Hướng dẫn ôn tập và làm bài tốt các môn thi tốt nghiệp THPT 2011

Học 7 chủ đề lớn theo sách hướng dẫn Ôn tập thi tốt nghiệp THPT năm học 2010-2011, môn Toán của Nhà xuất bản giáo dục, tham khảo thêm cấu trúc đề thi 2010,môn Toán, tham khảo đề thi tốt nghiệp THPT môn Toán những năm gần đây

H ng d n h c và làm bài thi t t nghi p THPT môn Toán

I nh h ng chung khi ôn t p và làm bài thi

1 Kinh nghi m ôn t p

- H c 7 ch đ l n theo sách H ng d n Ôn t p thi t t nghi p THPT n m h c

2010 – 2011, môn Toán c a Nhà xu t b n giáo d c; tham kh o thêm C u trúc

đ thi n m 2010, môn Toán; tham kh o đ thi t t nghi p THPT môn Toán

nh ng n m g n đây

- Nh và hi u đ c t t c các công th c trong Sách giáo khoa THPT l p 12,

bi t v n d ng vào các bài t p c th

- M c dù tr ng tâm ki n th c thi t t nghi p t p trung ch ng trình l p 12

nh ng ph n l n các bài toán THPT đ u liên quan đ n vi c rút g n m t bi u

th c, gi i ph ng trình và b t ph ng trình b c nh t, gi i ph ng trình và b t

ph ng trình b c hai, gi i h ph ng trình, gi i ph ng trình ch a d u giá tr tuy t đ i, gi i ph ng trình ch a n m u, gi i ph ng trình vô t H c sinh

c n ph i n m v ng các ki n th c, k n ng nói trên và m t s ki n th c liên quan đ c h c các l p 7, 8, 9, 10 nh : quy t c phá ngo c, quy t c nhân hai đa

th c, quy t c chia đa th c cho đa th c (tình hu ng th ng g p là chia tam th c

b c hai cho nh th c b c nh t), đ nh lí v d u c a nh th c b c nh t, đ nh lí v

d u c a tam th c b c hai

2 Kinh nghi m làm bài thi

- H c sinh c n ph i chú ý ‘tiêu chí 3 : úng – - p’ trong m t bài thi:

s , quy trình tìm giá tr l n nh t và nh nh t c a hàm s trên m t t p h p, quy trình tính tích phân b ng ph ng pháp đ i bi n Thang đi m c a bài thi s c n

c vào các b c trong quy trình gi i toán, n u h c sinh trình bày đ các ý thì s không b m t đi m Ngoài ra, h c sinh c n ph i có đáp s ho c k t lu n trong

l i gi i m i bài toán vì bi u đi m th ng có 0,25 đi m ph n k t lu n, đáp s + đ t đi m cao, h c sinh ph i trình bày đ p, di n đ t t t, các ý rõ ràng

Thang đi m c a bài thi th ng có sau m i suy lu n logic ho c sau m i phép

bi n đ i, tính giá tr bi u th c Vì v y, sau m i suy lu n logic ho c bi n đ i, tính toán bi u th c…; h c sinh nên xu ng dòng, chia ý rõ ràng Tránh tình

tr ng vi t l i gi i m t bài toán nh vi t m t đo n v n, khi đó n u h c sinh sai dòng cu i cùng thì có th b m t nhi u đi m

- t đi u ki n và ki m tra đi u ki n: Khi vi t m i bi u th c toán h c, n u g p

bi u th c ch a n m u, bi u th c ch a c n b c hai, bi u th c logarit, h c sinh

c n có thói quen đ t đi u ki n đ các bi u th c có ngh a Ngoài ra, v i bi u

di n đ i s c a s ph c Z=a+bi ta ph i đi u ki n a, b là các s th c Tr c khi

k t lu n đáp s bài toán, h c sinh c n có thói quen ki m tra l i đi u ki n

- Làm bài d đ c ng c tinh th n: H c sinh c n đ c đ thi vài l t, ch n bài d làm tr c và vi t ngay vào bài thi, khi trình bày đ c vào bài thi, tinh th n làm bài c a h c sinh s t t h n Bài kh o sát và v đ th hàm s là bài có s n quy trình gi i và luôn xu t hi n trong các kì thi t t nghi p THPT, h c sinh có th làm ngay bài kh o sát tr c N u h c sinh làm bài khó không ra k t qu thì có

th m t tinh th n làm bài

II nh h ng ôn t p t ng ch đ

1 Ch đ ng d ng đ o hàm đ kh o sát và v đ th c hàm s H c sinh

c n n m v ng các v n đ sau đây:

- Quy trình kh o sát và v đ th các hàm s : hàm đa th c b c ba, hàm trùng

ph ng, hàm phân th c b c nh t trên b c nh t Trong ph n này, h c sinh c n luy n

t p nhi u k n ng tính đ o hàm, xét d u đ o hàm, l p b ng bi n thiên c a hàm s

- Ph ng pháp l p ph ng trình ti p tuy n: ti p tuy n t i ti p đi m cho

tr c, ti p tuy n đi qua m t đi m cho tr c, ti p tuy n có h s góc cho tr c, ti p tuy n song song ho c vuông góc v i m t đ ng th ng cho tr c

- Các d ng ti m c n c a đ th hàm s : ti m c n đ ng, ti m c n ngang

- S liên h gi a s giao đi m c a đ ng th ng và đ th hàm s v i s nghi m th c phân bi t c a ph ng trình hoành đ giao đi m

- D u hi u nh n bi t hàm s đ ng bi n, hàm s ngh ch bi n trên m t kho ng xác đ nh; đi u ki n đ hàm s đ ng bi n, ngh ch bi n trên m t kho ng xác đ nh

- Các đi u ki n đ hàm s có c c tr : i u ki n c n đ hàm s đ t c c tr ,

đi u ki n đ đ hàm s đ t c c đ i, c c ti u

- Ph ng pháp tìm giá tr l n nh t và giá tr nh nh t c a hàm s trên m t

t p h p s (đo n, kho ng, n a kho ng) Kh o sát tr c ti p hàm s ban đ u ho c

ho c kh o sát gián ti p hàm s c a bi n m i (đ i bi n)

www.VNMATH.com

- Ph ng pháp đ i bi n s tính nguyên hàm, tích phân: Chú ý đ i bi n s đ ng

th i v i đ i vi phân, v i bài toán tính tích phân thì đ i bi n s đ ng th i v i đ i vi phân và đ i c n Chú ý: vi phân và c n ph i đ c vi t t ng ng v i bi n d i d u nguyên hàm

- Ph ng pháp tính nguyên hàm t ng ph n, tích phân t ng ph n N u bi u th c

d i d u nguyên hàm tích phân có m t trong d ng P x( ).sinx, P x ( ).cos , x P x e( ) x

v i P x( ) là hàm đa th c, ta ch n u P x( ); n u bi u th c trong nguyên hàm tích phân có d ng P x( ).ln x v i P x( ) là hàm đa th c, ta ch n u ln ;x n u bi u th c

- V i nguyên hàm, tích phân c a hàm l ng giác, h c sinh c n chú ý công th c

l ng giác bi n tích thành t ng, công th c nhân đôi (Sách giáo khoa l p 10) Chú ý:dsinx cosxdx, dcosx sin xdx, c otx 2

sin

dx d

b c nh t, bi u th c b c hai, phân th c h u t b c nh t trên b c nh t

H c sinh có th b 0 đi m ph n này n u vi t nh m công th c di n tích

h p c a m t s ph c, mô đun c a s ph c, đi u ki n đ m t s ph c là s th c,

đi u ki n đ m t s ph c là s thu n o Chú ý: Khi vi t d ng đ i s z   a bi ta

- D ng l ng giác c a s ph c (dành cho h c sinh ban nâng cao): Cho s

ph c d i d ng đ i s , bi u di n s ph c d i d ng l ng giác, tìm acgumen, s

www.VNMATH.com

d ng công th c Moa-vr tìm l y th a b c n c a s ph c; s d ng d ng l ng giác

đ th c hi n phép toán gi a hai s ph c

5 Ch đ Kh i đa di n H c sinh c n chú ý nh ng v n đ sau

- Công th c tính di n tích tam giác, di n tích hình thang, di n tích hình ch

nh t, th tích kh i chóp, th tích kh i l ng tr tam giác và l ng tr t giác

- Trong ph n th tích, h c sinh th ng ph i tính đ ng cao c a hình chóp

ho c hình l ng tr Các tình hu ng th ng g p: hình chóp ho c hình l ng tr có

m t m t bên vuông góc v i m t đáy, khi đó đ ng cao c a hình chóp ho c hình

l ng tr là đ ng cao c a m t bên; hình chóp đ u có đ ng cao đi qua tâm c a m t đáy, hình l ng tr đ ng có đ ng cao b ng c nh bên

- làm t t ch đ này, h c sinh ph i nh đ nh lí Pytago trong tam giác vuông, đ nh lí cosin trong tam giác, h th c liên h gi a góc và c nh trong tam giác vuông Ngoài ra, h c sinh c n n m v ng d u hi u nh n bi t đ ng th ng vuông góc v i m t ph ng, d u hi u nh n bi t hai đ ng th ng vuông góc, góc gi a

đ ng th ng và m t ph ng, góc gi a hai m t ph ng

6 Ch đ Hình c u, hình tr , hình nón

- N m v ng công th c di n tích m t c u, th tích kh i c u, di n tích xung quanh

c a hình tr , th tích kh i tr , di n tích xung quanh c a hình nón và th tích kh i nón

- V i d ng toán hình c u, h c sinh ph i bi t xác đ nh tâm m t c u ngo i ti p đa

di n M t s tr ng h p th ng g p: các đ nh đa di n cùng nhìn hai đi m c đ nh d i

m t góc vuông, khi đó tâm m t c u là trung đi m đo n n i hai đi m c đ nh; hình chóp

đ u có tâm m t c u ngo i ti p thu c đ ng cao Nh v y, đ n m v ng d ng toán này,

h c sinh ph i n m v ng các lo i quan h vuông góc: đ ng th ng vuông góc v i đ ng

th ng, đ ng th ng vuông góc v i m t ph ng, hai m t ph ng vuông góc

7 Ph ng pháp t a đ trong không gian

- N m v ng công th c t a đ tích có h ng c a hai véc t Bi t s d ng

tích có h ng c a hai véc t đ tính di n tích tam giác, tính th tích kh i h p, th tích

kh i t di n (ban nâng cao) S d ng tích có h ng c a hai véc t đ xác đ nh véc t ch

ph ng c a đ ng th ng khi véc t ch ph ng vuông góc v i hai véc t cho tr c, s

d ng tích có h ng c a hai véc t đ xác đ nh véc t pháp tuy n c a hai m t ph ng khi véc t pháp tuy n vuông góc v i hai véc t cho tr c

- N m v ng các d ng ph ng trình đ ng th ng: ph ng trình tham s và ph ng

www.VNMATH.com

- L p ph ng trình đ ng th ng th a mãn m t trong các đi u ki n sau: đ ng th ng đi qua hai đi m cho tr c, đi qua m t đi m và song song v i m t đ ng th ng cho tr c, đi qua m t đi m và vuông góc v i m t m t ph ng cho tr c, đi qua m t đi m vuông góc v i hai đ ng cho tr c, đi qua m t đi m đ ng th i vuông góc và c t m t đ ng cho tr c,

đ ng th ng là giao tuy n c a hai m t ph ng cho tr c

- L p ph ng trình m t c u th a mãn m t trong các đi u ki n sau: m t c u có tâm và bán kính cho tr c, có tâm và đi qua m t đi m cho tr c, có tâm và ti p xúc v i m t m t

ph ng cho tr c, có tâm và ti p xúc v i m t đ ng th ng cho tr c (ban nâng cao), ch a

b n đi m cho tr c

- Góc gi a hai đ ng th ng, góc gi a hai m t ph ng (ban nâng cao)

- Kho ng cách t m t đi m đ n m t ph ng, kho ng cách t m t đi m đ n đ ng th ng, kho ng cách gi a hai đ ng th ng chéo nhau

làm t t bài thi t t nghi p THPT môn V t lý

V i môn V t lý, theo tài li u ôn thi TNPT c a B GD& T n m h c 2010– 2011,

r n

Vì v y, các em có th d a vào phân chia đó đ b trí và s p x p th i gian h c ôn t ng

ph n trong kho ng th i gian h p lý Cu i đ t ôn t p, các em nên b trí th i gian ôn t p

h c v t thì các em d m c ph i sai l m khi làm bài

Ví d : Trong các khái ni m dao đ ng c h c Phát bi u nào sau đây là đúng:

A Dao đ ng tu n hoàn là dao đ ng mà v trí c a v t đ c l p l i nh c sau

nh ng kho ng th i gian b ng nhau

B Dao đ ng t do là dao đ ng ch ph thu c vào các đ c tính c a h , không

ph thu c vào y u t bên ngoài

C Dao đ ng đ c duy trì không c n tác d ng c a ngo i l c tu n hoàn đ c

ch a chính xác Ph ng án B nói v khái ni m dao đ ng t do Chu k c a dao đ ng t

do ph thu c vào các đ c tính c a h và không ph thu c vào các y u t bên ngoài Vì

v y, ph ng án B c ng ch a chính xác Ph ng án D nói v khái ni m dao đ ng c ng

b c.Trong đó, ngo i l c ph i bi n đ i tu n hoàn Vì th , ph ng án D không đúng

Ph ng án C nói v t dao đ ng Dao đ ng đ c duy trì không c n tác d ng c a ngo i

l c tu n hoàn đ c g i là t dao đ ng Vì v y, ph ng án đúng là ph ng án C

Ví d : câu 30, đ thi t t nghi p THPT 2009 mã đ M134

Khi nói v sóng c h c, phát bi u nào sau đây sai?

A.Sóng trong đó các ph n t c a môi tr ng dao đ ng theo ph ng vuông góc v i

đ ng t i hai đi m đó cùng pha nhau

V lý thuy t, chúng ta c n ph i hi u đ c đi m c a các khái ni m và các đ i l ng v t lý

i v i các đ i l ng v t lý, chúng ta c n nh công th c (n u có) và các công th c liên

h gi a các đ i l ng v t lý đó Vì trong đ thi, các công th c đ u đ c bi n đ i

i v i đ c đi m c a các khái ni m, các đ i l ng v t lý, các em c n hi u đ c đi m riêng c a t ng khái ni m, đ i l ng v t lý và so sánh gi a các đ i l ng g n gi ng nhau

Ví d : câu 39, đ thi t t nghi p THPT 2010 mã đ M137

Tia t ngo i:

A không truy n đ c trong chân không

B đ c ng d ng đ kh trùng, di t khu n

C có kh n ng đâm xuyên m nh h n tia gamma

D có t n s t ng khi truy n t không khí vào n c

Theo đ c đi m c a tia t ngo i, các em bi t chúng có ng d ng đ kh trùng, di t khu n Nh ng chúng ta có th h c các ki n th c theo cách liên k t v i nhau và h th ng các đ n v ki n th c cùng d ng v i nhau Trong thang sóng đi n t , chúng ta bi t b c sóng c a tia t ngo i dài h n b c sóng c a tia gamma Sóng đi n t có th lan truy n trong chân không nên tia t ngo i c ng truy n đ c trong chân không Mà ta bi t b c sóng càng l n thì n ng l ng càng nh và kh n ng đâm xuyên càng kém Vì v y, tia t ngo i có kh n ng đâm xuyên kém h n tia gamma Ngoài ra, chúng ta bi t khi b c x sóng đi n t truy n t môi tr ng này sang môi tr ng khác thì t n s không thay đ i

www.VNMATH.com

V y nên, t n s c a tia t ngo i không thay đ i khi truy n t không khí vào n c Nh

v y, ph ng án đúng là B

Ví d : câu 24, đ thi t t nghi p THPT 2009 mã đ M134

t m t đi n áp xoay chi u vào hai đ u đo n m ch ch có t đi n thì

A t n s c a dòng đi n trong đo n m ch khác t n s c a đi n áp gi a hai đ u đo n

D dòng đi n xoay chi u không th t n t i trong đo n m ch

Theo đ c đi m c a m ch đi n xoay chi u ch ch a t đi n, chúng ta bi t t n s c a dòng

đi n b ng t n s c a đi n áp, c ng đ dòng đi n xoay chi u ch y qua t đi n s m pha /2 so v i đi n áp gi a hai đ u đo n m ch V y, ph ng án đúng là ph ng án B

V bài t p v t lý

Tr c tiên, các em c n đ c k đ u bài, tóm t t n i dung bài toán, đ i đ n v (trong

tr ng h p s d ng công th c liên h gi a các đ i l ng v t lý khác lo i), không c n

Ví d : câu 26, đ thi t t nghi p THPT 2009 mã đ M134

M t sóng ngang truy n theo chi u d ng tr c Ox, có ph ng trình sóng là: u = 6cos(4 t – 0,02 x); trong đó x tính b ng cm, t tính b ng s Sóng này có b c sóng là A.100cm B 150cm C 50cm D 200cm

www.VNMATH.com

T đ u bài, chúng ta nh l i ph ng trình sóng truy n theo chi u d ng tr c Ox:

u = A.cos(2 ft - 2 x/) Trong đó, f là t n s sóng có đ n v là Hz; là b c sóng có đ n

v là m ho c cm; x là t a đ c a đi m kh o sát so v i ngu n O có đ n v là m ho c cm

i chi u công th c t ng quát và công th c đ bài cho, chúng ta thu đ c f = 2Hz; = 100cm V y, ph ng án đúng là ph ng án A

Ví d : câu 16, đ thi t t nghi p THPT 2010 mã đ M137

t đi n áp u = Ucost (v i U và không đ i) vào hai đ u m t đo n m ch có R,L,C m c

n i ti p Bi t đi n tr thu n R và đ t c m L c a cu n thu n c m đ u xác đ nh còn t

đi n có đi n dung C thay đ i đ c Thay đ i đi n dung c a t đi n đ n khi công su t

c a đo n m ch đ t c c đ i thì th y đi n áp hi u d ng gi a hai b n t đi n là 2U i n

áp gi a hai đ u cu n c m thu n lúc đó là:

A 2U B 3U C 2U D U

Chú ý: trong bài toán kh o sát bi n thiên, các em nên s d ng công th c có ch a ph n

l n các đ i l ng là h ng s , ch có m t đ i l ng bi n thiên

c đ bài, chúng ta th y hi n t ng x y ra khi thay đ i C đ công su t c a đo n m ch

đ t c c đ i là hi n t ng c ng h ng Các em áp d ng công th c P = I2.R Khi R không thay đ i, đ công su t c a đo n m ch đ t c c đ i thì c ng đ dòng đi n trong m ch

ph i đ t giá tr c c đ i N u các em s d ng công th c: P = U.I.cos, chúng ta ch bi t có

U là h ng s còn I và ch a bi t rõ, nên chúng ta không s d ng công th c này Khi đã xác đ nh đ c hi n t ng x y ra là c ng h ng, chúng ta d a vào đ c đi m c a hi n

t ng c ng h ng, ta có: ZL = ZC hay UL = UC V y, đi n áp gi a hai đ u cu n c m thu n lúc đó là 2U Ph ng án đúng là ph ng án C

Sau khi ôn t p chu đáo, các em đã n m v ng đ c các ki n th c c b n Các em nên t

b trí th i gian luy n t p v tâm lý thi và t c đ làm bài Th i gian làm m t đ thi nhà

ch đ c phép b ng 2/3 th i gian thi chính th c, đ trong lúc thi chính th c do tâm lý, chúng ta s làm ch m h n nhà

Cu i cùng, v kinh nghi m khi làm bài thi tr c nghi m, các em nên đ c k t ng câu h i

và phân tích đ bài c n th n trong th i gian ng n ít h n 1phút Và làm đ c câu nào, các

em ph i đ m b o ch c ch n câu đó Do s l ng câu h i nhi u và th i gian làm bài m i câu cho phép trong kho ng th i gian m t phút r i N u các em làm bài c u th , nhanh chóng thì khi xem l i các em s m t bình t nh và không th xem l i đ c toàn b bài làm c a mình

Th c s Nguy n c Lâm (Tr ng: THPT chuyên HSP Hà N i)

www.VNMATH.com

Bí quy t làm bài thi t t nghi p THPT môn Ng V n

Tr c h t, v i câu 2 đi m, lo i câu ki m tra ki n th c c b n v v n h c s , v tác

gia, tác ph m, các em c n thu c trong nh ng ph n đ c h c trên l p mà các th y cô đã

l u ý Tuy là ki n th c c n thu c lòng, song c ng c n n m v ng m t s v n đ mang tính khoa h c đ trình bày đúng v i yêu c u c a đ bài

Ví d , gi i thi u s nghi p sáng tác c a Nguy n Ái Qu c – H Chí Minh, nên chú ý đ n các th lo i chính nh : truy n ng n, th ca và v n chính lu n M i th lo i c n có d n

ch ng c th đ làm n i b t ch đ t t ng c ng nh hình th c ngh thu t thành công

c a tác gi V truy n ng n đ c vi t b ng ti ng Pháp, tác gi t p trung t cáo t i ác c a

th c dân c ng nh v ch tr n b n ch t bù nhìn c a tri u đình An Nam lúc b y gi Truy n vi t cho đ c gi Pháp là ch y u, nên đ c vi t r t hi n đ i, “r t Pháp”

V th đ c vi t b ng ch Hán (và m t s bài sáng tác b ng ti ng Vi t sau 1945), ch

y u là hình nh c a ch th tr tình – tác gi , m t chi n s và m t thi s Th vi t m t cách linh ho t, phong phú, t nhiên

V n chính lu n, tiêu bi u là “Tuyên ngôn đ c l p” th hi n t t ng l n c a th i đ i: quy n bình đ ng gi a các dân t c và tuyên b n n đ c l p c a n c Vi t Nam m i Tác

V i lo i câu 5 đi m – ngh lu n v n h c, các em đ c quy n ch n m t trong hai câu

Có th tùy theo s tr ng c a m i thí sinh mà ch n l a Ví d có th m nh v th hay

v n xuôi? Ho c thích thú v i tác ph m nào h n trong hai câu a và b? Tuy nhiên, v n đ

v n là đáp ng đúng yêu c u c a đ bài ây là lo i bài các em đ c h c t p r t k càng

ngôn ng và hành đ ng c a nhân v t ng th i, nhà v n đ t nhân v t trong t ng hoàn

c nh c th nào, t đó, b c l tính cách và ph m ch t Cu i cùng s là t t ng c a tác

gi cùng thành công c a nhà v n y

Ví d , khi phân tích nhân v t ng i v nh t trong “V nh t” c a Kim Lân T v ngoài rách r i t t i c a b áo qu n “nh t đ a” cùng hành đ ng “cong c n”, “s ng s a” v i Tràng, ng i đàn bà này đã t b c l thân ph n nh th nào? Trong c nh đói khát và nguy c ch t đói, th đã theo không Tràng th hi n th c tr ng gì? Song, trên đ ng v nhà Tràng, v i nhi u chi ti t sinh đ ng và chân th c, nhà v n đã b c l d n nh ng ph m

ch t t t đ p c a nhân v t này ra sao? T t ng ch đ c a tác ph m qua nhân v t này là gì? ó là khát v ng h nh phúc, là tình yêu th ng, s đ ng c m…Tuy nhiên, v i t ng yêu c u c th c a đ bài, các em c n th n tr ng phân tích k l ng đ v n d ng ki n

Ví d , phân tích hình t ng ng i lính qua bài th “Tây ti n” c a Quang D ng; các em

l u ý đ n hoàn c nh ra đ i c a bài th : đó là nh ng n m tháng đ u tiên c a cu c kháng chi n ch ng Pháp vô cùng gian kh , thi u th n vùng đ t Tây B c hi m tr và hi m nguy Chú ý đ n bút pháp đ i l p gi a hi n th c và lãng m n r t linh ho t c a Quang

D ng trong bài th Ng i lính v t qua nh ng hi m nguy gian nan qua nh ng hình nh: “không m c tóc”, “xanh màu lá” và v đ p c a ý chí, ngh l c kiêu d ng và can

tr ng qua “d oai hùm” Bên c nh đó là, v đ p tâm h n lãng m n, hào hoa c a nh ng

ng i thanh niên r t tr trung, đ y m m ng V đ p y còn hi n lên trong nh ng câu

th bi th ng vi t v s ra đi c a h Nét đ p riêng c a th Quang D ng, có th so sánh

v i Chính H u, T H u, Thôi H u… cùng vi t v ng i lính Tuy nhiên, tránh đ cao nhà th này mà vô tình h th p nhà th khác là đi u thi u công b ng trong v n ch ng

Có th nói, v i câu 5 đi m, các em c ng nên l u ý thêm v th i gian cho phép c a m t bài thi Không nên quá tham lam chi m h t th i gian c a câu khác, đây là tình tr ng

th ng x y ra, khi n bài v n b m t đi m không c n thi t

Cu i cùng là câu 3 đi m – ngh lu n xã h i Tr c khi bàn lu n v m t v n đ t t ng

đ o lí hay hi n t ng đ i s ng xã h i, các em c ng ph i xác đ nh đ c khái ni m ho c

ph m vi mà đ bài yêu c u M c dù, t t ng đ o lí và hi n t ng xã h i là hai v n đ

có khác nhau nh ng v n liên quan ch t ch v i nhau Ví d bàn v “b nh vô c m” trong

đ i s ng xã h i, đó v a là t t ng đ o lí, v a là hi n t ng c n quan tâm trong xã h i Xác đ nh v n đ xong, c n trình bày đ n th c tr ng hi n nay nh th nào? Nó có nh ng

bi u hi n gì đáng phê phán? Tác h i c a c n b nh này? Cu i cùng, là nh ng gi i pháp

kh thi mà quan tr ng nh t là s chân thành trong suy ngh cá nhân, tình c m cá nhân

www.VNMATH.com

c a ng i vi t R t tránh nh ng l i hô hào suông, ho c máy móc ây là câu mà ng i

vi t đ c trình bày quan đi m cá nhân rõ nh t, nên v n d ng đi u đó đ bài v n th c s mang d u n riêng, bài v n s đ t đ c k t qu mong mu n

Nh ng đi u trình bày trên đây ch là nh ng g i ý tham kh o cùng các em Môn Ng

V n trong ch ng trình còn nhi u v n đ khác n a Mong các em có th v n d ng sáng

t o vào kh n ng c a mình đ th c làm bài thi t t nh t C n chú ý thêm v v n đ phân

l ng th i gian cho m i câu phù h p và ch đ ng th c hi n các thao tác đã đ c h c trong nhà tr ng Chúc các em có m t mùa thi thành công!

Th y Ph m Gia M nh – Giáo viên Ng V n tr ng THPT chuyên HSP

www.VNMATH.com

t đi m cao môn Sinh h c không khó

Môn sinh h c v a có đ c thù c a m t môn khoa h c t nhiên v i nh ng h th ng lý thuy t t ng quát, v i nh ng công th c và h th ng bài t p t ng đ i ph c t p v a mang

đ c thù c a m t môn khoa h c th c nghi m, có s k t h p ch t ch gi a lý thuy t và

th c nghi m c p đ ph thông, đó là s k t h p gi a h th ng lý thuy t và h th ng bài t p v n d ng t ng ng

n c ta hi n nay, đ c bi t là c p Ph thông vi c g n gi a lý thuy t và th c nghi m

ít đ c chú tr ng, r t nhi u bài th c hành b b qua do v y đ i v i r t nhi u h c sinh,

vi c h c môn Sinh ch đ n thu n là h c thu c lòng m t “m ” lý thuy t nên d gây nhàm chán và khô khan, th m chí là r t khó hi u

N i dung ki n th c trong k thi t t nghi p và k thi i h c c a B Giáo d c và ào

t o ch y u n m ch ng trình l p 12, tuy nhiên đ n m v ng và làm t t đ c, đòi h i

Khi xác đ nh h c theo kh i B hay đ n gi n là thi t t môn Sinh trong k thi T t nghi p,

đ n thu n b n đã có m c tiêu đ theo đu i Khi đã có m c tiêu r i, c n ph i nghiêm túc xác đ nh vi c h c là c a b n thân mình, cho mình và k t qu cu i cùng do mình ch u trách nhi m – không ph i th y cô, b m hay ai khác

Không b l b t k bài h c nào

M i n i dung ki n th c n m trong m t t ng th , khi hi u đ c v n đ tr c đó s t o

ti n đ cho vi c hi u nh ng ki n th c sau Ví d , n u b n không n m đ c c u t o c a gen thì b n s không hi u đ c s đi u hòa bi u hi n gen, n u b n không n m đ c c u trúc NST b n s không hi u đ c b n ch t c a đ t bi n c u trúc và s l ng NST… Vì

v y, đ ng b b t k bài h c nào!

ng đ i n c đ n chân m i nh y, khi đó th i gian s t o cho b n m t áp l c l n, k t

qu r t khó có th đ t t i đa đ c Hãy có k ho ch h c s m, th ng xuyên Hãy ti p

thu h t nh ng ki n th c mà th y cô gi ng trên l p, v nhà h th ng hóa l i và m r ng, đào sâu… hãy bi t quý tr ng th i gian trong các gi h c

Rèn luy n bài t p v n d ng ngay sau khi h c lý thuy t, đ nh h ng tr c các câu h i

tr c nghi m có th ra v v n đ mà mình đang h c

Khi h c đ n ph n nào, hãy làm nh ng bài t p v n d ng t ng ng, hãy suy ngh và d đoán nh ng câu tr c nghi m có liên quan đ n v n đ đang h c s giúp đ các em r t nhi u

Nh đã nói trên, đ ng “ch i dài” r i khi không còn th i gian n a thì “co giò mà ch y”

h c khuya đ n 2h sáng, 3h sáng là m t thói quen không t t và nh h ng đ n s c kh e,

đ c bi t là s c kh e th n kinh! Hãy t o thói quen n u ng và ch đ ngh ng i h p lý, khoa h c đ gi s c kh e chu n b cho k thi

ng ng i h i ng i khác, đ c bi t là th y, cô và các b n khác khi h i và đ c tr l i là

m t ph ng pháp đ nh ki n th c t t

Th i gian h c và th i gian bi u

V i nh ng h c sinh s có thái đ h c nh đã k trên, vi c h c t t môn Sinh không có gì

là khó kh n Tuy nhiên, v i cách h c đ thi thì vi c đ nh l ng kho ng th i gian tr c khi thi là r t quan tr ng Hãy l p m t k ho ch h c và th i gian bi u cho môn Sinh h c

c ng nh t t c các môn h c khác Tu n này, s h c h t nh ng ph n nào, hi u b ng

đ c các d ng bài t p nào, làm nhu n nhuy n d ng bài t p nào… s làm b n b t c ng

th ng

Trên l p, hãy c g ng ghi nh nh ng gì th y cô gi ng Nên s d ng ph ng pháp s đ

h th ng hóa ki n th c ki u b n đ t duy Nên s d ng bút nh trong quá trình đ c Tuy nhiên, đ ng tô vàng c cu n sách, hãy tìm nh ng t khóa, đánh d u và nh nh ng

t khóa đó Các em s th y vi c nh ki n th c Sinh c ng ch ng ph i là c c hình đâu!

M t b c c ng r t quan tr ng là làm bài t p nhu n nhuy n, đ c bi t là các bài t p v n

d ng nh ng ki n th c lý thuy t đã h c H th ng l i các d ng bài t p đ d ghi nh

www.VNMATH.com

ây là đi u muôn th a giáo viên nh c h c sinh nh ng r t nhi u h c sinh không đ ý đ n

đi u này, đ c bi t trong đ tr c nghi m hãy chú ý nh ng câu mang tính ch t ph đ nh đ

tr l i câu h i m t cách chính xác Ví d : i u kh ng đ nh nào d i đây là không chính xác v Ch n l c t nhiên?

bài theo nhi u vòng

i v i bài thi tr c nghi m, đ ng làm tu n t t đ u đ n h t đi u này s d n đ n tình

tr ng m c k t và đi vào b t c m c dù nhi u câu khác có th làm đ c Theo kinh nghi m c a tôi, nên làm bài thi làm nhi u vòng, l t th nh t có th tr l i nhanh đ c 50% s câu h i tùy kh n ng, l t th 2 suy ngh đ tr l i nh ng câu còn l i ng

m t quá nhi u th i gian cho m t câu h i

Nh v y, vi c h c môn Sinh h c không h khó, không h là h c thu c lòng m t m lý thuy t nh nhi u h c sinh suy ngh N u v n d ng đ c các ph ng pháp t duy,

ph ng pháp h c có k ho ch và khoa h c, c ng nh các th c làm bài thi phù h p, đ giành đ c đi m cao trong môn Sinh không khó!

Th c s Nguy n Thành Công ( GV Chuyên Sinh, tr ng THPT Chuyên i h c S ph m HN)

Tr c h t, bám sát chu n ki n th c, k n ng và sách giáo khoa: Chu n ki n th c, k

n ng và sách giáo khoa đ c xem nh tài li u chu n h ng d n h c sinh tri n khai đ

c ng ôn t p ki n th c, rèn luy n k n ng đúng v i tr ng tâm, không lan man, ôm đ m, quá t i i u quan tr ng là h c sinh c n h th ng l i ph n ki n th c đã h c sao cho “ôn

đ n đâu ch c đ n đó”

Ti p đó, gi i các bài t p trong sách giáo khoa Mu n gi i nhanh các bài t p h c sinh

ph i h c k lý thuy t B t k môn nào, n u lý thuy t đ c hi u đ n n i đ n ch n thì s

gi i quy t bài t p nhanh h n

www.VNMATH.com

Ví d : Ch ng 2, Quy lu t di truy n nên tách ra h c và đ t câu h i “nh th nào” đ i

v i t ng c p phép lai, phép lai 1 c p tính tr ng và phép lai 2 c p tính tr ng, quy lu t di truy n nào b chi ph i N u phân bi t đ c thì các em s làm bài r t hi u qu và nhanh

Chú ý câu h i thêm có ký hi u hình tam giác, các em nên t xây d ng cách tr l i t t c câu h i đó b i chúng r t có th s là nh ng câu h i trong đ thi tr c nghi m C ng c n chú ý là khi tìm ra đ c đáp án trong thi tr c nghi m thì nên đ t l i câu h i t i sao đáp

án này đúng và có cách gi i thích phù h p theo lý thuy t đã h c Trong sách bài t p Sinh h c có r t nhi u câu h i tr c nghi m, các em nên tr l i h t t t c các câu h i, n u

tr l i đ c h t coi nh h c sinh đã làm đ c bài thi đ t 80-90%

Ngoài ra, các em nên tham kh o các đ thi tr c nghi m môn Sinh h c c a B GD- T đ xem kh n ng c a mình nh th nào Trong quá trình ôn t p làm th c ng nên canh th i gian làm bài theo quy đ nh c a đ thi Cái khó thì ph i suy lu n đ xem cái nào b t h p

lý trong đáp án Có hai cách gi i quy t câu h i tr c nghi m: M t là nh n ra ph ng án đúng, hai là lo i tr ph ng án sai

- Khi làm bài: Tuy h c thu c bài nh ng không ít h c sinh trong các k thi v n không đ t

đi m cao, th m chí b tr t, chính là do không chú ý đ n ph ng pháp làm bài V y đ

có m t ph ng pháp làm bài hi u qu , c n chú ý nh ng y u t sau đây:

Tr c h t, các em chu n b s n sàng m t barem đánh s t 1 đ n 50, đ c l t nhanh

ch ng 1 phút m i câu, nh n ra ph ng án đúng thì ghi vào bên c nh barem (a/b/c/d.), câu tính toán ho c ch a quy t đ nh ch a l i Sau khi đã đ n câu cu i (câu 50) thì rà soát

l i các câu ch a k t lu n cu i cùng Tranh th th i gian gi i quy t các câu tính toán Các câu này th ng suy lu n đ a ra m t công th c d ng chu i phép tính liên hoàn, r i dùng máy ki m th so sánh v i ph ng án trên đ Cái khó c a toán sinh là t ng c ng thay b ng s đ c Ví d , “m t n a trong s ru i đem lai t ng đ ng (1/2 = 50%)”,

“m t n a s cá th đ c trong đàn” có th hi u b ng 25% c a t ng s cá th trong đàn…

Th n tr ng khi tính toán và đ ng quên ki m th v i đáp án, b i thi tr c nghi m ch chính xác đúng-sai mà thôi ng đ m t quá nhi u th i gian dành cho các câu khó Trung bình đ có 50 câu, 35 câu không tính toán c g ng làm tr n trong 40 phút, 15 câu còn l i chi m h t 40 phút là d ng đ khó, b o đ m tính thi tuy n, ch i nhau

i u quy t đ nh s thành công là ôn t p có th t , bi t phân ph i th i gian, làm th nhi u đ , đ c nhi u s giúp ta phát hi n nhanh, linh ho t trong tính toán, th sai, lo i

tr … c hi u nhanh, suy ngh lôgic, b m máy chính xác, t tin c ng v i ôn luy n s là

nh ng y u t quan tr ng đ thi t t

Thi tr c nghi m là m t l i th c a môn Sinh h c nên không ph i di n gi i nh ng h c sinh ph i h c thu c và n m ch c, hi u đúng t lu n c a đ thì m i đ t tin, an tâm làm

www.VNMATH.com

đ c bài H n n a, thi tr c nghi m ki n th c dàn tr i nên khi ôn t p, h c sinh không nên b ph n nào trong sách giáo khoa, th m chí không đ c b 1 m c nh nào

Nguy n V n Phiên

www.VNMATH.com

thi t t môn a

- Khi ôn t p: - C n bám sát tài li u chu n ki n th c đã đ c quy đ nh trong ch ng trình h c, đ n m đ c các ki n th c c b n c a ch ng trình là y u t quan tr ng nh t Tránh tình tr ng ôn lan man, không đúng tr ng tâm th m chí sai l ch ki n th c c b n

Ví d : Bài 4, bài 5 SGK “L ch s hình thành và phát tri n lãnh th ”, n i dung r t dài

nh ng tài li u chu n ki n th c thì ch c n n m đ c ba giai đo n phát tri n c a t nhiên

n c ta:

(1) Giai đo n ti n Cambri : là giai đo n hình thành n n móng ban đ u c a lãnh th : + Là giai đo n c nh t và kéo dài nh t trong l ch s phát tri n lãnh th

+ ch di n ra trên ph m vi h p c a lãnh th

+ các đi u ki n c đ a lí còn r t s khai, đ n đi u

(2) Giai đo n C ki n t o: Là giai đo n t o đ a hình c b n, có tính ch t quy t đ nh đ n

l ch s phát tri n c a t nhiên n c ta

+ Di n ra trong th i gian khá dài ( 477 tri u n m), tr i qua hai đ i C sinh và Trung sinh

+ có nhi u bi t đ ng m nh m nh t; l p v c nh quan đ a lí đã r t phát tri n

(3) Giai đo n Tân ki n t o: Là giai đo n cu i cùng

+ Di n ra ng n nh t – 65 tri u n m tr c đây đ n ngày nay

+ Ch u s tác đ ng c a v n đ ng t o núi Anp – Himalaya và nh ng bi n đ i khí h u có quy mô toàn c u

+ Ti p t c hoàn thi n các đi u ki n t nhiên, làm cho đ t n c ta có di n m o và đ c

đi m t nhiên nh ngày nay

- S đ hóa ki n th c c a t ng bài, t ng ch ng là vi c đ u tiên c n làm, th c t ph n

l n h c sinh không làm thao tác này d n đ n không n m đ c tr ng tâm, n m đ n i dung c a t ng bài và d nh m l n ki n th c Sau đó, tìm hi u m i liên h v ki n th c

c a các bài đó và ghi nh m t cách có hi u qu nh t (h c thu c đ ng th i v i ghi ra nháp )

- Bi t t n d ng và khai thác hi u qu ph ng ti n h c là atlat, vì atlat đ a lí là ngu n cung c p ki n th c, thông tin t ng h p và có h th ng giúp h c sinh h c t p, rèn luy n