Đi sâu vào ngành học, bậc học, cấp học, theo GS Phạm Phụ (Trường đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh) thì ở Việt Nam hiện nay, giáo dục đại học mới có khoảng 120 sinh viên trên một vạn dâ[r]
Trang 1Cần công bằng và khách quan trong đánh giá chất lượng giáo dục - đào tạo
Theo PGS, TS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường phổ thông dân lập Lương Thế Vinh (Hà Nội):
"Không thể nói chất lượng giáo dục của ta đang xuống cấp Tuy nhiên phải thừa nhận rằng còn một khoảng cách khá lớn để nền giáo dục nước ta đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội, của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước Nguyên nhân chính là chúng ta chưa thoát ra khỏi mô hình truyền thống của một nền "giáo dục ứng thí", trong đó mục đích chủ yếu của người học là để đi thi Người học đáng ra phải thấm nhuần mục tiêu: Học để biết, học để làm, học để hòa nhập cộng đồng và để tự khẳng định mình còn thi cử chỉ là một khâu nhỏ trong học tập để có thể đánh giá sự thu hoạch của người học chứ không phải là mục đích cuối cùng Thế nhưng nhìn vào không khí học tập ở ta hiện nay, hầu như toàn bộ nỗ lực của thầy và trò đều tập trung chủ yếu vào việc thi cử
Theo Giáo sư Hoàng Tụy "từ ngày đất nước mở cửa, GD-ĐT cũng đã có khá nhiều thay đổi theo
chiều hướng tích cực Vài năm lại đây cũng đã bắt đầu một số cải cách Tuy nhiên những thay đổi hay cải cách đó cũng giống như những sự sửa chữa cơi nới ở các khu nhà tập thể xây dựng từ thời bao cấp Giáo dục của ta cũng giống như cái nhà ấy, nó rất khác mọi nền giáo dục bình thường Được xây dựng và quản lý theo những quan niệm cũ kỹ, "nó không giống ai", không theo quy củ thông thường, cho nên rốt cục rất tốn kém, càng phát triển càng đòi hỏi đầu tư phi lý vì quy mô và chất lượng hầu như đã đạt tới mức tới hạn trong các điều kiện vật chất cho phép hiện nay của đất nước!
GS Nguyễn Đức Chính (nguyên Phó Giám đốc đại học Quốc gia Hà Nội) quan niệm chất lượng
GD-ĐT là một khái niệm động, nhiều chiều, ít nhất bao gồm ba khía cạnh: mục tiêu; quá trình hoạt động nhằm đạt mục tiêu; và thành quả đạt được so với mục tiêu "Nếu chúng ta xác định mục tiêu của giáo dục phổ thông là cung cấp nguồn tuyển sinh cho các trường đại học và cao đẳng, trong khi chỉ có khoảng 20% số học sinh có cơ hội tìm được chỗ trong giáo dục đại học thì chất lượng giáo dục phổ thông của chúng ta là quá kém Còn nếu xác định mục tiêu của giáo dục phổ thông chủ yếu là cung cấp nguồn nhân lực có trình độ kiến thức phổ thông toàn diện có thể tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đồng thời vẫn có khả năng học tập suốt đời để nâng cao chất lượng công việc cũng như chất lượng cuộc sống Một bộ phận học sinh phổ thông có đủ năng lực có thể học tiếp ở các bậc cao hơn
Nếu xác định mục tiêu của giáo dục phổ thông như vậy chúng ta sẽ có cách đánh giá khác về chất lượng và có nhận định khác về chất lượng giáo dục Nếu 80% số học sinh phổ thông không có cơ hội học cao hơn, nhưng lại thành đạt trong cuộc sống, trở thành các chủ trang trại, doanh nghiệp tư
Trang 2nhân, những người lao động sản xuất giỏi thì chất lượng giáo dục phổ thông sẽ được đánh giá cao"
GS Trần Thanh Đạm (nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh) cho rằng,
có hai nguyên nhân khách quan và chủ quan dẫn đến chất lượng GD-ĐT còn thấp Về khách quan, chất lượng giáo dục không thể tách rời chất lượng đời sống nhân dân do kinh tế nước ta còn
nghèo, chậm phát triển Về chủ quan, chất lượng giáo dục kém: chung quy là ở khâu quản lý từ vĩ
mô đến vi mô - nhất là vĩ mô Giáo dục nước ta rút cục vẫn phát triển theo con đường tự phát Giáo dục phổ thông thì quản lý quá cứng nhắc, máy móc, có tính áp đặt theo chương trình, giáo khoa, giáo viên hoàn toàn bị động, chấp nhận một mực tuân thủ các đề án cải cách từ nội dung đến phương pháp được thiết kế sẵn và áp đặt xuống Giáo dục chuyên nghiệp và đại học thì có thể nói
là hoàn toàn tự phát "trăm hoa đua nở"; giáo dục phổ thông gò bó bao nhiêu thì giáo dục đại học
và chuyên nghiệp thoải mái bấy nhiêu
Đi sâu vào ngành học, bậc học, cấp học, theo GS Phạm Phụ (Trường đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh) thì ở Việt Nam hiện nay, giáo dục đại học mới có khoảng 120 sinh viên trên một vạn
dân và rất mất cân đối: về trình độ, số sinh viên cao đẳng chỉ chiếm khoảng 20% tổng số sinh viên
ở đại học; về ngành nghề, số sinh viên các ngành nông - lâm - ngư nghiệp chỉ chiếm dưới 4%; sinh viên kỹ thuật - công nghệ chiếm khoảng 17% trong khi số sinh viên kinh tế - pháp lý đã chiếm đến hơn 42% (1997) Về sự phân bố trên lãnh thổ có tỉnh chưa có đến 10 sinh viên trên một vạn dân trong khi con số bình quân của cả nước là 120, v.v
Ở góc độ kinh tế học giáo dục, PGS, TS Đặng Quốc Bảo (Trường Cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo) thông báo một vài khía cạnh trạng thái tính chất giáo dục nước ta qua một số chỉ số xét về mặt
vĩ mô: Căn cứ vào các "Báo cáo phát triển con người" mà UNDP (Chương trình phát triển của LHQ) công bố, "Báo cáo phát triển thế giới", của Ngân hàng Thế giới ấn hành tại Việt Nam 2003, thì thành tựu giáo dục Việt Nam là khả quan qua hai tiêu chí: Số người lao động biết chữ Số dân trong độ tuổi 6 - 24 đi học tiểu học, trung học, các loại hình sau trung học, đại học Việt Nam (năm 2001) có số người biết chữ đạt 92,7%; số người đi học trong độ tuổi 6 - 24 ở các bậc, cấp học đạt 64% với thành tựu này chỉ số phát triển giáo dục của Việt Nam đạt 0,84 Tuy có những thành tựu rực rỡ (và phải coi đó là thể hiện tính tổng thể của chất lượng nền giáo dục Việt Nam), các cơ quan quốc tế và chính chúng ta cũng thấy rằng chất lượng giáo dục của ta chưa cao, chưa bền vững