- Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể thế giới vào ngày 5 tháng 12 năm 2013 - Ngày nay, đờn ca tài tử hiện đang được phát triển ở 21 tỉnh, thành phố phía
Trang 1Đề bài TÌM HIỂU VÀ ĐÁNH GIÁ TÀI NGUYÊN VÙNG DU LỊCH
ĐÔNG NAM BỘ 1.KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VÙNG
- Vùng Đông Nam Bộ gồm 6 tỉnh, thành phố: TP Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Bình Phước, Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu
- Tiếp giáp: Phía bắc- tây bắc giáp Campuchia, phía nam giáp biển Đông, phía tây nam giáp Campuchia và Đồng bằng sông Cửu Long, phía đông-đông nam giáp Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ
tây S: 23.605,2 km2, chiếm 7,1% diện tích cả nước
chính, ngân hàng; nghiên cứu ứng dụng và triển khai khoa học- công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao,…
- Vùng Đông Nam Bộ là khu vực phát triển kinh tế năng động với mức tăng trưởng cao, nơi tập trung nhiều trung tâm kinh tế, công nghiệp thương mại, dịch vụ, khoa học–kỹ thuật, đầu mối giao thông và giao lưu quốc tế, có lực lượng lao động dồi dào, tay nghề cao, có nhiều cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học, công nghệ; có hệ thống đô thị phát triển, các khu công nghiệp phát triển mạnh trở thành trung tâm
và đầu mối giao lưu của các tỉnh phía Nam với cả nước và quốc tế, được gắn kết
Trang 2bởi đường bộ, đường biển, đường hàng không, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội vùng cũng như mở rộng các quan hệ kinh tế liên vùng và quốc tế
Ngoài ra, vùng nằm kề đồng bằng sông Cửu Long– trữ lượng lương thực, thực phẩm lớn nhất cả nước
14 nối với Tây Nguyên Hệ thống hạ tầng giao thông này tạo điều kiện thuận lợi cho vùng có thể mở rộng quan hệ kinh tế với các tỉnh Tây Nguyên, các tỉnh duyên hải Miền Trung trong việc cung cấp đầu vào và tiêu thụ sản phẩm
-Tài nguyên:
+ trữ lượng dầu mỏ và khí đốt lớn nhất cả nước, tập trung ở vùng biển Bà Vũng Tàu; trữ lượng dầu mỏ chiếm khoảng 93,3% trữ lượng dầu đã xác minh của cả nước; trữ lượng khí chiếm 16,2% trữ lượng khí cả nước Dầu mỏ và khí
Trang 3Rịa-đốt là những mặt hàng xuất khẩu quan trọng hiện nay và là nguồn nguyên, nhiên liệu cho công nghiệp hóa dầu, công nghiệp điện trong tương lai
+ Các vùng đất bazalt khá màu mỡ chiếm tới 40% diện tích của Vùng, nối tiếp với miền đất bazalt của Nam Tây Nguyên và cực Nam Trung Bộ Đất xám bạc màu (phù sa cổ) chiếm tỉ lệ nhỏ hơn, phân bố thành vùng lớn ở các tỉnh Tây Ninh
và Bình Dương Đất phù sa cổ tuy nghèo dinh dưỡng hơn đất basalt, nhưng thoát nước tốt
+ Nhờ có khí hậu cận xích đạo, đất đai màu mỡ và mạng lưới thủy lợi được cải thiện, Đông Nam Bộ có tiềm năng to lớn để phát triển các cây công nghiệp lâu năm (cao su, cà phê, điều, hồ tiêu), cây ăn quả và cả cây công nghiệp ngắn ngày (đậu tương, mía, thuốc lá,…) trên quy mô lớn
- Thế mạnh về nhân lực: Đông Nam Bộ có lực lượng lao động dồi dào, lao động
có trình độ chuyên môn cao so với các vùng khác, có khả năng nắm bắt và vận dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhanh, được đào tạo và nâng cao tay nghề trong quá trình phát triển các khu công nghiệp
- Vùng Đông Nam Bộ có sự tích tụ lớn về vốn và kỹ thuật, thu hút đầu tư trong nước và quốc tế Cơ sở hạ tầng phát triển, đặc biệt là hệ thống giao thông vận tải
và thông tin liên lạc
2 Tài nguyên du lịch tự nhiên
2.1 Địa hình
- Núi Chứa Chan – Đồng Nai
- Núi Bà Rá - Bình Phước
- Núi Bà Đen – Tây Ninh
- Tập trung nhiều bãi biển đẹp và các khu nghỉ dưỡng nổi tiếng, phát triển mạnh
mẽ loại hình du lịch địa hình biển đảo
+ Biển Vũng Tàu: có nhiều bãi biển đẹp nhưng chỉ có hai bãi tắm chính là Bãi Trước và Bãi Sau
Trang 4 Bãi Trước còn gọi là bãi “Tầm Dương” có nghĩa là nhìn thấy mặt trời lúc hoàng
hôn Bãi nằm giữa núi lớn và núi nhỏ hình vòng cung Nước biển không trong bằng
bãi Sau
Bãi Sau nằm ở phía đông nam thành phố, cách Vũng Tàu 3km Có tên gọi là
“Thùy Vân” chạy dài khoảng 8km từ chân núi nhỏ đến cửa Ấp Đây là bãi đẹp nhất
ỏ Vũng Tàu, có bãi cát trắng , sóng thay đổi theo mùa (gió Tây Nam và gió Đông
Bắc)
+ Côn Đảo (Vũng Tàu): là một tên gọi tắt của quần đảo Côn Lôn gồm 14 hòn đảo
lớn nhỏ nằm ở phía đông năm bờ biển Nam Bộ, trong đó có 3 đảo: Côn Lôn lớn,
Côn Lôn nhỏ, hòn Bảy Cạnh
Côn Đảo là nơi có núi liền biển, ở đây có hệ sinh thái rừng, biển với sự đa dạng
sinh học cao và đã có một phần trên đất liền và được công nhận là VQG Côn Đảo
Đây là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch
2.2 Khí hậu
- Nằm trong miền khí hậu phía Nam, Đông Nam Bộ có đặc điểm của vùng khí hậu
cận xích đạo với mùa mưa và mùa khô rõ rệt, nền nhiệt, ẩm cao, ít thay đổi trong
năm Nhiệt độ trung bình khoảng 27-28 độ C Đặc biệt có sự phân hoá sâu sắc theo
mùa, phù hợp với hoạt động của gió mùa Lượng mưa dồi dào trung bình hàng năm
khoảng 1.500 – 2.000 mm với mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9 Khí hậu
của vùng tương đối điều hoà, ít có thiên tai Tuy nhiên về mùa khô, lượng mưa
thấp gây khó khăn cho sản xuất và sinh hoạt
- Mức độ ảnh hưởng của khí hậu tới sức khỏe con người và hoạt động du lịch vùng
Trang 5 Thuận lợi: Khí hậu của vùng tương đối điều hoà, ít có thiên tai
Khó khăn: Tuy nhiên về mùa khô, lượng mưa thấp gây khó khăn cho sản xuất và sinh hoạt Nhịp điệu của mùa khí hậu gây nên nhịp điệu của mùa du lịch nếu không chú ý xây dựng tour phù hợp với sự phân hóa mùa mưa và khô sâu sắc trong vùng
2.3 Thủy văn
2.3.1 Tài nguyên nước
- Nguồn nước mặt đa dạng, đáng kể là hệ thống sông Đồng Nai là 1 trong 3 con sông lớn của Việt Nam Lượng nước mưa trung bình 1.500 - 2.000 mm tương ứng với 183 tỷ m3 Ngoài ra còn có một số hồ ở phía Đông, tổng dung tích khoảng 300 triệu m3 Với lượng nước mặt này đủ cung cấp nước cho vùng bao gồm cả cho phát triển công nghiệp
- Nguồn nước ngầm có trữ lượng khá lớn, nhưng mực nước sâu từ 50 - 200 mét phân bố chủ yếu khu vực Biên Hoà- Long An, thành phố Hồ Chí Minh
Hệ thống các nhánh sông liên kết cùng kênh rạch trong vùng là điều kiện để hình thành các tuyến du lịch trên sông hấp dẫn
Không chỉ có nguồn nước mặt dồi dào, vùng còn có nguồn nước ngầm khá phong phú Có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với du lịch là nguồn nước khoáng và nước nóng Đây là các nguồn nước quý giá đối với du lịch để phát triển các hoạt động an dưỡng và chữa bệnh Ví dụ:
- Nước khoáng Bình Châu( Bà Rịa- Vũng Tàu): nhiệt độ nước mặt 64 độ C, đáy 84 độ C, chứa clo Công dụng: chữa trị phong thấp, lưu thông huyết mạch, mồ hôi chân tay…
2.3.2 Tài nguyên biển
- Bờ biển dài 350 km với vùng biển Ninh Thuận- Bà Rịa Vũng Tàu là một trong bốn ngư trường trọng điểm của nước ta với trữ lượng cá khoảng 290-704 nghìn tấn chiếm 40% trữ lượng cá của vùng biển phía Nam Diện tích có khả năng nuôi trồng thuỷ sản là khoảng 11,7 nghìn ha
Trang 6- Thiên nhiên ưu đãi cho Đông Nam Bộ bãi biển Vũng Tàu, Long Hải phát triển ngành du lịch trong vùng
2.4 Sinh vật
- Tài nguyên động thực vật vô cùng phong phú Hệ sinh thái cận xích đạo tạo cho vùng các thảm thực vật thường xanh, nhiều tầng tán với các loại thực vật quý hiếm như: giáng hương, trắc, cẩm, mun,…Động vật có các loại như voi, tê giác,…
Có các vườn quốc gia, khu dự trữ như Cát Tiên, vùng ngập mặn Cần Giờ, Đầm Sen,… với đa dạng giống loài Đã xác định được 615 loài và nhóm loài SVPD, trong đó: TVPD có 359 loài và 256 loài ĐVPD
2.5 Di sản thiên nhiên thế giới - ĐỜN CA TÀI TỬ NAM BỘ
- Đờn ca tài tử Nam Bộ là loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo được sáng tạo dựa trên dòng nhạc lễ, nhã nhạc cung đình và những giai điệu sâu lắng của dân ca miền trung và miền nam Đây là loại hình nghệ thuật đặc trưng của vùng miệt vườn sông nước Nam Bộ
- Đờn ca tài tử xuất hiện vào cuối thế kỉ 19 trong bối cảnh nước ta chịu ảnh hưởng của văn hóa Tây Âu
- Đờn ca tài tử được thực hành theo nhóm, theo câu lạc bộ hoặc theo gia đình , ít khi nhạc công độc tấu mà thường song tấu Dàn nhạc thường cùng ngồi trên một
bộ ván hoặc chiếu để biểu diễn với một phong cách rất thảnh thơi Dựa trên khung bài bản cố định gọi là lòng bản, khán giả có thể tham gia thực hành, bình luận và sáng tạo thêm
- Ban nhạc gồm 4 loại: Đàn nguyệt, đàn cò, đàn tranh, và đàn bầu được gọi là tứ tuyệt
- Du khách đến đây sẽ được nghe những câu rao đờn, tiếng ca êm mượt hay giọng ngân xuống tất cả sẽ tạo nên nét độc đáo riêng của nó Và ngày nay nó đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt của một bộ phận dân cư, không những thế nó còn được xem là đang bước vào thời kỳ hung thịnh trong nền âm nhạc cổ lẫn đương đại
Trang 7- Đờn ca tài tử Nam Bộ đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể thế giới vào ngày 5 tháng 12 năm 2013
- Ngày nay, đờn ca tài tử hiện đang được phát triển ở 21 tỉnh, thành phố phía nam;
An Giang, Bà Rịa –Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Cần Thơ, Bạc Liêu, Bến Tre, TP Hồ Chí Minh, Sóc Trăng… Đặc biệt, các tỉnh Bình Dương, Bạc Liêu, TP Hồ Chí Minh là những nơi có số lượng người hát tài tử nhiều nhất
- Đến với các các điểm du lịch ở các tỉnh trên, du khách được tận mắt chứng kiến điệu bộ , nét mặt vui buồn của những nghệ nhân ca cũng làm họ say sưa thưởng thức và khen ngợi hết lời, đặc biệt là khách du lịch quốc tế
2.6 Các hiện tượng tự nhiên đặc biệt
- Nhìn chung vùng có khí hậu tương đối điều hòa nên ít xảy ra các hiện tượng thiên tai
- Mùa khô thường kéo dài gây thiếu nước cho hoạt động sinh hoạt và hoạt động sản xuất nông nghiệp, và công nghiệp Mưa chủ yếu là mưa axit nên đất trồng bạc màu kém phì nhiêu Sự suy giảm của nguồn nước cũng như tình trạng mùa khô kéo dài dẫn đến thiếu nước và chất lượng nguồn nước ngầm giảm sút đang làm ảnh hưởng đến sự phát triển bề vững của vùng
- Tuy là vùng có lượng mưa thấp nhất cả nước nhưng khi mưa có cường độ lớn xảy
ra trên một số trong vùng thường gây ra hiện tượng sạt lở ở những vùng gò cao Khi mưa kết hợp với triều cường gây ra ngập úng kéo dài
Ví dụ: Tiêu biểu như ở thành phố Hồ Chí Minh
Theo lãnh đạo UBND TP HCM, hiện nay có 5 khu vực thường bị ngập nặng, ảnh hưởng đến đời sống của người dân Cụ thể là khu vực Nhiêu Lộc -Thị Nghè, Kênh Đôi - Kênh Tẻ, Bến Nghé -Tàu Hủ, Tân Hóa - Lò Gốm và Tham Lương - Bến Cát Theo thống kê, thiệt hại do ngập lụt ở TP HCM vào khoảng 5.000 tỷ đồng/năm Đại diện của Ngân hàng Thế giới (WorldBank) cũng đang xem xét tài trợ cho TP HCM 660 triệu USD để khắc phục tình trạng ngập úng
Đánh giá ảnh hưởng tới hoạt động du lịch:
Trang 8Các hiện tượng tự nhiên trên không ảnh hưởng quá nhiều đến hoạt động du lịch của vùng Tuy nhiên vẫn làm gián đoạn hoạt động du lịch trong một thời gian nhất định dẫn đến doanh thu từ hoạt động DL giảm, mất nhiều thời gian để phục dựng
và sửa chữa cơ sở vật chất, gây ra lãng phí về thời gian và tiền bạc
3 Tài nguyên du lịch nhân văn
3.1 Các di tích lịch sử văn hóa
3.1.1 Địa đạo Củ Chi
-Vị trí: nằm ở ấp Phú Hiệp , xã Phú Mỹ , huyện Củ Chi , cách trung tâm thành phố
Hồ Chí Minh 70km về phía tây bắc
- Địa đạo Củ Chi được xây dựng trên vùng đất được mệnh danh là “ đất thép “ nằm ở điểm cuối đường mòn Hồ Chí Minh Trong chiến dịch Tết Mậu Thân năm
1968, địa đạo này như một bàn đạp cho các chiến dịch giải phóng tấn công vào Sài Gòn Đây là một công trình kiến trúc độc đáo , nằm sâu dưới lòng đất, có nhiều tầng, nhiều ngõ ngách như màng nhện, có nơi ăn ở, hội họp và chiến đấu với tổng chiều dài hơn 200km
-Hệ thống địa đạo gồm 3 tầng , từ đường xương sống tỏa ra vô số nhánh dài ,
nhánh ngắn ăn thông nhau , có nhánh trổ ra tận sông Sài Gòn Tàng 1 cách mặt đất 3m, chống được đạn pháo và sức nặng của xe tăng ,xe bọc thép Tầng 2 cách mặt đất 5m, có thể chống được bom cỡ nhỏ Còn tầng cuối cách mặt đất 8-10m hết sức
an toàn Đường lên xuống giữa các tầng hàm được bố trí bằng các nắp hầm bí mật Bên trên được ngụy trang kín đáo
- Nơi đây vẫn còn vẹn nguyên chiều sâu thăm thẳm của lòng căm thù , ý chí bất khuất của những con người “ vùng đất thép”, tuy nhỏ bé nhưng kiên cường anh dũng chiến thắng cả một đế quốc
3.1.2 Dinh Độc Lập
- Dinh độc lập – một công trình tọa lạc trên một mảnh đất rộng 15ha tại 135, Nam
Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
- Dinh độc lập do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thiết kế , được khởi công xây dựng năm 1962, khánh thành năm 1966 , đây là nơi lưu giữ nhiều dấu ấn lịch sử
Trang 9- Dinh vừa là điểm tham quan du lịch lí tưởng vừa là nơi tổ chức các cuộc hội nghị, hội thảo của các cơ quan, các doanh nghiệp trong và ngoài nước Với các phòng họp sang trọng có sức chứa từ 100 đến 500 người được trang bị đầy đủ tiện nghi như hệ thống âm thanh và ánh sang chuẩn, phiên dịch điện tử , máy slide, máy over head, máy projector
- Nằm trong khuôn viên dinh còn có khu nhà khách 108 Nguyễn Du , quận 1 với
45 phòng nghỉ tiện nghi , thoáng mát , nhà hàng phục vụ liên hoan, sinh nhật, đám cưới… với các thực đơn đa dạng , đội ngũ bếp và nhân viên phục vụ lịch sự chu đáo, tận tình…
- Tại đây du khách sẽ được đội ngũ hướng dẫn viên hội trường thống nhất hướng dẫn tham quan, thuyết minh về kiến trúc , trang trí, nội dung lịch sử lien quan đến
15 phòng của 3 tầng lầu, lầu tứ phương, tầng hầm và nhà bếp bằng nhiều thứ tiếng như tiếng anh, tiếng pháp, tiếng nhật…
- Sau chương trình tham quan , du khách sẽ được xem bộ phim tư liệu chứng nhân lịch sử tại phòng chiếu phim máy lạnh với thời gian khoảng 35 phút
- Di tích lịch sử này nằm tại trung tâm thành phố Dinh Độc Lập được đánh giá là một công trình độc đáo, có kiến trúc dựa trên cơ sở kiến trúc cổ điển Pháp -một công trình hoành tráng , hài hòa với cây cỏ, hoa lá , là niềm tự hào kiêu hãnh của thành phố mang tên Bác ngày nay
- Nhà thờ được xây dựng vào 7/10/1877 Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử , nhà thờ đã dần trở thành biểu tượng của trung tâm thành phố
- Nội thất thánh đường được thiết kế thành một lòng chính , hai lòng phụ tiếp đến
là hai dãy nhà nguyện Toàn bộ chiều dài thánh đường là 93m, chiều ngang nơi
Trang 10rộng nhất là là 35m, chiều cao của vòm mái thánh đường là 21m, sức chứa của thánh đường có thể đạt tới 1200 người
Nội thất thánh đường có hai cột chính hình chữ nhật , mỗi bên 6 chiếc tượng trưng cho 12 vị thánh Ngay sau hàng cột chính là một hành lang và kế đó là những nhà nguyện nhỏ làm bằng đá trắng khá tinh xảo
-Ba quả chuông to nhất là chuông si nặng 4.184kg, chuông la nặng 5.931kg và đặc biệt là chuông sol là một trong những quả chuông lớn nhất thế giới nặng 8.785kg , đường kính miệng chuông là 2,25m , cao 3,5m , chuông này chỉ ngân lên mỗi năm một lần vào đêm giao thừa âm lịch
- Mặt trước thánh đường là một công viên với bốn con đường giao nhau tạo thành hình thánh giá , trung tâm của công viên là là bức tượng Đức Mẹ hòa bình được thực hiện năm 1959 Đứng từ bàn thờ chính của nhà thờ nhìn về phía trên cao phía cửa chính, chúng ta sẽ thấy một bức tượng gỗ lớn , đó là nơi được gọi là “ gác đàn
“ và bức tượng gỗ ấy chính là cây đàn organ ống – một trong hai cây đàn cổ nhất nước ta hiện nay Ưowc lượng phần thân đàn cao 3m, ngang chừng 4m, dài
khoảng 2m , chứa nhiều ống hơi bằng nhôm có đường kính khoảng 1 tấc
- Với lối kiến trúc độc đáo như vậy, nhà thờ Đức Bà xứng đáng là một trong những nơi thu hút nhiều khách tham quan nhất của thành phố Hồ Chí Minh
3.1 4 Di Tích Khu Căn Cứ Núi Dinh
- Năm 1658, một cuộc điều binh của trưởng cơ Yên Thành Hầu từ tỉnh Phú Yên về đây Binh lính đóng trên các triền núi có xây một dinh trại cho Yên Thành Hầu làm việc và chỉ huy, từ đó ngọ núi này mang tên là núi Dinh
- Khu căn cứ núi Dinh thuộc địa phận 3 xã : Hội Bài, Long Hương , Chau Pha huyện Châu Thành tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu Núi nằm về phía đông bắc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, là một dãy núi quan trọng trong tỉnh với nhiều ngọn núi cao : núi Bao Quan 504m…
- Núi Dinh được cấu tạo bằng đá granit trong, hạt mịn ,màu ghi hoặc đen rất có giá trị trong xây dựng Núi Dinh có nhiều suối chảy xuống : Suối Ngọt , Suối Nghệ, suối Rạch Váng, suối Hương…đổ về phía biển ( xã Long Sơn )
Trang 11- Địa hình của núi Dinh có vị trí chiến lược quan trọng , từ đây có thể bao quát toàn
bộ khu vực phía đong Sài Gòn, phía bắc là thành phố Biên Hòa cách 97km, phía đông là căn cứ Minh Đạm , phía nam là biển Đông, phía tây là thành phố Vũng Tàu cách 22km
Từ đây có thể đi Vũng Tàu- Biên Hòa- Sài Gòn bằng quốc lộ 51 và đường sông rất thuận lợi Căn cứ núi Dinh thuộc loại di tích lịch sử cách mạng, là nơi ghi dấu những sự tích anh hùng của quân và dân huyện Châu Thành trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ
Căn cứ Núi Dinh gồm các điểm
1 : Hang Dây Bí
2 : Hang Tổ
3 : Hang Mai ( chùa Ông Sáu Trọng, chùa Bà Huệ Tiên )
4 : Hang chùa Ông Trọng
6 : Bưng Lùng
6 : Hang Dơi
7 : Chùa Sầu Riêng
-Căn cứ núi Dinh có giá trị du lịch thu hút rất nhiều khách tham quan Tại đây , du khách có thể hành hương tới các chùa , tịch thất tọa lạc bên cạnh đường mòn trên sườn núi Đặc biệt, trên đường tới Hang Mai, du khách ghé thăm Tổ Đình Linh Sơn Tự, một ngôi chùa cổ cách ngày nay 300 năm với hàng chục pho tượng đặc sắc có giá trị nghệ thuật điêu khắc về đạo phật
=> Nơi đây đã thực sự trở thành khu di tích lịch sử - văn hóa- du lịch cần được đầu
tư , bảo vệ, tôn tạo và phát huy tác dụng có ý nghĩa giáo dục truyền thống cho các thế hệ mai sau
3.1.5 Nhà Tù Côn Đảo
- Nhà tù Côn Đảo nằm trên đảo Côn Lôn, huyện đảo Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu Được xây dựng vào tháng 3 năm 1862 Đây là nhà tù đầu tiên mà thực dân
Trang 12Pháp thiết lập ở Việt Nam Nơi đây đã được thủ tướng chính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 23 di tích quốc gia đặc biệt
- Ngày nay, Côn Đảo là một khu di tích lịch sử cách mạng vượt trên mọi thời đại, Nơi đây là điểm đến không chỉ của người dân Việt Nam mà cả những du khách nước ngoàitìm về, để tìm hiểu về cội nguồn, nhớ về truyền thống cách mạng thế hệ cha anh , mãi mãi biết ơn những hi sinh xương máu của một thời dân tộc bị xiềng xích
- Từ 1862-1975 , Côn Đảo được biết đến như một nhà tù tàn bạo dành cho những
kẻ chống lại chủ nghĩa thực dân Pháp và chế độ Sài Gòn cũ
- Nói đến Côn Đảo, có thể lien tưởng đến những nhà tù như Chuồng Cọp, Chuồng
Bò, Trại Phú Hải, Sở Lò Vôi, Sở Muối…
- Địa điểm nổi tiếng nhất trong khu nhà tù này là chuồng cọp và hầm phân bò + Chuồng cọp với tổng diện tích là 5.475m2 gồm 120 phòng giam, 60 phòng tắm nắng là nơi để hành hạ , tra tấn và đàn áp gần 2000 tù chính trị Đây là nơi được coi
là đỉnh điểm sự tàn độc của chế độ cai tù : Những người nữ cách mạng bị nhốt vào đây, không được tắm rửa , bị đổ vôi và chất thải vào người từ phía trên chuồng cọp xuống
+ Hầm phân bò : Được xây dựng từ 1930 Người ta nói rằng, mãi đến 1975 khi giải phóng Côn Đảo, người dân ở đây nghe thấy tiếng kêu dưới hầm phân bò và phát hiện ra có người bị ngâm ở dưới Hầm phân có chiều sâu 3m, chứa phân từ chuồng bò dùng để ngâm những người tù.khi được cứu lên, người tù đã bị giòi ăn đến tận xương Đây là cách tra tấn rung rợn nhất được phát hiện sau cùng
Chỉ khi được bước chân tới Côn Đảo địa ngục trần gian – một thời gắn với quá khứ đau thương của dân tộc, tận mắt chứng kiến những căn phòng nóng bức và ngột ngạt với những hình thức lao động khổ sai cùng những công cụ tra tấn rùng rợn, phi nhân tính nhất, người ta mới không khỏi sửng sốt và bang hoàng, không thể ngờ rằng những công cụ và hình thức tra tấn đó lại được sử dụng để hành hạ con người bởi chính những con người
Trang 133.4 Các lễ hội
3.4.1 Lễ hội tại Bình Dương - Lễ hội Chùa Bà Thiên Hậu
Chùa Bà hiện nay tọa lạc tại số 04 đường Nguyễn Du, thành phố Thủ Dầu Một và tại P Phú Chánh, TX Tân Uyên (khu thành phố mới Bình Dương)
Tuy không nhiều lễ hội như những nơi khác, nhưng Bình Dương có nét văn hóa lễ hội rất đặc trưng như lễ hội chùa ông Bổn, lễ hội Kỳ Yên tại các đình thần,
lễ hội đua thuyền truyền thống nhưng tiêu biểu nhất là lễ hội chùa Bà hằng năm vào ngày rằm tháng Giêng Âm lịch tại miếu Bà Thiên Hậu “Thiên Hậu Cung” mà người dân thường gọi là Chùa Bà, một cơ sở tín ngưỡng dân gian quan trọng của đồng bào người Việt gốc Hoa trên đất Thủ Dầu Một, Bình Dương Chùa Bà hiện nay tọa lạc tại số 04 đường Nguyễn Du, thành phố Thủ Dầu Một và tại P Phú Chánh, TX Tân Uyên (khu thành phố mới Bình Dương) Chùa do 4 ban người Hoa tạo lập để thờ vị nữ thần hiệu là Thiên Hậu Thánh Mẫu
Nằm trên một diện tích khá lớn, chùa được xây dựng theo kiến trúc của các chùa miếu của người Hoa Hai cổng vào sơn đỏ đưa khách tham quan đi qua một khoảng sân rộng Nơi đây ở góc trên, có đặt một tháp nhỏ dùng đốt giấy vàng bạc khi cúng Bàn thờ Thiên Phụ Địa Mẫu đặt ngay cửa vào với hai con rồng chầu hai bên Bốn câu đối treo ngay cửa vào Sân chùa cũng là nơi sinh hoạt bóng rổ của thanh thiếu niên Hoa trong tỉnh Trên đỉnh Miếu, với hoa văn trang trí phổ biến tại nhiều nơi: Lưỡng long tranh châu và Cá hóa long
Hàng năm vào ngày rằm (15) tháng giêng có lễ rước vía Bà Cả ngày 14 và suốt đêm, tới ngày 15 tháng giêng Ngôi chùa được trang hoàng
cờ và đèn lồng từ cửa tam quan vào đến điện thờ Mười hai chiếc lồng đèn lớn trang trí đẹp mắt tượng trưng cho 12 tháng trong năm treo thành một hàng dài trước sân chùa, tạo quan cảnh ngày hội thêm lộng lẫy Ngày 15, lễ rước kiệu Bà được tổ chức theo lối cổ truyền: kiệu Bà được rước đi xung quanh trung tâm thành phố Thủ Dầu Một cùng đội múa lân, mọi người làm lễ cúng, lễ cầu phúc, cầu lộc cho năm mới tại chùa và trước nhà mình nơi đoàn rước kiệu Bà đi qua
Sau lễ, khách được tham dự các thú vui chơi, dự lề hội Chùa Ông (thờ Quan Công), xem múa lân, múa sư tử Khi bế mạc lễ hội đoàn gồm
20 lân, rồng, sư tử, hẩu tiếp đến là bộ tứ Tây du ký tiến vào chùa chúc
Bà, sau đó bắt đầu diễu hành trên dường phố Ðến 06 giờ chiều doàn rước trở về Chùa Bà và chấm dứt lễ hội
Trang 143.4.2 Lễ hội tại thành phố Hồ Chí Minh
-Lễ hội Nghinh ông
Thời gian: Từ 15 đến 17 tháng 8 âm lịch
Địa điểm: Xã Cần Thạnh, huyện Cần Giờ, thành phố Hồ Chí Minh
Đối tượng suy tôn: Cá Ông
Đặc điểm: Lễ cúng cá Ông của ngư dân miền ven biển Có lễ rước và lễ tế truyền
thống
Lễ hội nghinh "Ông", hay là lễ cúng cá "Ông" (cá voi) gắn liền với tục thờ
cá ông phổ biến từ đèo Ngang trở vào đến Hà Tiên, đảo Phú Quốc, là loại lễ hội nước lớn nhất của ngư dân Bằng nhiều tên gọi khác nhau như lễ rước cốt ông, lễ cầu ngư, lễ tế cá "Ông", lễ cúng "Ông", lễ nghinh "Ông", lễ nghinh ông Thuỷ tướng, nhưng tất cả đều có chung một quan niệm rằng cá "Ông" là sinh vật thiêng
ở biển, là cứu tinh đối với những người đánh cá và làm nghề trên biển nói chung Điều này đã trở thành một tín ngưỡng dân gian phổ biến trong các thế hệ ngư dân ở các địa phương nói trên
Ngày 15/8 không khí lễ hội đã diễn ra nhộn nhịp ở bên ngoài lăng với nhiều hoạt động văn hoá sôi nổi
Sáng ngày 16/8, khoảng 10h, các vị trong hội lăng trong trang phục chỉnh tề làm lễ rước kiệu của Nam hải Tướng quân xuống thuyền rồng ra biển Đoàn ghe nghinh xuất phát tại bến đò Cần Giờ - Vũng Tàu Dọc theo đường rước, ngư dân sống trên biển và bà con hai bên phố bày lễ vật nghênh đón, khói nhang nghi ngút Cùng với thuyền rồng rước thuỷ tướng, có hàng trăm ghe lớn nhỏ, trang hoàng lộng lẫy, cờ hoa rực rỡ tháp tùng ra biển nghênh ông Trước mũi ghe là hương án
và mâm lễ vật Trên các ghe lớn nhỏ này có chở hàng ngàn khách và bà con tham
dự đoàn rước Đoàn rước đi khoảng hai giờ thì quay về bến nơi xuất phát, rước ông
về lăng ông Thuỷ tướng Tại bến một đoàn múa lân, sư tử, rồng đã đợi sẵn để đón ông về lăng
Khi rước ông vào lăng, các nghi thức đón và tế diễn ra trang trọng, đúng với nghi thức cổ truyền Các lễ cầu an, xây chầu đại bội, hát bội diễn ra tại lăng ông Thuỷ tướng Ngoài lăng, có các hoạt động văn hoá văn nghệ Vào khoảng 20 - 23h cùng ngày lễ cúng tế, hát bội vẫn tiếp tục diễn ra trong lăng
Trang 15Sáng 17/8: từ 8h - 22h tại lăng ông Thuỷ tướng diễn ra lễ tôn vương ông Thuỷ tướng theo sắc phong Lễ cúng có hát thờ Sau phần lễ tôn ông theo sắc phong cũng là lúc chấm dứt lễ hội.\
-Lễ hội chùa Phước Hải
Lễ hội chùa Phước Hải được tổ chức vào ngày mùng 9 tháng giêng âm lịch hàng năm, tại số 73, đường Mai Thị Lựu, gần chợ Đa Kao thuộc phường Đa Kao, quận 1
Chùa Ngọc Hoàng hay Ngọc Hoàng điện, nay gọi là chùa Phước Hải, tọa lạc tại số 73, đường Mai Thị Lựu, gần chợ Đa Kao thuộc phường Đa Kao, quận I, thành phố Hồ Chí Minh.Chùa Ngọc Hoàng được thành lập từ năm 1892 do một người Hoa tên Lưu Minh chủ xướng
Năm 1990, công cuộc xây cất chùa hoàn thành, nhưng đến năm 1906 mới làm lễ khánh thành Chùa khởi nguyên tên là Ngọc Hoàng Điện, người Pháp gọi là
"chùa Đa Kao", năm 1982 chùa gia nhập Giáo hội Phật Giáo Việt Nam với hòa thượng Thích Vĩnh Khương chủ trì, mới đổi tên thành Phước Hải Tự, nhưng dân gian vẫn quen gọi là chùa Ngọc Hoàng
Nơi đây thờ phụng: Quan Âm bồ tát, Quan Thánh Đế Quân, Hộ pháp và Tổ Lưu Minh - người lập chùa
Lễ hội còn diễn ra vào những ngày rằm, mùng một âm lịch, nhất là vào các ngày rằm lớn trong năm (15/1 âm lịch, 15/7 âm lịch, 15/10 âm lịch) khách đến lễ chùa đông đến hàng vạn người Tuy nhiên, dịp lễ hội thu hút khách đông nhất là dịp lễ vía Ngọc Hoàng vào ngày mùng 9 tháng giêng âm lịch hàng năm
Vào dịp này, tối ngày mùng 8, vị hòa thượng trụ trì chùa tổ chức tụng kinh cầu an
Cả ngày mùng 9 dành cho hàng chục vạn khách đến chiêm bái, có cả người Hoa lẫn người Việt Khói hương mù mịt khắp trong ngoài Trong các cơ sở tín ngưỡng dân gian của người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh, chùa Ngọc Hoàng có thể xem
là một trong những điểm có sức thu hút khách trong và ngoài nước đến tham quan, chiêm bái rất đông đảo
-Hội chùa Ông Bổn
Chùa Ông Bổn hay còn gọi là (Nhị phủ miếu), tọa lạc tại đường Hải Thượng Lãn Ông, quận 5 (TP Hồ Chí Minh), hàng năm có nhiều lễ hội lớn Đặc biệt ngày
lễ chính của chùa là rằm tháng Giêng và rằm tháng Tám theo âm lịch
Lễ vật cúng ông Bổn thường là heo quay, heo sống, gà luộc, hoa trái, nhang đèn v.v Ngươi Hoa phần lớn là người gốc Phúc Kiến đem lễ vật đến chùa cúng rất đông.Ngoài hai ngày lễ chính, chùa Ông Bổn cũng có một số bà con người Hoa
Trang 16đến cúng chùa vào dịp Tết Nguyên đán, Nguyên Tiêu, Rằm tháng Chạp Người Hoa ở thành phố tới lễ chùa, dự hội rất đông vui Thường vào dịp tết Nguyên Đán, các đội múa Rồng đến tổ chức biểu diễn múa ngay sân chùa thu hút hàng ngàn người xem Các đội võ thuật, thể dục thể thao, cũng thường tổ chức các cuộc thi đấu tại sân chùa
- Lễ hội giỗ tổ nghề Kim Hoàn
Lễ hội Giỗ Tổ Nghề Kim Hoàn diễn ra trong 3 ngày 6, 7, 8 tháng 2 âm lịch hằng năm tại Hội quán Lệ Châu, 586 Trần Hưng Đạo,quận 5, TP Hồ Chí Minh Lễ hội được tổ chức rất qui mô, quy tụ hàng ngàn người trong ngành thợ kim hoàn, không chỉ riêng Thành Phố Hồ Chí Minh mà từ các tỉnh Nam Bộ cũng về dự, cúng bái những tổ sư khai sáng ngành kim hoàn
Trong những ngày diễn ra lễ hội, Lệ Châu hội quán được trang hoàng rực rỡ, nến
và hương được thắp từ trong đến ngoài, tạo cho ngày giỗ hết sức trang nghiêm Mặc dù mùng 7 mới là chính lễ, nhưng việc cúng tế đã được chuẩn bị trước đó vài ngày
Mở màn giỗ tổ là tối mùng 6 – 2 với nghi thức cúng cầu quốc thái dân an, tuyên đọc sắc phong tổ sư thợ bạc Việt Nam của các vị vua Triều Nguyễn cho người tham dự, đặc biệt là người trong nghề hiểu biết xuất xứ của tổ nghề Ngày chánh tế mùng 7 – 2, cúng ba “Viên” theo nghi thức lễ giỗ truyền thống Viên thứ nhất cúng Chấp minh vào 8 giờ sáng để rước tổ sư Viên thứ hai cúng Chánh tế tổ sư từ 22 giờ đến 24 giờ Viên thứ ba diễn ra vào 16 giờ ngày 8 – 2, tế nghĩa từ - những người có công xây dựng Lệ Châu hội quán
3.4.3 Lễ hội tại Bà Rịa Vũng Tàu
- Lễ giỗ Đức thánh Trần Hưng Đạo
Ngày 20/08 Âm Lịch hàng năm, lễ giỗ Đức Thánh Trần Hưng Đạo được tổ chức tại Hội đền thờ Đức Thánh Trần: số 68 Hạ Long, phường 2, thành phố Vũng Tàu Đại lễ giỗ Đức Thánh Trần là dịp để đông đảo nhân dân tưởng nhớ công ơn vị tướng tài ba của dân tộc, ba lần đánh bại quân Nguyên Mông đem lại thái bình cho đất nước Đây là nét văn hóa truyền thống tốt đẹp được gìn giữ từ đời này sang đời khác tại nhiều địa phương trên cả nước Thông qua các lọai hình họat động của lễ hội, còn là cách để giáo dục các thế hệ nối tiếp nhau về lòng yêu nước, tự hào dân tộc Vào dịp lễ hội, hàng vạn lượt khách thập phương và người dân địa phương
cùng tham dự lễ khai mạc và lễ dâng hương
Trang 17-Lễ Hội Đình Thần Thắng Tam
Ðình Thần Thắng Tam là một quần thể kiến trúc gồm có 3 di tích: Ðình Thần Thắng Tam, miếu Bà Ngũ hành, lăng ông Nam Hải Theo truyền thuyết Ðình Thần Thắng Tam thờ chung cả ba người đã có công xây dựng nên ba làng Thắng
ở Vũng Tàu, đó là Phạm Văn Dinh, Lê Văn Lộc và Ngô Văn Huyền
Hàng năm lễ hội Ðình Thần Thắng Tam được tổ chức trong 4 ngày từ 17 đến 20 tháng 2 âm lịch Ðây là lễ hội cầu an, là thời điểm kết thúc và mở đầu cho một mùa thu hoạch tôm cá Phần lễ diễn ra rất cầu kỳ: cúng tế, lễ vật tế thần, dâng hương quỳ lạy, chiêng trống, kèn nhạc và có rất nhiều điều kiêng kỵ như heo dùng
để tế lễ phải có bộ lông cùng màu, người có tang không được tham gia vào việc nghi thức tế lễ Phần hội có nhiều trò vui chơi giải trí như múa lân, hát bội Lễ hội Ðình Thắng Tam là một hoạt động văn hoá đặc sắc của ngư dân miền biển Vũng Tàu Lễ hội đình thần Thắng Tam là một hoạt động văn hóa đặc sắc không chỉ của riêng người dân địa phương mà còn mang đậm nét văn hoá dân gian và bản sắc dân tộc
-Lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành
Lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành được tổ chức hàng năm vào các ngày 16, 17, 18/10 Âm lịch tại Miếu Bà Ngũ Hành, thành phố Vũng Tàu Lễ hội được tổ chức long trọng với những nghi thức tế lễ trang nghiêm cùng các trò chơi dân gian, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tới dâng hương cúng vái Những nghi thức tế lễ trang nghiêm nghinh thỉnh Bà Thủy Long Thần Nữ tại miếu Hòn Bà (mũi Nghinh Phong
- Bãi Sau) rước Bà từ miếu Hòn Bà vào Miễu Bà Ngũ Hành (Đình Thắng Tam) cúng lễ Vào các ngày Lễ, đã thu hút hàng ngàn du khách thập phương và người dân địa phương hội tụ về hành hương, phụng cúng rất đông vui nhộn nhịp Đến đây người dân cầu mong sự bình yên may mắn Ngoài các nghi lễ còn có các chương trình múa Kỳ Lân, Sư tử, phụ diễn ca nhạc, Lễ xây chầu đại bội và diễn tuồng cổ (hát bội) phục vụ du khách và người dân địa phương trong suốt quá trình diễn ra
Lễ hội
-Lễ hội bắn súng thần nông
Lễ hội là nét riêng đặc biệt của thành phố biển Vũng Tàu Điểm nhấn của lễ hội được nhiều người dân và du khách đón chờ nhất là nghi thức bắn súng Thần Công Tiếng súng rền vang hòa trong tiếng trống trận hừng hừng khí thế oai hùng, xen lẫn với những hoạt cảnh thể hiện những trận chiến đấu anh dũng của quân và