CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH.. ( Tĩnh dạ tứ ) - Lí Bạch.... I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:.. - Cảm nhận được đề tài vọng nguyệt hồi hương ( Trông trăng nhớ quê ).được thể hiện giản dị, nhẹ nhàng.. mà sâu lắng, thấm thía trong bài thơ cổ thể của Lí Bạch... - Thấy được tác dụng của nghệ thuật đối và vai trò của câu cuối trong th ể.thơ tứ tuyệt... II. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:.. 1. Kiến thức:.. - Tình quê hương được thể hiện một cách chân thành , sâu s ắc c ủa Lí.Bạch... - Nghệ thuật đối và vai trò của câu kết trong bài thơ... - Hình ảnh ánh trăng - vầng trăng tác động tới tâm tình của nhà thơ... 2. Kĩ năng:.. - Đọc - hiểu bài thơ cổ qua bản dịch tiếng Việt... - Nhận ra nghệ thuật đối trong bài thơ... - Bước đầu tập so sánh bản dịch thơ và bản phiên âm chữ Hán, phân tích.tác phẩm... 3. Thái độ:.. - Nghiêm túc khi học.Trân trọng tài năng thơ... III.CHUẨN BỊ :.. 1. chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, TLTK..2. chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài..IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:..1. Kiểm tra bài cũ : Câu hỏi.. Câu 1. Đọc thuộc lòng bài Bạn đến chơi nhà (4 điểm).. Câu 2. Nêu vài nét ngắn gọn về tác giả Lý B ạch và bài th ơ Xa ng ắm thác.núi Lư ?(6 điểm).. Đáp án và biểu điểm.... Câu Đáp án Điểm... Câu 1 HS Đọc thuộc lòng bài Bạn đến chơi nhà 4đ... 1. Tác giả: Lý Bạch (701-762) là nhà thơ nổi tiếng đời Đường.. 3đ. Được mệnh danh là “ thi tiên”. Thơ ông biểu lộ tâm h ồn tự do ,. phóng khoáng. Hình ảnh thơ mang tín chất tươi sáng kì vĩ, ngôn. Câu 2 ngữ tự nhiên mà điêu luyện.... - Xa ngắm thác núi Lư viết về thác nước .Là một trong những tác. phẩm hay nhất của Lí Bạch viết về thiên nhiên.. 3đ. - Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt.....2. Bài mới : GV giới thiệu bài :.. - “Vọng nguyệt hoài hương“ (trông trăng nhớ quê) là một chủ đề phổ.biến trong thơ cổ không chỉ ở VN mà cả ở Trung Quốc .Vầng trăng tròn.tượng trưng cho sự đoàn tụ cho nên ở xa quê ,trăng càng sáng ,càng tròn l ại.càng nhớ quê.Tình cảnh trông trăng của Lý Bạch sẽ được tìm hiểu qua bài.thơ “Tĩnh dạ tứ .... Hoạt động của giáo viên Hoạt động Ghi bài. của học. sinh..- GV đọc mẫu I. Tìm hiểu chung...- Gọi HS đọc bài thơ theo yêu cầu HS đọc 1. Đọc:.. - Giọng trầm, buồn, tình. cảm.HS đọc chú thích-. - Nhịp 2/3.? Em hiểu thêm gì về cuộc đời Lí HS trả lời.Bạch? 2. Chú thích:..? Về thể thơ, bài thơ này giống với - Ngũ ngôn tứ tuyệt Đường.thể thơ nào đã học. luật.. ( Giống : Phò giá về kinh )...- Đọc 2 câu thơ đầu II. Phân tích văn bản..“ Sàng tiền minh nguyệt quang 1. Hai câu đầu.. Nghi thị điệu thượng sương”..( Trăng trên mặt đất như sương..Trăng sáng láng trên bầu trời)..- Sàng ( Giường)....? Tác giả quan sát ánh trăng từ vị HS đọc - Câu thơ cho thấy nhà thơ.trí nào ? đang nằm trên giường mà. không ngủ được mới nhìn.- Câu thơ cho thấy nhà thơ đang thấy ánh trăng xuyên qua.nằm trên giường. cửa sổ.....?Vì sao em biết điều đó?..? Nêu thay từ “ sàng” bằng từ HS cùng bàn.“án” ( bàn ) luận suy..đình ( sân) thì
Trang 1CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH
( Tĩnh dạ tứ ) - Lí Bạch
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Cảm nhận được đề tài vọng nguyệt hồi hương ( Trông trăng nhớ quê ) được
thể hiện giản dị, nhẹ nhàng
mà sâu lắng, thấm thía trong bài thơ cổ thể của Lí Bạch
- Thấy được tác dụng của nghệ thuật đối và vai trò của câu cuối trong thể thơ
tứ tuyệt
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1 Kiến thức:
- Tình quê hương được thể hiện một cách chân thành , sâu sắc của Lí Bạch
- Nghệ thuật đối và vai trò của câu kết trong bài thơ
- Hình ảnh ánh trăng - vầng trăng tác động tới tâm tình của nhà thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu bài thơ cổ qua bản dịch tiếng Việt
- Nhận ra nghệ thuật đối trong bài thơ
- Bước đầu tập so sánh bản dịch thơ và bản phiên âm chữ Hán, phân tích tác phẩm
3 Thái độ:
- Nghiêm túc khi học.Trân trọng tài năng thơ
III.CHUẨN BỊ :
1 chuẩn bị của giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, TLTK
2 chuẩn bị của học sinh: Chuẩn bị bài
Trang 2IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ : Câu hỏi
Câu 1 Đọc thuộc lòng bài Bạn đến chơi nhà (4 điểm)
Câu 2 Nêu vài nét ngắn gọn về tác giả Lý Bạch và bài thơ Xa ngắm thác núi
Lư ?(6 điểm)
Đáp án và biểu điểm.
Câu 2
1 Tác giả: Lý Bạch (701-762) là nhà thơ nổi tiếng đời Đường Được
mệnh danh là “ thi tiên” Thơ ông biểu lộ tâm hồn tự do , phóng khoáng Hình ảnh thơ mang tín chất tươi sáng kì vĩ, ngôn ngữ tự nhiên mà điêu luyện
3 đ
- Xa ngắm thác núi Lư viết về thác nước Là một trong những tác
phẩm hay nhất của Lí Bạch viết về thiên nhiên
- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt
3 đ
2 Bài mới : GV giới thiệu bài :
- “Vọng nguyệt hoài hương“ (trông trăng nhớ quê) là một chủ đề phổ
biến trong thơ cổ không chỉ ở VN mà cả ở Trung Quốc Vầng trăng tròn
tượng trưng cho sự đoàn tụ cho nên ở xa quê ,trăng càng sáng ,càng tròn
lại càng nhớ quê.Tình cảnh trông trăng của Lý Bạch sẽ được tìm hiểu qua
bài thơ “Tĩnh dạ tứ ".
Hoạt động của giáo viên Hoạt động
của học sinh
Ghi bài
Trang 3- Gọi HS đọc bài thơ theo yêu cầu
HS đọc chú thích-
? Em hiểu thêm gì về cuộc đời Lí
Bạch?
? Về thể thơ, bài thơ này giống với
thể thơ nào đã học
HS đọc
HS trả lời
1 Đọc:
- Giọng trầm, buồn, tình cảm
- Nhịp 2/3
2 Chú thích:
- Ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật
( Giống : Phò giá về kinh )
- Đọc 2 câu thơ đầu
“ Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị điệu thượng sương”
( Trăng trên mặt đất như sương
Trăng sáng láng trên bầu trời)
- Sàng ( Giường)
? Tác giả quan sát ánh trăng từ vị
trí nào ?
- Câu thơ cho thấy nhà thơ đang nằm
trên giường
?Vì sao em biết điều đó?
? Nêu thay từ “ sàng” bằng từ “án”
( bàn )
đình ( sân) thì ý tứ câu thơ có thay
đổi không ? Thay đổi như thế nào ?
HS đọc
HS cùng bàn luận suy nghĩ
II Phân tích văn bản
1 Hai câu đầu
- Câu thơ cho thấy nhà thơ đang nằm trên giường mà không ngủ được mới nhìn thấy ánh trăng xuyên qua cửa sổ
Trang 4-Câu thơ sẽ mang hàm nghĩa khác
nếu thay từ “ sàng” bằng một từ khác
? Hai câu thơ đã gợi tả 1 đêm trăng
như thế nào ?
Đêm trăng sáng đẹp dịu êm, mơ
màng, yêu tĩnh Dường như cả bầu
trời, mặt đất đều tràn ngập trong ánh
trăng
? Hai câu đầu có phải chỉ tả cảnh
không ? Vì sao ?
HS đọc
Cử đầu vọng minh nguyệt/ Ngẩng
đầu nhìn
Đê đầu từ cố hương/ Cúi đầu nhớ…
? Nghệ thuật mà tác giả sử dụng??
“Cúi đầu” là miêu tả hình ảnh hay
tâm trạng?
-Nghệ thuật: đối về cấu trúc ngữ
pháp, về từ loại; đối ý: ngẩng đầu
nhìn ra ngoại cảnh,cúi đầu hướng nội
trĩu nặng ưu tư
- Sử dụng ngôn ngữ tài tình; diễn tả
tâm trạng suy tư bằng lời thơ ngắn
gọn, mạch lạc
?Vầng trăng gợi tâm trạng nào của
nhà thơ?
- Nỗi lòng nhớ quê da diết, trĩu nặng
Tình cảm ấy luôn thường trực trong
HS TL
HS TL
HS chia nhóm trả lời
Đêm trăng sáng đẹp dịu
êm, mơ màng, yêu tĩnh Dường như cả bầu trời, mặt đất đều tràn ngập trong ánh trăng
Trước cảnh trăng sáng ở chốn tha hương, tác giả trằn trọc không ngủ được suy nghĩ, nhớ về quê nhà
2 Hai câu cuối
-Nghệ thuật: đối về cấu trúc ngữ pháp, về từ loại, đối ý.Sử dụng ngôn ngữ tài tình, diễn tả tâm trạng suy tư bằng lời thơ ngắn gọn, mạch lạc
- Nỗi lòng nhớ quê da diết,
Trang 5lòng tác giả và cả nỗi tủi hổ của con
người xa quê mãi mãi
- Cảm thương cho cuộc đời phiêu bạt,
thiếu quê hương của tác giả Tình
cảm quê hương luôn bền chặt trong
tâm hồn tác giả
?Cái hay của 2 câu thơ này là gì ?
GV “ Ngẩng đầu” động tác tất yếu để
kiểm nghiệm điều đặt ra ở câu thơ
T2: Vầng trăng sáng trước giường là
sương hay trăng ? ánh mắt của nhà
thơ chuyển từ trong ra ngoài, từ mặt
đất lên bầu trời, từ chỗ chỉ thấy ánh
trăng ở đầu giường đến chỗ thấy cả
vầng trăng Và khi thấy vầng trăng
cũng đơn côi, lạnh lẽo như mình thì
lập tức cúi đầu, không phải 1 lần nưa
nhìn sương trên MĐ mà để suy ngẫm
về quê hương
- Hình ảnh con người cúi đầu nhớ cố
hương gợi cho em cảm xúc gì?
HS cùng bàn luận suy nghĩ
HS TL
trĩu nặng Tình cảm ấy luôn thường trực trong lòng tác giả và cả nỗi tủi hổ của con người xa quê mãi mãi
- Nét đặc sắc của bài thơ? 1 Nghệ thuật: Bài thơ ngắn
gọn, hàm súc, ngôn ngữ tinh luyện đặc sắc, cái hay của
Trang 6- Nội dung chính của bài thơ ?
nhớ trong SGK
bài thơ
2 Nội dung: Tình cảm quê
hương nhẹ nhàng mà thấm thía của 1 người sống xa quê trong đêm trăng sáng
* Ghi nhớ ( SGK )
3 Củng cố :
- Đọc diễn cảm bài thơ
- Kể tên một vài bài thơ nói về tình cảm quê hương của các nhà thơ Việt
Nam
VD: “ Quê hương”- Giang Nam
“ Quê hương”- Tế Hanh
4 Dặn dò:
- Khái quát bài Học thuộc bài Đọc, tìm hiểu văn bản “ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê”