
- A,D phía ngoài sụn tăng trưởng
HĐ 3: Tìm hiểu thành phần
hoá học và tính chất của
xương
_ Giáo viên có thể biểu
diễn thí nghiệm Thả thêm
1 xương đùi ếch vào cốc
đựng axit HCl 10 %
? Yêu cầu học sinh quan
sát có hiện tượng gì xảy ra
_học sinh quan sát và theo dõi thí nghiệm
_ có bọt khí nổi lên
III) THÀNH PHẦN HOÁ HỌC VÀ TÍNH CHẤT CỦA
Trang 6_ bọt khí đó chính là khí
cacbonic điều đó chứng tỏ
trong thành phần của
xương có muối cacbonat ,
khi tác dụng với axit sẽ giải
phóng khí cacbonic
Sau đó rửa xương
trong cốc nước lả đưa
cho học sinh kiểm tra
độ mềm dẻo của
xương
Đốt xương trên ngọn lửa
đèn cồn , khi hết khói đưa
cho học sinh bóp rồi thả
vào axit HCl
? Quan sát có hiện tương gì
xảy ra
? Nhận xét và giải thích
? Ngâm xương trong axit
để làm gì
_ xương mềm và dẻo
- xương dòn và gãy vụn
_ không có bọt khí nổi lên
- làm tan lượng muối khoáng có trong xương
- cốt giao cháy hết
- Xương người già nhiều muối khoáng nhưng ít cốt giao
XƯƠNG : _ Xương gồm 2
thành phần chính là cốt giao ( xương mềm , dẻo ) và muối khoáng ( xương cứng , rắn ) _ Thành phần hoá học của xương thay đổi theo tuổi
Trang 7? Đốt xương thì phần nào
bị cháy
? Tại sao người già xương
dễ gãy và giòn
TIỂU KẾT : Thành phần
hoá học của xương gồm có
chất hữu cơ và chất vô cơ
CỦNG CỐ :
1) Xương dài có cấu tạo như thế nào ?
2) Hãy phân tích cấu tạo cũa xương dài phù hợp với chức năng của nó ? 3) Nhờ đâu xương dài ra và lớn lên bề ngang ?
DẶN DÒ :
Học bài , làm bài tập trong sgk , soạn bài 9
Trả lời câu hỏi trong sgk:
1) 1B , 2G , 3D , 4E , 5A
2) Thành phần hữu cơ là chất kết dính và đảm bảo tính đàn hồi
.Thành phần vô cơ : canxi và phôtpho làm tăng độ cứng rắn của
xương Nhờ vậy xương vững chắc là cột trụ của cơ thể
Trang 83) Khi hầm xương bò , lợn … Chất cốt giao bị phân huỷ , vì vậy nước hầm xương sánh và ngọt, phần xương còn lại là chất vô cơ không còn được liên kết bởi cốt giao nên xương bở