GIẢNG DẠY TIẾNG ANH THCS PHƯƠNG PHÁP GIAO TIẾP QUA TIẾT DẠY LANGUAGE FOCUS I/ NGUYÊN TẮC CHUNG: Phần LANGUAGE FOCUS trong sách giáo khoa nhằm giúp hệ thống hóa, củng cố và luyện tập sử dụng ngôn ngữ - các điểm ngữ pháp và từ vựng đã xuất hiện trong các bài trước. Giáo viên có thể cho học sinh thực hành phần language focus trên lớp hoặc làm mẫu , giải thích ,hướng dẫn các em về nhà làm. Quan trọng nhất là giáo viên phải hệ thống hóa kiến thức cơ bản, củng cố và chữa bài từ đó rút ra những mặt mạnh yếu của học sinh để kòp thời rèn luyện ,bồi dưỡng thêm cho các em. Tuy nhiên giáo viên cần lưu ý không dạy ôm đồm hoặc qúa sâu kiến thức ngữ pháp và từ vựng không trọng tâm,không nên yêu cầu học sinh phải sử dụng thành thạo ngay một cấu trúc hoặc từ vựng trong bài vì nguyên tắc xoáy trôn ốc luôn củng cố và phát triển những nội dung và kỹ năng ngôn ngữ đã được học. II/ THỰC HIỆN Khi thực hiện các bài tập trong phần language focus ,tôi phải xác đònh mục đích yêu cầu của từng bài tập, từ đó có hai hướng giải quyết như sau: - Giải quyết một bài tập là một hoạt động(activity) - Gộp chung các bài tập có cùng nội dung kiến thức thành một hoạt động. Cách tiến hành một hoạt động của tôi bao gồm các bước như sau: 1/ Chuẩn bò (Before the activity) - Xác đònh mục đích yêu cầu hoạt động. - Soạn bài,ghi nội dung và hướng dẫn cụ thể. 2/Giới thiệu hoạt động( setting up the activity) - n đònh tổ chức. - Dẫn dắt vào bài. - Hướng dẫn ,yêu cầu học sinh biết phải làm gì . - Làm mẫu (trial run with student). 3/Luyện tập( during the activity): Giai đoạn này rất quan trọng giáo viên phải khéo léo đưa ra những thủ thuật sao cho học sinh luyện tập từ dễ đến khó.Các điểm ngữ pháp hoặc từ vựng xuất hiện tự nhiên theo tình huống và được luyện tập theo ngữ cảnh từ thực hành có kiểm soát(controlled practice) -> thực hành có hướng dẫn (guided practice) -> thực hành tự do (free production) Để phát huy khả năng giao tiếp tôi thường cho học sinh luyện tập thành hai giai đoạn: 1/ Các hoạt động cấu trúc (structural activities) Các hoạt động tiền giao tiếp (precommunicative activities) Các hoạt động giao tiếp giả (quasi – communicative activities) Các hoạt động giao tiếp chức năng (funtional communicative act) Các hoạt động giao tiếp (communicative activities) Các hoạt động giao tiếp xã hội (social interactional act) Việc phân chia các bước trên chỉ mang tính lý thuyết.Trong thực tế các hoạt động luôn xảy ra uyển chuyển không có giới hạn rành mạch. Quan điểm đi từng phần đến tổng thể , từ thực hành máy móc đến sử dụng phổ biến và thường áp dụng trong các trường phổ thông hiện nay. Để tạo điều kiện cho học sinh thực hành giao tiếp qua các bài tập của phần language focus,tôi thường tạo điều kiện cho học sinh hoạt động theo cặp hoặc theo nhóm dưới dạng hoạt động nói :I phỏng vấn(interview) ; làm phiếu điều tra (survey ) ; đóng vai( role play) ; games , thảo luận (discussion) …. Các hoạt động này thường được tiến hành sau các hoạt động có hướng dẫn. Ví dụ 1 : thực hành máy móc ( controlled practice) LANGUAGE FOCUS 1 – English 7 Future simple tense. Lead in : this is a list of what Nam will do or will not do tomorrow.Now look at the list and make sentences,using the simple future tense. Teacher ‘s modal : - Nam will go to the post office,but he won’t call Ba. TOMORROW 1. go to the post office. V 2. call Ba. X 3. do homework. V 4. tidy yard X 5. see movies V 6. wach T.V X 7. meet Minh X 8. write grandmother V Teacher: do homework and tidy yard. Students:He will do his homework but he won’t tidy the yard. Go on until the last sentence is made. Teacher sums up the simple future tense ( affirmative and negative forms) Ví dụ 2: thực hành có hướng dẫn(guided practice) UNIT 5 – ENGLISH 8 LANGUAGE FOCUS 4/53 - Teacher gives a situation ativity: I don’t fell well today.What should I do? - student 1: You should take a rest. - student 2: you should stay at home. - student 3: you should go and see the doctor after work. - teacher explains “ should “ is used to give advice. - Teacher guides the students to do the exercise in the text book. Ví dụ 3 : free practice Hoạt động dạy học chú trọng ,khuyến khích học sinh áp dụng ngữ liệu đang học để diễn đạt nội dung khác nhau trong chính đời sống của các em.Phần này tôi thường cho học sinh nói hoặc viết ,hoặc giao bài tập về nhà thông qua các tình huống và chủ đề như: your family;your job;your neighbourhood… Hoặc các vấn đề xã hội mhư: traffic ; transports; food ;entertainment…. . 4/ Củng cố ( bring the activity to a close) - Get feed back. - Deal with correction. - Sum up vocabulary or structures. - lead in the next activity or have students do homework. III/ DÙNG GIÁO CỤ TRỰC QUAN ĐỂ DẠY LANGUAGE FOCUS Giáo cụ trực quan như: vật thật ; tranh ảnh ; các tấm bìa( flashcards) bảng biểu ( charts) ,handows ; T.V ; đèn chiếu … góp phần hỗ trợ việc dạy học trở nên sinh động và thu hút sự chú ý của học sinh là cần thiết. Vai trò cuả giáo cụ trực quan chủ yếu là: 1. Hỗ trợ tạo tình huống,ngữ cảnh để giới thiệu ngữ liệu. 2.Làm rõ nghóa của từ mới. 3.Làm phương tiện hướng dẫn , gợi ý cho các bài tập thực hành. 4.Phản ánh ,cung cấp các nội dung văn hóa,đất nước học. 5.Gây hứng thú cho học sinh làm cho bài học trở nên thú vò và gần với cuộc sống thật hơn. * Chú ý tranh ảnh có hiệu qủa lớn trong các trường hợp sau: • Giới thiệu những từ chỉ đồ vật , đồ dùng, thức ăn,thực phẩm,đồ uống… • Giới thiệu những từ có nghóa hoặc khái niệm không có trong tiếng việt.(ví dụ : computer , carrot…) Dùng tranh ,ảnh để giối thiệu bài khoá, chủ điểm,nội dung hoặc tình huống. • Củng cố(dùng tranh/ từ gợi ý để nói lại bài) • Tạo tình huống,ngữ cảnh mới cho học sinh nói hoặc viết . Tuy nhiên dùng giáo cụ trực quan cũng có những phiền hà nếu giáo viên chuẩn bò không chu đáo,không có mục đích rõ ràng.Nếu như thế giáo cụ trực quan sẽ làm bạn mất thời gian và phân tán tiết học. IV/ TỔ CHỨC LUYỆN TẬP TRÊN LỚP Một lơp học ngoại ngữ thường có nhiều hình thức tổ chức học tập và luyện tập như làm việc cả lớp, làm theo nhóm, làm theo cặp và làm việc cá nhân. Việc lựa chọn cách tổ chức lớp phụ thuộc vào từng nhiệm vụ và mục đích cụ thể của hoạt động. Vậy khi nào thì nên làm việc theo cặp và nhóm? Hình thức làm việc theo cặp hoặc nhóm phù hôp với các hoạt động cần có sự trao đổi , hội thoại. Tôi thường cho học sinh luyện mẫu câu sau khi giới thiệu ngữ liệu mới và luyện tập cho cà lớp. Luyện các bài hội thoại ngắn; hoạt động luyện tập giao tiếp như information – gap, role play, interview,questionaire , communicative games. Cặp ở đây có thể là thầy – trò ; trò – trò Nhóm có thể là 2 , 3,4 … học sinh ngồi thay đổi vò trí. LƯU Ý: Khi điều hành lớp đang hoạt động theo cặp hoặc nhóm , giáo viên phải yêu cầu học sinh tuân thủ một số quy đònh như: - Phải bắt đầu hoặc dừng làm việc khi giáo viên yêu cầu. - Linh động thực hiện các nhiệm vụ được giao. - Học sinh phải tự giác, tích cực học tập,không gây ồn ào. Giáo viên cần hướng dẫn và ra nhiệm vụ cụ thể,khuyến khích học sinh phát huy tính tự chủ,sáng tạo.Luôn kiểm tra và viết những lỗi yhông thường của học sinh để sữa sai và chấn chỉnh kòp thời. h +Ưu điểm - D.ạy cùng lúc số lượng học sinh đông. -Tất cả học sinh đều có thể tham gia giao tiếp. được nghe mẫu chuẩn - Thầy kiểm soát chặt chẽ - Có sự giao lưu trong cả lớp,get feedback không chỉ từ thầy mà còn ở các bạn cùng lớp. + Hạn chế : - Thầy bò chi phối,hạn chế sựtham gia tích cực cuả học sinh. - Tố c độ làm việc khó phù hợp khi trong lớp có cả ba đối tượng học sinh. CÁC BƯỚC CƠ BẢN CỦA MỘT BÀI DẠY VIẾT TIẾNG ANH Bước 1. Chuẩn bị viết (Pre-writing) a. Nghiên cứu bài mẫu về ba vấn đề: chủ đề - nội dung - dữ liệu (nếu sách học có nội dung này). b. Giới thiệu mục đích, ý nghĩa của chủ điểm sắp viết. Thu thập tài liệu trong đó có những ngữ liệu liên quan và sát thực với chủ điểm sắp viết để có mặt bằng chung về kiến thức cho tất cả học sinh. c. Xây dựng một khung mẫu cho bài viết: - Tìm các ý; - Tìm các ngữ liệu: cấu trúc, từ, cụm từ, . Phần này u cầu học sinh phát huy sự đóng góp xây dựng bài, giào viên hướng dẫn và thống nhất chung. d. Sắp xếp các ngữ liệu thể hiện các chú ý của chủ điểm viết theo khung mẫu đã xây dựng. Phần này yêu cầu học sinh viết cá nhân hoặc theo tổ, nhóm, cặp nhằm khuyến khích các em có khả năng xây dựng một dàn bài chi tiết để phục vụ cho việc viết bài. Bước 2. Tiến hành viết (While-writing) a. Viết cá nhân: Dựa trên dàn bài đã có HS tiến hành viết nháp. Lúc này học sinh chủ động viết bằng các ngữ liệu có sẵn, bằng kinh nghiệm đã được tích luỹ, phát triển văn phong riêng của mình. b. Có thể cho học sinh viết theo nhóm, nhóm phân công mỗi người viết một đoạn hoặc một ý, sau đó cử một người viết tập hợp lại cả bài. Trong lúc học sinh viết bài giáo viên đi xung quanh các nhóm để giúp những HS yếu hoàn thành bài viết của mình hoặc giúp đỡ những HS khác nếu cần thiết. Bước 3. Chữa bài (Post-writing) Chữa bài là bước rất quan trọng. Ở bước này, bài viết của HS phải được sửa sang để không những đạt được độ chính xác về nội dung ngôn ngữ mà còn phải đạt được một văn phong trong sáng, mạch lạc và có tính thuyết phục. Đây cũng là bước hoàn thiện về bài dạyviết nên GV cần chú ý và không được bỏ qua để giúp HS hoàn thiện và tự hoàn thiện kiến thức. a. Các vấn đề cần chú ý khi chữa bài: - Nội dung: Đủ, thiếu hay thừa? - Từ, cụm từ, câu đã sử dụng đúng hay sai, phù hợp chưa, lỗi? - Cách diễn đạt: Rõ ràng? Bố cục? b. Các hình thức chữa bài viết của học sinh: Sau khi GV đưa ra các tiêu chí về các mặt của bài viết, có thể tiến hành chữa bài theo các hình thức sau: - Chữa bài tập thể: GV chọn một bài bất kỳ để cả lớp cùng nhận xét, chữa và đánh giá. - HS chữa chéo cho nhau. - HS chữa theo nhóm. Cuối cùng GV nhận xét và nêu những lỗi cơ bản mà HS đã mắc phải khi viết. * Tóm lại: Trong quá trình dạy viết tiếng Anh, GV luôn là người hướng dẫn, tổ chức, đánh giá các hoạt động của HS khi viết. Qua việc thực hiện nhiệm vụ ở nhà và trên lớp, HS rất tích cực chuẩn bị bài, xây dựng bài trên lớp và hợp tác với GV để rèn luyện khả năng tự lập, tự chủ sáng tạo và các em cũng tự tin, phấn khởi học tập trong phần viết. III- CÁC BƯỚC ĐÃ LÀM 1. Vào bài (Warm up) Để HS thích nghi với bài học mới tôi thường tạo không khí dễ chịu giữa thầy và trò, tạo thế chủ động, tự tin cho HS bằng các hoạt động như: Tự giới thệu mình, chào hỏi HS, hỏi chuyện, kể chuyện vui hoặc chơi trò chơi ngôn ngữ. 2. Giới thiệu ngữ liệu mới (Presentation) Quan điểm lâu nay đều cho rằng viết là hoạt động chỉ nên xảy ra ở những giai đoạn sau của quá trình dạy và học. Ít khi chúng ta nghĩ rằng hoạt động viết lại diễn ra ngay ở giai đoạn giới thiệu ngữ liệu mới. Với quan điểm giao tiếp mới hiện nay, hoạt động viết có thể được tiến hành tại bất kỳ giai đoạn nào của quá trình dạy học. Ở giai đoạn giới thiệu ngữ liệu mới tôi có thể sử dụng viết trong các hoạt động như tái tạo lại mẫu câu vừa được giới thiệu, chép lại mẫu câu trên bảng để ghi nhớ . Có nhiều dạng bài tập chép lại (Copying) như: - Mỗi HS sẽ chép một lời đối thoại từ một bài dialogue đã học và chuyền cho HS bên cạnh chép một câu đối thoại phù hợp với câu trước. Cách làm này tương tự thực hiện hội thoại dây chuyền (chain dialogue) trong đó HS xây dựng một bài hội thoại bằng cách chọn từ bất cứ bài học nào đã học các câu khởi đầu và các câu đáp lại cho có nghĩa. - Học sinh chép phần đầu của một câu, chuyền qua cho bạn chép tiếp phần cuối để hoàn thành câu. Bằng cách này HS buộc phải hiểu nội dung những gì mình đang chép lại chứ không máy móc chép lại mà không hiểu nội dung. - HS đặt câu bằng cách chép lại các phần từ bảng lắp ghép. Ví dụ: Make 6 sentences by selecting one segment from each column in the following table: Nga meets Hoa outside the school the policeman sees the boy behind the house the girl finds the dog in the street the teacher notices the doctor near the theater - HS tái tạo lại bài hội thoại hoặc một đoạn văn bằng cách chép lại những mẩu lộn xộn của bài hội thoại hay đoạn văn đó; Ví dụ: Reproduce the narative by copying those jumbled sentences in the right order. He passed the ball to Cong Vinh. Cong Vinh rushed and headed. Ngoài ra ở giai đoạn giới thiệu ngữ liệu tôi cũng có thể đưa các bài tập luyện viết như: điền vào chỗ trống, hoàn thành câu, viết một đoạn văn tương tự như mẫu hay xây dựng hội thoại có hướng dẫn. - Xây dựng hội thoại có hướng dẫn (Constructing dialogues) + GV đưa ra một bài đối thoại mẫu đồng thời cung cấp những từ chủ chốt. HS dựa vào bài mẫu và dùng những từ đã cho để viết một bài tương tự như bài mẫu. Ví dụ: Step 1. Read this dialogue: A. Give me that book, please. B. Which one? A. The big one on the table. B. Here you are. A. Thank you. Step 2. Use these key words to write similar dialogues: a) umbrella/ red/ behind/ armchair. b) box/ small/ on top of/ shelf. c) ball/ green/ near/ door. + GV cung cấp các câu lộn xộn, HS sắp xếp lại để tạo thành một bài hội thoại hợp lý. Ví dụ: Put these sentences in their correct order to form a dialogue: BA LAN It was a very beautiful goal. The score was 1-0. Tan Tai got a pass from Vu Phong in the right wing. It was in the second half of the match between Viet Nam and Singapore. a) How do you go to school? a) Only 1,000 dong. b) How much does it cost? b) About 20 minutes. c) How long does it take? c) By bike + GV cung cấp một bài hội thoại chưa hoàn thành và một số câu không theo trật tự của bài, HS hoàn thành bài hội thoại bằng cách chọn các câu cho sẵn điền vào chỗ thích hợp. Ví dụ: Use these sentences which are not in the correct order to complete the following dialogue: - Do you like it? - I’ve never seen you there. - I have to go and take my motorbike. - I’m Mai. - At the language center. A. My name’s Kate. B. A. Where do you work? B. A. Really? I work there, too. B. A. Well, it’s a big place and I only started last week. B. A. Oh, yes. It’s fun. B. A. Do you? Well, I’ll see you some other time then. Với bài tập này, GV cũng có thể chỉ đưa ra bài hội thoại chưa hoàn chỉnh như trên song không cung cấp các câu cho sẵn, HS tự tìm câu phù hợp theo ý mình để điền vào chỗ trống. 3. Các hoạt động giao tiếp qua viết (Communicative writing activities) Một số hoạt động giao tiếp được thực hiện ngay tại lớp rất có hiệu quả. HS được luyện tập sử dụng ngôn ngữ đã học vào những hoạt động giao tiếp thông qua viết về những điều gần giống với cuộc sống thật, đồng thời củng cố những phần đã được thực hành qua nói. - Writing messages: Học sinh tự viết chuyền cho nhau những yêu cầu, đề nghị đơn giản. Những mẩu giấy có ghi đề nghị này được chuyển tới người nhận, HS nhận được lời đề nghị sẽ phải viết đáp lại hoặc giải thích yêu cầu, đề nghị của bạn mình. Ví dụ: - Cooperative writing: HS làm việc theo nhóm, cùng viết một câu chuyện ngắn. Cách làm như sau: + Mỗi HS chuẩn bị một tờ giấy trắng. GV có thể cho câu mở đầu của câu chuyện lên bảng. + HS chép lại vào tờ giấy của mình sau đó suy nghĩ và viết câu tiếp theo của câu chuyện. + Tiếp theo, HS trao tờ giấy của mình cho người ngồi bên trái để viết tiếp câu chuyện. Cứ như vậy cho đến khi tờ giấy trở lại chủ nhân của nó để người này viết câu kết thúc cho chuyện. + Kế tiếp, GV yêu cầu HS đọc câu chuyện của mình cho cảc lớp cùng nghe. + Cuối cùng, GV hướng dẫn HS sửa lỗi (nếu cần thiết). - Letter writing: Viết thư là một trong các hình thức giao tiếp viết phổ bến nhất. HS có thể học được nhiều cách biểu hiện chức năng khác nhau như: thư mời, thư xin lỗi, cám ơn, chúc mừng, . Qua việc tập viết thư, HS không chỉ quan tâm đến tính Mai, Write me your phone number Minh, What is the date today? Nam, Give me your pen. [...]... bản đồ (maps), bài hội thoại hay bài khoá chưa hoàn chỉnh (incomleted dialogue or text) sau đó được yêu cầu viết thành bài hoàn chỉnh rồi nói (talk), thảo luận (discuss), hay báo cáo lại (report) trước lớp + HS được cung cấp gợi ý (tranh, lời nói hoặc nghe băng) sau đó thực hiện một bài viết 4 Chữa bài viết (Post-writing) Việc chữa bài viết của HS là cần thiết GV có thể chữa theo những cách sau: 1)... thành một đoạn văn hoàn chỉnh Nếu HS ở trình độ khá hơn, có thể để các em tự đặt câu hỏi, phỏng vấn lẫn nhau, viết câu trả lời thành một đoạn văn hoàn chỉnh để trình bày trước cả lớp - Phối hợp các kỹ năng: + Cho HS nghe một câu chuyện, một bài hội thoại, một bài khoá sau đó yêu cầu tái tạo lại ở dạng viết (cho gợi ý hoặc không) + HS làm bài nói sau đó viết lại những gì vừa nói + HS nghe, ghi lại thông... making: Liệt kê để ghi nhớ những điều cần phải làm cũng là một hình thức viết phổ biến trong cuộc sống hằng ngày Ví dụ: - Shopping list; - List of things to do tomorrow; - List of people to invite to a party Cùng với bài tập này GV có thể đồng thời cho HS làm các bài luyện tập xếp theo thứ tự vần A, B, C hay ttỏ chức phân loại, phân nhóm Ví dụ: 1- Write down what you would take with you for a week holiday... HS sau mỗi bài tập viết có thói quen tự rà soát, kiểm tra lại bài GV có thể đưa ra một số câu hỏi gợi ý để HS soát lại như: a Did you use a capital letter? b Did you use a full stop or a question mark? c Did you put the right form of the verbs after he/ she? d Can your friend understand your sentence? 2) HS trao đổi bài và chữa bài cho nhau dưới sự hướng dẫn của GV 3) GV gạch chân hoặc đánh dấu lỗi;...chuẩn xác của ngôn ngữ mà còn phải xét đến đối tượng người đọc, các yếu tố giao tiếp, văn hoá xã hội có liên quan Các bài tập viết thư có thể bắt đầu bằng những mẩu thư ngắn (messages), ngôn ngữ rất đơn giản để chuyền quanh lớp như sau: Dear Hoa, I like your shoes Where did you buy them? Yours,... Make a shopping list for the class’s party Then bring your list to the class discussion - Interviews: Phỏng vấn là một thủ thuật phổ biến cho luyện giao tiếp nói đồng thời cũng có thể sử dụng rất tốt trong luyện viết Ví dụ: Ở giai đoạn đầu GV có thể cùng làm việc với cả lớp soạn ra một số câu hỏi phỏng vấn như: - Where do you live? (address/ house or apartment?) - Who do you live with? (family/ friends/ . quy t m t bài t p là m t ho t động(activity) - Gộp chung các bài t p có cùng nội dung kiến thức thành m t ho t động. Cách tiến hành m t ho t động của t i. Hoa outside the school the policeman sees the boy behind the house the girl finds the dog in the street the teacher notices the doctor near the theater -