-GV dùng bản đồ nông nghiệp Anh trước cách mạng và miêu tả cảnh “Rào đất cướp ruộng”(Hình ảnh “cừu ăn thit người” của nhà văn Tomat Morơ), sau đó hướng dẫn HS lý giải vì sao tư sản,[r]
Trang 1Bài 29: Cách mạng Hà Lan và cách mạng Anh
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Cuộc đấu tranh của nhân dân Hà Lan lật đổ vương triều Tây Ban Nha từ giữa thế kỷ XVI là một cuộc cách mạng tư sản đầu tiên của thời kỳ lịch sử thế giới cận đại
- Cách mạng Anh thế kỷ XVII là sự kế tiếp cuộc tấn công vào chế độ phong kiến châu Âu, mở đường cho lực lượng sản xuất tư bản hát triển
2 tư tưởng tình cảm
Cách mạng tư sản Anh tring buổi đầu lịch sử thế giới cận đại thể hiện mặt tích cực trong việc loại bỏ chế độ phong kiến ở 1 số quốc gia châu Âu, song chỉ là sự thay đổi hình thức bóc lột này bằng hình thức bóc lootj khác
mà thôi Một chế độ bóc lột tinh vi và tàn bạo mới được hình thành
3.Kỹ năng
Rèn luyện kỹ năng phân tích đánh giá tổng hợp, khái quát, so sánh sự kiện…
II THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Bản đồ thế giới, bản đồ châu Âu, bản đồ nông nghiệp Anh trước cách mạng,bản đồ về diễn biến cách mạng Anh
- Ảnh oliver cromoen trong sách giáo khoa
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ
2 Giới thiệu bài mới
Vào giai đoạn hậu kỳ trung đại thế kỷ XV- XVII chế độ phong kiến khủng hoảng, suy vong Giai cấp tư sản tuy mới ra đời nhưng đã nhanh chống khẳng định thế lực kinh tế ngày càng lớn mạnh của mình Cuộc dấu tranh của giai cấp tư sản chống chế độ phong kiến thể hiện trước hết trên lĩnh vực tôn giái, văn hóa, nghệ thuật…là bước dọn đường cho những cuộc cáh mạng
tư sản không thể tránh khỏi ở Tây âu Nhưng vì sao cuộc cách mạng tư sản sớm nổ ra ở “vùng đất thấp” và Ở nước Anh? Ý nghĩa của những sự kiện đối với sự phát triển của lịch sử nhân loại ra sao? Chúng ta sẽ nghiên cứu làm sáng tỏ vấn đề này trong bài học hôm nay
Trang 23 Tổ chức hoạt động dạy và học trên lớp
Hoạt động của thầy- trò Kiến thức cơ bản HS cần
nắm
Họat đông 1
- GV giới thiệu trên bản đồ vị trí của Hà Lan
trước cách mạng ( gồm lãnh thổ của Hà Lan,
Bỉ, Lucxambua và 1 số vùng đông Bắc Pháp)
và giải thích vì sao vùng đất này gọi là
“Nedeclan”
-GV: dựa vào đâu để nói rằng, đầu thế kỷ
XVI Nedeclan là 1 trong những vùng kinh tế
tư bản chủ nghĩa phát trienr nhất châu Âu?
HS có thể tìm thấy câu trả lời qua cách đọc
trong SGK
-GV dẫn dắt: sự phát triển KTTBCN có ảnh
hưởng ntn đến sự phát triển của Nedeclan/ sau
khi trình bày tình hình kinh tế của nedeclan
dưới sự cai trị của chính quyền Tây Ban Nha,
GV hướng dẫn HS nhận thức:
+ vì sao tư tưởng cải cách của Can Vanh
nhanh chóng được nơi này chấy nhận
+Tư tưởng cải cách đó là sự don đường cho 1
cuộc cách mạng
Hoạt động 2
-HS đọc SGK và tóm tắt những thành tựu chủ
yếu của quá trình đấu tranh kéo dài suốt 4
thập kỷ cuối thế kỷ XVI như:
+ giải phóng các tỉnh miền Bắc
+Phân hóa lực lượng kẻ thù
+hội nghị các tỉnh miền bắc ( Utorech) với
nhiều nghị quyết quan trọng
+Chính quyền phong kiến sụp đổ
+Nước CHTS Hà Lan ra đời
-GV gợi ý để HS nhận tức cmts chỉ thay thế
hình thức bóc lột này bằng hình thức bóc lột
của giai cấp khác
1 Cách mạng Hà Lan
-Từ đầu thế kỷ XVI Nedeclan là 1 trong những vùng kinh tế TBCN phát triển nhất châu Âu
-Giai cấp tư sản Nedeclan
ra đời, thế lực kinh tế ngày càng lớn mạnh
-8/ 1556 nhân dân miền Bắc Nedeclan khởi nghĩa, lực lượng phát triển mạnh, làm chủ nhiều nơi
-1609 Hiệp định đình chiến được kí kết, đến 1648 mới được công nhận độc lập -Ý nghĩa:
+Là cuộc cmts đầu tiên trên thế giới
+Mở đường cho CNTB ở
Hà Lan phát triển
+Mở ra thời đại mới- cmts bùng nổ
Trang 3Hoạt động 3: HS- GV
Sự phát triển của nền kinh tế Anh được thể
hiện ntn? GV hướng dẫn Hs dựa vào SGK để
nhận thức nội dung cơ bản theo logic sau:
Sự phát triển của công trường thủ công dẫn
đến lấn át phường hội sản phẩm tăng nhanh
về số lượng và chất lượng,kích thích hoạt
động ngoại thương phát triển, nhất là ngành
len dạ, buôn bán nô lệ da đen
-GV dùng bản đồ nông nghiệp Anh trước
cách mạng và miêu tả cảnh “Rào đất cướp
ruộng”(Hình ảnh “cừu ăn thit người” của nhà
văn Tomat Morơ), sau đó hướng dẫn HS lý
giải vì sao tư sản, quý tộc mới ở Anh giàu lên
nhanh chóng như vậy?: Đó là do sự phát triển
của ngành công nghiệp len dạ ngày càng
mạnh, nên ngành chăn nuôi cừu trở thành
nghề có lợi nhất Địa chủ không thỏa mãn với
đại tô thu được của nông dân nên đã tăng
nguồn thu nhập riêng bằng cách tước đoạt
ruộng đất mà nông dân đang cày, rào ruộng
đất riêng và cả 1 phần ruộng của công xã,
biến thành đồng cỏ để chăn nuôi cừu và cấm
xúc vật của nông dân vào =>Nông dân không
có ruộng đất để chăn nuôi và trồng trọt, bị
đuổi hàng loạt ra khỏi ruộng đất, sống cuộc
đời vô cùng khổ cực.=> Tô mát Moro đã
miêu tả lại cảnh đó như sau: “ Những con cừu
xưa kia ngoan ngoãn hiền hậu biết bao, giờ
đây đều trở thành những con vật hung hãn,
tham lam Cừu ăn thịt người, phá hủy nhà cửa
ruộng vườn và thành thị.”
-GV dẫn dắt:
Kinh tế dẫn đến sự biến chuyển của xã hội đó
+Hạn chế: Quan hệ sản xuất phong kiến còn tồ tại
ở 1 số nơi, nhân dân không được hưởng quyền lợi kinh
tế, chính trị
2.Cách mạng tư sản Anh.
a/ Tình hình nước Anh trước cách mạng
-Kinh tế: đầu thế kỷ XVII nền kinh tế Anh phát triển nhất châu Âu
-Xã hội: Tư sản, quý tộc mới giàu lên nhanh chóng
-Chính trị: Chế độ phong kiến kìm hãm lực lượng sản xuất TBCN
=>Cách mạng bùng nổ
Trang 4là sự xất hiện của tầng lớp quý tộc mới GV
hỏi tiếp: quý tộc mới là người ntn? HS trả lời
dựa vào SGK,GV chốt ý:
Là một bộ phận quý tộc Anh chuyển sang
kinh doanh hàng hóa theo hướng TBCN, giàu
lên nhanh chóng, trở thành quý tộc mới
-GV Quan điểm của giai cấp địa chủ phong
kiến:
giai cấp địa chủ phong kiến cùng giáo hội
Anh ngày càng cản trở sự kinh doanh làm
giàu của tư sản và qý tộc mới Dưới thời của
vua sac lơ I( từ 1625) nhiều thứ thuế mới
được đặt ra, nhà nước nắm độc quyền thương
mại và thu thuế thuyền bè, duy trì nhiều dặc
quyền phong kiến, đời sống nhân dân càng
thêm cơ cực
-GVtiếp tục dẫn dắt HS giải quyết vấn đề:
-Mâu thuẫn trong lòng xã hội Anh biểu hiện
ntn? Hướng giải quyết mâu thuẫn đó?HS trả
lời, GV chốt ý:
Mâu thuẫn giữa tư sản và quý tộc mới><
phong kiến phản động ( thể hiện rõ nhất qua
vua>< quốc hội.)
-GV dẫn dắt đến duyên cớ của cách mạng, Đó
là duyên cớ của cuộc cách mạng xoay quanh
vấn đề tài chính.Sac lơ I triệu tập Quốc hội
đòi tăng thuế>Quốc hội không phê duyệt , đòi
quyền kiểm soát quân đội tài chính và giáp
hội> Vua đàn áp quốc hội> nhân dân không
đồng ý và ủng hộ quốc hội.=> cách mạng
bùng nổ
-Giáo viên hướng dẫn học sinh theo dõi
những diễn biến chính của cách mạng(có thể
lập bảng niên biểu sự kiện theo dữ liệu sau)
+ 1642 – 1648: nội chiến (vua – quốc hội)
+ 1649: xử tử vua, thành lập nước cộng hòa
b / Diễn biến của cách mạng
( theo dõi liên biểu nắm sự kiện chính, trình bày theo bản đồ )
Trang 5+ 1653: lập nền độc tài
+ 1688: Quốc hội chính biến, xác lập chế độ
quân chủ lập hiến ( trình bày theo bản đồ
những nét chủ yếu về chiến sự)
Dựa vào niên biểu, hướng dẫn học sinh nắm
được hướng phát triển của cách mạng Anh
qua các mốc chính, sau đó lý giải vấn đề:
+GV nêu biểu tượng về oliver crom oen: là
người đại diện cho tầng lớp quý tộc mới ở
Anh Là người cương trưc và thẳng thắn Ông
là người lãnh đạo “đội quân sườn sắt” với kỷ
luật rất nghiêm minh nhưng lại rất quan tâm
đến đời sống của binh lính, vì vật mà đội quân
của ông rất trung thành, tạo nên chiến thắng
nổi tiếng Nê dơ bi (14/6/1645)=> Saclo I phải
chạy lên phía Bắc,trốn sang Xcotlen và bị bắt
ở đó Cuộc nội chiến lần 1 kết thúc
+ Vì sao cách mạng Anh có sự thỏa hiệp giữa
Quốc hội với lực lượng phong kiến cũ?
+ Vì sao nói cách mạng Anh là cuộc cách
mạng bảo thủ?
Điểm quan trọng mà GV cần khắc họa để HS
nhận thức sâu sắc về thái độ hai mặt của giai
cấp tư sản Anh Khi chưa đủ mạnh , vì lợi ích
của giai cấp mình, chúng không chỉ lừa phỉnh
quần chúng đứng lên tranh đấu chống chế độ
phong kiến , mà còn lôi kéo cả một bộ phận
quý tộc mới (từng là kẻ thù của mình trước
đó) tạo nên một liên minh chính trị mới Khi
cách mạng thành công ,giai cấp tư sản phản
bội lại quần chúng cách mạng, đồng thời củng
cố liên minh quý tộc – tư sản bằng việc thiết
lập một thể chế chính trị Quân chủ lập hiến
Nhà vua “trị vì” mà không “cai trị” vì không
có thực quyền Quyền lực chính trị tập trung
trong tay quốc hội lập hiến của giai cấp tư
sản Dù còn có những
hạn chế nhất định song cách mạng tư sản Anh
vẫn có ý nghĩa trọng đại đối với lịch sử thế
+ 1642 – 1648 : nội chiến
ác liệt (vua – quốc hội ) + 1649: xử tử vua, nước cộng hòa ra đời, cách mạng đạt đỉnh cao
+ 1653: Nền độc tài được thiết lập ( một bước tụt lùi ) + 1688: Quốc hội tiến hành chính biến, sau đó chế độ quân chủ lập hiến được xác lập
c) Ý nghĩa:
- Lật đổ chế độ phong kiến,
mở đường cho CNTB ở Anh phát triển
- Mở ra thời kì quá độ từ chế độ phong kiến sang chế
độ tư bản
Trang 6IV.SƠ KẾT BÀI HỌC
1.Sơ kết : GV hướng dẫn HS nhận thức vấn đề chủ yếu sau :
-Vì sao cuộc cách mạng tư sản Hà Lan nổ ra dưới hình thức một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc?
-Vì sao cuộc cách mạng tư sản Anh nổ ra dưới hình thức một cuộc nội chiến?
-Cả hai cuộc cách mạng nói trên có diễn biến gì giống nhau?
Tổng kết nội dung trên, giáo viên củng cố để hoc sinh hiểu rõ khái niệm cách mạng
tư sản ( cả nội hàm và ngoại diện của khái niệm) Do những đặc điểm ,điều kiện hoàn cảnh lịch sử, cách mạng tư sản ở hai nước Hà Lan và Anh nổ ra dưới những hình thức khác nhau, giải quyết những nhiệm vụ cụ thể khác nhau, nhưng đều hướng vào mục tiêu chung là lật đổ chế độ phong kiến (bất kì ở ngoài đô hộ hay đang tồn tại thống trị trong nước),để mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển Đây là những sự kiện mở đầu cho một thời kì đấu tranh quyết liệt để giải quyết vấn
đề “ai thắng ai” giữa chủ nghĩa tư bản đang lên với chế độ phong kiến đã già nua, suy tàn, song chưa dễ từ bỏ võ đài chính trị
2 Dặn dò, bài tập về nhà
-Học bài cũ,đọc trước bài mới
-Trả lời câu hỏi và bài tập trong SGK
Trang 7CÂU HỎI
1 Sự phát triển của nền kinh tế Anh được thể hiện ntn?
ĐẦU THẾ KỶ 17 kinh tế Anh phất triển nhất châu Âu Sự phát triển của công trường thủ công dẫn đến lấn át phường hội sản phẩm tăng nhanh về số lượng và chất lượng,kích thích hoạt động ngoại thương phát triển, nhất là ngành len dạ, buôn bán nô lệ da đen
Trong nông nghiệp xuất hiên hiện “cừu ăn thịt người”
2.GV đặt câu hỏi: quý tộc mới là người ntn?
Và hướng dẫn HS trả lời dựa vào SGK:
Sự phát triển ngành len dạ kéo theo sự phát triển của chăn nuôi cừu.Do vậy một bộ phận quý tộc Anh chuyển sang kinh doanh hàng hóa theo hướng TBCN, trở thành quý tộc mới
3 Mâu thuẫn trong lòng xã hội Anh biểu hiện ntn? Hướng giải quyết mâu thuẫn đó?HS trả lời, GV chốt ý:
Mâu thuẫn giữa tư sản và quý tộc mới>< phong kiến phản động ( thể hiện rõ nhất qua vua>< quốc hội.)