Đề bài: Trong hoạt động xét hỏi tại phiên tòa, để tìm hiểu diễn biến tâm lý của bị cáo, thẩm phán có thể sử dụng những phương pháp nào trong số các phương pháp dưới đây. Giải thích tại sao? Cho ví dụ. a. Phương pháp thuyết phục b. Phương pháp quan sát c. Phương pháp trò chuyện ( đàm thoại ) Bài làm Việc xét hỏi tại phiên tòa là một nội dung quan rất quan trọng trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự. Bởi vì, thông qua việc xét hỏi tại phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa và Hội thẩm nhân dân sẽ thẩm tra lại tính hợp pháp và sự chính xác của tất cả các chứng cứ trong hồ sơ vụ án. Trên cơ sở đó, Hội đồng xét xử nắm được một cách toàn diện về tất cả các chứng cứ, tình tiết của vụ án, nhằm tiếp tục điều khiển phần tranh luận, nghị án và ban hành bản án hoặc quyết định của Hội đồng xét xử sơ thẩm công minh, đúng pháp luật. Việc nắm bắt diễn biến tâm lý của bị cáo tại phiên tòa là công việc, kĩ năng rất thường xuyên của thẩm phán nhằm đưa ra những nhận định, đánh giá đúng đắn nhất về bản chất vụ án, củng cố hoặc tìm ra những thiếu sót trong quá trình tố tụng trước đó. Theo câu hỏi của đề bài những phương pháp mà thẩm phán có thể sử dụng là: Phương án b. Phương pháp quan sát Phương án c. Phương pháp trò chuyện ( đàm thoại ) Giải thích Đối với phương án a. Phương pháp thuyết phục không được lựa chọn vì mục đích đầu bài hỏi là phương pháp tìm hiểu diễn biến tâm lý tức là để nắm bắt diễn biến tâm lý chứ không phải phương pháp để tác động tâm lý. Mà phương pháp thuyết phục là phương pháp nhằm tác động vào tâm lý nên phương pháp này sẽ không được sử dụng. Phương pháp thuyết phục là phương pháp sử dụng lý lẽ, kiến thức, tình cảm để thuyết phục người chịu tác động để thay đổi nhận thức, thái độ, xúc cảm sao cho đúng đắn hơn, tích cực hơn, phù hợp với mục đích của hoạt động giải quyết vụ án hình sự và cải tạo người phạm tội. Thẩm phán ở đây muốn nắm bắt diễn biến tâm lý của bị cáo chứ không hề có mục đích tác động làm thay đổi nhận thức, tình cảm của bị cáo. Đối với phương án b. Phương pháp quan sát được sử dụng vì: Quan sát là một phương pháp nhằm nắm bắt tâm lý của bị cáo. Quan sát là tri giác hiện tượng tâm lý một cách có tổ chức, có chủ định, mục đích rõ ràng. Thẩm phán trong trường hợp này sẽ quan sát những biểu hiện bên ngoài của bị cáo: hành động, cử chỉ, ngôn ngữ, vẻ mặt, dáng điệu, quan hệ, với người khác…diễn tra trong điều kiện sinh hoạt tự nhiên, bình thường của con người từ đó nắm được hiện tượng tâm lý bên trong của bị cáo. Chẳng hạn khi xúc động thì con người ta sẽ hổn hển, khi vui người ta sẽ nói nhanh, rạng rỡ, khi sợ hãi mặt mũi sẽ tái nhợt, toát mồ hôi. Khi tập trung quan sát thẩm phán có thể nhận ra những dấu hiện bên trong diễn biến tâm lý của bị cáo để từ đó họ đánh giá đúng nhất về các tình tiết, các yếu tố nhạy cảm trong hồ sơ vụ án tác động lên đối tượng. Ví dụ trong vụ án Năm Cam khi tiến hành xét hỏi tại phiên tòa, khi Viện kiểm sát buộc tội Năm Cam tội giết người vì đã có bản khẩu cung lời khai của Hải Bánh đã thừa nhận Năm Cam là người xui Hải và đồng bọn cầm súng đi bắn Dung Hà, khác với những lần trước thì thái độ, nét mặt của Năm Cam biến đổi hẳn. Một thái độ của một người sợ hãi. Thẩm phán đã qua tình tiết này và nắm bắt được bản chất của vụ án chính Năm Cam là người chủ mưu giết Dung Hà Đối với phương án c. Phương pháp trò chuyện cũng được sử dụng bởi: Trò chuyện cũng là một phương pháp nhằm nắm bắt tâm lý của bị cáo thông qua hình thức trao đổi thông tin bằng lời nói, đàm thoại, mặt đối mặt của thẩm phán đối với bị cáo. Qua ngôn ngữ giao tiếp, thẩm phán có thể nắm được đặc điểm tâm lý của bị cáo. Bằng cách đặt ra những câu hỏi và dựa vào câu trả lời của đối tượng để trao đổi, hỏi thêm nhằm thu nhận thông tin đối với vấn đề mà thẩm phán muốn khai thác ở bị cáo. Thông qua đàm thoại thẩm phán nắm hiểu được tâm trạng, cảm xúc, trình độ, nhu cầu, tâm lý của bị cáo. Phương pháp này thường được sử dụng với phương pháp quan sát, bởi thông qua những câu hỏi được thẩm phán đặt ra thì thái độ, cử chỉ, nét mặt…biểu hiện tâm lý tâm lý bên trong của bị cáo sẽ được bộc lộ và làm tiền đề để thẩm phán nhận định bản chất vụ việc. Ví dụ: Trong vụ án Trung tướng Phan Văn Vĩnh nhận hối lộ bằng chiếc đồng hồ Rolex của Nguyễn Văn Dương. Đứng trước phiên tòa Ông Vĩnh khai đã trả 1,1 tỉ đồng tiền mua đồng hồ Rolex từ Dương và liên tục phủ nhận việc nhận quà biếu hối lộ là chiếc đồng hồ đắt tiền đó. Nhưng bằng các biện pháp đối thoại hỏi đáp của mình thẩm phán đã đặt câu hỏi về tiền lương, về quan hệ của bị cáo Dương với ông Vĩnh Hơn như: lương của ông Vĩnh là 20 triệu đồng tháng, để mua được món đồ này ông Vĩnh phải mất 55 tháng lương, tương đương 4 năm 7 tháng không chi phí gì. Mặt khác, Dương không phải anh em, họ hàng thân thiết nên có đủ cơ sở kết luận Dương không thể bán rẻ hay tặng cho ông Vĩnh mà không có điều kiện được. Trước câu hỏi liên tục của thẩm phán, cuối cùng những uẩn khúc và sự dối trá trong lời khai của ông Vĩnh được bộc lộ, ông tỏ ra bối rối, lắp bắp, biểu hiện của một người nói dối. Và cuối cùng ông phải cúi đầu thừa nhận hành vi nhận hối lộ chiếc đồng hồ đắt tiền đó.
Trang 1Họ tên: Hoàng Hữu Phúc Lớp: K17G
Mã sinh viên: 012
Đề bài: Trong hoạt động xét hỏi tại phiên tòa, để tìm hiểu diễn biến tâm lý của bị cáo, thẩm phán có thể sử dụng những phương pháp nào trong số các phương pháp dưới đây Giải thích tại sao? Cho ví dụ
a Phương pháp thuyết phục
b Phương pháp quan sát
c Phương pháp trò chuyện ( đàm thoại )
Bài làm Việc xét hỏi tại phiên tòa là một nội dung quan rất quan trọng trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự Bởi vì, thông qua việc xét hỏi tại phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa và Hội thẩm nhân dân sẽ thẩm tra lại tính hợp pháp và sự chính xác của tất cả các chứng cứ trong hồ sơ vụ án Trên cơ sở đó, Hội đồng xét
xử nắm được một cách toàn diện về tất cả các chứng cứ, tình tiết của vụ án, nhằm tiếp tục điều khiển phần tranh luận, nghị án và ban hành bản án hoặc quyết định của Hội đồng xét xử sơ thẩm công minh, đúng pháp luật Việc nắm bắt diễn biến tâm lý của bị cáo tại phiên tòa là công việc, kĩ năng rất thường xuyên của thẩm phán nhằm đưa ra những nhận định, đánh giá đúng đắn nhất về bản chất vụ án, củng cố hoặc tìm ra những thiếu sót trong quá trình tố tụng trước đó
Theo câu hỏi của đề bài những phương pháp mà thẩm phán có thể sử dụng là:
- Phương án b Phương pháp quan sát
- Phương án c Phương pháp trò chuyện ( đàm thoại )
Giải thích
- Đối với phương án a Phương pháp thuyết phục không được lựa chọn vì mục đích đầu bài hỏi là phương pháp tìm hiểu diễn biến tâm lý tức là để nắm bắt diễn biến tâm lý chứ không phải phương pháp để tác động tâm lý Mà phương pháp thuyết phục là phương pháp nhằm tác động vào tâm lý nên phương pháp này sẽ không được sử dụng
Phương pháp thuyết phục là phương pháp sử dụng lý lẽ, kiến thức, tình cảm để thuyết phục người chịu tác động để thay đổi nhận thức, thái độ, xúc cảm sao cho đúng đắn hơn, tích cực hơn, phù hợp với mục đích của hoạt động giải quyết vụ
Trang 2án hình sự và cải tạo người phạm tội Thẩm phán ở đây muốn nắm bắt diễn biến tâm lý của bị cáo chứ không hề có mục đích tác động làm thay đổi nhận thức, tình cảm của bị cáo
- Đối với phương án b Phương pháp quan sát được sử dụng vì:
Quan sát là một phương pháp nhằm nắm bắt tâm lý của bị cáo Quan sát là tri giác hiện tượng tâm lý một cách có tổ chức, có chủ định, mục đích rõ ràng Thẩm phán trong trường hợp này sẽ quan sát những biểu hiện bên ngoài của bị cáo: hành động, cử chỉ, ngôn ngữ, vẻ mặt, dáng điệu, quan hệ, với người khác… diễn tra trong điều kiện sinh hoạt tự nhiên, bình thường của con người từ đó nắm được hiện tượng tâm lý bên trong của bị cáo Chẳng hạn khi xúc động thì con người ta sẽ hổn hển, khi vui người ta sẽ nói nhanh, rạng rỡ, khi sợ hãi mặt mũi
sẽ tái nhợt, toát mồ hôi Khi tập trung quan sát thẩm phán có thể nhận ra những dấu hiện bên trong diễn biến tâm lý của bị cáo để từ đó họ đánh giá đúng nhất về các tình tiết, các yếu tố nhạy cảm trong hồ sơ vụ án tác động lên đối tượng
Ví dụ trong vụ án Năm Cam khi tiến hành xét hỏi tại phiên tòa, khi Viện kiểm sát buộc tội Năm Cam tội giết người vì đã có bản khẩu cung lời khai của Hải Bánh đã thừa nhận Năm Cam là người xui Hải và đồng bọn cầm súng đi bắn Dung Hà, khác với những lần trước thì thái độ, nét mặt của Năm Cam biến đổi hẳn Một thái độ của một người sợ hãi Thẩm phán đã qua tình tiết này và nắm bắt được bản chất của vụ án chính Năm Cam là người chủ mưu giết Dung Hà
- Đối với phương án c Phương pháp trò chuyện cũng được sử dụng bởi:
Trò chuyện cũng là một phương pháp nhằm nắm bắt tâm lý của bị cáo thông qua hình thức trao đổi thông tin bằng lời nói, đàm thoại, mặt đối mặt của thẩm phán đối với bị cáo Qua ngôn ngữ giao tiếp, thẩm phán có thể nắm được đặc điểm tâm lý của bị cáo Bằng cách đặt ra những câu hỏi và dựa vào câu trả lời của đối tượng để trao đổi, hỏi thêm nhằm thu nhận thông tin đối với vấn đề mà thẩm phán muốn khai thác ở bị cáo Thông qua đàm thoại thẩm phán nắm hiểu được tâm trạng, cảm xúc, trình độ, nhu cầu, tâm lý của bị cáo Phương pháp này thường được sử dụng với phương pháp quan sát, bởi thông qua những câu hỏi được thẩm phán đặt ra thì thái độ, cử chỉ, nét mặt…biểu hiện tâm lý tâm lý bên trong của bị cáo sẽ được bộc lộ và làm tiền đề để thẩm phán nhận định bản chất
vụ việc
Ví dụ: Trong vụ án Trung tướng Phan Văn Vĩnh nhận hối lộ bằng chiếc đồng hồ Rolex của Nguyễn Văn Dương Đứng trước phiên tòa Ông Vĩnh khai đã trả 1,1
tỉ đồng tiền mua đồng hồ Rolex từ Dương và liên tục phủ nhận việc nhận quà biếu hối lộ là chiếc đồng hồ đắt tiền đó Nhưng bằng các biện pháp đối thoại hỏi
Trang 3đáp của mình thẩm phán đã đặt câu hỏi về tiền lương, về quan hệ của bị cáo Dương với ông Vĩnh Hơn như: lương của ông Vĩnh là 20 triệu đồng/ tháng, để mua được món đồ này ông Vĩnh phải mất 55 tháng lương, tương đương 4 năm 7 tháng không chi phí gì Mặt khác, Dương không phải anh em, họ hàng thân thiết nên có đủ cơ sở kết luận Dương không thể bán rẻ hay tặng cho ông Vĩnh mà không có điều kiện được Trước câu hỏi liên tục của thẩm phán, cuối cùng những uẩn khúc và sự dối trá trong lời khai của ông Vĩnh được bộc lộ, ông tỏ ra bối rối, lắp bắp, biểu hiện của một người nói dối Và cuối cùng ông phải cúi đầu thừa nhận hành vi nhận hối lộ chiếc đồng hồ đắt tiền đó