Bài giảng Tư pháp quốc tế - Chương 3 Thẩm quyền của Toà án quốc gia đối với vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài

Hiện tượng xung đột thẩm quyền xét xử dân sự quốc tế • Khái niệm: là hiện tượng hai hay nhiều cơ quan tài phán của các QG khác nhau cùng có thẩm quyền giải quyết một vụ việc dân sự có y

Chương 3: Thẩm quyền của Toà án quốc gia đối với vụ việc dân sự có yếu

tố nước ngoài

1 Khái quát về tố tụng dân sự quốc tế

2 Thẩm quyền của Toà án Việt Nam đối

với vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài

3 Các trường hợp Tòa án Việt nam

không có thẩm quyền tài phán

4 Ủy thác tư pháp quốc tế

1 Khái quát về tố tụng dân sự quốc tế

Định nghĩa: là trình tự, thủ tục được áp dụng bởi các Toà án trong quá trình giải quyết và

thụ lý những vụ việc dân sự có yếu tố nước

ngoài

Vụ việc dân sự: Đ1 BLTTDS

Yếu tố nước ngoài: Đ464.2 BLTTDS

So sánh Đ464.2 BLTTDS với Đ663.2 BLDS

2015

• Về dấu hiệu

• Về mục đích sử dụng

Hiện tượng xung đột thẩm quyền xét

xử dân sự quốc tế

• Khái niệm: là hiện tượng hai hay nhiều

cơ quan tài phán của các QG khác nhau cùng có thẩm quyền giải quyết một vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài

Ví dụ

Công ty A của Việt nam ký hợp đồng với công

ty B của Anh Hợp đồng được ký ở Thái lan và thực hiện ở Áo

=> Mở ra khả năng có nhiều Toà án cùng có thẩm quyền giải quyết tranh chấp phát sinh

Các biện pháp giải quyết vấn đề

• Các QG cùng nhau xây dựng nguyên tắc xác định thẩm quyền xét xử thông qua việc ký các ĐUQT

• Các QG tự mình đưa ra các nguyên tắc xác định thẩm quyền trong hệ thống pháp luật của mình

Các nguyên tắc pháp lý chi phối hoạt

Nguyên tắc có đi có lại

Nguyên tắc bình đẳng giữa các bên tham gia tố tụng

Nguyên tắc luật toà án

Một số quy tắc xác định thẩm quyền

xét xử của QG

• Quy tắc quốc tịch

• Quy tắc nơi cư trú

• Quy tắc nơi có tài sản là đối tượng của tranh chấp

• Quy tắc nơi hiện diện của bị đơn hoặc nơi hiện diện tài sản của bị đơn

• Quy tắc về mối liên hệ mật thiết

Trình tự xác định thẩm quyền của toà

2 Xác định thẩm quyền của toà án Việt Nam đối với các vụ việc dân sự

có yếu tố nước ngoài

• Nguyên tắc xác định:

Cơ sở pháp lý: : Điều 2.3,4 BLTTDS

Nội dung nguyên tắc: ưu tiên áp dụng ĐUQT, nếu không có ĐUQT thì áp dụng PLQG

Xác định thẩm quyền của Toà án Việt

Nam theo pháp luật Việt nam

• Thẩm quyền chung của Toà án Việt nam: Đ469 BLTTDS

• Thẩm quyền riêng biệt của Toà án Việt nam: Đ470 BLTTDS

Thẩm quyền chung (bước 1)

• Bị đơn là cá nhân cư trú, làm ăn, sinh sống lâu

dài tại Việt Nam

Thẩm quyền chung (bước 1)

• Bị đơn là cơ quan, tổ chức có trụ sở tại Việt

nam hoặc bị đơn là cơ quan, tổ chức có chi nhánh, văn phòng đại diện tại Việt nam đối với các vụ việc liên quan đến hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện của cơ quan, tổ chức đó tại Việt Nam

Thẩm quyền chung (bước 1)

• Bị đơn có tài sản trên lãnh thổ Việt Nam

Thẩm quyền chung (bước 1)

• Vụ việc ly hôn mà nguyên đơn hoặc bị đơn

là công dân Việt Nam hoặc các đương sự là người nước ngoài cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài tại Việt Nam

Thẩm quyền chung (bước 1)

• Vụ việc về quan hệ dân sự mà việc xác lập,

thay đổi, chấm dứt quan hệ đó xảy ra ở Việt Nam, đối tượng của quan hệ đó là tài sản trên lãnh thổ Việt nam hoặc công việc được thực hiện ở Việt Nam

Thẩm quyền chung (bước 1)

• Vụ việc về quan hệ dân sự mà việc xác lập,

thay đổi, chấm dứt quan hệ đó xảy ra ở ngoài lãnh thổ Việt Nam nhưng có liên quan đến quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam hoặc có trụ sở, nơi cư trú tại Việt Nam

Thẩm quyền riêng biệt (bước 1)

Điều 470 BLTTDS

•Vụ án dân sự có liên quan đến quyền đối với tài

sản là bất động sản có trên lãnh thổ Việt Nam

Thẩm quyền riêng biệt (bước 1)

• Vụ án ly hôn giữa công dân Việt Nam với công

dân nước ngoài hoặc người không quốc tịch nếu cả hai vợ chồng cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài ở Việt Nam

Thẩm quyền riêng biệt (bước 1)

• Vụ án dân sự khác mà các bên được lựa chọn

Tòa án Việt Nam để giải quyết theo pháp luật Việt Nam hoặc ĐUQT mà CHXHCN Việt Nam là thành viên và các bên đồng ý lựa chọn tòa án Việt Nam

Ví dụ

Điều 172.1 Luật hàng không dân dụng 2006

1 Toà án Việt Nam có thẩm quyền giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng vận chuyển hàng không

quốc tế hành khách, hành lý, hàng hoá theo lựa chọn của người khởi kiện trong các trường

Ví dụ

Điều 5.2 Bộ luật hàng hải 2015: Các bên tham gia trong hợp đồng liên quan đến hoạt động hàng hải mà trong đó có ít nhất một bên là tổ

chức hoặc cá nhân nước ngoài thì có quyền

thoả thuận áp dụng luật nước ngoài hoặc tập

quán hàng hải quốc tế trong các quan hệ hợp

đồng và chọn Trọng tài, Toà án ở một trong hai

nước hoặc ở một nước thứ ba để giải quyết tranh chấp.

Thẩm quyền riêng biệt (bước 1)

• Một số việc dân sự được xác định là thuộc thẩm quyền xét xử riêng biệt của Tòa án Việt Nam (Điều 470.2 BLTTDS)

Xác định thẩm quyền của Tòa án cụ

thể của Việt Nam (bước 2)

Duy trì thẩm quyền xét xử của Toà án

Việt Nam sau khi thụ lý vụ việc

• Căn cứ pháp lý: Điều 471 BLTTDS: Không thay đổi

thẩm quyền giải quyết của Toà án

 Tòa án Việt Nam đã thụ lý vụ việc thì sẽ duy trì thẩm quyền xét xử bất kể những sự thay đổi phát sinh sau đó

3 Các trường hợp Tòa án Việt nam

không có thẩm quyền tài phán

• Trường hợp Tòa án Việt Nam có thẩm quyền

Trường hợp Tòa án Việt Nam có thẩm

quyền xét xử chung

• Các bên đã có thỏa thuận chọn trọng tài hoặc tòa án nước ngoài giải quyết

Trường hợp Tòa án Việt Nam có thẩm

quyền xét xử chung

• Vụ việc thuộc thẩm quyền riêng biệt của Tòa

án nước ngoài

Trường hợp Tòa án Việt Nam có thẩm

quyền xét xử chung

• Vụ việc đã được tòa án hoặc trọng tài nước ngoài thụ lý giải quyết

Trường hợp Tòa án Việt Nam có

thẩm quyền xét xử chung

• Vụ việc đã có bản án, quyết định của tòa án hoặc trọng tài nước ngoài

Trường hợp tòa án Việt Nam có thẩm quyền xét xử riêng biệt

• Tòa sẽ thụ lý và giải quyết vụ việc

Trường hợp đương sự được hưởng

quyền miễn trừ tư pháp

• Tòa không thụ lý vụ việc

4 Ủy thác tư pháp quốc tế