- Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 báo hiệu một cuộc khủng hoảng kinh tế khắp toàn cầu bắt đầu, đòi hỏi các quốc gia trên thế giới phải đổi mới, thích nghi về kinh tế, chính trị, xã hội…[r]
Trang 1Sự sụp đổ , tan rã của Liên Xô và các nước XHCN Đông âu?
-> Công cuộc cải tổ ở Liên Xô từ 1985 - 1991
- Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 báo hiệu một cuộc khủng hoảng kinh tế khắp toàn cầu bắt đầu, đòi hỏi các quốc gia trên thế giới phải đổi mới, thích nghi về kinh
tế, chính trị, xã hội… trong điều kiện quan hệ quốc tế ngày càng phát triển theo xu hướng quốc tế hóa ngày càng cao…Trong bối cảnh đó, trong khi các nước TBCN đang tiến hành các cải cách về cơ cấu kinh tế thì các nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước Liên Xô lại chậm thích ứng, chậm sửa đổi đầu tư theo chiều sâu Điều này làm cho Liên Xô lâm vào tình trạng “trì trệ”, “tiền khủng hoảng”
- Tháng 3-1985, M Goocbachốp được bầu làm Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên
Xô Tại Đại hội lần thứ 27 Đảng Cộng sản Liên Xô Goocbachốp đưa ra chủ trương cải
tổ với đường “đẩy mạnh sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước” (Chiến lược tăng tốc) rất được nhân dân kì vọng, nhằm đưa đất nước thoát ra khỏi tình trạng khủng hoảng
và xây dựng một chủ nghĩa xã hội dân chủ, nhân văn đúng như bản chất của nó:
+ Về kinh tế: Chính phủ Liên Xô đưa ra nhiều phương pháp nhằm chuyển biến nền kinh tế Liên Xô sang cơ chế thị trường (tiến hành cải tạo kĩ thuật mới, thực hiện triệt để nguyên tắc phân phối theo lao động…)
+ Về chính trị: Mở rộng chế độ tự quản xã hội chủ nghĩa của nhân dân, đề cao dân chủ, mở rộng tính công khai, phê bình và tự phê bình…
- Mục tiêu cải tổ rất tốt đẹp, được nhân dân chờ đợi, song trong gần 6 năm tiến hành cải tổ, do không lường hết khó khăn, thiếu sự chuẩn bị chu đáo nên công cuộc cải
tổ đi vào bế tắc, hậu quả là nền kinh tế tụt hậu Năm 1989, tổng sản phẩm quốc dân giảm 4-5%, năng suất lao động xã hội giảm 2,5%…Trước tình hình đó ban lãnh đạo Liên Xô vội chuyển sang cải tổ chính trị cực đoan, đến mức chấp nhận chế độ đa đảng thiết lập chế độ Tổng thống (1990) dẫn đến nội bộ Đảng Cộng sản chia rẽ, các thế lực chống phá CNXH ngóc đầu dậy, một số nước cộng hòa đòi li khai Đất nước rơi vào khủng hoảng toàn diện, công cuộc cải tổ bị trượt ra khỏi mục tiêu CNXH
- Ngày 19-8-1991, một số người lãnh đạo Đảng và nhà nước Xô việt tiến hành đảo chính lạt đổ Tổng thống Goocbachốp Cuộc đảo chính thất bại Trở lại nắm quyền, Goocbachốp từ chối Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô, đình chỉ hoạt động của Đảng Cộng sản Liên Xô, đình chỉ hoạt động của Đảng Cộng sản vào tháng 9-1991, Quốc hội bãi bỏ Hiệp ước Liên bang năm 1922 Theo sáng kiến của 3 nước cộng hòa (Nga, Ucraina, Bêlarut) ngày 21-12-1991, 11 nước cộng hòa kí hiệp ước giải thể Liên Xô và chính thức tuyên bố thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG) Ngày
25-12-1991, Goocbachốp từ chức Tổng thống, lá cờ đỏ búa liềm bị hạ xuống, Liên bang Xô viết chính thức bị tan vỡ
- Do vị trí quốc tế của mình, sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô được xem như là tổn thất lớn nhất của hệ thống xã hội chủ nghĩa và phong trào cách mạng thế giới, nhưng đây là sự sụp đổ của mô hình CNXH đầy khuyết tật chứ không phải là sự sụp đổ của lí tưởng XHCN Sự khủng hoảng và sụp đổ đó đã để lại những bài học kinh nghiệm quý giá cho cách mạng thế giới
Như vậy những nguyên nhân nào dẫn đến sự khủng hoảng?, những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ chế dộ XHCN ở Liên bang Xô viết và các nước Đông Âu thì có rất nhiều nguyên nhân xong về cơ bản nó bao gồm cả tính khách quan và tính chủ quan Trong đó cụ thể:
Trang 2- Mô hình chủ nghĩa xã hội đã xây dựng chứa đựng nhiều khuyết tật và thiếu sót (chủ quan, duy ý chí, chưa dân chủ, chưa công bằng…)
- Chậm thay đổi, sửa chữa trước những biến động của tình hình thế giới và khi sửa chữa, thay đổi lại rời bỏ những nguyên lí đúng đắn của chủ nghĩa Mác – Lênin, đi lệch hướng của tư tưởng XHCN…
- Hoạt động chống phá của các thế lực chống chủ nghĩa xã hội trong và ngoài nước (cuộc tấn công hòa bình mà họ thường gọi là cuộc “cách mạng nhung”)
- Cuộc khủng hoảng 1973 là yếu tố tất yếu chứng minh sự chậm thích nghi về đường lối và cách thức đổi mới theo nhu cầu chung của thế giới, việc tìm ra lối thoát cho nền kinh tế bế tắc đã được lãnh đạo của các quốc gia xã hội chủ nghĩa để xa ngoài tầm ngắm Trong khi đó thì các nước TBCN nhanh chóng thích nghi và tìm ra hướng đi đúng cho con đường phát triển đất nước trong thời đại mới