Nhằm phân tích ngôn ngữ, lĩnh hội ngôn ngữ trong hoạt động giao tiếp, bài học hướng học sinh đến việc lĩnh hội cách phương pháp giao tiếp bằng ngôn ngữ. Tuyển tập bài giảng ngữ văn lớp 12 hay về tổng kết phần tiếng việt - Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ hy vọng quý thầy cô sẽ có thêm tư liệu giảng dạy.
Trang 1TỔNG KẾT PHẦN TIẾNG VIỆT
Trang 2Mục tiêu
* Về kiến thức:
-Hệ thống hóa và nâng cao kiến thức cơ bản
về hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
* Về kĩ năng:
- Phân tích ngôn ngữ, lĩnh hội ngôn ngữ trong
hoạt động giao tiếp
* Về thái độ:
- Tích cực, chủ động trong giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Trang 3Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân lời nói
cá nhân
Giữ gìn sự
trong sáng của tiếng Việt
Hoạt động giao tiếp
Ngữ cảnh
Trang 41 Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
2 quá trình
Lĩnh hội văn bản ( người nghe, người đọc thực hiện)
- Hoạt động trao đổi thông tin
- Phương tiện : ngôn ngữ
-Mục đích :nhận thức,
tình cảm, hành động
Tạo lập văn bản ( người nói, người viết thực hiện)
Nhân vật
giao tiếp,
Hoàn cảnh giao tiếp
Mục đích giao tiếp
Phương tiện phản ánh
Cách thức giao tiếp
Trang 52 Đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết
Dạng nói Dạng viết
Người nghe không có
mặt trực tiếp
- Âm thanh (phát âm),
ngữ điệu
- Yếu tố phi ngôn ngữ
- Kí tự (chữ viết), dấu câu
-Sử dụng ngôn từ lặp lại, dư thừa…
-Ngôn ngữ tự nhiên, ít trau chuốt.
- Diễn đạt chặt chẽ
- Ngôn ngữ tinh luyện và trau chuốt
Hỏi xoáy…
Trang 7Trong cuộc đời, có những lúc chúng ta nhớ một người đến nỗi chúng ta cứ muốn lấp đầy các giấc mơ của chúng ta
bằng cách ôm chặt người ấy trong vòng tay.
Trang 8Khi một cánh cửa của hạnh phúc bị đóng lại, một cánh cửa khác lại được mở ra, nhưng chúng ta thì cứ nhìn vào cánh cửa đóng chứ không coi những gì chúng ta vừa mở
ra là quan trọng
Trang 9Hãy đi tìm một người biết chơi với bạn trong tiếng cười, bởi vì tiếng cười có thể biến một
ngày buồn thành một ngày vui
Trang 10Hãy mơ những gì bạn muốn mơ.
Hãy đi đến nơi nào bạn muốn đến Hãy đi tìm những gì bạn muốn tìm.
Bởi vì cuộc đời bạn
là thế nào thì hoàn toàn
do cách bạn uốn nắn nó.
Bởi vì cuộc đời bạn
là thế nào thì hoàn toàn
do cách bạn uốn nắn nó.
Trang 11Tương lai đẹp nhất sẽ luôn luôn tùy thuộc nhu cầu quên đi quá khứ
Bạn sẽ không thể đi từ quá khứ vào cuộc đời nếu như bạn chưa thể vượt
được những lầm lỗi của quá khứ đã
từng làm cho bạn đau đớn.
Trang 12Hãy sống cuộc đời cho đầy và luôn mỉm cười dù cho có những thời gian khó khăn
Trang 13Mong bạn gửi sứ điệp này đến
những ai đang trông chờ nơi bạn
Trang 14Gửi đến những ai đang ghi dấu ấn
trên cuộc đời của bạn…
Trang 15Gửi đến những ai đã từng làm bạn cười khi bạn thật sự cần một ai đó…
Trang 16Gửi đến những ai khích lệ bạn khi
bạn xuống tinh thần
Trang 17gửi cho bạn bè….
Trang 19Đừng bao giờ bỏ lỡ cơ hội làm cho mặt trời sáng lên trong ngày sống của một người đang cần có vài lời động viên.
Trang 20Đặc biệt khi có một người bạn như bạn !
Cuộc đời thật đẹp !!!
Trang 21Ước gì mỗi khoảnh khắc trong cuộc đời
của bạn
được tràn ngập
niềm vui
Trang 23Dạng nói Dạng viết
- Yếu tố phi ngôn ngữ
- Kí tự (chữ viết), dấu câu
- không dùng yếu tố phi ngôn ngữ
-Sử dụng các yếu tố
dư thừa, lặp…
-Ngôn ngữ tự nhiên, ít trau chuốt
- Diễn đạt chặt chẽ
- Ngôn ngữ tinh luyện và
trau chuốt
2 Đặc điểm của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết
nền tảng
Sống động ngôn ngữ viết
Phản ánh rõ sự hoạt động của
ngôn ngữ
ảnh hưởng Phong cách riêng lời nóiPhản ánh rõ nét tính hệ thống của ngôn ngữ
Trang 243 Ngữ cảnh
Nhân vật
giao tiếp
Bối cảnh giao tiếp
Hiện thực được đề cập đến
Văn cảnh
- Vai giao tiếp,
luân phiên đổi
vai và lượt lời
- Quan hệ (thân
- sơ), tâm lí,
giới tính, lứa
tuổi…
Bối cảnh rộng - hẹp
Đối tượng được nói đến trong văn bản
Hoàn cảnh trực tiếp tạo ra văn bản
Về đến nhà, A Phủ lẳng vai ném nửa con bò xuống gốc đào trước cửa Pá Tra bước ra hỏi :
-Mất mấy con bò ?
A Phủ trả lời tự nhiên :-Tôi về lấy súng, thế nào cũng bắn được, con hổ này
to lắm
Pá Tra hất tay, nói :
- Quân ăn cướp làm mất bò tao A Sử ! Đem súng đi lấy con hổ vê.̀
Trang 265 Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân
- Ngôn ngữ là tài sản chung của
xã hội, là phương tiện giao tiếp, là
công cụ tư duy chung cho cả cộng
Ngôn ngữ chung là cơ sở để mỗi
cá nhân sản sinh ra lời nói, là cơ
sở để người nghe lĩnh hội được lời
nói
Lời nói cá nhân là thực tế sinh động , hiện thực hóa ngôn ngữ chung, làm cho ngôn ngữ
chung phong phú và giàu có hơn
Tương tác
Trang 27“Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào không bị thương Ở chỗ vết thương, nhựa ứa ra, tràn trề, thơm ngào ngạt , long lanh
nắng hè gay gắt, rồi dần dần bầm lại, đen và đặc quyện thành từng cục máu lớn.”
Miêu tả cánh rừng
xà nu bị bom đạn
của giặc tàn phá, hủy
diệt
Khẳng định sức sống mạnh mẽ của cây xà nu, thể hiện cảm xúc: đau xót ngây ngất uất
hận
6 Nghĩa của câu:
Nghĩa sự việc Nghĩa tình thái
“Cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào không bị thương Ở chỗ vết thương, nhựa ứa ra, tràn trề, thơm ngào ngạt , long lanh
nắng hè gay gắt, rồi dần dần bầm lại, đen và đặc quyện thành từng
cục máu lớn.”
Trang 286 Nghĩa của câu:
Nghĩa sự việc Nghĩa tình thái
Thể hiện thái độ, tình cảm đánh giá
của người nói đối với sự việc, hoặc đối với người nghe
Sự việc được nói đến trong phát ngôn
Miêu tả cánh rừng
xà nu bị bom đạn
của giặc tàn phá, hủy
diệt
Khẳng định sức sống mạnh mẽ của cây xà nu, thể hiện cảm xúc: ngây ngất đau xót
uất hận
Trang 297 Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Trong: không pha tạp,
không vẩn đục ;
rõ ràng , dễ hiểu
Sáng: rõ ràng, giúp diễn đạt sâu sắc ý tứ, tình cảm,
thái độ
Quy tắc chung: phát âm Văn hóa , lịch sự chữ viết, dùng từ, đặt câu, vay mượn từ.
Phải : yêu mến, quý trọng; phải hiểu biết về tiếng
Việt, sử dụng đúng, sử dụng hay,có nghệ thuật.
Trang 30 Tiếp cận văn bản : Phân tích vai giao tiếp hiểu sâu hơn về thế giới nội tâm
- Bán rồi! Họ vừa bắt xong - Thế nó cho bắt à ?
-Khốn nạn … Ông giáo ơi! ,
nó không ngờ tôi nỡ tâm lừa nó
!
- Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó
chả hiểu gì đâu! Hóa kiếp để
cho nó là kiếp khác
- Ông giáo nói phải! … kiếp
người như kiếp tôi chẳng
hạn!
- Kiếp ai cũng thế thôi, cụ ạ!
Cụ tưởng tôi sung sướng hơn chăng?
- Thế thì không biết nếu kiếp
người cũng khổ nốt thì ta nên
làm kiếp gì cho thật sướng ?
Trang 31Lão Hạc : lão nông
nghèo khổ , cô đơn Vợ
chết Con trai bỏ đi làm
ăn xa Chỉ có “cậu
vàng” là “người thân”
Chi phối nội dung, cách thức,lời nói:
Trang 32Bài tập 2
Bài tập 3
- Nghĩa sự việc : con chó bị hại (bán)
- Nghĩa tình thái: sự xót thương Bài tập 1
Bấy giờ cu cậu mới biết là cu cậu chết !
Trang 33Bài tập 3: - Nghĩa sự việc, nghĩa tình thái
Bài tập 1:
Bài tập 2:
Hoạt động giao tiếp
Đặc điểm của nhân vật giao tiếp, ngữ cảnh
… chi phối việc sử dụng ngôn ngữ và nội dung giao tiếp
Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
Cát
Nhạc
Trang 34Giữ gìn sự trong sáng
của tiếng Việt
Hai thành
phần nghĩa
của câu
Từ ngôn ngữ
chung đến lời nói cá nhân
Nhân vật giao tiếp
Ngữ cảnh
Đặc điểm ngôn ngữ nói , ngôn ngữ viết
Hoạt động giao tiếp
Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ