CHỦ ĐỀ 3 :LẬP LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

Nắm được tính chất , ý nghĩa , cách thể hiện lập luận trong văn bản tự sự -Biết cách tạo lập một văn bản tự sự kết hợp với lập luận . B.Chuẩn bị : Đọc tài liệu , nghiên cứu bài soạn . Hoạt động 1: Khởi động 1.Sĩ số : 2.Bài cũ : kiểm tra chủ đề đã ôn

CHỦ ĐỀ 3 :LẬP LUẬN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

(THỜI GIAN : 4 TIẾT)

2.Bài cũ : kiểm tra chủ đề đã ôn

3.Giới thiệu chủ đề mới

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Trong văn bản tự sự , lập luận

thường xuất hiện chỗ nào ?

I-Tính chất, ý nghĩa

-Lập luận trong văn bản tự sự thường xuất hiện ở những đoạn văn , trong

-Cần chú ý gì khi xen lập luận vào

văn bản tự sự ?

-Ta thường làm cách nào để thể hiện

lập luận trong văn tự sự ?

Hãy nêu ví dụ đoạn văn có lập luận

?

đo người nói, người viết nêu ra những lý lẽ dẫn chứng để trình bày, thuyết phục người đọc, người nghe

về một vấn đề nào đó , hoặc ký gửi , thổ lộ cách ứng xử , một quan niệm , một triết lý nào đó

-Lập luận trong văn tự sự không nên lấn áp người kể , tình tiết vì dễ khô khan suy lý

II-Cách thể hiện lập luận trong văn tự sự :

-Thông qua nhân vật đó

-Tác giả phát biểu trực tiếp ý nghĩ và

ý tưởng của mình Trường hợp này gọi là câu văn , đoạn văn chữ tình ngoại đề

Ví dụ : a)Dế choắt bị chị cốc mổ cho, nằm thoi thóp , sắp chết Trước sự ân hận của dế mèn , dế choát đã nói :

“Thôi, tôi ốm yếu quá rồi , chết cũng được Nhưng trước khi nhắm

-Mục đích của Tô Hoài trong đoạn

văn trên là gì ?

mắt , tôi khuyên anh: ở đời mà ở thói hung hăng , bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm mượn rồi cũng mang

vạ vào mình đấy”

->Tô Hoài đã qua nhân vật Dế Choắt nêu lên bài học đường đời nhằm khuyên căn những kẻ hung hăng , bậy bạ chớ mua án, rước thú vừa mang vạ vào thân , vừa gây tai hoạ cho người

b) “Người ta nói chèo bẻo là kẻ cắp

kẻ cắp hôm nay gặp bà già Nhưng

từ đây tôi lại quí chèo bẻo Ngày mùa , chúng thức suốt đêm Mới tờ

mờ đất, nó đã cất tiếng gọi người :

“chè cheo chét chúng nó chi kẻ ác Thì ra, người có tội khi trở thành người tốt thì tốt lắm

-Câu lập luận : Người ta nói Chèo Bẻo là kẻ cắp Kẻ cắp hôm nay gặp

bà già Tác giả Duy Khán (Bài :lao xao” ) muốn nói về sự hoàn lương của

-Trong đoạn văn , những câu nào kể

những câu nào là lập luận ?

Mục đích của những câu lập luận

trong đoạn văn trên ?

những kẻ xấu trong xã hội

Tiết 12 : Nội dung bài học

c./ “Tôi lắng nghe hai cây phong dì

rào , tim đập dịu dàng và thảnh thốt

Tìm yếu tố lập luận trong đoạn văn ý

nghĩa của những yếu tố đó ?

và vui sướng , và trong tiếng xạc xào không ngớt ấy , tôi cố hình dung ra miền xa lạ kia Thủa ấy , chỉ có một điều tôi chưa nghĩ đến ; ai là người

đã trồng hai cây phong trên đồi này ? Người vô danh ấy đã ước mơ gì ? đã nói gì khi vùi hai gốc cây phong xuống đất , người ấy đã ấp ủ những niềm hy vọng khi vun sới chúng nơi đây , trên đỉnh đồi cao này

Quả đồi có hai cây phong ấy , không biết vì sao làng tôi lại gọi là

“Trường Đuy Sen”

->yếu tố lập luận : “Thủa ấy có một điều tôi chưa nghĩ đến-> trên đỉnh đồi cao này”

->Ai ma tốp đã sử dụng nghị luận để nói lên lòng biết ơn của hoạ sĩ , của biết bao thế hệ học trò và nhân nhân làng Ku-Ku-rêu đối với Thầy Đuy Sen , người thầy đầu tiên của họ Bài học : “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” được diễn tả một cách thấm thía , nên thơ

Tìm trong đoạn trích “Thuý Kiều báo

ân báo oán ? yếu tố lập luận ?

d Trước đây Bạc Hạnh, Bạc Hà

Bên là Ưng , khuyển , bên là sở

Khanh

Tú Bà cùng Mã Giám Sinh Các tên tội ấy đáng tình còn sao Lệnh quân truyền xuống nội dao Thể sao , thì lại cứ sao ra hình Máu rơi thịt nát tan tành

Ai trông thấy hồn kinh phách rời Cho hay muôn sự tại trời Phụ người chẳng bõ khi người phụ ta Mấy người bạc ác tinh ma

Mình làm mình chịu , kêu mà ai

thương

Ba quân đông mặt pháp trường

Thanh thiên bạch nhật rõ ràng cho

coi”

->yêu tố lập luận : “Cho hay muôn

Yếu tố lập luận bày tỏ quan điểm gì

của Nguyễn Du ?

Quan sát đoạn văn ở bên và cho biết

ý nghĩa của những yếu tố lập luận

trong đoạn văn ?

e Nhĩ sai đứa con trai tên là Tuấn đi

sang bên kia sông Một lúc sau, anh nhìn thẳng bóng con rồi anh đắm chìm trong những trầm tư suy ngẫm

“Thì ra thằng con trai của anh chỉ mới đi được đến hàng cây bằng lăng bên kia đường ,thằng bé vẫn cắp cuốn sách bên nách đang sà vào một đám người chơi phá cờ thế trên hè phố Suốt đời Nhĩ đã từng chơi phá

cờ trên nhiều hè phố , thật là không dứt ra được không khéo thì thằng con trai anh cũng trễ mất chuyến đò trong ngày Nhĩ nghĩ một cách buồn bã, con người ta trên đời khó trách khỏi được cái điều vòng vèo hoạc chùng chình , vả lại nó đã thấy có gì đáng

hấp dẫn ở bên kia sông đâu ? Hoạ trăng chỉ có anh đã từng trải , đã từng đặt gót chân khắp mọi chân trời xa lạ mới nhìn thấy hết sự giàu có lẫn mọi

vẻ đẹp của một cái bãi bồi sông Hồng ) ngay bờ bên kia , cả trong những nét tiêu sơ , và cái điều riêng anh khám phá thấy giống như một niềm mê say pha lẫn với nỗi ân hận đau đớn , lời lẽ không bao giờ giải thích hêt”…

yếu tố lập luận :

“Nhĩ nghĩ một cách buồn bã không bao giờ giải thích hết”

Tiết 13 : LUYỆN TẬP

1-Tìm trong những văn bản đã học

những đoạn văn, đoạn thơ có dùng

yếu tố nghị luận ? (Các tổ thảo luận

với nhau mỗi người tìm một đoạn

trong một văn bản Nhóm trưởng tập

hợp ý kiến của tổ mình Nhận xét ý

kiến của các yếu tố lập luận trong

đoạn văn đoạn thơ )

III Luyện tập

1-Ôi ! Đời xưa báo rằng “thú ăn thịt người cũng chưa đến nỗi quá tệ như thế !

(“Vũ Trung tuỳ bút” Phạm Đình Hổ

-> thái độ tố cáo bộ mặt thật của xã hội phong kiến ; chuyên ăn chơi sa hoa , không để ý gì đến đời sống của nhân dân ; tố cáo bọn người vô lương tâm , lợi dụng loạn lạc , nỡ ăn đồng loại (hình thức kiếm tiền vô lương tâm)

+”Quân thanh sang xâm lấn nước ta , hiện đang ở Thăng Long -> ta không

nói trước”

 đoạn văn nêu tấm gương giữ gìn độc lập của tổ quốc trong lịch sử , tố cáo tội ác của giặc , khơi gợi lòng yêu nước lòng yêu nước , quyết tâm đánh giặc của vua Quang Trung với các tướng

+Trong “Truyện Kiều” cũng có rất nhiều đoạn , tác giả xen lập luận :

*Kiều ở lầu ngưng bích

“Bẽ bàng mây sớm đèn khuya Nửa tình nửa cảnh như chia tác lòng

*Mã GiamSinh mua Kiều :

“Đinh ngày nạp thái vu quy Tiền lưng đã sẵn việc gì chẳng song”

2-Cho đoạn thư sau (Kiều báo ân

báo oán Sách GK tranh 107 từ

“Thoắt trông nàng đã trào thưa

…trướng tiền tha ngay”

-Đọc đoạn thơ

a-Trong mấy câu đầu đoạn thơ ,

Thuý Kiều đã nói với Hoạn Thư

những gì ?

-Hãy chuyển lời nói của nàng Kiều

thành một đoạn văn lập luận

(Nhận xét đoạn lập luận đó ? giọng

a-Nguyễn Du đã dùng 5 câu thơ ghi

lại những lời Kiều nói Hoạn Thư trước pháp trường báo oán :

“Tiểu thư cũng có mấy giờ đến đây

Đàn bà dĩ có mấy tay Đời xưa mấy mặt, đời nay mấy gan

ít thấy trên cuộc đời xưa nay Nàng

đã gây ra bao nhiêu oan nghiệt , đau khổ cho người khác thì phải truốc lấy oan trái , phải bị trừng phạt nặng nề

b-Nguyễn Du đã dùng 8 câu thơ để

nói , cách lập luận của Kiều vừa mát

mẻ, mỉa mai , vào đay nghiến , thể

hiện một cuộc báo oán , trủ thù quyết

liệt sắp xảy ra )

b-Hoạn Thư đã biện bạch như thế

nào mà nàng Kiều phải khen rằng :

khôn ngoan hết mực , nói năng phải

lời ?

Hãy tóm tắt các nội dung lý lẽ trong

lời biện bạch của Hoạn Thư để làm

sáng tỏ lời khen của nàng Kiều ?

diễn tả lời biện bạch của Hoạn Thư Có thể tóm tắt các nội dung lý lẽ trong lời biện bạch của Hoạn Thư như sau :

-Tôi chỉ là một người đàn bà tầm thường Ghen tuông là chuyện thường tình “ của đàn bà, cũng là của tôi Vả lại , “chồng chung chưa dễ ai chiều cho ai”

-Đối với nàng (Kiều) tôi “những kính yêu , và đã có chút ân tình như đã cho ra quan am các viết kinh, và khi nàng bỏ trốn tôi cũng “chẳng theo” , chẳng truy tìm

-Tôi chót đã gây ra chông gai đau khổ cho nàng Tôi chỉ còn trông mong vào “lượng lẻ” bao dung độ lượng của nàng “thươngbài cho chăng”

-> Cách biện bạch của Hoạn Thư vừa

phải lời” rồi cao thượng tha lỏng cho tiểu thư họ Hoạn : “Truyền quân lệnh xuống trướng tiền tha ngay

Tiết 14 : Nội dung bài học

Vận dụng kiến thức đã học , hãy viết

một đoạn văn tự sự có xen lập luận ?

(chủ đề tự chọn)

-Các nhóm thảo luận với nhau về đề

tài , sau đó các cá nhân tự viết

-Giàng 10’ cuối giờ để học sinh trình

*Đọc bài tham khảo :

“Hồ Chí Minh, niềm hy vọng lớn

nhất” (NV9NC T197)

Phần kết luận :

So sánh yếu tố nghị luận trong văn

bản nghị luận và yếu tố lập luận và

yêu tố lập luận trong văn bản tự sự ?

khác nào cuộc sống không ánh sáng mặt trời Mong tình bạn đẹp mãi như tiếng hát không ngừng

*Kết luận :

-Yếu tố nghị luận trong văn bản nghị luận

-Người viết tập trung đưa ra các luận điểm luận

cứ một cách đầy

đủ hệ thống và hêt sức chặt chẽ Các nội dung ý lớn , ý nhỏ phải gắn bó va phụ thuộc vào nhau

trong toàn bài

-Yếu tố lập luận trong văn bản

tự sự

-Nghị luận trong văn bản tự sự chỉ là yếu tố đơn

lẻ , biệt lập trong một tình huống cụ thể , một sự việc trong một nhân vật cụ thể nào

đó của câu chuyện cốt chỉ làm nổi bật cho

sự việc va con người

-Làm thế nào để nhận diện những

dâu hiệu và đặc điểm của nghị luận

trong văn bản tự sự ?

-Cách nhận diện những dấu hiệu và

đặc điểm nghị luận trong văn bản tự

sự

+Nghị luận thực chất là đối thoại (với người khác hoặc với chính mình ) trong đó người viết thường nêu lên các nhận xét , phán đoán , các lý lẽ nhằm thuyết phục người nghe , người đọc (có khi thuyết phục chính mình )

về một vấn đề , một quan điểm , một

tư tưởng nào đó

+Trong đoạn văn bản nghị luận , người viết dùng miêu tả , trần thuật

và thường dùng nhiều loại câu khẳng định và phủ định , câu có các cặp quan hệ từ nếu … thì ; vì … nên ; càng… càng ; vừa …vừa , một mặt….mặt khác

+Trong đoạn văn nghị luận , người viết thường dùng nhiều từ ngữ như : tại sao , thật vậy tuy thế , trước hết , sau cùng , nói chung , tóm lại , tuy nhiên

Tiết 15: KIỂM TRA VIẾT

9B:

9C:

2.Kiểm tra sự chuẩn bị của Học sinh

3.Giới thiệu (giờ kiểm tra toàn bộ chuyên đề)

Hoạt động 2: Ra đề đáp án

I-Trắc nghiệm

1-Khoanh tròn vào chữ cái đứng đầu câu trả lời đúng nhất

Trong văn bản tự sự xen lập luận thì yếu tố nghị luận :

A.Người viết tập trung nêu ra luận điểm và luận cứ đầy đủ , hệ thống chặt chẽ

B.Người viết đưa ra các yếu tố nghị luận thường nêu lên một nhận xét , phán đoán cốt để làm nổi bật nhân vật hoặc sự việc

Lâm tri người cũ chàng còn nhớ không

A Thúc Sinh từ biệt Thuý Kiều về với Hoạn Thư

B Thúc Sinh và Thuý Kiều vui vầy cuộc sống vợ chồng

C Thuý Kiều bị Hoạn Thư hành hạ trước mặt Thúc Sinh

D Thúc Sinh đưa Kiều ra khỏi lầu xanh

3-Nhận định nào không phải là lý lẽ của Hoạn Thư đưa ra để gỡ tội cho mình

A Dựa vào tâm lý thường tình của một người phụ nữ để gỡ tội

B Kể lại công của mình để cho Kiều ra viết kinh ở Gác Quan Âm

C Nhận hết tội về mình để cho Kiều tha thứ

D Đổ hết mọi tội lỗi cho Thúc Sinh

4-Nhận định nào nói đúng nhất ý nghĩa của hình ảnh “Bến lửa”

A Hiện diện như tình cảm ấm áp của người bà dành cho cháu

B Là chỗ dựa tinh thần của người cháu trong những năm tháng tuổi thơ

C Là sự cưu mang đùm bọc , chi chút của bà dành cho cháu

D Cả A , B ,C đều đúng

II-Tự luận

Hãy hồi tưởng lại tuổi thơ của em và kể lại những kỷ niệm thời thơ ấu của mình (Trong đó có xen yếu tố lập luận)

-Kể về 1 số kỷ niệm (lần lượt theo trình tự thời gian Trong khi kể có phán đoán nhận xét hoặc nêu ý nghĩ của mình giờ đây khi nhớ lại những kỷ niệm

đó

Cảm nghĩ của mình về những sự kiện trên liên hệ giáo dục tư tưởng

Hoạt động 3: Học sinh làm bài

Hoạt động 4 : Thu bài nhận xét giờ viết

Về nhà soạn bài (tìm hiểu ) cách làm một bài văn nghị luận về một sự kiện , hiện tượng trong đời sống xã hội