TÓM tắt KIÊN THỨC THI tốt NGHIỆP 2020 SINH 11 12 mức cơ bản

tăbi năgen làănh ngăbi năđ iănh ătrongăc uătrúcăc aăgen,ăliênăquanăđ nă1ăho că1ăs ăc pănu.. tăbi năNST làănh ngăbi năđ iănh ătrongăc uătrúcăho căs ăl ngăNST.. tăbi năs ăl ngăNST làănh ng

L P 12

PH N 5 DI TRUY N H C

CH NG I C CH DI TRUY N VÀ BI N D Câu 1: Các khái ni m c a ch ng DI TRUY N VÀ BI N D ((THU C))

Bài 1,2

Gen m tăđo năADNămangăthôngătinămãăhóaă1 s năph măxácăđ nhă(pôlipeptităhayăARN) Mãădiătruy n trình t ăs păx păcácănu trongăgenăquyăđ nhătrìnhăt ăs păx păcácăa.a trong prôtêin

Mãădiătruy nălàămãăb ăba.ă Chu i pôlixôm trênăm iămARNăth ngăcóă1ăs ăribôxômăcùngăho tăđ ngăgiúpăt ngăhi uăsu tăt ngă

h păprôtêin.ă

Operon TrênăADN,ăcácăgenăcóăliênăquanăv ăch căn ngăth ngăđ căphânăb ăthànhăm tă

c m,ăcóăchungăm tăc ăch ăđi uăhòaăđ căg iălàăoperon

Operator Vùngăv năhành, làăv ătríăt ngătácăv iăprôtêină căch

Promoter Vùngăkh iăđ ng, làăv ătríăt ngătácăc aăARN-polimerazaăđ ăkh iăđ uăphiênămã

Gen Z, Y, A nhómăgenăc uătrúcăliênăquanănhauăv ăch căn ngăn măk ănhau

genăđi uăhòaă(R)ă t ngăh păprôtêină căch ,ăn mătr căopêron

tăbi n làănh ngăbi năđ iătrongăv tăch tădiătruy n

tăbi năgen làănh ngăbi năđ iănh ătrongăc uătrúcăc aăgen,ăliênăquanăđ nă1ăho că1ăs ăc pănu tăbi năđi m làăđ tăbi năgenănh ngăch ăliênăquanăđ năm tăc pănucleotid

Th ăđ tăbi n làănh ngăcáăth ămangăđ tăbi năgenăđãăbi uăhi nă ăki uăhình

tăbi năNST làănh ngăbi năđ iănh ătrongăc uătrúcăho căs ăl ngăNST

tăbi năc uătrúcăNST là nh ngăbi năđ iătrongăc uătrúcăc aăNST, th căch tălàăs ăs păx păl i trìnhăt ăcácă

gen,ălàmăthayăđ iăhìnhăd ngăvàăc uătrúcăNST

tăbi năs ăl ngăNST làănh ngăbi năđ iălàmăthayăđ iăs ăl ngă ăm tăhayăm tăs ăc păho cătoànăb ăNST.ă

B l chăb i (d ăb i) làănh ngăbi năđ iăv ăs ăl ngăNSTăx yăraă ăm tăhayăm tăs ăc păNSTăt ngăđ ng tăbi năđa b iă Trongăđó,ăt ăbàoăđ tăbi năch aănhi uăh nă2ăl năs ăNSTăđ năb i

Th ăt ăđaăb i làăs ăt ngăm tăs ănguyênăl năs ăNSTăđ năb iăc aăcùngăm tăloàiăvàăl năh nă2n.ă

Th ăd ăđa b i làăhi năt ngăkhiăc ă2ăb ăNSTăc aă2ăloàiăkhácănhauăcùngăt năt iătrongăm tăt ăbào

Câu 2: C ác đ nh ngh a c a các quá trình trong ch ng DI TRUY N VÀ BI N D

T ănhânăđôi t ngăh păADN

Phiênămã t ngăh păARN Thôngătinădiătruy nătrênăm chăg căc aăgen truy năsangăARNm

D chămã t ngăh păprotein Mãădiătruy nătrongămARNăđ căchuy năthànhătrìnhăt ăcácăa.aă

trongăchu iăpôlipeptit

i uăhòaăho tăđ ngăgen Là quáătrìnhăđi uăhoàăl ngăs năph măc aăgenăđ căt o

Câu 3: Ch c n ng c a các d ng v t ch t di truy n

C păđ ă

phânăt ADN ARNm Mang,ăb oăqu năvàătruy năđ tăthôngătinădiătruy nă ăc păđ ăphânăt cădùngălàmăkhuônăchoăquáătrìnhăd chămãă ăriboxôm

ARNt Mangăaxităaminăt iăriboxôm

ARNr ARNrăk tăh păv iăproteinăt oănênăribôxôm

Câu 4: C u trúc c a nhi m s c th (THU C)

C uătrúcăhi năviă +ăTâmăđ ngălàăv ătríăliênăk tăv iăthoiăphânăbàoăgiúpăNSTăcóăth ădiăchuy năv ăcácăc că

trongăquáătrìnhăphânăbào.ăTùyătheoăv ătríătâmăđ ngămàăhìnhătháiăNSTăcóăth ăkhácănhau +ăVùngăđ uămútăcóăvaiătròăb oăv ăcácăNST, làm cho các NST không dính vào nhau +ăCácătrìnhăt ăkh iăđ uănhânăđôiăADNălàănh ngăđi mămàăt iăđóăADNăb tăđ uănhânăđôi

C uătrúcăsiêuă

hi năviă - M iănuclêôxômăg mă8ăhistonăvàăm tăđo n ADNăch aă146ăc pănuclêôtităqu nă

4

3

1 vòng

Gi aăhaiănuclêôxômăk ăti pănhauălàăm tăđo năADNăvàă1ăphânăt ăhiston

- ADN  S iăc ăb nă S iănhi măs căă S iăsiêuăxo nă S iăcromatit

(2 nm) (11 nm) (30 nm) (300 nm) (700 nm)

Câu 5 : c đi m c a mư di truy n (THU C)

- căđ c t 1ăđi măxácăđ nh, liên t c theo t ng b 3 nuclêôtit mà không g i lên nhau

- Mang tính ph bi n,ăt călàăt tăc ăcácăloàiăsinhăv tăđ uăcóăchungă1 b mã di truy n, tr vài ngo i l

- Cóătínhăđ c hi u,ăt călàă1ăb ba ch mã hóa cho 1 lo i axit amin

- Mã di truy nămangătínhăthoáiăhóa,ăt călàănhi uăb ăbaăkhácănhauăcùngăxácăđ nhăm t lo i a.a,

tr 2 ngo i l : AUG mã hóa mêtionin (sinh v t nhân th c)ăho căforminmêtionin (sinh v tănhânăs );ă

UGG ch mã hóa 1 lo i axit amin là triptôphan

Câu 6 : 3 b c ti n hành t nhơn đôi c a ADN

B c 1: Tháo xo n ADN ; B c 2: T ng h p các m ch ADN m i ; B c 3: 2 phân t ADNăđ c t o thành

Câu 7 : C u trúc c a Operon Lac (THU C)

Vùngăkh iăđ ng Vùngăv năhành Genăc uătrúc

Nh năxétă:ăLactoz ă:ăch t c m ng  C ăch đi u hòa vi khu năE.coliă:ăc ăch đi u hóa c m ng

Câu 8 : S đ minh h a quá trình đi u hòa ho t đ ng gen vi khu n đ ng ru t E.Coli (THU C)

- Khiămôiătr ngăkhôngăcóălactoz

Vùngăkh iăđ ng Vùngăv năhành Genăc uătrúc

- Khiămôiătr ngăcóălactoz

Vùngăkh iăđ ng Vùngăv năhành Genăc uătrúc

Proteină căch ă+ălactoz

(khôngăliênăk tăv iăO)

ARN - polimeraza Phiên mã

Câu 9 : Quá trình đi u hòa ho t đ ng gen t bƠo nhơn s vƠ t bào nhân th c:

ch ăy uă ăm căđ ăphiênămã phiênămã,ăd chămã,ăsauăd chămã

Câu 0 : Khái quát các d ng v t ch t di truy n (HI U)

V t ch t di truy n

T bào

Axit nucleic (ADN, ARN) Nhi m s c th

T bào nhân th c

1 phân t

ADN xo n kép

d ng vịng

Ti th , l p th

G m các phân t ADN xo n kép

d ng th ng

Nhân

G m ADN + protein

lo i Histon

Cromatit

700nm

s i siêu xo n

300nm

s i nhi m s c

30 nm.

s i

c b n

11 nm

nuclêơxơm (8 histon qu n vịng xo n ADN (146 c p nuclêơtit)

4 3

Nuclêơxơm (146 c p nucleotid qu n 1 vịng quanh 8 p.t histon)4

3

4 / 3

Câu 11: Khái quát các hi n t ng bi n d theo di truy n h c (HI U)

Bi n d

Bi n d

di truy n

Bi n d

khơng di truy n

t bi n

c u trúc NST

t bi n

Th l ch b i Th đa b i

Th t

đa b i

b i

Xu t hi n trong nhân, ti th , l p th Xu t hi n trong nhân

Câu 12: H u qu c a các lo i bi n d đ t bi n (THU C)

D ngăđ tăbi n H uăqu ăv ăc uătrúcăgenăậănhi măs căth

1.Đột biến gen

( tăbi năđi m)

-ăM tăho căthêmă1ăc pănu gây B đ ngăngh a,ăsaiăngh aăvàăvơăngh a

-ăThayăth ăm tăc pănucleotidăgâyă B d chăkhungăvàăvơăngh a

2

tă

bi nă

NST

B

cấu

trúc

NST

M tăđo n Làmăgi măs ăl ngăgen.ă oăđo n Thayăđ iătrìnhăt ăphânăb ăcácăgenătrênăNST,ănh ngăkhơngăm tăv tăch tădiă

truy n

L păđo n Làmăt ngăs ăl ngăgen

Chuy nă

đo n M tăs ăgenăc aăNSTănàyăchuy năsangăm tăNSTăkhácăgâyăhi năt ngăthayăđ iănhĩmăgenăliênăk t

ĐB s l ng NST Khơngălàmăthayăđ iăc uătrúcăgen,ăc uătrúcăNSTănh ngălàmăthayăđ iăs ă

l ngăNST

Câu 13: C ch phát sinh c a các lo i bi n d đ t bi n (THU C)

1.Đột biến gen

( tăbi năđi m)

- S ăk tăc păkhơngăđúngătrongănhânăđơiăADN

-ăTácăđ ngăc aăcácătácănhânăgâyăđ tăbi n

2

tă

bi nă

NST

Đ t

bi n

cấu

trúc

NST

M tăđo n S trao đ i chéo khơng cân gi a 2 crơmatit khác ngu n g c trong

1 c p NST t ng đ ng kì đ u gi m phân I

S trao đ i chéo khơng cân gi a 2 crơmatit khác c p NST t ng

đ ng kì đ u gi m phân I

-ăNhi măs căth ăb ăm tăm tăđo nădoăđ t,ăgãyăNST.ă

- o năb ăm tăcĩăth ă ăđ uămútăho căgi aăđ uămútăvàătâmăđ ng

oăđo n M tăđo năNSTăb ăđ t,ăquayăng căă180or iăn iătr ăl iăv ătríăc

L păđo n S trao đ i chéo khơng cân gi a 2 crơmatit khác ngu n g c trong

1 c p NST t ng đ ng kì đ u gi m phân I

Chuy năđo n S trao đ i chéo khơng cân gi a 2 crơmatit khác c p NST t ng

đ ng kì đ u gi m phân I

NSTăđ tă1ăđo n,ăchuy năđ năv ătríăăm iătrongăcùngăm tăNSTăho că NSTăkhácă(t ngăh ,ăkhơngăt ngăh )

ĐB

s

l ngă

NST

Th ăl chăb i Cácătácănhânăgâyăđ tăbi năgâyăc nătr ăs ăphânălyăc aă1ăho căm tăs ă

c pănhi măs căth ă ăkìăsauăc aăphânăbàoă(nguyênăphân,ăgi măphân)

Th ăt ăđaăb i Cácă tácă nhână gâyă đ tă bi nă gâyă c nă tr ă s ă phână lyă c aă t tă c ă c pănhi măs căth ă ăkìăsauăc aăphânăbàoă(nguyênăphân,ăgi măphân)

Th d ăb i D ăđaăb iăđ căhìnhăthànhădoălaiăxaăvàăđaăb iăhĩa

Câu 14: ng d ng c a các lo i bi n d đ t bi n (THU C)

1.Đột biến đi m Làmăphátăsinhăcácăalenăm i

2

t

bi n

NST

Đ t

bi n

cấu

trúc

NST

M tăđo n - Lo iăb ănh ngăgenăx uăraăkh iăNST

- nhăv ăgenătheoăv ătríătrênăNST xâyăd ngăb năđ ădiătruy nă oăđo n T oăraăs ăđaăd ngăgi aăcácănịiătrongăcùngăm tălồi

L păđo n T ngăc ngăđ ăbi uăhi năc aătínhătr ng,ăýăngh aăl nătrongăti năhốăvàăch năgi ng

Chuy nă

đo n - - Chuy năgenăt ăNSTănàyăsangăNSTăăkhácă Chuy năgenăt ălồiănàyăsangălồiăkhác

-ăT oăgi ngăm i

ĐB

s

l ng

NST

Th ăl chă

b i - - S ăd ngăđ tăbi năl chăb iăđ ăđ aănhi măs căth ăvàoăc ăth ăkhác Xácăđ nhăv ătríăgenătrênănhi măs căth

Th ăt ăđaă

b i Th ăđaăb iăcĩăt ăbàoăto,ăc ăquanăsinhăd ngăl n,ăphátătri năkho ,ăch ngăchi ăt t.ă Doăhàmăl ngăADNăt ngănênăquáătrìnhăt ngăh păproteinăt ng

- Ph ăbi nă ăth căv t,ăhi măg pă ăđ ngăv t

- Trongăti năhố,ăgĩpăph năhìnhăthànhălồiăm i,ăch ăy uă ăth căv tăcĩăhoa

Th d ă

b i - -ăTrongăti năhố,ăgĩpăph năhìnhăthànhălồiăm i,ăch ăy uă ăth căv tăcĩăhoa Ph ăbi nă ăth căv t,ăhi măg pă ăđ ngăv t

Câu 15: Vai trị c a các lo i bi n d trong ch n gi ng và ti n hĩa (THU C)

Nguyênăli uăs ăc p = tăbi năgenă+ tăbi năNSTă( tăbi năc uătrúcăNST + tăbi năs ăl ngăNST)

Nguyênăli uăs ăc păch ăy u = tăbi năgen

Nguyênăli uăth ăc p = Bi năd ăt ăh p

Câu 16 M t s h i ch ng có liên quan đ n đ t bi n s l ng NST ng i (HI U)

H i ch ng Gi i tính S l ng

NST

Kí hi u b NST Tên th đ t

bi n C p NST x y ra đ t bi n

H iăch ngă

ao Namăvàăn 47 45Aă+ăXXăho că45Aă+ăXY (2n + 1) Th ă3

3 NST 21

(NSTăth ng)

H iăch ngă

Tocn N 45 44A + X (2n -Th ă1 ă1) (NSTăgi iătính) 1 NST 23

H iăch ngă

Claiphenter

(2n + 1)

3 NST 23

NSTăgi iătính)

H iăch ngă

3 NST 23

NSTăgi iătính)

Câu 17 Li t kê các h i ch ng, b nh, t t ng i trong nh ng tr ng h p bên d i (GI M T I)

tă

bi nă

gen

tăbi nă

genătr i NSTăth ng X ngăchiăng n; B nh h ng c uăhìnhăl i li m; tay 6 ngón, ngón tay ng n

tăbi nă

genăl n NSTăgi iătính NST X Máuăkhóăđông,ămùămàuă(đ ăvàăl c) NSTăth ng B chăt ng,ăpheniketoăni u

NST Y

tă

bi nă

NST

tăbi năc uătrúcăNST - B chăc uăácătínhă(m tă1ăđo năNSTăs ă21)ă

- H iăch ngămèoăkêuă(m tă1ăđo năNSTăăs ă5)ă tăbi nă

s ăl ngă

NST

NSTăth ng - H iăch ngă aoă(3ăNSTăs ă21ăho cădoăchuy nă1ăđo năNSTă14ă

sangăc păs ă21ă- chuy n đ an Robertson) NSTăgi iătính - H iăch ngăTocn ă(1ăNSTăs ă23ă- X)

- H iăch ngăClaiphenteră(3ăNSTăs ă23ă- XXY)

- H iăch ngă3Xă(3ăNSTăs ă23ă- XXX)

- 5 -BU:ălàmăthayăc păAă- Tăthànhăc păGă- X

CH NG II QUI LU T DI TRUY N Câu 1: Các khái ni m ch ng QUI LU T DI TRUY N (THU C)

Lai phân tích là phépălaiăgi aăc ăth ăcóăki uăhìnhătr i,ăki uăgenăch aăbi tăv iăc ămangătínhătr ngăl nă

t ngă ngăđ ăki mătraăki uăgenăch aăbi t

Laiăthu năngh ch Làăphépălaiăcóăs ăthayăđ iăvaiătròălàmăb ăvàăm

B năđ ădiătruy n - B năđ ădiătruy nălàăs ăđ ăphânăb ăcácăgenătrênănhi măs căth ăc aăm tăloài

- Ýăngh aă:ăn uăbi tăđ căt năs ăhoánăv ăgenăgi aăhaiăgenănàoăđóăthìăcóăth ătiênăđoànă

đ căt năs ăcácăt ăh păgenăm iătrongăcácăphépălai

Th ngăbi n - Làănh ngăbi năđ iă ăki uăhìnhăc aăcùngăm tăki uăgen,ăphátăsinhătrongăđ iăcáăth ăd iă

nhăh ngăc aămôiătr ng,ăkhôngădoăs ăbi năđ iătrongăki uăgen

M căph nă ngă Là t păh păcácăki uăhìnhăc aăcùngăm tăki uăgenăt ngă ngăv iăcácămôiătr ngăkhácă

nhau.ăCùngăm tăki uăgenănh ngăcóăth ăchoăm tădãyăcácăki uăhìnhăkhácănhauătùyăthu că vàoăđi uăki nămôiătr ng

S ăm măd oăki uă

hình

S ăm măd oăki uăhìnhălàăhi năt ngm tăki uăgenăcóăth ăthayăđ iăki uăhìnhătr căcácă

đi uăki nămôiătr ngăkhácă(hayăcònăđ căg iălàăth ngăbi n)

Ph ăbi năd ăt ngă

quan

làăhi năt ngăkhiăm tăgenăđaăhi uăb ăđ tăbi năthìănóăs ăđ ngăth iăkéoătheoăs ăbi năd ă ă

m tăs ătínhătr ngămàănóăchiăph i Nhómăgenăliênăk t S ănhómăgenăliênăk tăc aă1ăloàiăb ngăs ăl ngăNSTăđ năb iă(n)ăc aăloài.ăS ănhómătínhă

tr ngăt ngă ngăv iăs ănhómăgenăliênăk t

Câu 2: Ph ng pháp lai vƠ ph ng pháp phơn tích con lai c a Menđen g m các b c nh sau :

- B c 1: T o các dòng thu n ch ng b ng cách cho cây t th ph n qua nhi u th h

- B c 2: Lai các dòng thu n ch ng r i phân tích k t qu lai F1, F2 và F3

- B c 3: S d ng toán sác xu tăđ phân tích k t qu lai

- B c 4: Ti n hành thí nghi m ch ng minh

Câu 3: Gi thuy t c a Menden :

- M i tính tr ngăđ u do m t c p nhân t di truy năquyăđ nh, các nhân t di truy n không hòa tr n vào nhau

- B (m ) ch truy n cho con (qua giao t ) 1 trong 2 thành viên c a c p nhân t di truy n

- Khi th tinh, các giao t k t h p v i nhau m t cách ng u nhiên t o nên các h p t

Câu 4: M t s c ch t bào h c xác đ nh gi i tính b ng NST (THU C)

ăXXă;ă ăXY ăđ ngăv tăcóăvúăvàăru iăgi m.ă

ăXXă;ă ăXă(XO) Châuăch u

Câu 5: S đ v m i quan h gi a gen và tính tr ng :

Genă(ADN) ămARN ăPôlipeptid ăPrôtêin ăTínhătr ng

Ki u hình là k t qu s t ng tác gi a ki u gen và môi tr ng

Câu 6: N i dung quy lu t phơn li đ c l p theo menden :

Các c p nhân t di truy năquyăđ nh các tính tr ngăkhácănhauăphânăliăđ c l p trong quá trình hình thành giao t

Câu 7: M t s n i dung các quy lu t di truy n theo di truy n h c hi n đ i (HI U)

T ngătácăgen s tác đ ng qua l i gi a các gen không alen trong s hình thành m t ki u hình

Liênăk tăgen Các gen trên cùng 1 NST th ng di truỔ n cùng nhau (phânăliăvàăt ăh păv iănhauă

trongăquáătrìnhăgi măphânăvàăth ătinh)ăđ aăđ năs ădiătruy năđ ngăth iăc aănhómătínhă

tr ngădoăchúngăquyăđ nh

Hoánăv ăgen làăhi năt ngătrao đ i nh ng đo n NST t ngă ngăc aăc păNSTăt ngăđ ng

Tácăđ ngăđaăhi uă

c aăgen làăhi năt ngăm t gen tác đ ng đ n s bi u hi n c a nhi u tính tr ng khác nhau Diătruy năngoàiă

nhân

K tăqu ăc aăphépălaiăthu năvàăngh chăkhácănhau,ăconălaiăluônăcóăki uăhìnhăgi ngăm ă

Câu 8: C s t bào h c c a 1 s quy lu t di truy n đ c phát bi u theo di truy n h c hi n đ i

1 Phân li - Khi gi m phân t o giao t , các thành viên c a m t c p alen phân lỔ đ ng đ u v các

giao t , m i NST trong t ng c p NST t ng đ ng c ng phân lỔ đ ng đ u v các giao t

2 Phân li

đ căl p - giaoăt ăd năđ năs ăphânăliăđ căl păvàăt ăh păt ădoăc aăcácăc păalen S phân li đ c l p và t h p t do c aăcácăc pănhi măs căth t ngăđ ngătrongăphátăsinhă 3.ăT ngătácă

gen

4.ăLiênăk tă

gen

- Các gen trên cùng 1 NST th ng di truỔ n cùng nhau đ aăđ năs ădiătruy năđ ngăth iă

c aănhómătínhătr ngădoăchúngăquyăđ nh

5.ăHoánăv ă

gen

- X yăraă ăkìăđ uăIătrongăquáătrìnhăgi măphânăphátăsinhăgiaoăt

- Hi năt ngăhoánăv ăgenălàmăxu tăhi năcácăt ăh păgenăm i

- T năs ăhoánăv ăgenăđ cătínhăb ngăph nătr măs ăcáăth ăcóătáiăt ăh păgen.ă

T n s hoán v gen luôn nh h n 50%

7.ăDiătruy nă

ngoài nhân

Tính tr ng do gen n m trong các bào quan nh ătyăth ,ăl păth ăc aăt ăbàoăch tăquiăđ nh

Câu 9: Ý ngh a c a 1 s quy lu t di truy n đ c phát bi u theo di truy n h c hi n đ i

T ngătácăgen Khaiăthácăt ngătác c ng g p trong ch n gi ng

Liênăk tăgen - Các gen n m trên cùng 1 NST th ng di truỔ n cùng nhau,ăduyătrìăs ă năđ nhăc aăloài.ă

- Trongăch năgi ng,ădùngăbi năphápăgâyăđ tăbi năchuy năđo năđ ăchuy nănh ngăgenăcóăl iă vàoăcùngă1ăNSTăđ ăt oăraăcácăgi ngăcóănh ngăđ căđi mămongămu n

Hoánăv ăgen - L p b n đ di truỔ n

Gen trên NST

gi iătính - - s măphânăbi tăgi iătínhăs mă ăv tănuôiă đi uăch nhăt ăl ăđ căcáiătheoăm cătiêuăs năxu t Víăd ă:ănuôiăt măđ căchoăn ngăsu tăt ăcaoăh năt măcái

DT ngoài nhân t năd ngăngu năgenăngoàiăTBC

Các quy lu t

di truy n

Gen trong nhân

Gen trong

ti th , l p th

Quy lu t

phân li

Quy lu t

Quy lu t hoán v gen

Quy lu t

t ng tác gen

Di truy n theo dòng m

Gen trên NST th ng

Gen trên NST gi i tính

Gen trên NST X

Gen trên NST Y

Di truy n chéo

Di truy n

th ng

Gen

đa hi u

Lai thu n -ngh ch cho k t qu

gi ng nhau

Lai thu n -ngh ch cho k t qu khác nhau

CH NG III DI TRUY N H C QU N TH (HI U)

V m t di truy n h c, ng i ta phân bi t qu n th t ph i và qu n th giao ph i

Câu 1: M t s khái ni m liên quan

1.ăV năgenă - T păh păt tăc ăcácăalenăcóătrongăqu năth ă ăm tăth iăđi măxácăđ nh.ă

- V năgenăth ăhi năquaăt năs ăalenăvàăt năs ăki uăgenăc aăqu năth 2.ăT năs ăalen T năs ăalenăc aăm tăgenănàoăđóăđ cătínhăb ngăt ăl ăgi aăs ăl ngăalenăđóătrênă

t ngăs ăalenăc aăcácălo i alenăkhácănhauăc aăgenăđóătrongăqu năth ăt iăm tăth iă

đi măxácăđ nh

4.ă nhălu tăHacđiăậ

Vanbec

Trongăm tăqu năth ăl n,ăng uăph i,ăn uăkhôngăcóăcácăy uăt ălàmăt năs ăalenăthìă thànhăph năki uăgenăc aăqu năth ăs ăduyătrìăkhôngăđ iăt ăth ăh ănàyăsangăth ă

h ăkhác

khiăbi tăđ căqu năth ă ătr ngătháiăcânăb ngădiătruy năthìăt ăs ăcáăth ăcóăki uă hìnhăl n,ă- V năd ngă;ăt ăs ăcáăth ăcóăki uăhìnhăl n,ăchúngătaăcóăth ătínhăđ că

t năs ăc aăalenăl n,ăalenătr iăc ngănh ăt năs ăcácălo iăki uăgenătrongăqu năth

Câu 2 : Phân bi t qu n th t ph i và qu n th ng u ph i

1.ăQu năth ăt ă

ph i - - Làmăchoăqu năth ăd năd năphânăthànhăcácădòngăthu năcóăki uăgenăkhácănhau Gi m d n t l th d h p và t ng d n th đ ng h p nh ng t n s t ng đ i c a

các alen không thaỔ đ i

- Cácăgenăl năcóăh iăth ngăxu tăhi nă ătr ngătháiăđ ngăh păvàăbi uăhi năthànhăki uă

hình

2.ăQu năth ă

ng uăph i - Cung c p ngu n bi n d t h p choăquáătrìnhăti năhóaăvàăch năgi ng

- Phátătánăcácăgenăđ tăbi nătrongăqu năth ă

- Qu n th có th duỔ trì không đ i t n s t ng đ i c a các alen và t n s các

ki u gen khác nhau qua các th h

khác nhau

gi ng nhau

CH NG IV NG D NG DI TRUY N H C

Câu 1 : ng d ng c a các ph ng pháp t o gi ng

3

T oă

gi ngă

b ngă

công

ngh ă

t ăbàoă

Côngăngh ăt ă

bàoăth căv tă Nuôiăc yămôă nhânănhanhăcácăgi ngăcâyăquýăhi măt ăm tăt ăm tăcâyăcóăki uăgenăquý t o nên m t qu n th cơy tr ng th ng nh t v ki u gen

Laiăt ăbàoăsinhă

d ngă t o gi ng m i mang đ c đi m c a hai loƠi khác nhau mƠ b ng

lai h u tính không th th c hi n đ c

Nuôiăc yăh tă

ph năho cănoãnă t o gi ng m i có ki u gen đ ng h p v t t c các ki u gen c a

c th trong th i gian ng n nh t

Côngăngh ăt ă

bàoăđ ngăv t Nhânăb năvôătínhăđ ngăv t nhơn b n đ ng v t bi n đ i gen

C yătruy năphôiă T o ra nhi u con v t có ki u gen gi ng nhau

4.ăT oăgi ngăb ngăcôngăngh ăgen T o gi ng bi n đ i gen

Câu 2 : Các khái ni m liên quan

- Khái ni m v công ngh gen :ăcôngăngh ăgenălàăquyătrìnhăcôngăngh ădùngăđ ăt oăraăcácăsinhăv tăbi năđ iăgenă

ho căchuy năgen (có thêm gen m i)

- Th truy năcóăth ălàăcácăplasmid,ăvirută(th căch tălàăADNăc aăvirutăđãăđ căbi năđ i)ăho căm tăs ăNSTănhână

t oă(n mămen)

Th truy n làăm tăphânăt ăADNănh ,ăd ngăvòng,ăth ngăcóătrongăt ăbàoăch tăc aănhi uăloàiăviăkhu n.ăCóăkh ă

n ngăt ănhânăđôiăm tăcáchăđ căl păv iăh ăgenăc aăt ăbàoăc ngănh ăcóăth ăg năvàoăh ăgenăc aăt ăbào.ăTrongăm tă

t ăbào,ăm iălo iăplasmidăth ngăcóănhi uăb năsao

- Khái ni m sinh v t bi n đ i gen : sinh v t bi năđ i gen là sinh v t mà h gen c aănóăđãăđ căconăng i làm

bi năđ i cho phù h p v i l i ích c aăconăng i

- Các ph ng pháp t o sinh v t bi n đ i gen:

+ă aăthêmăm t gen l vào h gen

+ Làm bi năđ i m t gen có s n trong h gen

+ Lo i b ho c làm b t ho t m t gen nào đó trong h gen

CH NG V DI TRUY N H C NG I (HI U)

B nh di truy n ng i đ c chia lƠm hai nhóm :

B nhă diă truy nă

phânăt b nhăpheninkêtô

ni u

Do DBG l nă

trên NST

th ng

Enzimă ă chuy nă hoáă phêninalanină khôngă đ că

t ngăh pănênăphêninalanin

năkiêngăpheninalanin

B nhă diă truy nă

liênă quană đ nă

đ tăbi năNST

H iă ch ngă

ao 3 NST 21 Giaoăt ămangă2ăNSTă21ăk tăh păv iăgiaoăt ăbìnhă

th ngăt oăh păt ămangă3ă

NST 21

Tu iăng iăm ăcàngăcaoă(>ă35ă

tu i)ăthìăt năs ăsinhăconăm că

h iăch ngă aoăcàngăt ng

B nh ung th

1 Khái ni m:ăungăth ădo s t ngăsinhăkhôngăki măsoátăđ c c a m t s lo i t ăbàoăhìnhăthànhăcácăkh i u

- Kh i u là ác tínhăkhiăcácăt bào kh i u có tách kh iămôăbanăđ u,ădiăchuy năvàoămáuăvàăđ năcácăc ăquanăkhác

- Kh i u là lành tính n u t bào kh i u không có di chuy năvàoămáuăđ điăt i các v trí khác c aăc ăth

2 Nguyên nhơn gơy ung th :ăDoăcácăđ t bi năgen,ăđ t bi n NST

Ph n sáu : TI N HịA BƠi 24 : B NG CH NG TI N HịA Câu 1 B ng ch ng sinh h c phơn t : Cóăs ăth ngănh tăv ăc uăt oăvàăch căn ngăc aăADN,ăc aăprôtêin, mã di

truy n,ă ăc aăcácăloàiă M I SINH V T DỐNG CHUNG B NG MÃ DI TRUY N

Câu 2 H c thuy t ti n hóa (TH) c a acuyn:

Nguyên nhân TH uătranhăsinhăt n

Nhânăt ăTH Bi năd ăvàădiătruy n

C ăch ăTH Ch năl căt ănhiênăđàoăth iăănh ngăbi năd ăb tăl iăvàătíchăl yăănh ngăbi năd ăcóăl i

S ăhìnhăthànhăloàiăm i Loàiăm iăđ căhìnhăthànhădoănhi uăd ngătrungăgianăd iătácăđ ngăc aăch n l c

t nhiên theo con đ ng phân li tính tr ng

Câu 2 Quan ni m v CH N L C T NHIÊN theo acuyn vƠ c a sinh h c hi n đ i

Ch ătiêuăsoăsánh H căthuy tăc aă acuyn H căthuy tăti năhĩaăhi năđ i

Thuy tăti năhĩaăt ngăh păvàăthuy tăti năhĩaătrungătính

Nguyênăli uă Bi năd ăcáăth Bi năd ădiătruy n

Th căch tă Phânăhĩaăkh ăn ngăs ngăsĩtăgi aă

cácăcáăth ătrongăqu năth Phânăhĩaăkh ăn ngăs ngăsĩtăvàăsinhăs nă(hayăphânăhĩaăv m căđ ăsinhăs n)ăc aăKG khácănhauătrongăqu năth

K tăqu ă Hìnhăthànhăđ căđi măthíchănghi

Vaiătrịă CLTNălàănhânăt ăti năhĩaăc ăb nănh t,ăxácăđ nhăchi uăh ngăvàănh păđi uăti năhĩa

BƠi 26: C CH TI N HịA (THEO THUY T TI N HĨA HI N I) ậ THU C

- Ti năhốălàăquáătrìnhălàmăthayăđ i t n s alen và thành ph n ki u gen trong qu n th

- Theo thuy t ti n hố t ng h p thì qu n th đ căxemălàăđ năv ti n hố

- t bi n t o ra ngu n nguyên li uăs ăc p, Bi n d t h p t o ra ngu n nguyên li u th c p

tăbi n - Nhânăăt ăti năhĩaăc b n,ăgâyăápăl călàmăbi năđ iăc uătrúcădiă

truy năc aăqu năth

- Làm thaỔ đ i t n s alen và thành ph n ki u gen c a QT

Đột biến gen làm thay đổi tần số alen 1 cách chậm chạp vì tần số BG của từng locut gen thường rất nhỏ

- Giá tr thích nghi c a B cĩ th thay đ i tùy t h p gen

P hát sinh alen m i  phong phú (giƠu) v n gen c a QT

tăbi năcungăc păngu nă nguyênăli uăs ăc p,ătrongă đĩăđ tăbi năgenăcungăc pă ngu nănguyênăli uăch ăy uă choăti năhĩa

Diăậănh pă

gen

- S ătraoăđ iăcácăcáăth ăho căcácăgiaoăt ăgi aăcácăqu năth ăchínhă làăhi năt ngădiănh păgenăhayădịngăgen

- Làm thaỔ đ i t n s alen và thành ph n ki u gen c a QT

 LƠm phong phú (ho c nghèo đi) v n gen c a qu n th

Cungăc păngu năbi năd ădiă truy n

Ch năl căt ă

nhiên

- Nhơn t ti n hĩa c b n nh t

- Phânăhĩaăkh ăn ngăs ngăsĩtăvàăsinhăs nă(hayăphânăhĩaăv ăm că

đ ăsinhăs n)ăc aăcácăcáăth ăcĩăki uăgenăkhácănhauătrongăQT

- Ch n l c t nhiên tr c ti p tác đ ng lên ki u hình, gián ti p

làm bi n đ i t n s ki u gen, qua đĩ làm bi n đ i t n s alen

c a qu n th theo m t h ng ồác đ nh

Nhânăt ăquyăđ nhăchi uă

h ngăti năhốăc aăsinhă

gi i

Giaoăph iă

khơngăng uă

nhiên

- Là nhân t là thaỔ đ i thành ph n ki u gen c a qu n th (ki u gen đ ng h p t ng, ki u gen d h p gi m, QT phân hĩa thành các dịng thu n ch ng khác nhau

Làm nghèo v n gen c a qu n th , gi m s đa d ng di truỔ n

Cácăy uăt ă

ng uănhiên - c a qu n th th khơng theo 1 chi u h ng ồác đ nh, đơi khi Là nhân t là thaỔ đ i t n s alen và thành ph n ki u gen

khơng tuân theo ch n l c t nhiên

- Th ngăcácăy uăt ăng uănhiênătácăđ ngăđ năcácăqu năth ăcĩă

c uătrúcănh ,ăđơiăkhiăc ngătácăđ ngăđ năqu năth ăcĩăc uătrúcăl nă

 cĩ th làm nghèo v n gen c a QT, gi m đa d ng di truỔ n

- Các yếu tố ngẫu nhiên làm biến đổi tần số alen của quần thể 1 cách nhanh chóng, đặc biệt khi quần thể bị giảm kích thước 1 cách đột ngột

Ngu n bi n d di truy n c a qu n th :

- t bi n  Bi n d s ăc p t o ngu n nguyên li uăs ăc p

- Qua giao ph i  cácăalenăđ c t h p ng u nhiên  Bi n d t h p (Nguyên li u th c p)

- Ngồi ngu n nguyên li u trên, ngu n bi n d c a QT cịnăđ c b sung b i s di chuy n c a các cá th ho c

giao t c a các qu n th khác

Ti năhĩaănh

N iădung Làăquáătrìnhăbi năđ iăc uătrúcădiătruy nă(t năs ăalenăvàăthànhăph năki uăgen)ăc aăQT.ă

Qui mơ Quiămơănh ,ăcĩăth ănghiênăc uăb ngăth căngi m

K tăqu Hìnhăthànhălồiăm iă.ă

Bài 29 & 30 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LOÀI - THU C (H c thuy t ti n hĩa hi n đ i)

Hình thành lồi là s c i bi n thành ph n ki u gen c a qu n th banăđ uătheoăh ng thích nghi, t o ra h gen

m i, cách li sinh s n v i qu n th g c

Hình thành lồi

khác khu v c đ a lí Hình thành lồ i cùng khu v c đ a lí

Tr ng i v đ a lí ng n c n

các cá th /QT g p g và

giao ph i v i nhau

Các qu n th cùng lồi s ng cùng khu v c đ a lí nh ng cách li sinh s n

v n đ n hình thành lồi m i

Hìnhăthànhălồiăb ngă

cáchăliăt pătínhăvàăcáchăliăsinhăthái Hìnhăthànhălồiănh ăc ă

ch ălaiăxaăvàăđaăb iăhố Hìnhăthànhălồiăm iă

b ngăcáchăliăt pătính b ngăcáchăliăsinhăthái Hìnhăthànhălồiăm iă

i t ng:ă TV,ă Vă phátă

tánăm nh - i t ng: TV,ă Văítădiăchuy n - iăt ngă: ph ăbi nă ă

th căv tăcĩăhoa

- C ch :

Cách li đ aălíă

 cáchăliăsinhăs nă

 Lồiăm i

- Hình thành lồi b ng con

đ ng cách li đ a lí th ng

ồ Ổ ra m t cách ch m ch p

qua nhi u giai đo n trung

gian chuỔ n ti p

Vai trị c a cách li đ a lí:

gĩpăph năduyătrìăs ăkhácă

bi tăv ăt năs ăalenăvàăthành

ph năki uăgenăgi aăcácă

qu năth ăđ căt oăraăb iăcácă

nhânăt ăti năhố

- C ch :

Cáchăliăt pătínhă

 cáchăliăsinhăs nă

 Lồiăm i

Cáchăliăt pătínhă Giao

ph iăcĩăl aăch năvà các nhână t ă ti nă hĩaă làm phână hĩaă v nă genă c aă

qu năth

- C ch :

Cách li sinh thái

 cáchăliăsinhăs nă

 Lồiăm i

Cách li sinh thái 

Giaoă ph iă khơngă

ng uă nhiênă vàă cácă nhână t ă ti nă hĩaă làmă phânăhĩaăv năgenăc aă

qu năth

- C ch :

Lai xa vàăđaăb iăhĩaă

 cáchăliăsinhăs nă

 Lồiăm i

Laiă xaă t o con lai khác

lồi nh ng b tăth

aă b iă hĩaă hìnhă thànhă lồiă m i cĩă b ă NSTă

l ngăb iăc aăhaiălồiăb ă

- m ănênăchúngăh uăth

+ VD: Lồi lúa mì 6n

+VD:ă Lồiă th nă l nă

C.sonorae 3n

Bài 32 NGU N G C S S NG

- S phát sinh s s ng: Ti n hĩa hĩa h c  Ti n hĩa ti n sinh h c  Ti n hĩa sinh h c

- Tiến hóa hóa học hình thành các hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ

- Tiến hóa tiền sinh học hình thành nên các tế bào sơ khai và sau cùng là các tế bào sống đầu tiên

- Tiến hóa sinh học làăgiaiăđo n từ các tế bào đầu tiên hình thành nên các loài sinh vật như ngày nay dưới tác động của các nhân tố tiến hóa

BÀI 33 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA SINH GIỚI QUA CÁC ĐẠI ĐỊA CHẤT

Tháiăc Sinhăv tănhânăs ăc ănh t

Nguyên sinh ngăv tăkhơngăx ngăs ngăvàăT oă ăbi n

C ăsinh

Cambri Xu tăhi n cácănghànhăđ ngăv t.ăPhânăhĩaăT o

Ọcđơvic Xu tăhi năth căv t.ăT oăng ătr ăTuy tădi tănhi uăsinhăv t

Silua Cơy cĩ m ch vƠ đ ng v t lên c n

êvon Xu tăhi năl ngăc ,ăcơnătrùng.ăPhânăhĩaăcáăx ng

Cacbon Xu tăhi năth căv tăcĩăh t,ăbịăsát.ăD ngăx ng ătr

Pecmi Phân hĩa bịăsát,ăcơnătrùng.ăTuy tădi tănhi uăđ ngăv tăbi n

Trung sinh

Triat Xu tăhi năchim, thú Phátătri n cáăx ng.ăPhân hĩa bịăsátăc ăCâyăh tătr n ng ătr

Jura Câyăh tătr năvàăbịăsátăc ăng ătr Phân hĩa chim

Krêta Xu tăhi năTV cĩăhoa.ăTi năhĩaă V cĩ vú Tuy tădi tănhi uăSV,ăk ăc ăbịăsátăc

Tân sinh

ătam Xu tăhi nănhĩmălinhătr ng.ăPhânăhĩaăthú,ăchim,ăcơnătrùng.ăCây cĩ hoa ng ătr

ăt Xu tăhi nălồiăng i