- Khái niệm: Phân tích là chia nhỏ đối tượng thành các yếu tố, bộ phận để xem xét rồi khái quát, phát hiện bản chất của đối tượng - Mục đích: Thấy được bản chất, mối quan hệ, giá trị của
Trang 1LUYỆN TẬP THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH
Bài giảng điện tử Ngữ văn lớp 11
Trang 2HOẠT ĐỘNG 1( KIỂM TRA BÀI CŨ )
Thế nào là thao tác lập luận phân tích?
Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận phân tích ?
- Khái niệm: Phân tích là chia nhỏ đối tượng thành các yếu tố, bộ phận để xem xét rồi khái quát, phát hiện bản chất của đối tượng
- Mục đích: Thấy được bản chất, mối quan hệ, giá trị của đối tượng.
- Yêu cầu:
+ Phân tích phải gắn liền với tổng hợp
+ Phân tích phải kết hợp nội dung và hình thức
Trang 3Hoạt động 2 ( Luyện tập )
1 Bài tập 1:
Phân tích hai căn bệnh tự ti và tự phụ
Trang 4GỢI Ý THẢO LUẬN
- “Tự ti” là gì? Phân biệt “ tự ti ” và “ khiêm tốn ”?
Những biểu hiện và tác hại của “ Tự ti ”?
- “ Tự phụ ” là gì? Phân biệt “ tự phụ ” và “ tự tin ”?
Những biểu hiện và tác hại của “ tự phụ ”?
- Xác định cho mình một thái độ sống hợp lí?
Trang 5
+ Nhút nhát,rụt rè trước chỗ đông người.
+ Không tin vào năng lực, trình độ của bản thân.
+ Không dám mạnh dạn đảm nhận công việc
mà tập thể, xã hội giao phó + Sống khép mình trước tập thể.
+ Không có ý thức vươn lên.
+ Bỏ qua cơ hội tốt trong học tập và công tác
Trang 6có đến mức coi thường người khác
- Khác với tự tin hay tự hào
- Luôn đề cao quá mức bản thân mình
- Luôn tự cho mình là đúng
- Khi làm được việc gì đó lớn lao sẽ tỏ ra coi thường người khác, huênh hoang, phô trương, khoe khoang bản thân
- Bị mọi người xa lánh
- Làm gì cũng chủ quan, dễ thất bại
Trang 7Tự ti
Ảnh hưởng không tốt đến việc hình thành nhân cách
và kết quả học tập, công tác của mỗi người
Tự phụ
+
Trang 9Cách phân chia đối tượng được phân tích dựa theo những mối quan hệ nào?
Trang 10Cách phân tích
+ Quan hệ giữa các bộ phận tạo nên đối
tượng ( khái niệm, biểu hiện )
+ Quan hệ giữa đối tượng với các đối tượng
liên quan ( tác hại của tự ti và tự phụ với học tập và công tác ).
+ Quan hệ giữa đối tượng phân tích với người
phân tích ( cách khắc phục… )
Trang 112- Bài tập 2:
Phân tích hình ảnh sĩ tử và quan trường trong hai câu thơ
“Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ
Ậm oẹ quan trường miệng thét loa”
( V ịnh khoa thi hương- Trần Tế Xương)
Trang 12(?) Vấn đề nghị luận ? (?) Yêu cầu nội dung?
+ Thao tác lập luận: phân tích, so sánh, bình luận
+ Phạm vi dẫn chứng: hai câu thơ và một số bài thơ cùng đề tài của Tú Xương
Trang 13- Nghệ thuật sử dụng từ ngữ giầu hình tượng và cảm xúc qua các từ láy
+ “lôi thôi” : gợi hình ảnh nhếnh nhác, luộm
thuộm của các sĩ tử
+ “ậm oẹ”: gợi âm thanh lời nói thiếu nghiêm
túc, thiếu trang nghiêm của quan trường
- Nghệ thuật đảo cú pháp:nhấn mạnh vào dáng
điệu và hành động của sĩ tử và quan trường
- Nghệ thuật đối (đối từ, đối ý): gợi tả sự đối lập
giữa người thi và kẻ coi thi.
Nghệ thuật biểu đạt của hai câu thơ
Trang 14 Bức tranh khoa cử nhố nhăng của trường thi cuối mùa ở Nam Định.
Cảnh nhố nhăng, nhốn nháo chung của
một xã hội phong kiến đang đến thời mạt vận
ở cuối thế kỷ XIX.
Nêu cảm nhận về cảnh thi cử
Trang 15Cách phân tích
+ Quan hệ giữa các bộ phận tạo nên đối
tượng ( nội dung; nghệ thuật của 2 câu
thơ).
+ Quan hệ giữa đối tượng phân tích với
người phân tích ( Cảm nghĩ về cảnh
trường thi…)
Trang 16Khi phân tích cần
+ Xác định rõ mục đích của việc phân tích là làm
sáng tỏ ý kiến quan điểm nào.
+ Chia nhỏ đối tượng phân tích thành từng yếu tố
nhỏ để tìm hiểu sâu hơn
+ Tổng hợp sau khi phân tích để có một cái nhìn khái quát
Trang 17Câu 1: Cho đoạn văn :
vừa trôi chảy, vừa phải tiếp nhận dọc đường đi của
mình những dòng nước khác Dòng ngôn ngữ cũng vậy, một mặt nó phải giữ bản sắc cố hữu của dân tộc, nhưng nó không được phép gạt bỏ, từ chối những gì
mà thời đại mang lại, và các dân tộc khác đem lại.
( Chế Lan Viên, Làm cho tiếng nói trong sáng,
giàu và phát triển)
Chỉ ra cách phân tích trong đoạn văn?
A Cắt nghĩa, bình giá.
B Chỉ ra nguyên nhân, kết quả
C Phân loại đối tượng
D Liên hệ, đối chiếu.
Trang 18Câu 2: Chỉ ra cách phân tích trong đoạn văn sau:
Xuân Diệu một mặt là trí thức Tây học, đã hấp thụ ảnh
hưởng của tư tưởng và văn hoá Pháp một cách có hệ thống trên ghế nhà trường, mặt khác do xuất thân từ một gia đình nhà nho nên lại tiếp thu được một cách tự nhiên ảnh hưởng của nền văn hóa truyền thống Vì thế, có thể tìm thấy ở nhà thơ sự kết hợp hai yếu tố cổ điển và hiện đại, Đông và Tây trong tư tưởng và
tình cảm thẩm mĩ Tất nhiên, văn hoá, văn học phương Tây vẫn
có ảnh hưởng sâu đậm hơn
(Ngữ văn 11 nâng cao, tập hai)
A Chỉ ra nguyên nhân, kết quả
B Liên hệ, đối chiếu
C Phân loại đối tượng
D Cắt nghĩa, bình giá
Trang 19
HƯỚNG DẪN DẶN ĐÒ
1- Lập dàn ý và hoàn thiện bài viết của đề số 1 2- Diễn đạt thành đoạn văn hoàn chỉnh đề số 2 3- Đọc thêm hai đoạn trích ( SGK / 44)
4- Chuẩn bị “ Lẽ ghét thương” của Nguyễn Đình Chiểu
Trang 20Câu 3: Chỉ ra cách phân tích trong đoạn văn sau:
Xuân Diệu là một nhà thơ mới, tuy có lúc ngạo
nghễ coi mình như đỉnh Hi Mã Lạp Sơn, nhưng thực chất lại là một tâm hồn luôn rộng mở với đời Ông là một cây đàn Bá Nha nhưng không muốn chỉ có một Chung Tử Kì, mà khao khát hàng triệu, hàng vạn tri
âm, tri kỉ, ở mọi nơi, mọi thời, thuộc mọi loại người
khác nhau trên thế gian này Một tâm hồn như thế, tất nhiên sẵng sàng nhập vào phong trào cách mạng để trở thành thi sĩ của nhân dân
A Chỉ ra nguyên nhân, kết quả
B Cắt nghĩa, bình giá.
C Phân loại đối tượng
D Liên hệ, đối chiếu