Đề cương bài giảng

Sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình với tình yêu nước, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc đã làm nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Việt Nam trong cuộc kh

TIẾT 1- NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả

2 Tác phẩm

2.1 Hoàn cảnh sáng tác

2.2 Ý nghĩa nhan đề

II Đọc hiểu văn bản

1 Tóm tắt

2 Chủ đề: Truyện kể về những đứa con trong một gia đình nông dân Nam Bộ có truyền thống yêu

nước, căm thù giặc và khao khát chiến đấu, son sắt với cách mạng Sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình với tình yêu nước, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc đã làm nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

3 Tình huống và cách kể chuyện

- Tình huống truyện

- Cách thức trần thuật

3 Phân tích nhân vật

3.1 Nhân vật chú Năm

3.1.1 Xét về phương diện gia đình, chú là người thân lớn tuổi duy nhất còn lại Chú là người đùm

bọc, cưu mang các cháu khi cha mẹ Việt hi sinh, chăm lo từng li từng tí cho các cháu như con đẻ của mình Trong trích đoạn, chú Năm chỉ xuất hiện trong hai khoảnh khắc, trực tiếp nói hai câu, nhưng hình bóng của chú in rất đậm nét trong tâm trí bạn đọc Trong câu chuyện của chị em Chiến, Việt đêm trước lúc lên đường, không mấy câu không nhắc đến chú Năm Chỉ qua một câu của chú Năm, qua đó thấy cả nỗi lo lắng, tình yêu thương, sự động viên, lời cảnh bao nghiêm khắc

- Chú luôn gắn bó với truyền thống gia đình, dòng họ, có ý thức lưu giữ truyền thống để giáo dục con

3.1.2 Xét về phương diện công dân, chú Năm còn là một người dân yêu nước, sẵn sàng đóng góp sức người sức của cho cách mạng.

Ba má mất sớm, chú Năm trở thành người cha tinh thần, chăm lo cho hai chị em Chiến Việt như cho những đứa con của mình Khi hai cháu trưởng thành, tranh giành nhau việc nhập ngũ, bất phân thắng bại, đến nỗi phải nhờ đến chú phân xử, rồi anh cán bộ tuyển quân can thiệp vẫn không xong, chú quyết định đồng ý cho cả hai chị em đi bộ đội, còn mình tự nguyện gánh vác việc nhà

3.1.3 Là người lao động chất phác và mộng mơ, chú thường gửi hồn mình qua những câu hò điệu hát Ở đó ta thấy có “tấm áo vá quàng, hay “con sông dài cá lội”, có lúc là “người nghĩa quân

Trương Định, ngọn đèn biển Gò Công hoặc ngôi sao sáng Tháp Mười”… ẩn chứa bao trân trọng, yêu

thương Không phải là điệu hò Trương Chi mà chỉ là giọng hò “đục và tức như tiếng gà gáy” 3.1.4 Nhận xét: Là con người của một gia đình, chú Năm mang cốt cách người nông dân Nam Bộ : khẳng

khái, bất khuất, kiên trung Chú Năm có dáng dấp của ông Tư Đờn, ông Năm Hạng, ông Tư Vườn chim, ông Tám Xẻo Đước những nhân vật tiêu biểu cho người nông dân Nam Bộ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước Chú Năm cũng là một hình tượng đậm chất sử thi, gơi liên tưởng đến hình tượng cụ Mết trong “Rùng xà nu” của Nguyễn Trung Thành, bởi sự gắn bó với lịch sử oai hùng của cộng đồng, như là kết tinh vẻ đẹp của truyền thống Nhưng nếu cụ Mết đại diện cho một buôn làng, gây ấn tượng bằng một câu chuyện trầm hùng, bi tráng bên bếp lửa xà nu, thì chú Năm đại diện cho một dòng họ, đọng trong trí nhớ bạn đọc cùng với cuốn gia phả trứ danh và điệu hò khàn đục giữa ban ngày Chú Năm là một thành công trong xây dựng nhân vật của Nguyền Thi trong tác phẩm

TIẾT 2 NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH

3.2 Nhân vật Chiến và Việt

3.2.1 Những nét phẩm chất chung của hai chị em Chiến Việt:

+ Đó là sự trẻ trung, hồn nhiên

+ Giàu lòng yêu thương

+ Sục sôi căm thù

+ Hăng say chiến đấu

3.2.2 Tuy nhiên, mỗi hình tượng nghệ thuật đều phải là một chỉnh thể sinh động có đời sống riêng, có quy luật tâm lý riêng

* Nét nổi bật ở Chiến là sự kiên trì, gan góc, đảm đang, nhường nhịn và nữ tính

Chiến có cái gan góc riêng của người phụ nữ Việt dũng cảm trong chiến đấu nhưng chắc chắn không thể kiên trì ngồi hàng giờ đánh vần quyển sổ- cuốn gia phả thiêng liêng mà chú Năm đã ghi lại một cách cụ thể, tỉ mỉ những mối thù và những chiến công của các thành viên trong gia đình như người chị gái

Là chị nên tuy chưa hết tính trẻ con, có lúc còn giành nhau với em nhưng bao giờ cuối cùng Chiến cũng nhường nhịn: nhường công bắt ếch, nhường chiến công bắn tàu Mỹ Duy chỉ có việc ghi tên tòng quân đánh Mỹ thì Chiến nhất quyết không nhường Ở đây, lẫn giữa tính trẻ con và niềm khát khao chiến đấu có lẽ còn là tấm lòng thương em của người chị: lo cho em còn trẻ, muốn giành phần nguy hiểm về mình Là chị của một đàn em nhỏ trong hoàn cảnh ba má mất sớm, Chiến tỏ ra khôn ngoan, già dặn trước tuổi Cô không chỉ nói in như má, mà còn học được cách nói “trọng trọng” của chú Năm Cô đảm đang, tháo vát, lo toan việc nhà trong cương vị người chủ gia đình

* Nhân vật Việt

Trong tác phẩm, Việt là nhân vật xuất hiện nhiều lần nhất Dường như tác giả đã “trao quyền” cho người lính trẻ này để anh tự viết về mình bằng một ngôn ngữ và giọng điệu riêng Bằng cách

ấy, Việt đã hiện lên cụ thể sinh động trước mắt bạn đọc, vừa có dáng vẻ của cậu con trai mới lớn vừa gan góc tuyệt vời, rất bình dị, hồn nhiên mà anh dũng vô song của người chiến sĩ giải phóng quân – con người đẹp nhất thời đại.

- Đêm trước ngày nhập ngũ: Là em,Việt có nét dễ mến của cậu con trai lộc ngộc, hồn nhiên, vô tư, hiếu động và rất trẻ con Người lính trẻ ấy mới hôm nào còn giành phần hơn với chị

khi đi bắt ếch, lúc đánh tàu giặc trên sông Định Thủy và khi ghi tên tòng quân còn phải khai tăng tuổi Mọi việc trong nhà, Việt đều phó thác cho chị Cái đêm trước ngày lên đường nhập ngũ, trong lúc chị bàn bạc, lo toan thu xếp chu đáo công việc gia đình thì cậu vô tư “lăn kềnh ra ván cười khì khì”, vừa nghe vừa “chụp một con đom đóm úp trong lòng bàn tay” rồi “ngủ quên lúc nào không biết”

- Bị thương nặng, cái chết kề bên, điều mà Việt ao ước là được trở lại tuổi thơ, gặp lại má, được má xoa đầu, đánh thức dậy và lấy xoong cơm đi làm đồng ở dưới xuồng lên cho Việt ăn Việt muốn gặp lại anh Tánh, níu chặt lấy anh mà khóc như thằng Út em vẫn níu chân chị Chiến Việt không sợ chết nhưng lại rất sợ ma Trong bóng đêm lạnh lẽo, vắng lặng nơi chiến trường, Việt hình

dung ra cái “con ma cụt đầu vẫn ngồi trên cây xoài mồ côi và thằng chỏng thụt lưỡi hay nhảy nhót

trong những đêm mưa ngoài vòm sông Việt nằm thở dốc ”.

Bằng những chi tiết chọn lọc một cách tinh tế, Nguyễn Thi đã khắc họa đậm nét chất hồn nhiên, đáng yêu của anh chiến sĩ trẻ Đó cũng là đặc điểm của lớp người cầm súng thời đánh Mỹ Họ

ra trận với tất cả sự trẻ trung, hồn nhiên của lứa tuổi mới trưởng thành, đang bước những bước đầu tiên trên con đường cách mạng Và họ cũng đã bước vào văn học thời ấy với tất cả vẻ đẹp đáng yêu đó

- Nhưng hồn nhiên, tươi trẻ mà anh dũng vô song Ở Việt, tính gan góc đã hình thành từ khi

còn nhỏ Lần cùng má và chị Chiến đi đòi đầu ba, Việt cứ “nhè cái thằng vừa liệng mà đá” Lớn lên,

Việt cùng chị bắn cháy tàu địch trên sông Định Thủy Trận chiến đấu tiên trong cuộc đời chiến sĩ, Việt

đã lập chiến công xuất sắc: dùng thủ pháo diệt một xe bọc thép chở đầy lính và sáu thằng Mỹ lẻ

-Không chỉ gan góc kiên cường, Việt còn có một trái tim giàu tình cảm yêu thương Bị trọng

thương, nằm lại giưa chiến trườg khói lửa, hình ảnh quê hương, gia đình trở đi trở lại trong nỗi nhớ

tình thương của Việt Đặc biệt là cảnh hai chị em khiêng bàn thờ má gửi bên nhà chú Năm Việt đã

thầm hứa trước vong linh má “Nào, con đưa má sang ở tạm nhà chú Chúng con đi đánh giặc trả thù

cho ba má, đến chừng nước nhà độc lập, con lại đưa má về” Việt trò chuyện, tâm tình với má như

với người đang sống Má vẫn sát cánh cùng hai chị em trong ngày ra trận, và vẫn sống trong niềm tin của hai chị em vào ngày toàn thắng trở về

- Con người, khi ở những bước ngoặt trọng đại, thường ngỡ ngàng vì những thức ngộ trong lòng

mình, vì những nhận thức mà trước đó mới chỉ tồn tại hồn nhiên, tự nhiên trong tâm thức, chưa có sự định hình của lí trí Nếu như đêm hôm trước, Việt còn như một chú bé, vô tư đến vô tâm trước những

lo toan bộn bề của người chị, thì lúc này đây, trong tâm hồn người chiến sĩ ấy đã có những chuyển biến mạnh mẽ Nghe tiếng bước chân bịch bịch của chị Chiến, tiếng bước chân mạnh mẽ của người chị dường như sinh ra là để chống chọi, để gánh vác, lần đầu tiên, Việt nhận thấy rõ ràng tình cảm yêu thương của mình dành cho chị Càng yêu thương chị, Việt càng thấm thía mối thù với thằng Mĩ

Cảm xúc ấy dường như đã chuyển hoá từ lĩnh vực tinh thần sang lĩnh vực vật chất, từ vô hình

thành hữu hình Nó không còn chung chung, trừu tượng mà đã hiện thành hình, thành khối, có trọng lượng cụ thể, có thể rờ thấy được vì nó đang đè nặng ở trên vai Phải chăng đó cũng là cảm giác mà

nhà thơ Tố Hữu viết trong bài thơ “Việt Bắc”: “Mình về rừng núi nhớ ai Miếng cơm chấm muối,

mối thù nặng vai”? Đoạn văn diễn tả thành công sự trưởng thành về nhận thức của Việt trước khi đi

chiến đấu

- Con đường sang nhà chú Năm là con đường quen thuộc, men theo chân vườn, nhưng hôm nay để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng Việt Nó thoang thoảng mùi hoa cam hay chính là hương thơm của tình người, hương thơm của đất đai vườn tược quê hương Con đường này má từng đi Con đường này hôm nay Việt và Chiến đưa bàn thờ má sang nhà chú Năm để đi ra trận Hình ảnh con đường đã góp phần thể hiện một chân lí của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam: Đó là sự

chuyển giao giữa các thế hệ:“Ta lại viết bài thơ trên báng súng/ Con lớn lên đang viết tiếp thay cha /

Người đứng dậy viết tiếp người ngã xuống/ Người hôm nay viết tiếp người hôm qua” Và như thế,

phải chăng, nhà văn muốn nói với chúng ta: mỗi nẻo đường ra trận đều bắt nguồn từ mỗi mái nhà với bao yêu thương, với những tình cảm gia đình tốt đẹp? Những câu văn xúc động, thiêng liêng đã khái quát về cuộc chiến đấu của dân tộc ta: có yêu thương và căm thù, có mất mát và vĩnh hằng, có yếu tố hành động và yếu tố tâm linh, có quá khứ và hiện tại Cũng như chị, Việt đã nêu cao truyền thống cách mạng của gia đình Việt là hiện thân cho tinh thần tranh đấu quả cảm, cho khí phách anh hùng, cho sức trẻ tiến công của thời đại

3.2.3 Kết bài: Qua những điểm giống và khác nhau của các nhân vật ta thấy rõ tài năng nghệ

thuật của Nguyễn Thi Trang viết của ông đầy những điều kì thú, bất ngờ, nhiều chi tiết cụ thể có sức nặng chứ không sa vào vụn vặt, dài dòng, kể lể Tác giả đã khéo lồng hiện tại với quá khứ tạo nên sức hấp dẫn cho thiên truyện Đặc biệt là việc sử dụng lời nửa trực tiếp, lời độc thoại nội tâm và đối thoại trong diễn tả tâm lí, khắc họa tính cách, cá tính nhân vật Điều này được thể hiện rất rõ ở nhân vật Việt Qua những dòng hồi tưởng đứt đoạn làm hiện lên hình ảnh rõ nét cả một gia đình cách mạng, đặc biệt là hình ảnh hai chị em Mỗi người một vẻ, họ bổ sung và gắn bó với nhau, tạo thành vẻ đẹp lấp lánh trong tâm hồn và tính cách

Từ hai nhân vật này, Nguyễn Thi ca ngợi và khẳng định những phẩm chất cao đẹp của một lớp người mới được sinh ra và lớn lên trong khói lửa của cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại Anh dũng

vô song mà lại hồn nhiên, bình dị, nhà văn ca ngợi nhưng không thần thánh hóa nhân vật Chiến và Việt vừa tươi mới những phẩm chất thời đại lại vừa ẩn chứa trong mình những giá trị vững bền của

truyền thống cha anh Như nhà thơ Tố hữu đã có lần khẳng định: Lớp cha trước lớp con sau- Đã thành đồng chí chung câu quân hành Họ đã kế tục xứng đáng sự nghiệp giải phóng dân tộc của lớp

người đi trước và đã thúc đẩy sự nghiệp đó bằng chính sự gan góc quả cảm, sự thông minh, sung sức của thế hệ mình

TIẾT 3 NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH

4 Tính sử thi

4.1 Giới thiệu chung

4.2 Khái niệm

4.3 Chất sử thi trong “Những đứa con trong gia đình”

- Tuy âm hưởng sử thi tron truyện không dễ nhận ra như trong tác phẩm Rừng xà nu, nhưng nếu suy ngẫm kĩ, ta vẫn thấy rõ tính sử thi đậm nét

4.3.1 Thứ nhất là đề tài, chủ đề, sự kiện, vấn đề nêu ra qua NĐCTGĐ có ý nghĩa lịch sử, gắn với

vận mệnh cộng đồng, với vận mệnh dân tộc Việt Nam thời kì chống Mĩ cứu nước Bao trùm lên toàn

bộ tác phẩm là không khí chiến trận, không khí đấu tranh giữa nhân dân Nam Bộ với bọn xâm lược cùng bè lũ tay sai của chúng Những con người dường như sinh ra để đấu tranh với bọn xâm lược, giành lại tự do cho quê hương đất nước Đấu tranh như cơm ăn nước uống, như công việc hàng ngày Những nhân vật chính là con một gia đình, nhưng tất cả hành động của họ đều là chiến đấu vì độc lập dân tộc, họ hi sinh vì độc lập dân tộc

4.3.2 Thứ hai, các nhân vật mang lí tưởng chung của dân tộc, kết tinh những phẩm chất chung

của dân tộc, đại diện cho dân tộc, con người mang bổn phệt, anh ận công dân (ba, má, Chiến, Việt, anh Tánh, đồng đội, chú Năm ) Đặc biệt là ở Việt Ở chàng trai này, tuy tính trẻ con song ý thức công dân, trách nhiệm với cộng đồng rất rõ ràng Việt tranh đi tòng quân với lí lẽ rất gọn và chắc: bộ mình chị biết đi trả thù à? Cảm động thay lời thì thầm của Việt với má Ngay lúc ấy, Việt cảm thấy mối thù thằng Mĩ có thể rờ thấy được” Chính lòng căm thù ấy khiến Việt không sợ chết Ngay lúc bị thương, mắt không nhìn thấy, Việt vẫn sẵn sàng nổ súng vào quân thù Niềm vui của Việt là niềm vui chiến thắng Gặp đồng đội, Việt không than thở kêu đau mà phấn khởi hỏi dồn: “Mình diệt nó hết rồi

hả anh?” Lập công lớn và muốn viết thư cho chị, nhưng lại thấy công lao của mình chưa thấm gì với đồng đội và chưa chắc đã đáp ứng nguyện vọng của

4.3.3 Thứ ba, nhà văn miêu tả tầm bao quát lịch sử dân tộc, thời đại, nghĩa vụ công dân, ý thức chính trị Thời đại chống xâm lược, cả nước hành quân ra tuyến lửa, lớp cha trước lớp con sau,

chồng hi sinh, vợ tiếp bước; mẹ bị giặc giết, các con lên đường đánh giặc; tụ nguyện nhập ngũ khi chưa đủ tuổi, chú bảo lãnh cháu để cháu ra chiến trường, trốn nhà đi bộ đội, không hề có cái cá nhân len lỏi vào những con người này, chỉ thấy họ là đất nước, là dân tộc, là thời đại đánh Mĩ Nếu có tình cảm riêng tư thì gác lại, như hai chị em mang bàn thờ ba má sang gửi nhà chú Không ai nghĩ đến hạnh phúc cá nhân, vì còn thằng Mĩ thì không ai có hạnh phúc nổi cả

4.3.4 Thứ tư, lời văn trong tác phẩm trang trọng hào hùng, hình ảnh kĩ vĩ, giọng điệu ngợi ca

Nếu Rừng xà nu có âm hưởng của núi rừng Tây Nguyên làm nền cho tác phẩm thì ở NĐCTGĐ lại là

cái dài rộng của dòng sông đất nước Việt là một thiếu niên bình dị, nhưng chiến công thì được miêu

tả hào hùng, theo những dòng suy nghĩ của Việt, ta thấy hình ảnh Việt thật lớn lao, phi thường, gan góc từ nhỏ, bị thương khắp người đang rỉ máu, ngất đi tỉnh lại nhiều lần, hai mắt không nhìn được, vẫn bò trong bãi chiến trường Một loạt súng văng vẳng Việt vẫn còn đây, nguyên tại vị trí này, đạn

đã lên nòng, ngón cái còn lại vẫn sẵn sàng nổ sugs Thật là một ý chí thép, một tư tưởng lớn lao phi thường, không khác nào tinh thần của những nhân vật sử thi xưa

4.3.5 Hình ảnh, hình tượng chói lọi: Thể hiện qua cuốn sổ của gia đình với truyền thống yêu nước,

căm thù giặc, thủy chung son sắt với quê hương

+ Cuốn sổ là lịch sử gia đình mà qua đó thấy lịch sử của một đất nước, một dân tộc trong cuộc chiến chống Mĩ

+ Số phận của những đứa con, những thành viên trong gia đình cũng là số phận của nhân dân miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ khốc liệt Mỗi nhân vật trong truyện đều tiêu biểu cho truyền thống, đều gánh vác trên vai trách nhiệm với gia đình, với Tổ quốc trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại

+ Truyện của một gia đình dài như dòng sông còn nối tiếp "Trăm dòng sông đổ vào một biển, con sông của gia đình ta cũng chảy về biển, mà biển thì rộng lắm…, rộng bằng cả nước ta và ra ngoài cả nước ta…" Truyện kể về một dòng sông nhưng nhà văn muốn ta nghĩ đến biển cả Truyện về mọt gia

đình nhưng ta lại cảm nhận được cả một Tổ quốc đang hào hùng chiến đấu bằng sức mạnh sinh ra từ những đau thương

4.3.6 Đánh giá khái quát

III Đặc sắc nghệ thuật

1 Tình huống truyện dẫn đến nghệ thuật trần thuật theo điểm nhìn nhân vật

2 Khắc họa tính cách nhân vật (Chất Nam Bộ, những nét chung, riêng)

3 Trần thuật hấp dẫn với những chi tiết được chọn lọc một cách nghiêm ngặt

4 Ngôn ngữ phong phú, góc cạnh, giàu giá trị tạo hình và đậm chất Nam Bộ

IV Kết luận: “Nguyễn Ngọc Tấn – Nguyễn Thi là một tâm hồn nghệ sĩ hiểu theo nghĩa đẹp nhất của

từ đó Nhưng trước hết trong anh là một chiến sĩ và phải chăng đó cũng là đặc điểm của một lớp người cầm bút thế hệ Nguyễn Thi” (Nguyên Ngọc) Nguyễn Thi có mặt tại Nam Bộ khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào thời kỳ quyết liệt nhất Vốn sống phong phú cùng với sự quan sát công phu, tinh tế, tài năng phân tích sắc sảo và tấm lòng của một nghệ sĩ sâu nặng tình đời đã giúp nhà văn thành công trong những trang viết của mình mà “Những đứa con trong gia đình” là một trong những đỉnh cao nghệ thuật của văn học chống Mĩ

TIẾT 4- NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH

DẠNG ĐỀ 1: Phân tích nhân vật

1 Phân tích nhân vật Việt

Ý 1: Việt là một chàng trai có tâm hồn trong sáng, hồn nhiên và trẻ con

Ý 3: Tính cách người anh hùng, tinh thần chiến đấu dũng cảm

2 Phân tích nhân vật Chiến

Ý 1: Vẻ đẹp của một cô gái đời thường

Ý 2 : Vẻ đẹp của phẩm chất người anh hùng

Ý 3: Đánh giá: Chiến mang trong mình vẻ đẹp người con gái Việt Nam thời chống Mỹ: trẻ trung,

duyên dáng nhưng cũng rất mực anh hùng Cô tiếp nối và làm rạng rỡ truyền thống đánh giặc cứu nước của gia đình và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Nghệ thuật thành công trong việc xây dựng hình tượng nhân vật nữ anh hùng thời chống Mỹ

3 Phân tích những điểm giống nhau và khác nhau của hai nhân vật Việt và Chiến

Ý1/ Những điểm giống nhau của nhân vật Chiến và Việt: - Là con của một gia đình cách mạng,

giàu truyền thống anh hùng: Ông bà, ba má đều bị giặc sát hại - Cả hai đều rất yêu thương, kính trọng và tự hào về cha mẹ mình: hai chị em cùng ước nguyện lên đường đánh giặc trả thù cho ông bà,

ba má “giành nhau đi bộ đội” - Tuổi đời còn rất trẻ, cái hồn nhiên, ngây thơ vẫn còn in đậm trong mỗi nhân vật: Tranh nhau việc bắt ếch, tranh nhau thành tích bắn tàu chiến trên sông Định Thuỷ, tranh nhau ghi tên tòng quân - Dũng cảm, gan góc và từng lập nhiều chiến công: nhận thức về thù nhà nợ nước, về nghĩa vụ đánh giặc để giải phóng miền Nam vô cùng sâu sắc

Ý2/ Những điểm khác nhau của nhân vật Chiến và Việt:

- Cơ bản nhất là hai nhân vật khác nhau về giới tính, Chiến lại là chị của Việt nên tính cách, cư xử cũng khác nhau:

+ Chiến giống má ở tính gan góc, tháo vác, biết lo toan thu xếp việc nhà đâu vào đấy Là gái, Chiến cần mẫn, chăm chỉ, kiên nhẫn trong mọi việc còn Việt thì nôn nóng, hiếu động

+ Là chị, Chiến rất thương em, hầu như mọi chuyện tranh giành cuối cùng chị đều nhường nhịn (trừ việc ghi tên tòng quân)

+ Chiến hầu như đã trưởng thành còn Việt thì vẫn còn tính trẻ con: Việt hiếu thắng, hay tranh giành với chị, việc nhà phó mặc cho chị Việt thích đánh giặc, dũng cảm trong chiến trận nhưng rất trẻ con:

Bị thương không sợ chết mà sợ ma, là anh giải phóng quân bắn súng tự động mà trong túi vẫn mang theo cái ná thun

Ý 3: Đánh giá

- Miêu tả nhân vật tự nhiên, ngôn ngữ mang đậm chất Nam Bộ phù hợp với hoàn cảnh, tính cách nhân vật - Vận dụng nhuần nhuyễn nghệ thuật liên tưởng, hồi ức đã phản ánh chân thực tính cách, hành động của Việt và Chiến – người dân Nam Bộ, đã góp phần lí giải mối tương quan giữa cái bình thường và cái phi thường của họ trong cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc

Ý 4: Truyền thống nào đã gắn bó những con người trong gia đình với nhau trong tác phẩm

“Những đứa con trong gia đình” (Nguyễn Thi)

- Họ là những đứa con trong một gia đình nông dân Nam Bộ gắn bó với nhau bởi có chung truyền thống yêu nước, căm thù giặc và khao khát chiến đấu, son sắt với cách mạng

- Sự gắn bó sâu nặng giữa tình cảm gia đình với tình yêu nước, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc đã làm nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

- Truyền thống ấy được thể hiện qua cuốn sổ gia đình được chú Năm giữ gìn và phát huy

Ý 5: Ý nghĩa biểu tượng của chi tiết hai chị em Việt khiêng bàn thờ má sang gởi nhà chú Năm.

- Hình ảnh chị em Việt khiêng bàn thờ má sang gởi nhà chú Năm: Có tình cảm ruột thịt thiêng liêng (lần đầu tiên Việt nhận rõ lòng mình là thương chị lạ), có linh hồn má, có mối thù thằng Mĩ đang đè nặng trên vai, có niềm tin ngày chiến thắng sẽ đưa má trở về

- Ý nghĩa : Hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng thể hiện sự trưởng thành của hai chị em có thể gánh vác việc gia đình và viết tiếp khúc sông của mình trong dòng sông truyền thống gia đình Hơn thế nữa, thế hệ sau cứng cáp, trưởng thành và có thể đi xa hơn thế hệ trước

DẠNG 2: Phân tích đoạn văn

Đề: Cảm nhận của anh (chị) khi đọc đoạn kể hai chị em Việt và Chiến khiêng bàn thờ má sang gửi bên chú Năm trong truyện ngắn “Những đứa con trong gia đình” của Nguyễn Thi Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Nguyễn Thi và truyện ngắn Những đứa con trong gia đình, học sinh biết cách phân tích đoạn kể hai chị em Việt và Chiến khiêng bàn thờ má sang gửi bên chú Năm

Bài viết có thể trình bày nhiều cách khác nhau nhưng cần nêu bật những ý chính sau:

Ý 1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm

Ý 2 Cảm nhận về đoạn kể hai chị em Việt và Chiến khiêng bàn thờ mà sang gửi bên chú Năm Lối kể chuyện tự nhiên làm nổi bật tính cách nhân vật:

Ý 3: Đánh giá:

- Đoạn văn đã khắc hoạ được vẻ đẹp trong tâm hồn, tình cảm của Việt và Chiến – những con người giàu lòng yêu quê hương đất nước Chính sự hoà quyện giữa tình cảm gia đình và đất nước đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn cho con người Việt Nam

- Nhà văn đã chọn lọc chi tiết tiêu biểu, giọng văn tự nhiên giàu cảm xúc

DẠNG 3: So sánh

1 So sánh sự giống nhau và khác nhau cơ bản của hai tác phẩm "Rừng xà nu" của Nguyễn Trung Thành và "Những đứa con trong gia đình"của Nguyễn Thi

2 Chất sử thi qua hai tác phẩm: Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành và Những đứa con trong gia đình – Nguyễn Thi

3 So sánh: Chiến và Việt

4 Cụ Mết và chú Năm

5 Chiến và Mai, Việt và Tnú

DẠNG 4 : Phân tích tác phẩm làm rõ một khía cạnh đặc sắc thuộc nội dung, nghệ thuật.

1 Qua đoạn trích Những đứa con trong gia đình, hãy chứng minh rằng Nguyễn Thi là nhà văn của

người nông dân Nam Bộ

2 Hình tượng cuốn sổ gia đình trong Những đứa con trong gia đình.

3 Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình, Nguyễn Thi viết: “Chuyện gia đình ta nó cũng

dài như sông, để rồi chú sẽ chia cho mỗi người một khúc mà ghi vào đó”

Hãy phân tích và chứng minh rằng, trong truyện ngắn nói trên đã có một dòng sông truyền thống gia đình liên tục chảy từ những thế hệ cha anh đến đời chị em Chiến Việt

.