Bài giảng Tin học 10 bài 6: Giải bài toán trên máy tính

Trong bộ sưu tập bài giảng này, các em sẽ được tìm hiểu về Giải bài toán trên máy tính, đây là những bài giảng hay giúp các em HS dễ dàng nắm vững kiến thức. Qua đó, các em sẽ có điều kiện để nắm bắt các cách giải bài toán trên máy tính theo chương trình Tin học lớp 10. Bên cạnh đó biết các bước cơ bản khi tiến hành giải toán trên máy tính, cách trình bày bài toán. Mời các bạn tham khảo bộ sưu tập để có thêm tư liệu xây dựng tiết học tốt hơn và đạt được hiệu quả cao nhất.

05/01/21 1 05/01/21

BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ MÔN: TIN HỌC 10

được Output cần tìm.

Có phải máy tính thông

minh và làm được mọi

công việc kể cả việc giải

toán?

Máy tính làm một công việc hay giải một bài toán là do con người đã đưa vào trong máy các cách thức làm việc để hướng dẫn cho máy thực hiện công việc

Việc giải toán trên máy tính được thực hiện

như thế nào?

Để giải bài toán trên máy tính ta thường tiến hành theo 5 bước.

§ 6 GIẢI BÀI TOÁN TRÊN MÁY

TÍNH

Việc giải bài toán trên máy tính thường có 5 bước :

Bước 1: Xác định bài toán

Bước 2 : Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán

Bước 3 : Viết chương trình

Bước 4 : Hiệu chỉnh

Bước 5: Viết tài liệu

1/ Xác định bài toán :

?Với một bài toán thì trước tiên cần phải xác định hai yếu tố cần thiết, đó là hai yếu tố nào?

Phải xác định input và output của bài toán

Xác định bài toán là xác định Input và Output của bài toán.

• Input: Những dữ kiện, giả thiết, số liệu đã có.

• Output: Kết quả cần tìm, kết luận cần chỉ ra.

Ví dụ1 : Xét bài toán sau

Tìm ước chung lớn nhất (ƯCLN) của hai số nguyên dương M và N

? Hãy xác định Input và Output của bài toán trên?

Input : Hai số nguyên dương M và N;

Output: ƯCLN(M, N).

Khi đã xác định được input và output ta sẽ lựa chọn hoặc

thiết kế thuật toán cho bài toán

Có thể

có nhiều cách giải

(thuật toán)

BÀI TOÁN

Cách 1 Cách 2 Cách 3

KẾT QUẢ

2/ Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán

Một bài toán có thể có nhiều thuật tóan để giải nhưng mỗi thuật toán chỉ giải được cho một bài toán Vì vậy ta phải chọn thuật toán tối ưu trong các thuật toán đã có

Một thuật toán tối ưu phải có các tiêu chuẩn sau :

Thời gian thực hiện nhanh

Ít tốn bộ nhớ

Trình bày dễ hiểu, dễ nhìn

b/ Diễn tả thuật toán :

Có 2 cách diễn tả một thuật toán

 Diễn tả bằng cách liệt kê

 Diễn tả bằng sơ đồ khối

a/ Lựa chọn thuật toán :

Ví dụ 1:Tìm ước chung lớn nhất của hai số nguyên dương

• Nếu R khác 0 thì gán N cho M, gán R cho N

• Tiếp tục chia M cho N

Ý tưởng: ta có 2 ý tưởng sau:

B1: Nhập M, N

B2: Chia M cho N lấy

dư là R

B3: Nếu R=0 thì UCLN(M,N)=N rồi kết thúc

B4: M N , N R, chuyển sang B2

Nhập M,N

Chia M cho N lấy dư R

R=0

M N

N R

Đưa ra N và KT

Nên lựa chọn cách giải (thuật toán) nào để viết chương trình?

Đ

S

2 1

* Diễn tả thuật toán bằng sơ đồ khối:

ứng của (M,N)

Thuật toán 2 và giá trị tương ứng của (M,N)

3/ Viết chương trình :

 Là lựa chọn cách tổ chức dữ liệu và lựa chọn ngôn ngữ lập trình (NNLT) phù hợp với thuật toán.

 Có nhiều loại NNLT, vì vậy khi viết

chương trình trong ngôn ngữ nào thì phải tuân theo những quy định đó

4/ Hiệu chỉnh :

?Khi ta giải một bài toán có phải lúc nào kết quả cũng đúng không? Tại sao cần phải có bước hiệu chỉnh? Thế nào là hiệu chỉnh?

Khái niệm: Chương trình được kiểm tra bằng cách

cho chạy thử trên những bộ Input mà người ta đã

biết trước Output Các bộ Input-Output này gọi là

các Test Nếu có sai sót người lập trình phải sửa

chương trình rồi thử lại Quá trình này được gọi là

hiệu chỉnh.

Ví dụ 2: Để kiểm chứng tính đúng đắn của chương

trình giải pt bậc hai ax2 +bx +c =0, ta sử dụng vài bộ

số Input để thấy rõ bước hiệu chỉnh của bài toán.

Bài toán này có Input là gì?

Input là bộ ba số a,b,c

a=1,b= -3,c=2 ; ∆ =1>0(chương trình đưa ra hai nghiệm)

a=1,b= -4,c=4; ∆ =0 (chương trình đưa ra một nghiệm)

a=1,b=3,c=4; ∆= -7 <0 (chương trình thông báo pt vô

nghiệm)

Bước hiệu chỉnh giúp cho người lập trình thấy những sai sót để sửa sai, giúp cho kiểm tra tính đúng đắn của chương trình để có được một chương trình hoàn chỉnh.

5/ Viết tài liệu :

Mô tả chi tiết toàn bộ bài toán, thuật toán, thiết kế chương trình, kết quả thử nghiệm và hướng dẫn sử dụng.

- Output : các kết luận về nghiệm của pt.

 Ý tưởng : nghiệm của bài toán phụ thuộc vào các số a và b như sau: -Nếu a=0 :

+Nếu b=0 :kết luận pt có vô số nghiệm;

+Nếu b≠ 0 : kết luận pt vô nghiệm;

-Nếu a ≠ 0 : kết luận pt có một nghiệm x = -b/a.

Giải pt: 8x+96=0

Pt có nghiệm :x=-12

Câu 1: Các bước cần phải có khi giải bài toán trên máy tính

là

a Xác định bài toán,lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán,diễn tả thuật toán,hiệu chỉnh, viết tài liệu

b Xác định bài toán,lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán,viết

chương trình, viết tài liệu

c Xác định bài toán,lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán, viết

chương trình, hiệu chỉnh, viết tài liệu

d Xác định bài toán, viết thuật chọn, viết chương trình, viết tài liệu

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 2: Mục đích của việc hiệu chỉnh là :

a Xác định lại Input và Output của bài toán.

b Phát hiện và sửa sai sót.

c Mô tả chi tiết bài toán

d Để tạo ra một chương trình mới.

Câu 3 Thuật toán tốt là?

a) Sử dụng ít thời gian, ít bộ nhớ

b) Sử dụng ít thời gian, nhiều bộ nhớ, ít phép toán

c) Sử dụng nhiều thời gian, nhiều bộ nhớ, ít phép

toán

d) Sử dụng ít thời gian, ít bộ nhớ, ít phép toán

Về nhà học bài, trả lời các câu hỏi sau bài học Chuẩn bị bài phần mềm máy tính cho tiết sau.