Mời quý thầy cô giáo và các bạn học sinh cùng tham khảo Bài giảng Ngữ văn 10 tuần 10: Ca dao hài hước thiết kế bằng Powerpoint chuyên ghiệp giúp nâng cao kĩ năng và kiến thức trong việc soạn bài giảng điện tử giảng dạy và học tập. Bài giảng Ngữ văn 10 tuần 10: Ca dao hài hước trình bày bằng Slide rất sống động với các hình ảnh minh họa giúp các em học sinh dễ dàng hiểu được bài giảng và nhanh chóng năm bắt các nội dung chính bài học.
Trang 1CA DAO HÀI HƯỚC
Ngữ văn 10
Trang 2*Theo em, các câu ca dao sau đây thuộc thể loại ca dao trũ tình hay ca dao hài hước? Vì sao?
1 Làm trai cho đáng nên trai
Một trăm đám cỗ chẳng sai đám nào.
2 Ở đâu mà chẳng biết ta
Ta con ông Sấm cháu bà Thiên Lôi
Xưa kia ta ở trên trời
Đứt dây rớt xuống làm người trần gian.
3 Nói thì đâm năm chém mười
Đến bữa tối trời chẳng dám ra sân.
4 Anh hùng là anh hùng rơm
Ta cho mồi lửa hết cơn anh hùng
Trang 3I TÌM HIỂU CHUNG:
* Đặc điểm của ca dao hài hước:
@ Em hãy trình bày về đặc điểm của ca dao hài hước?
- Nội dung:
+ Tiếng cười tự trào là tiếng cười lạc quan yêu đời của người lao động , dù họ phải sống trong cảnh nghèo khổ
+ Tiếng cười mua vui, giải trí thể hiện niềm lạc quan của họ
trong cuộc sống còn nhiều vất vả, lo toan.
- Nghệ thuật:
- + Hư cấu, dựng cảnh tài tình
+ Chọn lọc những chi tiết điển hình.
+ Cường điệu phóng đại, dùng ngôn ngữ đời thường mà hàm chứa ý nghĩa sâu sắc để tạo ra những nét hài hước hóm hỉnh.
Trang 52 Tìm hiểu văn bản:
A Bài 1:
ai? Nội dung đề cập đến vấn đề gì?
- Lời đối đáp của chàng trai và cô gái nói về việc dẫn cưới và thách cưới.
khác thường ? Và trong lời dẫn cưới của
chàng trai, chi tiết nào bất ngờ và gây cười
nhất? Sau tiếng cười ấy, biểu hiện cảnh ngộ
gì và tình cảm gì của chàng trai này?
gì và tình cảm gì của chàng trai này?
Trang 6 - Chàng trai nói gì về việc dẫn cưới:
+ Dẫn voi/ sợ quốc cấm
+ Dẫn trâu/ sợ họ nhà gái máu hàn
+ Dẫn bò/ sợ họ nhà nàng co gân
+ Cuối cùng dẫn cưới bằng con chuột béo
- Vật dẫn cưới rất đặc biệt và khác thường bằng
cách nói khoa trương, đối lập, hài hước, hóm hỉnh,
dí dỏm, thông minh
- Cảnh ngộ của chàng trai rất nghèo Nhưng tình cảm bày tỏ lại rất lạc quan, thoải mái không chút mặc cảm.
Trang 7 @ Đáp lời chành trai, cô gái thách cưới như thế nào?
- Cô gái nói về việc thách cưới:
+ Thách cưới một nhà khoai lang
+ Để cô gái :
* mời làng
* mời họ hàng ăn chơi
* con trẻ ăn giữ nhà
* con lợn, congà ăn
- Vật thách cưới của cô gái rất bình thường và cách nói vô
tư, ý nhị, hóm hỉnh, hài hước
- Cô gái cũng nghèo và rất thông cảm với chàng trai bằng lời thách cưới rất thanh thản và thú vị, bằng lòng với cảnh nghèo
Trang 8 @ Đằng sau tiếng cười, em có cảm nhận gì về nét đẹp trong tâm hồn của người lao động
Trang 9 + Lối nói khoa trương, phóng đại: dẫn voi, dẫn trâu, dẫn bò Đây là lối nói thường gặp trong ca dao, đặc biệt là sự
“tưởng tượng” ra các lễ vật thật sang trọng, linh đình của các chàng trai đang yêu
+ Lối nói giảm dần:
* Voi -> trâu -> bò -> chuột.
+ Chi tiết hài hước: “ Miễn là có thú bốn chân
dẫn con chuột béo mời dân mời làng”
** Bài ca dao có giọng điệu hài hước, dí dỏm và đáng yêu.
Trang 10chế giễu như thế nào? Mức độ chế giễu và thái
độ của tác giả dân gian đối với những người đó như thế nào?
như thế nào?
Trang 11 - Nguyên nhân chế giễu:
+ Loại đàn ông(1): * khom lưng chống gối.
* gánh hai hạt vừng.
=> Nghệ thuật phóng đại, đối lập để chê cười loại đàn ông yếu đuối thiếu bản lĩnh làm trai.
+ Loại đàn ông(2): * đi ngược về xuôi.
* sờ đuôi con mèo.
=> Nghệ thuật đối lập: hình ảnh người đàn ông
hiện lên vừa hài hước vừa thảm hại Chi tiết thật đắc lại có giá trị khái quát cao để chê cười loại đàn ông lười nhác không có chí lớn, ăn bám vợ con.
Trang 12 @ Như vậy,mục đích của tiếng cười là gì?
** Tóm lại: Bài ca dao phê phán nhẹ nhàng nhưng chân tình nhằm nhắc nhở đàn ông phải mạnh mẽ, siêng năng, có chí khí để sống xứng đáng với gia đình và xã hội.
@ Cho học sinh tìm một số bài ca dao : châm biếm, chế giễu
về loại đàn ông lười biếng?
- Chồng người bể Sở sông Ngô
Chồng em ngồi bếp rang ngô cháy quần.
- Làm trai cho đáng nên trai
Ăn cơm với vợ lại nài vét niêu.
- Làm trai cho đáng nên trai
Vót đũa cho dài ăn vụng cơm con.
- Ăn no rồi lại nằm khoèo
Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem.
Trang 13C BÀI 4:
@ Bài ca dao số (4) chế giễu loại người nào trong xã hội? Theo
em những chi tiết ấy có thực không ? Và những chi tiết đó nhằm chế giễu điều gì? Hình thức chế giễu như tế nào? Mức độ chế giễu và thái độ của tác giả dân gian đối với đối tượng như thế nào ?
- Đối tượng chế giễu: em -> phụ nữ
- Nội dung chế giễu:
* mũi mười tám gánh lông
* ngáy o o
* hay ăn quà
* đầu những rác cùng rơm
- Nghệ thuật phóng đại, chi tiết giàu tưởng tượng, điệp ngữ
song hành để chê cười loại phụ nữ đỏng đảnh vô duyên Nhưng tác giả dân gian vẫn có cách nhìn đầy nhân hậu, cảm thông với thái độ nhắc nhở nhẹ nhàng qua một bức tranh hư cấu hài
hước.
Trang 14 @ Bài ca dao này ngoài mục đích châm biếm, tác giả dân gian còn có mục đích nào khác?
những thói xấu của người phụ nữ mà còn
nhằm mục đích giáo dục phụ nữ phải đằm
thắm, ý tứ, sạch sẽ, dịu dàng, khéo léo.
Trang 15III GHI NHỚ :
** Bằng nghệ thuật trào lộng thông minh, hóm hỉnh, những tiếng cười đặc sắc trong ca dao – tiếng cười giải trí, tiếng cười tự trào ( tự cười mình) tiếng cười châm biếm, phê phán – thể hiện tâm hồn lạc quan yêu đời và triết lí nhân sinh lành mạnh trong cuộc sống còn nhiều vất
vả, lo toan của người bình dân.
Trang 16IV LUYỆN TẬP:
1 Bài tập 1: Nêu cảm nhận về lời thách cưới của cô
gái: “Nhà em thách cưới một nhà khoai lang” Qua
đó em thấy tiếng cười tự trào của người lao động
trong cảnh nghèo đáng yêu, đáng trân trọng ở chỗ
- Lời thách cưới thật khác thường( chỉ là khoai lang)
mà vô tư, hồn nhiên, thanh thản nói lên tâm hồn lạc quan yêu đời của người lao động.
Trang 17 2 Bài tập 2: Sưu tầm những bài ca dao hài hước phê phán thói lười nhác, lê la ăn quà, nghiện ngập rượu chè, tệ nạn tảo hôn, đa thê, phê phán thầy bói, thầy cúng , thầy địa lí, thầy phù thủy trong xã hội cũ:
Rượu chè cờ bạc lu bù
Hết tiền, đã có mẹ cu bán hàng.
+ Cái bống cõng chồng đi chơi
Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng.
Chú lái ơi! Cho tôi mượn cái gàu sòng,
Để tôi múc nước, múc chồng tôi lên.
Trang 18 + Lấy chồng làm lẽ khổ thay
Trang 19 - Phê phán thầy bói, thầy cúng, thầy địa lí, thầy phù thủy :
Trang 20 * Câu 2 Cách nói của chàng trai có yếu tố hài hước:
A Lối nói khoa trương, phóng đại.
B Lối nói giảm dần , đối lập.
C Chi tiết hài hước.
D Cả A, B và C đều đúng.
Trang 21* Câu 3. Trong những nhận xét dưới đây, nhận xét nào
không đúng với ca dao hài hước:
A Tiếng cười tự trào trong ca dao vui vẻ, hồn nhiên.
B Tiếng cười châm biếm, phê phán trong ca dao sắc sảo, sâu rộng.
C Ca dao hài hước nói lên sự thông minh, hóm hỉnh
và tâm hồn lạc quan, yêu đời của người lao động cho
dù cuộc sống của họ thời xưa còn nhiều vất vả, lo
toan.
D Ca dao hài ước là những bài học về đối nhân xử thế.
Trang 22 2 Hướng dẫn soạn bài mới: Đọc thêm : Lời Tiễn Dặn
Câu 1. Giới thiệu sơ lược về truyện thơ Tiễn dặn
người yêu và nêu vị trí đoạn trích?
Câu 2. Tóm tắt truyện Tiễn dặn người yêu
Câu 3. Tâm trạng của chàng trai diễn biến như thế nào trên đường tiễn người yêu về nhà chồng?
Câu 4 Tâm trạng cô gái( trong cảm nhận của chàng trai) diễn biến ra sao?
Câu 5 Phân tích những câu thơ, những chi tiết thể hiện thái độ, cử chỉ, hành động của chàng trai đối với
cô gái khi anh ở lại nhà chồng cô?
Câu 6 Nêu ý nghĩa của văn bản?
Trang 23XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ
THẦY CÔ ĐẾN THĂM LỚP!