chiếc giường ” là dấu hiệu riêng, là bí mật của Uy-lít-xơ và Pê-nê-lốp.Vì thế khi nghe Uy-lít-xơ miêu tả rõ đặc điểm của “chiếc giường cưới” thì Pê-nê-lốp “ bủn rủn chân tay ”→ tình c[r]
Trang 1Tiết: 14
Ngày soạn: 8/10/2010
Đọc văn:
UY-LIT-XƠ TRỞ VỀ ( Trích Ô-đi-xê của Hô-me-rơ)
I/Mục tiêu bài học:
1.Kiến thức:
- Giúp HS cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của người Hi Lạp thể hiện qua cảnh đoàn
tụ của vợ chồng Uy-lit-xơ sau hai mươi năm xa cách
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng biết phân tích diễn biến tâm lý nhân vật qua các đối thoại trong cảnh gặp mặt để thấy được khát vọng hạnh phúc và vẻ đẹp trí tuệ của họ
3 Tư tưởng: Nhận thức được vai trò tình cảm gia đình, tình cảm quê hương là một trong những động lực và sức mạnh giúp con người vượt qua mọi khó khăn trong cuộc sống
II/Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
1.Giáo viên: Đọc SGK,TLTK, sưu tầm hình ảnh …
2.Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo câu hỏi hướng dẫn…
III/Tiến trình lên lớp
1.Ổn định tổ chức (1 phút)
2.Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
Câu hỏi: Hình ảnh Ngọc trai - Giếng nước trong truyện An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thuỷ có phải là biểu tượng cho tình yêu hạnh phúc không ? Vì sao ?
3.Giới thiệu bài mới
TL Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
12
Hoạt động 1:
Hướng dẫn HS tìm
hiểu phần tiểu dẫn
- GV gọi HS đọc tiểu
dẫn
- GV yêu cầu HS ghi
tóm tắt các ý chính
- HS theo dõi phần tiểu dẫn
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
I.Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Hô- me- rơ là nhà thơ mù nổi tiếng của đất nước Hi Lạp, là tác giả của hai
bộ sử thi nổi tiếng I- li- át và Ô- đi- xê Ông sống vào khoảng TK IX- TK VIII TCN
- Quê hương: tương truyền ông sinh ra bên dòng sông Mê- lét
2 Sử thi Ô- đ i- xê :
a Tóm tắt: SGK
b.Ý nghĩa: Tác phẩm ca ngợi sức mạnh của trí tuệ và tâm hồn của con người với khát vọng tìm hiểu, chinh phục thế giới thiên nhiên và niềm mơ ước một cuộc sống hòa bình, văn minh, hạnh
Trang 2- GV giới thiệu vị trí của
đoạn trích - HS xác định được vịtrí của đoạn trích sẽ
học
phúc
3 Đoạn trích “ Uy-lít-xơ trở về”: Sau khi tiêu diệt 108 kẻ cầu hôn, Uy-lít-xơ đã cùng với Tê-lê-mác và nhũ mẫu tiếp tục lập mưu trừng trị lũ đầy tớ phản chủ Sau đó, nhũ mẫu chạy lên lầu báo cho Pê-nê-lốp biết rằng
Uy-lít-xơ đã trở về, chàng giả dạng người hành khất và đã tiêu diệt hết bọn cầu hôn Đoạn trích kể lại cuộc gặp gỡ giữa hai vợ chồng Uy-lít-xơ (Khúc ca XXIII)
12
25
Hoạt động 2:
Hướng dẫn HS đọc
hiểu đoạn trích
- GV gọi HS đọc đoạn
trích
(?)Khi nghe nhũ mẫu
báo tin là Uy-lít xơ đã
trở về, Pê-nê-lốp có thái
độ như thế nào?
(?) Để thuyết phục
Pê-nê-lốp, nhũ mẫu đã đưa
ra bằng chứng gì? Lúc
đó, phản ứng của
Pê-nê-lốp ra sao?
(?) Dù không tin là
Uy-lít-xơ đã trở về nhưng
nàng vẫn quyết định
xuống nhà xem người đã
- HS đọc đúng giọng điệu thể hiện được thái độ của nhân vật
- Gợi ý: Sau hai mươi năm cách xa với nỗi nhớ thương đằng đẵng, dù rất nhớ rất mong được gặp chồng nhưng Pê-nê-lốp lại không tin vào
sự trở về của Pê-nê-lốp
- HS chú ý vào lời thoại của nhũ mẫu khi nói với Pê-nê-lốp, tìm câu trả lời
- HS thảo luận nhóm, đại diện trình bày ý kiến Các nhóm trao đổi, bổ sung chéo
II/ Đọc-hiểu văn bản
1 Nhân vật Pê-nê-lốp:
- Khi nghe nhũ mẫu báo tin rằng Uy-lít-xơ đã trở về nhưng nàng không tin
và cho rằng:
+ Người giết chết bọn cầu hôn là một
vị thần
+ Sau hai mươi năm bặt vô âm tín, trong suy nghĩ của Ppee-nê-lốp thì Uy-lít-xơ khó có thể sống sót trở về
- Nhũ mẫu tìm cách thuyết phục:
+ Đưa ra bằng chứng ( vết sẹo ở chân) + Lấy tính mạng của mình ra để đảm bảo
→ đến đây Pê-nê-lốp có phần phân vân, nàng tìm cách trấn an nhũ mẫu và cũng chính là để trấn an mình
- Khi Pê-nê-lốp bước xuống nhà thì
tâm trạng nàng “rất đỗi phân vân” thể
hiện qua sự lúng túng trong việc lựa chọn cách ứng xử sao cho phù hợp
Trang 3tâm trạng của Pê-nê-lốp
khi nàng đối diện với
Uy-lít-xơ?
(?) Khi Tê-lê-mác trách
mẹ “tàn nhẫn và độc
ác”, Pê-nê-lốp đã nói gì
với con Qua đó, ta thấy
tâm trạng của nàng như
thế nào? Trong lời nói
của Pê-nê-lốp “Nếu quả
thực đây là Uy-lít-xơ đã
trở về…người ngoài
không ai biết” có phải
chỉ là để nói với con ?
(?) Để chứng minh
người hành khất đang
ngồi trước mặt mình có
phải là Uy-lít-xơ hay
không thì Pê-nê-lốp đã
đưa ra điều thử thách gì?
(?) Tâm trạng của nàng
có sự chuyển biến như
thế nào khi nghe
Uy-lít-xơ miêu tả chính xác,
tường tận đặc điểm của
chiếc giường cưới-bí
mật của hai người?
(?) Cộng thêm những lời
nàng nói với chồng sau
đó cho chúng ta biết
Pê-nê-lốp là người như thế
nào?
- GV nhận xét, chốt ý
- HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi
- HS tiếp tục suy nghĩ trả lời câu hỏi
- HS phân tích sự chuyển biến trong tâm lý của Pê-nê-lốp
từ chỗ nghi ngờ, dò xét chuyển sang xúc động, sung sướng khi nhận ra chồng
- HS xác định được:
Pê-nê-lốp là người hết sức thận trọng, một người rất mực thủy chung
hay nên lại gần…”
- Khi ngồi đối diện với Uy-lít-xơ, tâm trạng Pê-nê-lốp ngổn ngang xúc động nhưng nàng vẫn cố kìm nén cảm xúc
và tỏ thái đọ lạ lùng, xa cách
- Trước lời trách móc của con trai:
Pê-nê-lốp xúc động dữ dội “ Con ạ, lòng
mẹ kinh ngạc quá chừng…mặt người”
nhưng vốn là người “thận trọng” nên
nàng chưa thể nhận chồng ngay
- Trong lời thoại của Pê-nê-lốp không chỉ nhằm hướng đến con trai mà còn
gián tiếp nói với Uy-lít-xơ “cha và mẹ
có dấu hiệu riêng…người ngoài không biết”→ chứng tỏ Pê-nê-lốp tinh tế,
thông minh, khôn ngoan và hết sức thận trọng
- Pê-nê-lốp khéo léo đưa ra tình huống
thử thách chồng: bảo nhũ mẫu “khiêng
chiếc giường” ra mời khách nghỉ → “ chiếc giường” là dấu hiệu riêng, là bí
mật của Uy-lít-xơ và Pê-nê-lốp.Vì thế khi nghe Uy-lít-xơ miêu tả rõ đặc điểm của “chiếc giường cưới” thì Pê-nê-lốp
“bủn rủn chân tay”→ tình cảm vỡ òa,
nàng nhận ra chồng trong niềm hạnh phúc, sung sướng vô bờ
=> Với sự thông minh tuyệt vời và lòng thủy chung son sắt, Pê- nê-lốp xứng đáng là mẫu người phụ nữ lý tưởng tiêu biểu cho vẻ đẹp trí tuệ và tâm hồn của người Hi Lạp cổ đại
Trang 420 (?) Khi trở về nhà,
Uy-lít-xơ ở trong hoàn cảnh
như thế nào?
(?) Trước sự nghi ngờ
của vợ, Uy-lít-xơ đã tỏ
thái độ như thế nào?
Thái độ “nhẫn nại mỉm
cười” cho chúng ta biết
điều gì về con người của
chàng?
(?) Uy-lít-xơ cho rằng
vợ chàng không nhận ra
mình là vì đâu?
(?) Uy-lít-xơ cho rằng
khi trong vai người hành
khất bẩn thỉu và rách
rưới Uy-lít-xơ không
được vợ nhận mặt Vậy
sau khi tắm xong, chàng
đã trở thành một con
người người hoàn toàn
khác thì Uy-lít-xơ có
được Pê-nê-lốp chấp
nhận không?Hãy phân
tích tâm trạng của
Uy-lít-xơ?
(?) Uy-lít-xơ phản ứng
như thế nào khi nghe
Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu
khiêng chiếc giường
cưới khi xưa do chính
tay chàng làm?
- HS phân tích hoàn cảnh trớ trêu của Uy-lít-xơ ngay ở trong chính ngôi nhà của mình
- HS thảo luận, trình bày ý kiến
- HS tiếp tục suy nghĩ trả lời
- HS chú ý thái độ của Uy-lít-xơ có sự thay đổi Nếu lúc trước chàng bình tĩnh chấp nhận sự dò xét, thử thách của vợ thì lúc này chàng phải thốt lên những lời hờn giận trách móc trước sự lạnh lùng
của vợ- “trái tim sắt
đá”
- Dựa vào văn bản,
HS phát hiện những
từ ngữ thể hiện tâm trạng của Uy-lít-xơ
như: “chột dạ”, “giật
mình”.
2 Nhân vật Uy-lít-xơ:
- Uy-lít-xơ đang đứng trước hoàn cảnh trớ trêu: chàng đã trở về và đang ở ngay trong chính ngôi nhà của mình nhưng vợ chàng vẫn không nhận ra
- Đứng trước thái độ “phân vân” của Pê-nê-lốp và nghe câu trả lời con trai của vợ mình, Uy-lít-xơ “nhẫn nại mỉm cười” vì:
+ Chàng chấp nhận sự thử thách của vợ
+ Đồng thời, chàng cũng tin vào bản lĩnh, sự khôn ngoan và trí tuệ của mình
- Uy-lít-xơ cho rằng Pê-nê-lốp không nhận ra mình bởi vì chàng trong vai người hành khất “bẩn thỉu, rách rưới”
- Thế nhưng sau khi Uy-lít-xơ đi tắm, chàng lột xác trở thành con người khác- đẹp như một vị thần nhưng thái
độ của nàng Pê-nê-lốp vẫn không mảy may thay đổi→ Uy-lit-xơ phải thốt lên những lời trách móc “ trái tim trong ngực nàng kia là sắt” và chàng nói nhũ mẫu tìm cho chàng một cái giường để ngủ
- Khi nghe Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu khiêng chiếc giường ra khỏi căn phòng kiên cố do chính tay Uy-lít-xơ đóng thì
chàng “giật mình” và chỉ ra đặc điểm
riêng của chiếc giường là không thể xê dịch được→ Đây chính là dấu hiệu riêng chỉ hai người biết với nhau.Nó là thước đo của lòng chung thủy, tình nghĩa vợ chồng son sắt Đồng thời, nó
Trang 5(?) Việc chấp nhận thử
thách của vợ và đưa ra
cách giải mã bài toán
nhận mặt chứng tỏ
Uy-lít-xơ là người như thế
nào?
- GV nhận xét, chốt ý
(?) Nét đặc sắc về
phương diện nghệ thuật
của đoạn trích là gì?
Hãy phân tích, lấy ví dụ
chứng minh?
- HS suy nghĩ, trả lời
-HS chú ý theo dõi
- HS thấy được việc khắc họa hình tượng nhân vật, đặc biệt là làm nổi bật tính cách của nhân vật không phải thông qua hành động, ngoại hình mà chủ yếu là qua lời đối thoại giữa các nhân vật
- Nghệ thuật so sánh
mở rộng
lít-xơ thấu hiểu tấm lòng thủy chung của vợ
=> Uy-lít-xơ hiện lên qua đoạn trích là một chàng trai dũng cảm, mưu trí, khôn ngoan.Bằng trí tuệ của mình chàng đã chinh phục được cửa ải quan trọng nhất- đó là lòng người
3 Nghệ thuật:
- Khắc họa tính cách nhân vật qua lời thoại
- Nghệ thuật so sánh mở rộng: “Dịu
hiền thay…buông rơi”.
5 Hướng dẫn HS tổng kếtHoạt động 3: III/ Tổng kết: Ghi nhớ SGK
IV/ Dặn dò: (1 phút)
- Làm bài tập 2 SGK/52
- Đọc và soạn bài tiếp theo
V/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:
………
………
………
………