Bài giảng Ngữ văn 10 tuần 14: Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt (tt)

Buổi trưa tại khu tập thể X, hai bạn Lan và Hùng gọi bạn Hương đi học.. Buổi trưa tại khu tập thể X, hai bạn Lan và Hùng gọi bạn Hương đi học.. Buổi trưa tại khu tập thể X, hai bạn Lan v

Trang 2

(Buổi trưa tại khu tập thể X, hai bạn Lan và Hùng gọi bạn Hương

đi học.)

- Hương ơi !Đi học đi!

(Im lặng)

- Hương ơi ! Đi học đi! (Lan và Hùng gào lên)

- Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày! Không cho ai ngủ ngáy nữa à! (tiếng một người đàn ông nói to)

- Các cháu ơi, khẽ chứ! Để cho các bác ngủ trưa với! Nhanh lên con, Hương! (tiếng mẹ của Hương nhẹ nhàng ôn tồn)

- Đây rồi , ra đây rồi! (tiếng Hương nhỏ nhẹ)

- Gớm, chậm như rùa ấy! Cô phê bình chết thôi! (tiếng Lan càu nhàu)

- Hôm nào cũng chậm Lạch bà lạch bạch như vịt bầu! (tiếng

Hùng tiếp lời)

3

Trang 3

Hướng dẫn thảo luận: thời gian 4’

- Không gian, thời gian cuộc giao tiếp.

- Nhân vật giao tiếp, quan hệ giữa các nhân vật.

- Hình thức, nội dung, mục đích của cuộc giao tiếp.

- Đặc điểm về việc sử dụng các phương tiện bổ trợ

để đạt được mục đích giao tiếp.

- Đặc điểm về sử dụng ngôn ngữ trong cuộc giao tiếp ( từ ngữ, câu văn)

Trang 4

đi học.)

(Im lặng)

- Hôm nào cũng chậm Lạch bạch như vịt bầu! (tiếng Hùng tiếp

lời)

Trang 5

đi học.)

(Im lặng)

lời)

Trang 6

đi học.)

(Im lặng)

- Hương ơi ! Đi học đi ! (Lan và Hùng gào lên)

lời)

ND

Trang 7

đi học.)

(Im lặng)

- Hương ơi ! Đi học đi! (Lan và Hùng gào lên)

- Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày! Không cho ai ngủ ngáy nữa à! (tiếng một người đàn ông nói to)

- Các cháu ơi, khẽ chứ! Để cho các bác ngủ trưa với! Nhanh lên con, Hương! (tiếng mẹ của Hương nhẹ nhàng ôn tồn)

- Đây rồi , ra đây rồi! (tiếng Hương nhỏ nhẹ)

- Gớm, chậm như rùa ấy! Cô phê bình chết thôi!

- (tiếng Lan càu nhàu)

- Hôm nào cũng chậm Lạch bạch như vịt bầu!

Trang 8

đi học.)

(Im lặng)

lời)

ND

9

Trang 9

đi học.)

(Im lặng)

- Hương ơi ! Đi học đi! (Lan và Hùng gào lên)

- Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày! Không cho ai ngủ ngáy nữa à! (tiếng một người đàn ông nói to)

- Các cháu ơi, khẽ chứ! Để cho các bác ngủ trưa với! Nhanh lên con, Hương! (tiếng mẹ của Hương nhẹ nhàng ôn tồn)

- Đây rồi , ra đây rồi! (tiếng Hương nhỏ nhẹ)

- Gớm, chậm như rùa ấy! Cô phê bình chết thôi! (tiếng Lan càu

nhàu)

- Hôm nào cũng chậm Lạch bà lạch bạch như vịt bầu! (tiếng

Hùng tiếp lời)

Trang 10

đi học.)

(Im lặng)

- Hương ơi ! Đi học đi! (Lan và Hùng gào lên)

- Gì mà ầm ầm lên thế chúng mày! Không cho ai ngủ ngáy nữa à! (tiếng một người đàn ông nói to)

- Các cháu ơi, khẽ chứ! Để cho các bác ngủ trưa với! Nhanh lên con, Hương! (tiếng mẹ của Hương nhẹ nhàng ôn tồn)

- Đây rồi , ra đây rồi! (tiếng Hương nhỏ nhẹ)

- Gớm, chậm như rùa ấy! Cô phê bình chết thôi! (tiếng Lan càu

Trang 11

- Không gian : Tại khu tập thể X.

- Thời gian : Buổi trưa.

- Nhân vật giao tiếp, quan hệ giữa các nhân vật

+ Mẹ Hương ( quan hệ thân sơ – mẹ của Hương), người đàn ông hàng xóm (quan hệ hàng xóm); so với Lan, Hương, Hùng thì họ là vai bề trên, lớn tuổi.

- Hoạt động giao tiếp :

+ Lan + Hùng + Hương: bạn bè (bình đẳng về vai giao tiếp).

Trang 12

- Ngôn ngữ :

+ Sử dụng nhiều từ hô - gọi ; tình thái từ : ơi ,/, rồi, à, chứ,

với, gớm, ấy, chết thôi

+ Sử dụng những từ ngữ thân mật, suồng sã, khẩu ngữ:

khẽ chứ!, Gớm, chậm như rùa ấy, lạch bà lạch bạch…/; các cháu ơi; Chúng mày.

+ Câu văn : ngắn, câu tỉnh lược: Hương ơi !Đi học đi;

Không cho ai ngủ ngáy nữa à!; Đây rồi, ra đây rồi;

Hôm nào cũng chậm; Lạch bà lạch bạch như vịt bầu.

?TL

13

Trang 13

- Chết chửa ! Chữ “kê” là gà, sao thầy lại dạy ra

“dủ dỉ” là con “dù dì” ?

Bấy giờ thầy mới nghĩ thầm: “ Mình đã dốt, thổ công nhà nó cũng dốt nữa”, nhưng nhanh trí thầy vội nói gỡ:

- Tôi vẫn biết chữ ấy là chữ “kê”, mà “kê” nghĩa là

“gà”, nhưng tôi dạy thế là dạy cho cháu đến tận tam đại con gà kia…

( Trích truyện cười “Tam đại con gà” – Ngữ văn 10)

Trang 14

Ngày 8 - 3 - 69

Đi thăm bệnh nhân về giữa đêm khuya Trở về phòng, nằm thao thức không ngủ được Rừng khuya im lặng như tờ, không một tiếng chim kêu, không một tiếng lá rụng hoặc một ngọn gió nào đó khẽ rung cành cây Nghĩ gì đấy Th ơi? Nghĩ gì mà đôi mắt đăm đăm nhìn qua bóng đêm Qua ánh trăng mờ Th thấy biết bao là viễn cảnh tươi đẹp, cả những cận cảnh êm đềm của những ngày sống giữa tình thương trên mảnh đất Đức Phổ này Rồi cảnh chia li, cảnh đau buồn cũng đến nữa…Đáng trách quá TH Ơi ! Th Có nghe tiếng người thương binh khẽ rên và tiếng súng vẫn nổ nơi

xa Chiến trường vẫn đang mùa chiến thắng

( Nhật kí Đặng Thùy Trâm , NXB Hội nhà văn , Hà Nội,

Trang 15

Bố ơi bố có khoẻ không ? Con lợn sề nhà ta đẻ hôm tháng trước được gần chục con bố ạ Bố ơi , bố cho con cái

thước mấy lị quản bút màu đỏ í Con lợn sề nó xuống được cái hầm xây

bằng tường rồi bố ạ Nó nghe kẻng là xuống, con không phải đùn vào cái đít nó như dạo hôm qua nữa Mấy lị em

Dung không đái dầm nữa Em không

chơi với con thì con được phần kẹo của

cô giáo cho, con để dành cho em nó

mới chơi với con để mẹ đi tát nước

mới cả đi bắc cầu nữa Thôi bố nhá

Trang 16

Soạn tin mới 840/1

Hằng ơi ! Chiều nay cô giáo tổ chức cho lớp mình sinh hoạt lớp đấy, cậu nhớ tham gia có mặt nhé.

17

Trang 17

Hắn giương mắt nhìn thị, không hiểu Thật ra lúc ấy hắn cũng chưa nhận ra thị là ai Hôm nay thị rách quá, áo quần tả tơi như tổ đĩa, thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lưỡi cày xám xịt chỉ còn thấy hai con mắt

- Hôm ấy leo lẻo cái mồm hẹn xuống thế mà mất mặt

À, hắn nhớ ra rồi hắn toét miệng cười

- Chả hôm ấy thì hôm nay vậy.Này hẵng ngồi xuống đây ăn

Trang 18

19

Trang 20

21

Trang 21

I.Ngôn ngữ sinh

hoạt

Ngôn ngữ sinh hoạt (khẩu ngữ, ngôn ngữ nói, ngôn ngữ hội thoại)

là lời ăn tiếng nói hàng ngày, dùng

để thông tin, trao đổi ý nghĩ, tình cảm,…đáp ứng những nhu cầu trong cuộc sống.

1/ Khái niệm ngôn

ngữ sinh hoạt:

Trang 22

2 Các dạng biểu hiện của ngôn ngữ sinh hoạt:

- Thể hiện chủ yếu ở dạng nói nói (độc thoại, đối thoại);

- Một số trường hợp có ở cả dạng viết (nhật ký, hồi ức cá nhân, thư từ, tin nhắn…)

- Trong tác phẩm VH, lời thoại của các nhân vật là dạng “lời nói tái hiện”, mô phỏng lời thoại tự nhiên, ngôn ngữ sinh hoạt hàng ngày

Lời nói tái hiện trong văn bản VH được biến cải tổ chức lại theo thể loại văn bản và ý đồ của tác giả

-Trong tác phẩm văn học, ngôn ngữ sinh hoạt có dạng biểu hiện như thế nào ?

- Giữa lời thoại tự nhiên và lời nói tái hiện trong văn bản

VH có gì giống và khác nhau ?

Trang 23

TỔ 2

Phát biểu ý kiến của mình về câu tục ngữ

“Vàng thì thử lửa thử than…”

Trang 24

Là lời khuyên chân thành khi hội thoại.

- ““L L ời nói ”(ngôn ngữ) phong phú, đa dạng

- Phải biết lựa chọn từ ngữ, tổ chức lời nói đúng nhất, hay nhất để làm hấp dẫn người nghe, thể hiện tính văn hóa.

- “

- “Vừa lòng nhau Vừa lòng nhau” không phải là xu nịnh

vuốt ve lẫn nhau, có lúc cần phải nói thẳng (nói toạc móng heo);

(nói toạc móng heo); Cách nói dễ nghe, Cách nói dễ nghe, không xúc phạm đến người nghe.

Trang 25

3 Luyện tập TỔ 2

Phát biểu ý kiến của mình về câu tục ngữ

“Vàng thì thử lửa thử than Chuông kêu thử tiếng…”

câu tục ngữ

Muốn biết

Muốn biết vàng vàng tốt hay xấu phải thử

lửa, muốn biết

lửa, muốn biết chuông vang chuông vang phải

thử tiếng Cũng như thế,

thử tiếng Cũng như thế, muốn biết muốn biết

người đó có tính nết như thế nào (ăn nói dễ nghe hay sỗ sàng, cộc cằn, thô lỗ…) phải qua lời nói mới

Trang 26

Ngôn ngữ sinh hoạt trong đoạn trích ở bài tập b biểu hiện ở dạng nào? Nhận xét cách dùng từ ngữ?

b) Xác định ngôn ngữ sinh hoạt và nhận xét từ ngữ

* Biểu hiện ở dạng lời nói tái hiện Đó là lời của Năm Hên đáp lại lời dân làng

* Từ ngữ của nhân vật mang tính địa phương Nam bộ và ngôn ngữ của người chuyên bắt sấu

+ Đi ghe xuồng

+ Ngặt tôi không mang thứ phú quới đó + Cực lòng biết bao nhiêu.

Trang 27

Ngôn ngữ sinh hoạt trong đoạn trích ở bài tập b biểu hiện ở dạng nào? Nhận xét cách dùng từ ngữ?

b) Xác định ngôn ngữ sinh hoạt và nhận xét từ ngữ

* Từ ngữ mang sắc thái tự nhiên của lời

ăn tiếng nói sinh hoạt hàng ngày:

+ thôi!

+ rồi

+ bà con

+ Cực lòng biết bao nhiêu.

* Câu tỉnh lược: “Có vậy…là xong”.

Trang 28

29

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	1,06 MB