bai 30 truyen tin qua xinap

Dùa vµo vÝ dô trªn cho biÕt thÕ nµo lµ xi n¸p. Cã mÊy kiÓu xin¸p ?.[r]

Bµi 30 TruyÒn tin qua xin¸p

Néi dung cña bµi :

I Kh¸i niÖm vÒ xi n¸p

II CÊu t¹o cña xin¸p ho¸ häc

III Qu¸ tr×nh truyÒn tin qua xin¸p ho¸ häc

Tế bào thần kinh

Tế bào thần kinh

Xináp

Tế bào tuyến

Xináp

Tế bào cơ

Xináp

I Kh¸i niÖm xin¸p

1 Kh¸i niÖm :

Dùa vµo vÝ dô trªn cho biÕt thÕ nµo lµ xi n¸p ?

Cã mÊy kiÓu xin¸p ?

I Kh¸i niÖm xin¸p

1 Kh¸i niÖm :

Xin¸p lµ diÖn tiÕp xóc gi÷a tÕ bµo thÇn kinh víi tÕ bµo thÇn kinh hoÆc víi tÕ bµo kh¸c

2 Ph©n lo¹i :

+ Theo lo¹i tÕ bµo tiÕp xóc : Xin¸p thÇn kinh- thÇn kinh; Xin¸p thÇn kinh- c¬; Xin¸p thÇn kinh- tuyÕn… + Theo b¶n chÊt : Xin¸p ho¸ häc vµ xin¸p ®iÖn.

II CÊu t¹o cña xin¸p ho¸ häc

Bóng xináp

II CÊu t¹o cña xin¸p ho¸ häc

Thô thÓ

Khe xin¸p Mµng tr íc

Bãng chøa chÊt

trung gian ho¸ häc

Chuú xin¸p

Xin¸p ho¸ häc gåm:

+ Chuú xin¸p cã bãng

chøa chÊt trung gian

ho¸ häc.

+ Mµng tr íc xin¸p.

+ Khe xin¸p.

+ Mµng sau xin¸p cã

g¾n thô thÓ tiÕp nhËn.

Hình 4: Quá trình truyền tin qua xináp

Hình 4: Quá trình truyền tin qua xináp

Hỡnh 5: Truyền tin qua xinỏp.

B ớc 1 : Xung thần kinh đến làm ion canxi đi vào trong chuỳ xináp

B ớc 2 : Ion canxi làm các bóng chứa chất trung gian hoá học

đến gắn vào màng tr ớc và vỡ

ra, giải phóng chất trung gian hoá học vào khe xináp

B ớc 3 : Chất trung gian hoá học gắn vào thụ thể trên

màng sau xináp, làm xuất hiện điện thế hoạt động lan truyền đi tiếp.

Ca++

Vậy các bóng xináp vỡ hết giải phóng hết chất trung gian vào màng sau thì

khi có xung thần kinh khác truyền đến thì sử dụng chất trung gian ở đâu ???

* C¸c chÊt trung gian ho¸ häc ë mµng sau quay l¹i mµng tr íc vµ ®i vµo chuú xin¸p ® îc chøa trong c¸c bãng.

VÝ dô chÊt trung gian ho¸ häc lµ axªtinc«lin sÏ ® îc enzim ë mµng sau ph©n huû thµnh axªt¸t vµ c«lin, hai chÊt nµy quay trë l¹i mµng tr íc, vµo chuú vµ t¸i t¹o thµnh axªtinc«lin chøa trong c¸c bãng.

Bến phà

?

Có thể hình dung quá

trình truyền tin qua khe

xináp nh ng ời đ a đò đ a

khách qua sông.

Nh ng khác ở đây là ng ời

đ a đò có thể đ a hành

khách 2 chiều còn truyền

tin chỉ theo 1 chiều từ

chuỳ xináp ra màng sau

Giải thích tại sao ??

Do chỉ có màng tr ớc có chất trung gian

và màng sau có thụ thể tiếp nhận nên truyền tin qua xi náp chỉ theo 1 chiều

và truyền tin trong cung phản xạ cũng theo 1 chiều do các nơron trong cung phản xạ liên hệ với nhau qua xináp

( Câu hỏi 4 SGK).

NÕu mµng sau xin¸p kh«ng cã thô thÓ tiÕp nhËn

hoÆc chuú xin¸p kh«ng cã chÊt trung gian ho¸ häc th× xung thÇn kinh cã truyÒn ® îc kh«ng ?

Khi bÞ th ¬ng b¸c sÜ th êng cho thuèc gi¶m ®au

Atr«pin ( lµm gi¶m kh¶ n¨ng tiÕp nhËn cña mµng sau víi chÊt trung gian ho¸ häc axetin c«lin).

VÒ nhµ t×m tµi liÖu gi¶i thÝch t ¬ng tù víi t¸c dông

cña thuèc tÈy giun s¸n ë lîn ( §ipterex) T×m hiÓu vÝ

dô phÇn em cã biÕt ?

I Khái niệm về xi náp

1 Khái niệm : Xináp là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh hoặc với tế bào khác

2 Phân loại :

+Theo loại tế bào tiếp xúc : Xináp thần kinh- thần kinh; Xináp thần kinh- cơ; Xináp thần kinh- tuyến…

+Theo bản chất : Xináp hoá học và xináp điện.

xináp, khe xináp, màng sau xináp.

III Quá trình truyền tin qua xináp hoá học

B ớc 1 : Xung thần kinh đến làm ion canxi đi vào trong chuỳ

xináp

B ớc 2 : Ion canxi làm các bóng chứa chất trung gian hoá học

đến gắn vào màng tr ớc và vỡ ra, giải phóng chất trung gian hoá học vào khe xináp

B ớc 3 : Chất trung gian hoá học gắn vào thụ thể trên màng sau xináp, làm xuất hiện điện thế hoạt động lan truyền đi tiếp.