Bài giảng Sinh học 10 bài 27: Cấu trúc các loại virut

Tuyển tập một số bài giảng được biên soạn một cách sinh động và dễ hiểu nhằm giúp học sinh dễ dàng hơn khi nắm bắt các kiến thức về cấu trúc các loại virut. Thông qua nội dung bài giảng, học sinh sẽ nắm bắt vững vàng từng đặc điểm cũng như cấu tạo và chức năng của mỗi thành phần cấu tạo virut. Đây là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, chúng sống ký sinh và gây ra nhưng bệnh nguy hiểm cho con người và động vật. Hi vọng những bài giảng sẽ giúp hữu ích với các thầy cô và các em trong công tác giảng dạy và học tập.

BÀI 29 CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT

Virut bại liệt Virut khảm thuốc lá Phage T2

• Có một số bệnh sau: bệnh sôt xuất huyết, lao, viêm phổi, dại,

HIV, cúm gia cầm,sốt rét, viêm loét dạ dầy…

• Nêu tac nhân gây bệnh

Bệnh dại

Bệnh AIDS bờnh cỳm gia cầm

VIRUT LÀ GÌ?

Bệnh đốm lá

ở cây thuốc lá

* KHÁI NIỆM VIRUT

Vỏ prôtêin

Lõi là axit nuclêic

Em có nhận xét gì

về đặc điểm cấu tạo của virut ?

Tê bào nhân thực

Kích thước các bậc cấu trúc trong thế giới sống

 - Virut có kích thước siêu nhỏ

Lá cây thuốc lá

bị bệnh

Dịch nghiền lọc qua màng lọc vi khuẩn

Cây

bị bệnh

Không phát hiện mầm

bệnh

Không thấy khuẩn lạc

Virut

Soi dưới kính hiển

vi quang học

Nhiễm vào cây lành

Thí nghiệm năm 1892, của Ivanopxki nhà sinh học người Nga

Quan sat hình và mô tả

thí nghiem của

Ivanopxki

 - virut sống kí sinh nội bào bắt buộc

• Dựa vào vật chủ virut chia thành những loại nào?

- Dựa vào vật chủ virut chia thành 3 loại:

+ Virut kí sinh ở vi khuẩn.

+ Virut kí sinh ở thực vật.

+ Virut kí sinh ở người và động vật.

Virut H 5 N 1

ARN

I CẤU TẠO VIRUT

chất của các thành phần đó là gì?

 Bộ gen của virut có thể

là ADN hoặc ARN, có thể

1 sợi hoặc 2 sợi

Bộ gen của sinh vật nhân thực là ADN 2

Quan sát hình và cho biết bộ gen của virut có sai

khác gì so với bộ gen của sinh vật nhân thực?

- Vỏ capsit được cấu tạo

từ những đơn vị nhỏ hơn là capsome.

- Virut càng lớn thì số lượng capsome càng nhiều

2.Vỏ (capsit) của virut

Quan sát hình và cho biết

vỏ capsit của virut có cấu tạo như thế nào?

Capsome

Capsit

Kích thước của virut và số lượng capsome có quan hệ với nhau như thế nào?

 Vỏ ngoài gồm l ớp lipit kép

và protêin tương tự màng sinh chất  bảo vệ virut Trên mặt vỏ ngoài có các gai

có bản chất là gì? Tác dụng của nó như thế nào?

Gai glyc oprôtêin

Vỏ ngoài

proteinLớp lipit kép

Virut đã được coi là một cơ

thể sống chưa, vì sao?

 Virut chưa có cấu tạo

tế bào nên chưa được

II HÌNH THÁI

Hỡnh thỏi, cấu trỳc một số loại virut

Virut bại liệt Virut khảm thuốc lá Phage T2

Virut sởi VIRUT HECPET Virut HIV

Virut đốm thuốc lá (ARN, virut trần)

Virut Ađênô

(ADN, virut trần)

Phagơ T 2

(ADN, virut trần) Virut HIV

(ARN, có vỏ ngoài)

- Đầu có cấu trúc

khối chứa axit nuclêic gắn với đuôi có cấu trúc xoắn

Virut cúm virut sởi

-Virut bại liệt,HIV

- Phagơ T2

Xoắn

Khối

Hỗn hợp

Dạng cấu trúc

Đại diện Đặc điểm

Các dạng

đại diện



Tách lõi ARN ra khỏi prôtêin

của 2 chủng A & B.

Lấy axit nuclêic của chủng

A trộn với prôtêin chủng B

được virut lai.

Nhiễm virut lai vào cây thì

cây bị bệnh.

ARN

Prôtêin

Em có đồng ý khi nói virut là thể vô sinh?

Có thể nuôi virut trong môi trường nhân tạo như nuôi vi

khuẩn không?

Hệ gen qui định mọi tính trạng của virut

*Thí nghiệm của Franken và Conrat

?

Phải chăng virut là sinh vật gây bệnh có kích thước nhỏ nhất? Còn có tác nhân gây bệnh nào có kích thước nhỏ

hơn virut hay không?

Viroit

(ARN)

Bệnh củ khoai tây hình thoi

Cơ chế gây bệnh

Bệnh bò điên

Hãy nêu các đặc điểm của virut khác với nhóm sinh

vật khác

+ Virut có kích thước siêu nhỏ, không có cấu tạo tế bào

+ Chỉ chứa một loại axit nucleic (AND hoặc ARN) trong khi

đó tế bào có cả 2 loại.

+ Phải sống kí sinh bắt buộc do không có hệ thống trao đổi chất và sinh năng lượng riêng.

+ Không có hệ thống sinh tổng hợp prôtêin riêng do không

có ribôxôm; không có hệ thống biến dưỡng riêng (không phân huỷ thức ăn để tạo ATP).

+ Không sinh trưởng cá thể.

+ Không sinh sản.

+ Không mẫn cảm với chất kháng sinh

So sánh sự khác biệt giữa virut & vi khuẩn bằng cách điền chữ có hoặc không vào bảng:

1 Học bài và trả lời các câu hỏi, bài tập sau sgk.

2 Tìm hiểu quá trình nhân lên của virut trong tế bào chủ.

Khoanh tròn vào câu trả lời đúng nhất:

1 Hai thành phần cơ bản của virut là:

A ADN và ARN (chuỗi đơn hoặc chuỗi kép)

2 Điểm nào sau đây không phải của virut:

B Kí sinh nội bào bắt buộc.

A Kích thước rất nhỏ, phải đo bằng nm.

C Một số virut còn có thêm vỏ ngoài.

D Hệ gen chứa ADN hoặc ARN.

3 Gai glicoprôtêin có nhiệm vụ gì?

A Làm nhiệm vụ bảo vệ và giúp virut bám vào tế bào.

B Làm nhiệm vụ kháng nguyên và giúp virut bám vào bề mặt tế bào chủ.

C Bảo vệ virut.

D Câu A, C đúng.

A Virut là một thực thể di truyền chưa có………

B Chúng chỉ gồm 2 phần chính: vỏ là …… và lõi là ………

C Virut sống ……….…trong tế bào người, động vật, thực

vật, vi sinh vật, ở bên ngoài tế bào chủ được gọi là ……… , virut hoàn chỉnh gọi là ………

D Virut thiếu lõi hoặc thiếu vỏ capsit gọi là………

cấu tạo tế bào prôtêin

2 axit nuclêic

kí sinh bắt buộc

hạt virut Virion

15nm

300 nmSợi ARN Capsome

VIRUT BỆNH DẠI

Virut bại liệt

Virut HIV

VIRUT HECPET

VIRUT BẠI LIỆT

Đầu đối xứng khối đa diện

Vỏ prôtêin

Bao đuôi

Lông đuôi Đĩa gốc

Trụ đuôi Đuôi đối

xứng

xoắn trụ

Virut kí sinh ở vi khuẩn E coli

(Phagơ T2)

Nguyên nhân gây bệnh

Tiếp xúc với gia cầm không có dụng cụ bảo vệ

nguy cơ bị mắc bệnh là không tránh khỏi.

Chăn thả gia cầm, không đúng nơi sẽ dễ làm lây lan bệnh dịch

• Nguy hiểm đến tính mạng con người Thiệt hại kinh tế người dân Suy giảm chất lượng giống vật nuôi Suy

giảm kinh tế ảnh hưởng tới các hoạt động của xã hội

• Một vài số liệu về hậu quả của dịch cúm H5N1:

• Theo thống kê của WHO, trong năm 2008, Việt Nam có khoảng105 người bị nhiễm virus H5N1, Indonesia có

khoảng 129 người, Ai Cập 46 người …

• Từ tháng 12 năm 2003 đến tháng 3 năm 2009 đã có 256 người tử vong do cúm gia cầm trong số 412 ca nhiễm H5N1 tại 15 nước, chủ yếu ở châu Á

HẬU QUẢ CỦA BỆNH

TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH

TRIỆU CHỨNG Ở CON NGƯỜI ?

Có thể nổi hạch

phủ tạng và tử vong nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

•

CÁCH PHÒNG TRÁNH

Vì virut H5N1 dễ lây nhiễm khi phát tán trong không khí nên mỗi người cần phải mang khẩu trang bao tay khi tiếp xúc với gia cầm

Đốt hoặc chôn gia cầm và các chất thải phụ phẩm gia cầm cách xa nhà hay chuồng trại và chôn thật sâu, rắc vôi bột để đảm bảo không có ai bới lên

Sao khi tiếp xúc với với gia cầm, các loài động vật có nguy

cơ bi nhiễm virut thì phải rửa tay bằng xà phòng xúc miêng bằng nước sát khuẩn

Không tiếp xúc, không ăn thịt gia cầm, thủy cầm bị bệnh, không rõ nguồn gốc

Tiêm vacxin phòng bệnh cho gia cầm.v.v