Tác giả dân gian bình dân đã gửi gắm vào đó tiếng nói tâm tình chân thành tha thiết, với đủ mọi cung bậc buồn vui… - Giới thiệu bài ca dao cần được phân tích.. Trong số những câu hát tâm
Trang 1Phân tích bài ca dao: Thân em như củ ấu gai ngọt bùi
Dàn ý Phân tích bài ca dao: Thân em như củ ấu gai ngọt bùi
A Mở bài
- Nói đôi nét về ca dao dân ca của nước ta có những đặc sắc chung gì: (Đó là tiếng hát của những người bình dân được gửi gắm vào đó để bày tỏ tâm trạng nỗi lòng)
- Ca dao - dân ca là những câu hát tâm tình phản ánh sinh động đời sống tình cảm phong phú của nhân dân lao động Tác giả dân gian bình dân đã gửi gắm vào đó tiếng nói tâm tình chân thành tha thiết, với đủ mọi cung bậc buồn vui…
- Giới thiệu bài ca dao cần được phân tích
Trong số những câu hát tâm tình trong kho tàng văn học dân gian thì không thể thiếu những lời thủ thỉ than thân trách phận, và cụm từ Thân em và nội dung cùng đề cập đến phẩm chất tốt đẹp, cao quý cùng số phận hẩm hiu, bất hạnh của người phụ nữ trong xã hội phong kiến ngày xưa Và câu hát chất chứa như
đã vọng lên:
Thân em như củ ấu gai, Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen.
Ai ơi nếm thử mà xem!
Nếm ra mới biết rằng em ngọt bùi.
B Thân bài
- Việc sáng tác của nhiều câu ca dao bắt đầu từ “Thân em" có rất nhiều Đây có thể coi là một motip chung của các bài ca dao than thân
Trang 2+ Câu đầu tiên tác giả dân gian đã ví von thật lạ lùng “Thân em” - người phụ
nữ trong xã hội phong kiến xưa là củ ấu gai Củ ấu gai được coi là một hình ảnh quen thuộc của người nông dân Việt Nam nói chung
⇒ Tác giả dân gian như đã thẳng thắn so sánh là để thừa thận rằng phụ nữ xưa chưa được coi trọng
+Nhưng vế sau của câu hát mới thực sự là điều quan trọng “Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen” Cặp từ như đã đăng đối “đen” - “trắng” làm nổi bật câu ca dao về người phụ nữ
⇒ Dẫu cho vẻ ngoài có đôi chút xấu xí đi chăng nữa nhưng vẫn mang trong mình tấm lòng son sắc, trái tim chung thủy và một tâm hồn đẹp Cái lí đã được trình bày một cách rất tường tận
- Tiếp sau đó chính là việc cái tình đòi thổ lộ và bộc bạch “Ai ơi, nếm thử mà xem!” đúng là một tiếng gọi, một lời mời – cứng cỏi, táo bạo mà không kém phần tha thiết
⇒ Phải bộc bạch kĩ và mời mọc da diết đến nghẹn lời như vậy bởi vì phẩm chất tốt đẹp của họ ít ai biết đến Sự khẳng định về phẩm giá, giá trị ấy chứa đựng một nỗi ngậm ngùi chua xót cho thân phận người con gái nghèo khổ trong xã hội cũ
- Cái củ ấu gai góc đến nhọn hoắt lại đen đủi sống dưới bùn sâu, chẳng mấy ai
để ý tới, dẫu rằng bên trong nó vừa trắng, vừa ngọt, vừa bùi chứ không phải vì bên ngoài nó gai góc xấu xí mà bên trong nó cũng vậy
+ Trong cuộc sống cũng vậy, để có thể giúp đời hiểu mình hơn, người ta có khi phải đứng ra tự quảng cáo Thật là một điều bất đắc dĩ, nhất là đối với một cô gái Nhưng biết làm sao được, ý thức về phẩm giá và sự tự trọng có khi bắt người ta phải làm vậy
C Kết bài
Trang 3Bài ca dao còn như nói lên quyền sống của người phụ nữ xưa kia, mà trước hết
là quyền tự do hoàn toàn bị phủ nhận Đó còn chính là nguồn gốc của mọi đau khổ, ngang trái mà họ, những người phụ nữ phải chịu đựng trong suốt cuộc đời
Văn mẫu lớp 10: Phân tích bài ca dao: Thân em như củ ấu gai ngọt bùi
Thân em như củ ấu gai Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen
Ai ơi, nếm thử mà xem!
Nếm ra, mới biết rằng em ngọt bùi
Trong cuộc sống, để giúp đời hiểu mình hơn, người ta có khi phải đứng ra tự quảng cáo Thật là một điều bất đắc dĩ, nhất là đối với một cô gái Nhưng biết làmsao được, ý thức về phẩm giá và sự tự trọng có khi bắt người ta phải làm vậy! Có thể tưởng tượng ra một hoàn cảnh diễn xướng gần với các dữ kiện được thông báo trong bài ca dao như sau (tất nhiên, bạn hoàn toàn có thể hình dung ra những hoàn cảnh diễn xướng khác): cô gái - nhật vật trữ tình - tác giả
đã không gặp nhiều may mắn trong việc thu hút sự chú ý của "đối tác" trong tình yêu, bởi vậy, cô phải cất lời để tự bảo vệ và để mời
Bài ca dao mở đầu với việc nhân vật trữ tình thừa nhận trước người nghe (trong
đó có người cô muốn gắn bó) cái thua thiệt hiển nhiên, có tính định mệnh của mình: "Thân em như củ ấu gai" Thật là thẳng thắn, bộc trực! Tương tự thế là
sự thẳng thắn, bộc trực trong việc khẳng định cái "chất" của mình ở câu tiếp đó:
"Ruột trong thì trắng vỏ ngoài thì đen" Giọng ngậm ngùi vừa thoáng hiện ở dòng thơ thứ nhất đã nhanh chóng được thay thế bằng giọng tự tin và thậm chí
là thách thức, vỏ ngoài đen - đó là một thực tế và tôi đã ý thức được hoàn toàn Nhưng ruột trong thì trắng lại cũng là một sự thật không thể chối cãi Anh, hay tất cả mọi người đều đã biết củ ấu gai rồi đấy! Đọc bài ca dao đến đây, hẳn ta
đã nhận ra tính chính xác của sự ví von - chính xác theo mục tiêu tác phẩm nhắm đến, đó là thuyết phục ngưòi đời hãy biết nhìn vào thực chất, đừng để bị
Trang 4vẻ ngoài hào nhoáng hay xấu xí đánh lừa Nếu nhân vật trữ tình ví mình với một đối tượng nào khác, chưa chắc sức thuyết phục đã đạt được mức cao như vậy Củ ấu gai quá gần gũi với đời sống của người bình dân Sự kiểm chứng nếu cần thực hiện sẽ chẳng có gì là khó, thậm chí là quá dễ dàng Đó là chưa kể
có sử dụng hình ảnh củ ấu gai thì tác giả mới có thể gieo tiếp được một chữ
“nếm” đầy ý vị, thấm đượm trong đó rất nhiều sự đợi chờ - đợi chờ một thái độ, một cử chỉ ân nghĩa, ân tình từ phía những ai kia trong cuộc đời
Cái lí đã được trình bày Tiếp sau là việc cái tình đòi thổ lộ "Ai ơi, nếm thử mà xem!" đúng là một tiếng gọi, một lời mời - cứng cỏi, táo bạo mà không kém phần tha thiết Hậu thuẫn cho nó là niềm tin vào bản thân và cả nỗi khao khát được giao cảm, được yêu thương, được dâng hiến Câu cuối được thốt ra trung hậu, tình cảm và thấm thìa lạ thường Ai nỡ quay lưng, ai nỡ "lầm" mãi trước một tiếng nói như thế! Từ chỗ tồn tại như một đối tượng so sánh thuần túy, củ
ấu gai bỗng chốc được đồng nhất với chính nhân vật trữ tình, khiến nhân vật trữ tình không ngần ngại dùng tiếng em lần thứ hai ở dòng thơ cuối, bất chấp trước đó "cô" đã dùng từ nếm có vẻ chỉ thích hợp với củ ấu gai thật sự mà thôi
Em đã thành một củ ấu gai nhỏ bé, gần gũi trong tay anh, sao anh không thể có một cử chỉ phải chăng, dịu dàng hơn đối với nó?
Một lời than, một tiếng nói khẳng định mình, một bài học về cách thẩm định các giá trị, một nhu cầu và khát vọng yêu đương đã được thể hiện súc tích trong bài ca dao gồm bốn câu ngắn ngủi ấy!