Bài giảng Ngữ văn 1: Đọc Tiểu Thanh kí (Độc Tiểu Thanh kí) - Nguyễn Du

Hoàn cảnh ra đời Có thể Nguyễn Du sáng tác bài thơ này khi đọc những bài thơ còn sót lại của Tiểu Thanh... Nhà thơ đã nêu ra quy luật gì đối với những người tài hoa trong xã hội phong k

Kính chào quý thày cô!

Chào mừng các em học sinh!

- Nguyễn Du -

Giáo viên: Phạm Thị Thủy

Tiết 41

Đọc Văn

1 Đôi nét về Tiểu Thanh

Tiểu Thanh là tên:

A Một tác phẩm văn học nổi tiếng của văn học trung đại Việt Nam

C Một người phụ nữ Trung Quốc xinh đẹp nhưng bất hạnh

D Một người phụ nữ Việt Nam xinh đẹp nhưng bất hạnh

B Một tác phẩm nổi tiếng của Nguyễn Du,

I Giới thiệu chung

->Tiểu Thanh (1594 - 1612) là một cô gái Trung Quốc,sống đầu thời Minh, nổi tiếng xinh đẹp, có tài văn

chương, âm nhạc nhưng số phận bất hạnh

2 Hoàn cảnh ra đời

Có thể Nguyễn Du sáng tác bài thơ này khi đọc những bài thơ còn sót lại của Tiểu Thanh

Độc Tiểu Thanh kí - Nguyên tác chữ Hán

II Đọc – hiểu văn bản

Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư,

Độc điếu song tiền nhất chỉ thư.

Chi phấn hữu thần liên tử hậu,

Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.

Cổ kim hận sự thiên nan vấn,

Phong vận kì oan ngã tự cư.

Bất tri tam bách dư niên hậu,

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như ?

Phiên âm

Tây hồ cảnh đẹp hoá gò hoang, Thổn thức bên song mảnh giấy tàn.

Son phấn có thần chôn vẫn hận, Văn chương không mệnh đốt còn vương Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi,

Cái án phong lưu khách tự mang.

Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa, Người đời ai khóc Tố Như chăng ?

Dịch thơ

Hai câu đề

1 Câu 1 sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

Phân tích tác dụng của biện pháp đó?

3 Hãy khái quát nội dung hai câu thơ đề?

Nhóm 1

2 Em hiểu gì về các từ “độc điếu”, “nhất chỉ thư” ở câu 2

phần phiên âm? Qua đó em hiểu gì về tấm lòng của tác giả?

Hai câu thực

1 Nêu ý nghĩa của những từ “son phấn”, “có thần”, “chôn vẫn hận”

“văn chương”, “không mệnh”, “đốt còn vương”?

2 Hai câu thực thể hiện những bi kịch gì của Tiểu Thanh?

3 Phân tích thái độ của Nguyễn Du thể hiện qua hai câu này?

Từ đó em đánh giá như thế nào về tấm lòng của nhà thơ ?

Nhóm 2

Hai câu luận

1 Nhà thơ đã nêu ra quy luật gì đối với những người tài hoa trong

xã hội phong kiến? Nguyễn Du có thái độ như thế nào?

2 Tại sao Nguyễn Du lại tự nhận mình là người “cùng hội

cùng thuyền” với Tiểu Thanh? Điều đó có ý nghĩa như thế nào?

3 Khái quát nội dung của hai câu luận?

Nhóm 3

Hai câu kết

2 Từ “khóc” trong câu này được hiểu như thế nào ?

3 Khái quát nội dung hai câu kết ?

4 Những ai đã “khóc” cho Nguyễn Du ?

Em đánh giá như thế nào tầm vóc của nhà thơ Nguyễn Du

trong dòng chảy của văn học Viêt Nam ?

Nhóm 4

1 Cụm từ “ba trăm năm lẻ nữa”, “người đời” nhà thơ hướng đến ai?

Từ đó em hiểu gì về hoàn cảnh thực tại của tác giả ?

1 Hai câu đề

Tây Hồ hoa uyển tẫn thành khư

Độc điếu song tiền nhất chỉ thư

Tây Hồ cảnh đẹp hoá gò hoang Thổn thức bên song mảnh giấy tàn

-“Độc điếu”

- “nhất chỉ thư”

Một mình viếng Viếng một người Qua một tập sách

Sự gặp gỡ giữa hai tâm hồn cô đơnTác giả viếng nàng qua văn chương => đồng cảm

Câu 1

Câu 2 => Thi nhân đang ngậm ngùi trước di cảo của Tiểu Thanh

So sánh phần Phiên âm

niềm thổn thức của một tấm lòng nhân đạo lớn

Cảnh đẹp Gò hoang

2 Hai câu thực

Chi phấn hữu thần liên tử hậu,

Văn chương vô mệnh luỵ phần dư.

Son phấn có thần chôn vẫn hận, Văn chương không mệnh đốt còn vương.

Thái độ của tác giả

- cảm thương, trân trọng nàng Tiểu Thanh bất hạnh;

- ngợi ca, khâm phục, khẳng định sự tồn tại vĩnh cửu của cái đẹp, cái tài.-> gợi ra sự chà đạp không thương tiếc đối với những đấng tài hoa -> Cái đẹp, cái tài có sức sống mãnh liệt

3 Hai câu luận

Cổ kim hận sự thiên nan vấn,

Phong vận kì oan ngã tự cư Cái án phong lưu khách tự mang Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi

+ Cổ kim: đời xưa và đời nay

=> những người tài hoa nói chung

 Quy luật chung đối với những người tài hoa trong xã hội phong kiến

 Thái độ phẫn uất, xót xa của tác giả

- “hận sự” nỗi hờn  Sự uất hận, chua xót, bất lực,

oán thán

=

- Hận sự ?

+ thiên nan vấn (trời khôn hỏi): -> sự bế tắc, sự bất lực,

-> Hồng nhan bạc mệnh, tài mệnh tương đố

Tự nhận mình là người

“cùng hội cùng thuyền”với

Tiểu Thanh, Nguyễn Du

ý thức rõ về tài năng của mình

đồng cảm sâu sắc với nàng(với kiếp tài hoa)

Xót thương cho người và cho mình

=> Nỗi xót xa cho kiếp tài hoa

->sự cô đơn trong thực tại, là tiếng nói tự ý thức về tài năng, nỗi đau,

về khát vọng trong xã hội đương thời

-> “khóc Tố Như” cũng chính là khóc cho Tiểu Thanh, cho Nguyễn Du,

những người tài hoa bạc mệnh trong xã hội xưa và nay

-> sự đồng cảm, thấu hiểu, chia sẻ, tri âm

+ “Ba trăm năm lẻ nữa”, “người đời” -> hướng tới hậu thế

=> Tiếng lòng khao khát tri âm

“Bất tri tam bách dư niên hậu

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như ?”

(Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa,

Người đời ai khóc Tố Như

chăng ?)

“Tiếng thơ ai động đất trời Nghe như non nước vọng lời ngàn thu Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày.

Hỡi người xưa của ta nay Khúc vui xin lại so dây cùng người ” (“Kính gửi cụ Nguyễn Du” - Tố Hữu)

III Tổng Kết

- Thể thơ: thất ngôn bát cú đường luật

- Ngôn từ: cô đọng, hàm súc, đa nghĩa, giàu hình ảnh, có giá trị tạo hình

2 Nội dung

Bài thơ là niềm cảm thông sâu sắc

của Nguyễn Du với nàng Tiểu Thanh, với những người tài hoa bạc mệnh

Qua đó thể hiện trái tim nhân đạo sâu sắc của thi nhân.

Đồng thời bài thơ còn là tiếng lòng khao khát tri âm gửi gắm ở hậu thế của ông.

1 Nghệ thuật

Bài tập củng cố: chọn đáp án đúng

1 Bài thơ là tiếng khóc của Nguyễn Du dành cho ai?

C Những người tài hoa bạc mệnh D Cả A, B, C

Dặn dò

- Học thuộc phiên âm, dịch thơ

- Nắm được nội dung và đặc sắc nghệ thuật

- Soạn bài “Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt ”