Giáo án Tin học lớp 10 Bài 5: Ngôn ngữ lập trình do ThS. Hoàng Tuấn Hưng biên soạn nhằm giúp cho các bạn biết được khái niệm ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao; ngôn ngữ lập trình là phương tiện dùng để diễn đạt cho máy tính những việc mà con người muốn máy thực hiện.
Trang 1Tuần 8- Tiết 16
Ngày soạn: 13/10/2015
Ngày dạy: 17/10/2015 Lớp dạy: 10B1
Bài 5: NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH
I XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU:
1 Lựa chọn chủ đề, nội dung dạy học:
Ngôn ngữ lập trình
2 Xác định yêu cầu kiến thức, kỹ năng, thái độ
– Biết được khái niệm ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao
– Biết được ngôn ngữ lập trình là phương tiện dùng để diễn đạt cho máy tính những việc
mà con người muốn máy thực hiện
Kĩ năng:
– Biết được máy tính hoạt động theo chương trình, chương trình mà máy tính hiểu được là ngôn ngữ máy
Thái độ:
– Cần thấy rõ muốn sử dụng máy tính, ngoài hiểu biết phần cứng còn cần hiểu biết về phần mềm
3 Lập bảng mô tả yêu cầu cần đạt
Nội dung Loại câu hỏi /
bài tập Nhận biết Thông hiểu
Vận dụng thấp Vận dụng cao
1 Khái
niệm về ngôn
ngữ lập trình
Câu hỏi / bài tập định tính
Biết khái niệm NNLT
Bài tập định lượng
- Biết có 3 loại ngôn ngữ lập trình
- Chỉ ra một số NNLT bậc cao
Hiểu rõ về 3 loại ngôn ngữ lập trình
Vì sao phải có ngôn ngữ lập trình bậc cao
Bài tập thực hành
2 Chương
trình dịch
Câu hỏi / bài tập định tính
Chương trình dịch là gì?
Bài tập định lượng
Các thành phần trong chương trình dịch
Hiểu chương trình dịch được thực hiện một cách tự động, mỗi NNLT đều có chương trình dịch
- Vì sao phải
có chương trình dịch?
- Phân biệt được thông dịch và biên dịch
Bài tập thực hành
Trang 24 Đề xuất năng lực có thể hướng tới:
Biết chương trình là mô tả thuật toán bằng một ngôn ngữ lập trình để máy tính có thể thực hiện được
Biết có ba lớp ngôn ngữ lập trình: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ và ngôn ngữ bậc cao Ngôn ngữ máy là ngôn ngữ duy nhất mà máy tính có thể hiểu trực tiếp được Các chương trình viết bằng hợp ngữ và ngôn ngữ lập trình bậc cao phải được dịch sang ngôn ngữ máy, khi đó máy tính mới thực hiện được
Biết vai trò của chương trình dịch là dịch các chương trình viết bằng hợp ngữ, ngôn ngữ lập trình bậc cao sang ngôn ngữ máy
Biết lớp ngôn ngữ bậc cao gần với ngôn ngữ tự nhiên nên thuận tiện hơn cho người lập trình
II CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Nội dung Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Hoạt động 1: Giới thiệu về ngôn ngữ lập trình và ngôn ngữ máy
Khái niệm ngôn ngữ lập
trình:
Ngôn ngữ dùng để viết
chương trình cho máy tính gọi
là ngôn ngữ lập trình
I Ngôn ngữ máy:
Ngôn ngữ máy là ngôn ngữ
duy nhất mà máy tính có thể
hiểu được và thực hiện
Một chương trình viết bằng
ngôn ngữ khác muốn thực
hiện trên máy tính phải được
dịch ra ngôn ngữ máy thông
qua chương trình dịch
Các lệnh viết bằng ngôn ngữ
máy ở dạng mã nhị phân hoặc
mã hexa
Đặt vấn đề: Ta biết rằng để giải
một bài toán máy tính không thể chạy trực tiếp thuật toán mà phải thực hiện theo chương trình Vậy
ta phải chuyển đổi thuật toán sang chương trình
H Nêu nguyên tắc hoạt động
của MTĐT
Câu hỏi: Khi viết chương trình
bằng NN máy, ta gặp phải những khó khăn gì?
Câu hỏi: Chương trình dịch có
chức năng gì?
Câu hỏi: hợp ngữ khắc phục
được những nhược điểm nào cảu
NN máy?
Ví dụ: Viết chương trình tính giá
trị của: e = (a+b) * (c+d) Input a
Input b Input c Input d Load a Add b Move e Load c Add d Mult e Move e Print e
Đ Hoạt động theo chương
trình
Trả lời:
-Mỗi loại máy tính có NN máy riêng
-Ta phải nhớ rất máy móc các dòng số không thể hiện tường minh ý nghĩa cảu câu lệnh
Trả lời:
-Duyệt chương trình nguồn để phát hiện các lỗi sai cú pháp -Dịch chương trình viết trên
NN khác ra NN máy
Trả lời:
-Các câu lệnh gần với NN tự nhiên và có quy tắc viết cụ thể
Trang 3Halt A:
B:
C:
D:
E:
END
Hoạt động 2: Giới thiệu Hợp ngữ
II Hợp ngữ:
Hợp ngữ bao gồm tên các
câu lệnh và các qui tắc viết
các câu lệnh để máy tính hiểu
được
Hợp ngữ cho phép người lập
trình sử dụng một số từ
(thường là viết tắt các từ tiếng
Anh) để thể hiện các lệnh cần
thực hiện
Ví dụ: ADD AX, BX
Trong đó: ADD: phép cộng
AX, BX: các thanh ghi
Đặt vấn đề: Với ngôn ngữ máy,
thì máy có thể trực tiếp hiểu được nhưng nó khá phức tạp và khó nhớ Chính vì thế đã có rất nhiều loại ngôn ngữ xuất hiện để thuận tiện hơn cho việc viết chương trình
Câu hỏi: Em có nhận xét gì về
chương trình viết trên hợp ngữ?
GV giải thích ví dụ
H Máy tính có thể thực hiện
trực tiếp chương trình viết bằng hợp ngữ hay không?
Trả lời: Chương trình quá dài
dòng và phức tạp
Đ Không, phải cần chuyển
sang ngôn ngữ máy
Hoạt động 3: Giới thiệu Ngôn ngữ bậc cao, Chương trình dịch
III Ngôn ngữ bậc cao
Ngôn ngữ bậc cao là ngôn
ngữ gần với ngôn ngữ tự
nhiên, có tính độc lập cao, ít
phụ thuộc vào các loại máy cụ
thể
IV Chương trình dịch:
Là chương trình dịch từ các
ngôn ngữ khác nhau ra ngôn
ngữ máy
Các chương trình dịch làm
việc theo 2 kiểu: thông dịch và
biên dịch
Đặt vấn đề: Hợp ngữ là một
ngôn ngữ đã thuận lợi hơn cho các nhà lập trình chuyên nghiệp nhưng vẫn chưa thật thích hợp với đông đảo người lập trình
H Các em biết các loại ngôn
ngữ nào?
H Máy tính có thể thực hiện
trực tiếp chương trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao hay không?
Đ Pascal, Foxpro, C,…
Đ Không, phải cần chuyển
sang ngôn ngữ máy
GV giải thích thêm về chương trình dịch
Thông dịch: Dịch từng lệnh và thực hiện ngay
Biên dịch: Dịch toàn bộ chương trình rồi mới thực hiện
Hoạt động 4: Củng cố kiến thức đã học
Cho HS nhắc lại:
– Loại ngôn ngữ nào mà máy có thể hiểu và thực hiện được?
– Muốn máy có thể hiểu được các loại ngôn ngữ khác, thì phải làm thế nào?
HS trao đổi và trả lời:
– Ngôn ngữ máy – Chương trình dịch
Trang 4Câu hỏi: Hãy nêu một vài ví dụ
về NNLT bậc cao mà em biết?
Hs trả lời
III BÀI TẬP VỀ NHÀ
– Bài 1, 2, 3 sách giáo khoa
– Đọc trước bài “Giải bài toán trên máy tính”
IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG